แผนภาพคำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ แสดงสิ่งของ พระเศวตฉัตร พระมงกุฎ พระแสงดาบ พระเขนย พระโต๊ะเสวย ราชสาส์น และพระฉาย
คำราชาศัพท์ หมวดเครื่องใช้ รวมพระแท่น พระแสง ราชสาส์น

คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ คือ คำสุภาพที่ใช้เรียกของใช้ ภาชนะ อาวุธ เครื่องนอน เครื่องประดับยศ และของส่วนตัวของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และเจ้านาย ตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หน้านี้รวบรวมตั้งแต่บัลลังก์ พระเศวตฉัตร พระแสง ถึงพระสาง พระฉาย น้ำพระสุคนธ์ พร้อมหลักการใช้

คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ คืออะไร

คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ คือ กลุ่มคำที่ใช้เรียกสิ่งของและภาชนะที่พระมหากษัตริย์และเจ้านายใช้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ของใช้ในห้องบรรทม ภาชนะบนโต๊ะเสวย อาวุธประจำพระองค์ ของใช้ในการอ่านเขียน ไปจนถึงของใช้ส่วนตัวและเครื่องสำอาง คำในกลุ่มนี้มีลักษณะเด่นคือใช้คำนำหน้า พระ หรือ ฉลอง เพื่อยกระดับ

ระวังคำว่า ฉลอง ในกลุ่มนี้ใช้กับของที่สัมผัสร่างกาย เช่น ฉลองพระหัตถ์ หมายถึงของที่ใช้ในมือ ครอบคลุมทั้งถุงมือ ผ้าเช็ดมือ และช้อนส้อมมีด ขึ้นกับบริบทประโยค สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นผู้กำหนดมาตรฐานการใช้

👑 ที่นั่ง บัลลังก์ และเครื่องประดับยศ

กลุ่มคำที่ใช้ในพระราชพิธีและเอกสารทางการ คำเหล่านี้สื่อถึงพระราชอำนาจและพระราชอิสริยศ

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
บัลลังก์ ที่นั่งใหญ่ พระแท่น ราชบัลลังก์ ใช้ในพิธีการสำคัญ
เก้าอี้ พระเก้าอี้ เก้าอี้ทั่วไป
ที่นั่งในพระราชพิธี พระราชอาสน์ ใช้ในพระราชพิธี
อาคารที่นั่ง พระที่นั่ง อาคารในพระราชวัง
ฉัตรขาวเก้าชั้น พระมหาเศวตฉัตร พระเศวตฉัตร สัญลักษณ์พระมหากษัตริย์
มงกุฎ พระมหาพิชัยมงกุฎ พระมงกุฎ เครื่องราชกกุธภัณฑ์
คทา ไม้เท้าประจำตำแหน่ง พระคทา เครื่องประดับยศ
พระแสงตรี (ตรีศูล) พระแสงตรี อาวุธประจำพระองค์เชิงสัญลักษณ์
ฉลองพระบาทเชิงพระราชพิธี ฉลองพระบาทเชิงงอน รองเท้าทรงในพิธี
ตรา ดวงตราประจำตำแหน่ง พระราชลัญจกร พระตรา ตราที่ใช้กับเอกสารหลวง
ราชธรรมเครื่องราช เครื่องราชกกุธภัณฑ์ เครื่องประดับ 5 อย่างของพระมหากษัตริย์

อาวุธประจำพระองค์ พระแสง

อาวุธของพระมหากษัตริย์เรียกรวมว่า พระแสง เติมชื่ออาวุธลงไปเพื่อระบุประเภท

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
อาวุธโดยทั่วไป พระแสง คำคลุมรวม
อาวุธประจำพระองค์ พระแสงทรง เน้นว่าใช้กับพระองค์
ดาบ พระแสงดาบ
หอก พระแสงหอก
ปืน พระแสงปืน
ธนู พระแสงธนู
กระบี่ พระแสงกระบี่
มีด พระแสงมีด
ขวาน พระแสงขวาน

