คำราชาศัพท์ · คู่มือฉบับสมบูรณ์ทุกหมวด พร้อมหลักการใช้

 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: คำราชาศัพท์ คืออะไร

ตอบ: คำราชาศัพท์ คือ คำสุภาพที่ใช้พูดถึงหรือพูดกับพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ พระภิกษุสงฆ์ และบุคคลที่ควรเคารพ ตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 มีระบบแบ่งตามระดับบุคคล 5 ระดับ และใช้คำนำหน้า 4 รูปแบบ ทรง พระ พระราช พระบรม ครอบคลุม 10 หมวด ร่างกาย กริยา เครือญาติ พระภิกษุ อาหาร เครื่องใช้ เครื่องแต่งกาย ที่อยู่อาศัย ยานพาหนะ อาการเจ็บป่วย

ถาม: คำราชาศัพท์มีกี่หมวด

ตอบ: มี 10 หมวดหลัก ครอบคลุมตั้งแต่ร่างกาย กริยา เครือญาติ พระภิกษุ อาหาร เครื่องใช้ เครื่องแต่งกาย ที่อยู่อาศัย ยานพาหนะ และอาการเจ็บป่วย แต่ละหมวดมีคำเฉพาะที่ใช้ตามระดับบุคคล สามารถดูดัชนีตัวอักษร ก ถึง ฮ เพื่อค้นหาคำได้ทันที

ถาม: ทรง พระ พระราช พระบรม ใช้ต่างกันอย่างไร

ตอบ: ทรง ใช้นำหน้ากริยาทั่วไปเพื่อยกระดับ เช่น ทรงทำ ทรงคิด ใช้ได้กับเจ้านายทุกระดับและพระภิกษุ พระ ใช้นำหน้านามทั่วไป เช่น พระเศียร พระมาลา พระราช ใช้เฉพาะกับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ระดับสูง เช่น พระราชดำริ พระราชทาน พระบรม ใช้เฉพาะกับพระมหากษัตริย์ระดับสูงสุด เช่น พระบรมราชโองการ พระบรมราชชนก

ถาม: ระดับบุคคลในคำราชาศัพท์มีกี่ระดับ

ตอบ: มี 5 ระดับ ระดับ 1 พระมหากษัตริย์และพระบรมราชินี ใช้คำเฉพาะ บรม นำหน้า ระดับ 2 พระบรมวงศานุวงศ์ระดับสูง สมเด็จเจ้าฟ้าทรงกรมขึ้นไป ระดับ 3 พระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไปและหม่อมเจ้า ระดับ 4 พระภิกษุสงฆ์ ใช้คำเฉพาะของพระสงฆ์ ระดับ 5 ข้าราชการชั้นสูงและสามัญชน ใช้คำสุภาพมาตรฐาน การเลือกใช้คำต้องสอดคล้องกับระดับบุคคล

ถาม: สวรรคต สิ้นพระชนม์ มรณภาพ ใช้ต่างกันอย่างไร

ตอบ: ทั้ง 3 คำหมายถึงการเสียชีวิต แต่ใช้กับบุคคลคนละระดับ สวรรคต ใช้กับพระมหากษัตริย์ พระบรมราชินี และพระบรมวงศานุวงศ์ระดับสมเด็จเจ้าฟ้าทรงกรมขึ้นไป สิ้นพระชนม์ ใช้กับพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไปและสมเด็จพระสังฆราช มรณภาพ ใช้เฉพาะกับพระภิกษุสงฆ์ การใช้ผิดถือเป็นความผิดทางภาษาที่ร้ายแรง

ถาม: เสวย กับ ฉัน ต่างกันอย่างไร

ตอบ: เสวย ใช้กับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ หมายถึง กิน ดื่ม ส่วน ฉัน ใช้กับพระภิกษุสงฆ์ หมายถึง กิน ดื่ม เช่นเดียวกัน ทั้งสองคำใช้คนละกลุ่มบุคคล สลับกันไม่ได้ พระมหากษัตริย์เสวยพระกระยาหาร พระสงฆ์ฉันภัตตาหาร

ถาม: คำราชาศัพท์ออกข้อสอบ O-NET กี่ข้อ

ตอบ: ออกประมาณ 3-5 ข้อในข้อสอบ O-NET ภาษาไทย คิดเป็นประมาณ 5-8 เปอร์เซ็นต์ของคะแนนทั้งหมด ในข้อสอบ TCAS วิชาภาษาไทยก็มีสัดส่วนใกล้เคียง แบ่งเป็น 5 ประเภทข้อสอบ เลือกคำตามระดับ จับคู่กริยา เลือกคำนำหน้า แต่งประโยค และตีความบริบทข่าวสาร

ถาม: คำราชาศัพท์อ้างอิงจากแหล่งใด

ตอบ: อ้างอิงตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ซึ่งจัดทำโดยสำนักงานราชบัณฑิตยสภา หน่วยงานทางการของรัฐบาลไทยที่กำหนดมาตรฐานภาษาไทย รวมถึงตำราเรียนภาษาไทยระดับมัธยมที่ใช้ในหลักสูตรกระทรวงศึกษาธิการ ข้อสอบทุกระดับใช้คำตามมาตรฐานนี้