คำราชาศัพท์ หมวดเครื่องแต่งกาย รวมฉลองพระองค์ พระมาลา พระสนับเพลา
คำราชาศัพท์หมวดเครื่องแต่งกาย คือ คำสุภาพที่ใช้เรียกเสื้อผ้า รองเท้า หมวก เครื่องประดับ และของใช้ส่วนตัวของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และเจ้านาย ตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หน้านี้รวบรวมตั้งแต่ฉลองพระองค์ พระสนับเพลา พระมาลา ฉลองพระบาท ถึงพระธำมรงค์และพระสังวาล พร้อมหลักการใช้
- คำราชาศัพท์หมวดเครื่องแต่งกาย คืออะไร
- 👗 เสื้อผ้า ผ้าทรง และผ้าคลุม
- หมวก รองเท้า และของบนศีรษะ-เท้า
- 💎 เครื่องประดับ แหวน สร้อย ตุ้มหู
- แว่นตา ถุงมือ และของใช้ส่วนตัว
- เครื่องราชกกุธภัณฑ์ที่เป็นเครื่องแต่งกาย
- หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องแต่งกาย
- ⚠️ คำราชาศัพท์เครื่องแต่งกายที่ใช้ผิดบ่อย
- เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม
คำราชาศัพท์หมวดเครื่องแต่งกาย คืออะไร
คำราชาศัพท์หมวดเครื่องแต่งกาย คือ กลุ่มคำที่ใช้เรียกของใช้ที่สวมใส่หรือประดับบนร่างกายของพระมหากษัตริย์และเจ้านาย จุดเด่นของคำกลุ่มนี้คือใช้คำว่า ฉลอง นำหน้าของที่สัมผัสร่างกายโดยตรง เช่น ฉลองพระองค์ เสื้อ ฉลองพระบาท รองเท้า ฉลองพระเนตร แว่นตา ฉลองพระหัตถ์ ถุงมือ ส่วนของอื่นๆ ใช้คำว่า พระ นำหน้า เช่น พระมาลา หมวก พระธำมรงค์ แหวน พระสังวาล สร้อยคล้องคอ
คำกลุ่มนี้ยังคลุมเครื่องราชกกุธภัณฑ์บางส่วนที่เป็นเครื่องแต่งกายของพระมหากษัตริย์ เช่น พระมหาพิชัยมงกุฎ และ ฉลองพระบาทเชิงงอน สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นผู้กำหนดมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554
👗 เสื้อผ้า ผ้าทรง และผ้าคลุม
กลุ่มคำสำหรับเสื้อผ้าที่ใช้นุ่งห่ม ระวังคำว่า ฉลองพระองค์ ที่หมายถึงทั้งเสื้อตัวเดียวและชุดเต็ม
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เสื้อ | ฉลองพระองค์ | คำหลักของเครื่องแต่งกาย |
| ชุดทรงเต็มยศ | ฉลองพระองค์เต็มยศ | สำหรับพิธีการ |
| กางเกง | พระสนับเพลา | คำเฉพาะ ระวังการสะกด |
| ผ้านุ่ง ผ้าทรง | พระภูษา พระภูษาทรง | สองรูปใช้แทนกันได้ |
| ผ้านุ่งโจง | พระภูษาโจง | โจงกระเบนทรง |
| ผ้าห่ม ผ้าคลุม | พระภูษาคลุม | ใช้คลุมตัว |
| ผ้าคล้องไหล่ ผ้าสไบ | ผ้าทรงสะพัก | ผ้าทรงเฉียงไหล่ |
| ผ้าพันคอ | ฉลองพระศอ | ใช้คำ ฉลอง นำหน้า |
| ผ้าคาดเอว | รัดพระองค์ | |
| ผ้าเช็ดหน้า | ผ้าเช็ดพระพักตร์ |
หมวก รองเท้า และของบนศีรษะ-เท้า
กลุ่มคำที่ใช้กับของสวมใส่บนศีรษะและเท้า รวมถึงมงกุฎซึ่งเป็นเครื่องราชกกุธภัณฑ์
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| หมวก | พระมาลา | คำหลัก |
| หมวกพิธีการ | พระมาลามาลัย | เน้นการประดับ |