เครื่องนอนและของใช้ในห้องบรรทม

กลุ่มคำที่ใช้กับของใช้ในห้องนอนของเจ้านาย พบในเอกสารทางการและวรรณคดี

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
เตียงนอน พระบรรจถรณ์ พระแท่นบรรทม สองรูปใช้แทนกันได้
ที่นอน ฟูก พระยี่ภู่
หมอน พระเขนย
ผ้าห่ม พระภูษาคลุม ผ้าใช้คลุมเวลานอน
มุ้ง มุ้งกั้น คำธรรมดาในวรรณคดี
ห้องนอน ห้องพระบรรทม

🍽️ ภาชนะและของใช้บนโต๊ะเสวย

กลุ่มคำที่ใช้กับภาชนะและเครื่องใช้ในการเสวยพระกระยาหาร ระวังคำว่า ฉลองพระหัตถ์ ที่ใช้ครอบคลุมช้อนส้อมมีด

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
โต๊ะอาหาร พระโต๊ะเสวย โต๊ะเสวย
ถาดอาหาร ถาดพระกระยาหาร
จาน พระจาน
ชาม พระโถ พระโถปริก ชามมีฝา
ถ้วยน้ำดื่ม ถ้วยพระสุธารส
ช้อน ฉลองพระหัตถ์ช้อน
ส้อม ฉลองพระหัตถ์ส้อม
มีด ฉลองพระหัตถ์มีด
ตะเกียบ ฉลองพระหัตถ์ตะเกียบ
ขันน้ำ พระขัน
แก้วน้ำ ถ้วยพระสุธารส แก้วน้ำเสวย
ภาชนะใส่ของสำคัญ ผอบ มีฝาปิด ใส่ของมีค่า
ตะลุ่ม ภาชนะใส่ของ ตะลุ่ม

ของใช้ในการอ่านเขียนและงานวิชาการ

ของใช้สำหรับการทรงพระอักษรและการพระราชนิพนธ์ ของเหล่านี้พบในข่าวสารและเอกสารทางการ

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
หนังสือ พระสมุด หนังสือทรงอ่าน
หนังสือที่เขียนเอง พระราชนิพนธ์ สำหรับพระมหากษัตริย์
คัมภีร์ทางศาสนา พระคัมภีร์
จดหมาย พระราชสาส์น ราชสาส์น จดหมายของพระมหากษัตริย์
ปากกา ดินสอ ฉลองพระหัตถ์ปากกา
โต๊ะทำงาน พระโต๊ะทรงพระอักษร
หมึก น้ำหมึก พระน้ำหมึก น้ำหมึกทรง
กระดาษ พระกระดาษ
ตู้หนังสือ พระตู้

ของใช้ส่วนตัวและเครื่องสำอาง

ของใช้ในกิจวัตรประจำวันและของแต่งตัว เน้นการใช้คำว่า พระ นำหน้า

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
กระจกส่อง พระฉาย
หวี พระสาง
น้ำหอม น้ำพระสุคนธ์ พระสุคนธ์
นาฬิกา พระนาฬิกา นาฬิกาพระที่นั่ง
ผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดพระพักตร์
ผ้าเช็ดมือ ฉลองพระหัตถ์ คำเดียวกับถุงมือ ดูบริบท
แปรงสีฟัน พระแปรงสีพระทนต์
สบู่ พระสบู่ทรง

หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้

การใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ให้ถูกต้องต้องพิจารณา 4 หลักการตามมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

