คำราชาศัพท์ หมวดเครื่องใช้ รวมพระแท่น พระแสง ราชสาส์น
คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ คือ คำสุภาพที่ใช้เรียกของใช้ ภาชนะ อาวุธ เครื่องนอน เครื่องประดับยศ และของส่วนตัวของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และเจ้านาย ตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หน้านี้รวบรวมตั้งแต่บัลลังก์ พระเศวตฉัตร พระแสง ถึงพระสาง พระฉาย น้ำพระสุคนธ์ พร้อมหลักการใช้
- คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ คืออะไร
- 👑 ที่นั่ง บัลลังก์ และเครื่องประดับยศ
- อาวุธประจำพระองค์ พระแสง
- เครื่องนอนและของใช้ในห้องบรรทม
- 🍽️ ภาชนะและของใช้บนโต๊ะเสวย
- ของใช้ในการอ่านเขียนและงานวิชาการ
- ของใช้ส่วนตัวและเครื่องสำอาง
- หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้
- ⚠️ คำราชาศัพท์เครื่องใช้ที่ใช้ผิดบ่อย
- เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม
คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ คืออะไร
คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ คือ กลุ่มคำที่ใช้เรียกสิ่งของและภาชนะที่พระมหากษัตริย์และเจ้านายใช้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ของใช้ในห้องบรรทม ภาชนะบนโต๊ะเสวย อาวุธประจำพระองค์ ของใช้ในการอ่านเขียน ไปจนถึงของใช้ส่วนตัวและเครื่องสำอาง คำในกลุ่มนี้มีลักษณะเด่นคือใช้คำนำหน้า พระ หรือ ฉลอง เพื่อยกระดับ
ระวังคำว่า ฉลอง ในกลุ่มนี้ใช้กับของที่สัมผัสร่างกาย เช่น ฉลองพระหัตถ์ หมายถึงของที่ใช้ในมือ ครอบคลุมทั้งถุงมือ ผ้าเช็ดมือ และช้อนส้อมมีด ขึ้นกับบริบทประโยค สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นผู้กำหนดมาตรฐานการใช้
👑 ที่นั่ง บัลลังก์ และเครื่องประดับยศ
กลุ่มคำที่ใช้ในพระราชพิธีและเอกสารทางการ คำเหล่านี้สื่อถึงพระราชอำนาจและพระราชอิสริยศ
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| บัลลังก์ ที่นั่งใหญ่ | พระแท่น ราชบัลลังก์ | ใช้ในพิธีการสำคัญ |
| เก้าอี้ | พระเก้าอี้ | เก้าอี้ทั่วไป |
| ที่นั่งในพระราชพิธี | พระราชอาสน์ | ใช้ในพระราชพิธี |
| อาคารที่นั่ง | พระที่นั่ง | อาคารในพระราชวัง |
| ฉัตรขาวเก้าชั้น | พระมหาเศวตฉัตร พระเศวตฉัตร | สัญลักษณ์พระมหากษัตริย์ |
| มงกุฎ | พระมหาพิชัยมงกุฎ พระมงกุฎ | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ |
| คทา ไม้เท้าประจำตำแหน่ง | พระคทา | เครื่องประดับยศ |
| พระแสงตรี (ตรีศูล) | พระแสงตรี | อาวุธประจำพระองค์เชิงสัญลักษณ์ |
| ฉลองพระบาทเชิงพระราชพิธี | ฉลองพระบาทเชิงงอน | รองเท้าทรงในพิธี |
| ตรา ดวงตราประจำตำแหน่ง | พระราชลัญจกร พระตรา | ตราที่ใช้กับเอกสารหลวง |