| มงกุฎพระมหากษัตริย์ | พระมหาพิชัยมงกุฎ พระมหามงกุฎ | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ |
| ผ้าโพกศีรษะ | ผ้าโพกพระเศียร | |
| ปิ่นปักผม | พระปิ่น พระปิ่นทรง | ใช้กับสตรีในราชสำนัก |
| รองเท้า | ฉลองพระบาท | คำหลัก |
| รองเท้าพิธีการ | ฉลองพระบาทเชิงงอน | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ของพระมหากษัตริย์ |
| ถุงเท้า | ถุงพระบาท | |
| รองเท้าเสด็จออก | ฉลองพระบาททรง | รองเท้าใช้ในงานทั่วไป |
💎 เครื่องประดับ แหวน สร้อย ตุ้มหู
กลุ่มคำสำหรับเครื่องประดับที่ใช้ในพระราชพิธีและชีวิตประจำวัน แสดงพระยศและความงดงาม
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| แหวน | พระธำมรงค์ | คำหลัก |
| สร้อยคล้องคอ | พระสังวาล | สร้อยทั่วไป |
| สังวาลใหญ่ในพระราชพิธี | พระมหาสังวาล | เครื่องประดับชั้นสูง |
| ตุ้มหู ต่างหู | พระกุณฑล พระกรรณภรณ์ | สองรูปใช้แทนกันได้ |
| กำไลข้อมือ | พระทองกร | |
| กำไลข้อเท้า | พระบาททอง | เครื่องประดับสำหรับสตรี |
| จี้ห้อยคอ | พระจี้ | |
| เข็มกลัด | เข็มกลัดทรง | |
| ดอกไม้ติดผม | ดอกไม้ทรง | สำหรับสตรีในราชสำนัก |
| สายข้อมือมงคล | สายสิญจน์ทรง | ใช้ในพิธีการ |
แว่นตา ถุงมือ และของใช้ส่วนตัว
ของใช้ส่วนตัวที่สัมผัสร่างกาย ใช้คำ ฉลอง นำหน้าเพื่อยกระดับ ระวังคำว่า ฉลองพระหัตถ์ ที่มีหลายความหมาย
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| แว่นตา | ฉลองพระเนตร | คำเฉพาะ |
| ถุงมือ | ฉลองพระหัตถ์ | คำคลุมรวมหลายความหมาย ดูบริบท |
| ผ้าเช็ดมือ | ฉลองพระหัตถ์ผ้าเช็ด | ระบุชัดด้วยคำต่อท้าย |
| นาฬิกาข้อมือ | พระนาฬิกาข้อพระหัตถ์ | สำหรับนาฬิกาที่สวมใส่ |
| พัด | พระแส้ พระพัชนี | สองรูปใช้แทนกัน |
| พัดด้ามจิ้ว | พระแส้จามรี | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ |
| ร่ม | พระกลด พระร่ม | ของใช้ในขบวนเสด็จ |
| กระเป๋าถือ | พระภาชน์ พระกระเป๋าทรง | สมัยใหม่ |
| น้ำหอม | น้ำพระสุคนธ์ | ของหอมสำหรับร่างกาย |
เครื่องราชกกุธภัณฑ์ที่เป็นเครื่องแต่งกาย
เครื่องราชกกุธภัณฑ์ทั้ง 5 ของพระมหากษัตริย์ไทย มี 2 ส่วนที่เป็นเครื่องแต่งกาย เป็นสัญลักษณ์สำคัญในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ดูเพิ่มที่ หมวดเครื่องใช้
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| มงกุฎพระมหากษัตริย์ | พระมหาพิชัยมงกุฎ | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ลำดับ 1 |
| รองเท้าพระมหากษัตริย์ในพิธี | ฉลองพระบาทเชิงงอน | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ลำดับ 5 |
| ฉัตรขาว 9 ชั้น | พระมหาเศวตฉัตร | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ ดูในหมวดเครื่องใช้ |