  1. ใส่คำว่า พระ นำหน้าของใช้ทั่วไป เช่น พระจาน พระสมุด พระสาง พระฉาย พระเก้าอี้ เพื่อยกระดับให้สุภาพ
  2. ใช้คำ พระแสง สำหรับอาวุธ โดยเติมชนิดของอาวุธลงไป เช่น พระแสงดาบ พระแสงหอก พระแสงปืน พระแสงธนู คำว่า พระแสง เป็นคำคลุมรวม
  3. ใช้คำ ฉลอง สำหรับของที่สัมผัสร่างกาย เช่น ฉลองพระหัตถ์ ฉลองพระบาท ฉลองพระเนตร คำว่า ฉลองพระหัตถ์ ครอบคลุมทั้งถุงมือ ผ้าเช็ดมือ ช้อนส้อมมีด ตามบริบทประโยค
  4. คำเฉพาะที่ต้องจำ เช่น พระบรรจถรณ์ เตียง พระเขนย หมอน พระคทา ไม้เท้าตำแหน่ง พระเศวตฉัตร ฉัตรขาว 9 ชั้น พระมหาพิชัยมงกุฎ มงกุฎพระมหากษัตริย์ คำเหล่านี้ออกข้อสอบบ่อย

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นแหล่งอ้างอิงหลักของคำเหล่านี้ คำหลายคำมีรากศัพท์มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตที่ใช้ในวรรณคดีโบราณ

⚠️ คำราชาศัพท์เครื่องใช้ที่ใช้ผิดบ่อย

คำที่นักเรียนใช้ผิดบ่อยในข้อสอบ ระวังการสับสนระหว่างคำคลุมรวมกับคำเฉพาะ

ใช้ผิด ใช้ถูก เหตุผล
ดาบประจำพระองค์ พระแสงดาบ อาวุธของพระมหากษัตริย์ต้องใช้ พระแสง นำหน้า
เตียงพระมหากษัตริย์ พระบรรจถรณ์ พระแท่นบรรทม คำเฉพาะ ไม่ใช้คำสามัญ
ช้อนพระมหากษัตริย์ ฉลองพระหัตถ์ช้อน ใช้ ฉลองพระหัตถ์ นำหน้า
ฉลองพระหัตถ์ (เฉพาะ ถุงมือ) ฉลองพระหัตถ์ขึ้นกับบริบท คำคลุมรวมหลายความหมาย ดูบริบทประโยค
มงกุฎพระมหากษัตริย์ พระมหาพิชัยมงกุฎ คำเฉพาะของเครื่องราชกกุธภัณฑ์
ฉัตรขาวพระมหากษัตริย์ พระมหาเศวตฉัตร เศวต แปลว่า ขาว เป็นคำเฉพาะ
หนังสือทรงเขียน พระราชนิพนธ์ หนังสือที่พระมหากษัตริย์ทรงเขียน
จดหมายของกษัตริย์ พระราชสาส์น ราชสาส์น ใช้คำเฉพาะ

เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม

เลือกหมวดที่สนใจเพื่อเรียนคำราชาศัพท์ในกลุ่มอื่นๆ หรือกลับสู่หน้าหลักเพื่อดูภาพรวมและหลักการใช้ทั้งหมด

 

ดูเพิ่มเติม คำราชาศัพท์ หมวดเครื่องใช้ทั่วไป

 

หลายคนอาจจะมองว่าคำราชาศัพท์เป็นสิ่งไกลตัวคงไม่มีโอกาสได้ใช้ความคิดนี้ผิดอย่างมากเนื่องจากเราเป็นคนไทยอยู่ภายใต้ร่มพระบารมี สักครั้งหนึ่งในชีวิตอาจมีเหตุให้ได้ใช้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

การเรียนรู้ไว้ก็ไม่ใช่เรื่องเสียหายเพื่อประโยชน์แก่ตัวเราเองลองตั้งใจเรียนรู้แล้วจะรู้ว่าคำราชาศัพท์นั้นเป็นเรื่องง่ายนิดเดียว