| ราชธรรมเครื่องราช | เครื่องราชกกุธภัณฑ์ | เครื่องประดับ 5 อย่างของพระมหากษัตริย์ |
อาวุธประจำพระองค์ พระแสง
อาวุธของพระมหากษัตริย์เรียกรวมว่า พระแสง เติมชื่ออาวุธลงไปเพื่อระบุประเภท
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| อาวุธโดยทั่วไป | พระแสง | คำคลุมรวม |
| อาวุธประจำพระองค์ | พระแสงทรง | เน้นว่าใช้กับพระองค์ |
| ดาบ | พระแสงดาบ | |
| หอก | พระแสงหอก | |
| ปืน | พระแสงปืน | |
| ธนู | พระแสงธนู | |
| กระบี่ | พระแสงกระบี่ | |
| มีด | พระแสงมีด | |
| ขวาน | พระแสงขวาน |
เครื่องนอนและของใช้ในห้องบรรทม
กลุ่มคำที่ใช้กับของใช้ในห้องนอนของเจ้านาย พบในเอกสารทางการและวรรณคดี
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เตียงนอน | พระบรรจถรณ์ พระแท่นบรรทม | สองรูปใช้แทนกันได้ |
| ที่นอน ฟูก | พระยี่ภู่ | |
| หมอน | พระเขนย | |
| ผ้าห่ม | พระภูษาคลุม | ผ้าใช้คลุมเวลานอน |
| มุ้ง | มุ้งกั้น | คำธรรมดาในวรรณคดี |
| ห้องนอน | ห้องพระบรรทม |
🍽️ ภาชนะและของใช้บนโต๊ะเสวย
กลุ่มคำที่ใช้กับภาชนะและเครื่องใช้ในการเสวยพระกระยาหาร ระวังคำว่า ฉลองพระหัตถ์ ที่ใช้ครอบคลุมช้อนส้อมมีด
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| โต๊ะอาหาร | พระโต๊ะเสวย โต๊ะเสวย | |
| ถาดอาหาร | ถาดพระกระยาหาร | |
| จาน | พระจาน | |
| ชาม | พระโถ พระโถปริก | ชามมีฝา |
| ถ้วยน้ำดื่ม | ถ้วยพระสุธารส | |
| ช้อน | ฉลองพระหัตถ์ช้อน | |
| ส้อม | ฉลองพระหัตถ์ส้อม | |
| มีด | ฉลองพระหัตถ์มีด | |
| ตะเกียบ | ฉลองพระหัตถ์ตะเกียบ | |
| ขันน้ำ | พระขัน | |
| แก้วน้ำ | ถ้วยพระสุธารส แก้วน้ำเสวย | |
| ภาชนะใส่ของสำคัญ | ผอบ | มีฝาปิด ใส่ของมีค่า |
| ตะลุ่ม ภาชนะใส่ของ | ตะลุ่ม |
ของใช้ในการอ่านเขียนและงานวิชาการ
ของใช้สำหรับการทรงพระอักษรและการพระราชนิพนธ์ ของเหล่านี้พบในข่าวสารและเอกสารทางการ
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| หนังสือ | พระสมุด | หนังสือทรงอ่าน |
| หนังสือที่เขียนเอง | พระราชนิพนธ์ | สำหรับพระมหากษัตริย์ |
| คัมภีร์ทางศาสนา | พระคัมภีร์ | |
| จดหมาย | พระราชสาส์น ราชสาส์น | จดหมายของพระมหากษัตริย์ |
| ปากกา ดินสอ | ฉลองพระหัตถ์ปากกา | |
| โต๊ะทำงาน | พระโต๊ะทรงพระอักษร | |
| หมึก น้ำหมึก | พระน้ำหมึก น้ำหมึกทรง | |
| กระดาษ | พระกระดาษ | |
| ตู้หนังสือ | พระตู้ |
ของใช้ส่วนตัวและเครื่องสำอาง
ของใช้ในกิจวัตรประจำวันและของแต่งตัว เน้นการใช้คำว่า พระ นำหน้า
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| กระจกส่อง | พระฉาย | |
| หวี | พระสาง | |
| น้ำหอม | น้ำพระสุคนธ์ พระสุคนธ์ | |
| นาฬิกา | พระนาฬิกา นาฬิกาพระที่นั่ง | |
| ผ้าเช็ดหน้า | ผ้าเช็ดพระพักตร์ | |