| ดาบประจำพระองค์ | พระแสงขรรค์ชัยศรี | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ ดูในหมวดเครื่องใช้ |
| ไม้เท้าประจำตำแหน่ง | ธารพระกรไม้ชัยพฤกษ์ | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ ดูในหมวดเครื่องใช้ |
หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องแต่งกาย
การใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องแต่งกายให้ถูกต้องต้องระวัง 4 หลักตามมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554
- ใช้คำ ฉลอง นำหน้าของที่สัมผัสร่างกาย เช่น ฉลองพระองค์ เสื้อ ฉลองพระบาท รองเท้า ฉลองพระเนตร แว่นตา ฉลองพระหัตถ์ ถุงมือ ฉลองพระศอ ผ้าพันคอ คำว่า ฉลอง บ่งบอกว่าของชิ้นนี้สัมผัสกับร่างกายโดยตรง
- ใช้คำ พระ นำหน้าของประดับและของใช้ทั่วไป เช่น พระมาลา หมวก พระภูษา ผ้าทรง พระธำมรงค์ แหวน พระสังวาล สร้อย พระกุณฑล ตุ้มหู คำว่า พระ เป็นการยกระดับให้สุภาพ
- คำว่า ฉลองพระหัตถ์ มีหลายความหมาย ครอบคลุมทั้งถุงมือ ผ้าเช็ดมือ และของใช้บนโต๊ะอาหาร เช่น ช้อน ส้อม มีด ตะเกียบ ปากกา ดูบริบทประโยคหรือเติมคำต่อท้ายเพื่อระบุชัด เช่น ฉลองพระหัตถ์ช้อน ฉลองพระหัตถ์ปากกา
- เครื่องราชกกุธภัณฑ์ใช้ชื่อเฉพาะ ทั้ง 5 อย่างของพระมหากษัตริย์ไทยมีชื่อเฉพาะ ไม่ใช้คำสามัญ ได้แก่ พระมหาพิชัยมงกุฎ พระมหาเศวตฉัตร พระแสงขรรค์ชัยศรี ธารพระกรไม้ชัยพฤกษ์ และฉลองพระบาทเชิงงอน
สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นแหล่งอ้างอิงหลักของคำเหล่านี้ คำเครื่องประดับและเครื่องแต่งกายหลายคำมีรากศัพท์มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต
⚠️ คำราชาศัพท์เครื่องแต่งกายที่ใช้ผิดบ่อย
คำที่นักเรียนใช้ผิดบ่อยในข้อสอบ ระวังการสับสนระหว่างคำที่ใช้คำนำหน้า ฉลอง กับ พระ
| ใช้ผิด | ใช้ถูก | เหตุผล |
|---|---|---|
| พระเสื้อ | ฉลองพระองค์ | ใช้คำ ฉลอง สำหรับเสื้อ ไม่ใช่ พระ |
| พระรองเท้า | ฉลองพระบาท | ใช้คำ ฉลอง สำหรับรองเท้า |
| พระแว่นตา | ฉลองพระเนตร | ใช้คำ ฉลอง สำหรับแว่นตา |
| ฉลองพระมาลา | พระมาลา | หมวกใช้คำ พระ ไม่ใช่ ฉลอง |
| ฉลองพระธำมรงค์ | พระธำมรงค์ | แหวนใช้คำ พระ ไม่ใช่ ฉลอง |
| มงกุฎพระมหากษัตริย์ในพิธีบรมราชาภิเษก | พระมหาพิชัยมงกุฎ | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ใช้ชื่อเฉพาะ |
| กางเกงพระเจ้าแผ่นดิน | พระสนับเพลา | คำเฉพาะ ระวังสะกดผิดเป็น พระสนับ-เพรา |
| ฉลองพระหัตถ์ (เฉพาะ ถุงมือ) | ฉลองพระหัตถ์ขึ้นกับบริบท | คำคลุมรวมหลายความหมาย ดูบริบทประโยค |
เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม
เลือกหมวดที่สนใจเพื่อเรียนคำราชาศัพท์ในกลุ่มอื่นๆ หรือกลับสู่หน้าหลักเพื่อดูภาพรวมและหลักการใช้ทั้งหมด
ดูเพิ่มเติม คำราชาศัพท์ - คำราชาศัพท์ หมวดอาหาร