 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้มีอะไรบ้าง
ตอบ: คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้แบ่งเป็น 6 กลุ่มหลัก ที่นั่งและเครื่องประดับยศ เช่น พระแท่น พระมหาเศวตฉัตร พระคทา อาวุธประจำพระองค์ เช่น พระแสงดาบ พระแสงปืน เครื่องนอน เช่น พระบรรจถรณ์ พระเขนย ภาชนะบนโต๊ะเสวย เช่น พระโต๊ะเสวย ฉลองพระหัตถ์ช้อน ของใช้งานวิชาการ เช่น พระราชนิพนธ์ ราชสาส์น และของใช้ส่วนตัว เช่น พระฉาย พระสาง น้ำพระสุคนธ์
ถาม: พระแสง หมายถึงอะไร
ตอบ: พระแสง เป็นคำคลุมรวมที่หมายถึงอาวุธของพระมหากษัตริย์ เมื่อต้องการระบุประเภทอาวุธให้เติมชื่อต่อท้าย เช่น พระแสงดาบ พระแสงหอก พระแสงปืน พระแสงธนู พระแสงกระบี่ การใช้คำ พระแสง โดดๆ มักหมายถึงอาวุธโดยทั่วไปไม่ระบุประเภท
ถาม: ฉลองพระหัตถ์ ใช้หมายถึงอะไรได้บ้าง
ตอบ: ฉลองพระหัตถ์ เป็นคำที่ใช้คลุมของที่สัมผัสมือทั้งหมด ครอบคลุมความหมายได้ 4 อย่าง ถุงมือ ผ้าเช็ดมือ ช้อนส้อมมีดบนโต๊ะอาหาร และอุปกรณ์ในการเขียน เช่น ปากกาดินสอ การตีความขึ้นกับบริบทประโยค ในประโยคจะเติมคำต่อท้ายเพื่อระบุชัด เช่น ฉลองพระหัตถ์ช้อน ฉลองพระหัตถ์ปากกา
ถาม: พระบรรจถรณ์ กับ พระแท่นบรรทม ต่างกันอย่างไร
ตอบ: ทั้งสองคำหมายถึง เตียงนอน ของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ สามารถใช้แทนกันได้ ความแตกต่างคือ พระบรรจถรณ์ เป็นคำเก่าที่ใช้ในวรรณคดีและเอกสารทางการ ส่วน พระแท่นบรรทม เน้นที่ตัวแท่นซึ่งเป็นเฟอร์นิเจอร์ใหญ่ทำหน้าที่เตียง
ถาม: พระมหาเศวตฉัตร และ พระมหาพิชัยมงกุฎ เป็นเครื่องราชกกุธภัณฑ์ใช่ไหม
ตอบ: ใช่ ทั้ง พระมหาเศวตฉัตร (ฉัตรขาว 9 ชั้น) และ พระมหาพิชัยมงกุฎ (มงกุฎพระมหากษัตริย์) เป็น 2 ใน 5 ของเครื่องราชกกุธภัณฑ์ ซึ่งเป็นเครื่องประดับสำคัญของพระมหากษัตริย์ไทย ทั้งหมดมี พระมหาพิชัยมงกุฎ พระมหาเศวตฉัตร พระแสงขรรค์ชัยศรี ธารพระกรไม้ชัยพฤกษ์ พระแส้จามรี และฉลองพระบาทเชิงงอน
ถาม: คำราชาศัพท์เครื่องใช้ออกข้อสอบบ่อยไหม
ตอบ: ออกข้อสอบบ่อยในวิชาภาษาไทย ม.6 O-NET และ TCAS โดยเฉพาะคำที่มีความหมายหลายความหมาย เช่น ฉลองพระหัตถ์ คำเฉพาะ เช่น พระบรรจถรณ์ พระเขนย พระคทา พระเศวตฉัตร และคำคลุมรวม เช่น พระแสง พระโต๊ะเสวย
ชอบเนื้อหาชุดนี้ กดให้คะแนน 5 ดาวกับเราได้เลยจ้า
จำนวนผู้ให้คะแนน: 6   คะแนนเฉลี่ย: 3.7