| ผ้าเช็ดมือ | ฉลองพระหัตถ์ | คำเดียวกับถุงมือ ดูบริบท |
| แปรงสีฟัน | พระแปรงสีพระทนต์ | |
| สบู่ | พระสบู่ทรง |
หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้
การใช้คำราชาศัพท์หมวดเครื่องใช้ให้ถูกต้องต้องพิจารณา 4 หลักการตามมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554
- ใส่คำว่า พระ นำหน้าของใช้ทั่วไป เช่น พระจาน พระสมุด พระสาง พระฉาย พระเก้าอี้ เพื่อยกระดับให้สุภาพ
- ใช้คำ พระแสง สำหรับอาวุธ โดยเติมชนิดของอาวุธลงไป เช่น พระแสงดาบ พระแสงหอก พระแสงปืน พระแสงธนู คำว่า พระแสง เป็นคำคลุมรวม
- ใช้คำ ฉลอง สำหรับของที่สัมผัสร่างกาย เช่น ฉลองพระหัตถ์ ฉลองพระบาท ฉลองพระเนตร คำว่า ฉลองพระหัตถ์ ครอบคลุมทั้งถุงมือ ผ้าเช็ดมือ ช้อนส้อมมีด ตามบริบทประโยค
- คำเฉพาะที่ต้องจำ เช่น พระบรรจถรณ์ เตียง พระเขนย หมอน พระคทา ไม้เท้าตำแหน่ง พระเศวตฉัตร ฉัตรขาว 9 ชั้น พระมหาพิชัยมงกุฎ มงกุฎพระมหากษัตริย์ คำเหล่านี้ออกข้อสอบบ่อย
สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นแหล่งอ้างอิงหลักของคำเหล่านี้ คำหลายคำมีรากศัพท์มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตที่ใช้ในวรรณคดีโบราณ
⚠️ คำราชาศัพท์เครื่องใช้ที่ใช้ผิดบ่อย
คำที่นักเรียนใช้ผิดบ่อยในข้อสอบ ระวังการสับสนระหว่างคำคลุมรวมกับคำเฉพาะ
| ใช้ผิด | ใช้ถูก | เหตุผล |
|---|---|---|
| ดาบประจำพระองค์ | พระแสงดาบ | อาวุธของพระมหากษัตริย์ต้องใช้ พระแสง นำหน้า |
| เตียงพระมหากษัตริย์ | พระบรรจถรณ์ พระแท่นบรรทม | คำเฉพาะ ไม่ใช้คำสามัญ |
| ช้อนพระมหากษัตริย์ | ฉลองพระหัตถ์ช้อน | ใช้ ฉลองพระหัตถ์ นำหน้า |
| ฉลองพระหัตถ์ (เฉพาะ ถุงมือ) | ฉลองพระหัตถ์ขึ้นกับบริบท | คำคลุมรวมหลายความหมาย ดูบริบทประโยค |
| มงกุฎพระมหากษัตริย์ | พระมหาพิชัยมงกุฎ | คำเฉพาะของเครื่องราชกกุธภัณฑ์ |
| ฉัตรขาวพระมหากษัตริย์ | พระมหาเศวตฉัตร | เศวต แปลว่า ขาว เป็นคำเฉพาะ |
| หนังสือทรงเขียน | พระราชนิพนธ์ | หนังสือที่พระมหากษัตริย์ทรงเขียน |
| จดหมายของกษัตริย์ | พระราชสาส์น ราชสาส์น | ใช้คำเฉพาะ |
เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม
เลือกหมวดที่สนใจเพื่อเรียนคำราชาศัพท์ในกลุ่มอื่นๆ หรือกลับสู่หน้าหลักเพื่อดูภาพรวมและหลักการใช้ทั้งหมด
ดูเพิ่มเติม คำราชาศัพท์ หมวดเครื่องใช้ทั่วไป
หลายคนอาจจะมองว่าคำราชาศัพท์เป็นสิ่งไกลตัวคงไม่มีโอกาสได้ใช้ความคิดนี้ผิดอย่างมากเนื่องจากเราเป็นคนไทยอยู่ภายใต้ร่มพระบารมี สักครั้งหนึ่งในชีวิตอาจมีเหตุให้ได้ใช้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง
การเรียนรู้ไว้ก็ไม่ใช่เรื่องเสียหายเพื่อประโยชน์แก่ตัวเราเองลองตั้งใจเรียนรู้แล้วจะรู้ว่าคำราชาศัพท์นั้นเป็นเรื่องง่ายนิดเดียว