แผนภาพคำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ แสดงเครื่องบินพระที่นั่ง เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ รถยนต์พระที่นั่ง ราชรถ และพระคชาธาร
คำราชาศัพท์ หมวดยานพาหนะ รวมพระราชยาน เรือพระที่นั่ง ราชรถ

คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ คือ คำสุภาพที่ใช้เรียกพาหนะที่พระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ทรงใช้ในการเดินทาง ตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หน้านี้รวบรวมตั้งแต่พระราชยาน รถยนต์พระที่นั่ง ราชรถ พระคชาธาร เรือพระที่นั่ง ถึงเครื่องบินพระที่นั่ง พร้อมหลักการใช้ที่ออกข้อสอบบ่อย

คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ คืออะไร

คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ คือ กลุ่มคำที่ใช้เรียกพาหนะที่ใช้ในการเดินทางของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และเจ้านาย จุดเด่นของคำกลุ่มนี้คือใช้คำว่า พระที่นั่ง หรือ พระราช นำหน้าเพื่อยกระดับ เช่น รถยนต์พระที่นั่ง เครื่องบินพระที่นั่ง เรือพระที่นั่ง พระราชยาน หรือใช้ชื่อเฉพาะตามประเภทพาหนะ เช่น ราชรถ พระคชาธาร พระเสลี่ยง

คำกลุ่มนี้ยังครอบคลุมเรือพระที่นั่งที่ใช้ในพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค ซึ่งมีชื่อเฉพาะ เช่น พระที่นั่งสุพรรณหงส์ พระที่นั่งอนันตนาคราช พระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นผู้กำหนดมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

🚗 ยานพาหนะโดยรวม

คำคลุมรวมที่ใช้กับพาหนะทั่วไปของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ คำว่า พระราชยาน ใช้กว้างกับยานพาหนะทุกประเภท

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
ยานพาหนะ (พระมหากษัตริย์) พระราชยาน คำคลุมรวมทั่วไป
พาหนะทรง พระราชพาหนะ เน้นที่ทรงใช้
พาหนะของเจ้านาย พระที่นั่ง คำคลุมรวม
ขบวนเสด็จ ขบวนเสด็จพระราชดำเนิน ใช้กับการเดินทางอย่างเป็นทางการ
กระบวนทรง กระบวนพยุหยาตรา กระบวนเสด็จขนาดใหญ่
การเคลื่อนยานพาหนะ ทรงพระดำเนิน เสด็จ กิริยาที่ใช้คู่กับยาน

ทางบก รถยนต์ ราชรถ และเสลี่ยง

ยานพาหนะทางบกตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน คำที่นิยมออกข้อสอบบ่อย คือ พระเสลี่ยง พระยานมาศ และ ราชรถ

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
รถยนต์ (พระมหากษัตริย์) รถยนต์พระที่นั่ง คำหลักสมัยใหม่
รถยนต์ (พระบรมวงศานุวงศ์) รถพระที่นั่ง ไม่ใส่ ราช นำหน้า
รถม้า รถม้าหลวง ราชรถ คำเก่า ใช้ในพระราชพิธี
รถพระศพ ในพระราชพิธี ราชรถน้อย ราชรถใหญ่ ใช้ในขบวนพระบรมศพ
เสลี่ยง คานหาม พระเสลี่ยง คำคลุมรวม
เสลี่ยงทรง พระยานมาศ เสลี่ยงพิธีการ
เสลี่ยงทรงสามลำคาน พระยานมาศสามลำคาน เสลี่ยงพระบรมศพ ใหญ่กว่า
เก้าอี้หาม พระเก้าอี้กรรเชียง ใช้ในงานพิธี
เกี้ยว พระเกี้ยว เครื่องบอกระดับชั้น
จักรยาน จักรยานพระที่นั่ง คำสมัยใหม่
มอเตอร์ไซค์ รถจักรยานยนต์พระที่นั่ง คำสมัยใหม่

🐘 ช้างทรง ม้าทรง และสัตว์พาหนะ

สัตว์พาหนะที่ใช้เป็นที่ทรงในอดีตและพระราชพิธี ช้างเป็นพาหนะที่ใช้บ่อยที่สุด คำหลักคือ พระคชาธาร และ ช้างต้น

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
ช้างทรง พระคชาธาร ช้างต้น สองรูปใช้แทนกันได้
ช้างทรงประจำพระองค์ ช้างต้น ช้างประจำของพระมหากษัตริย์
ช้างเผือก ช้างเผือก ช้างสำคัญ ช้างเชือกพิเศษเฉพาะ
ม้าทรง ม้าต้น พระอัสดร สองรูปใช้แทนกันได้
ม้าในขบวนเสด็จ ม้าทรงประจำขบวน
คอช้างที่ผูกเครื่องทรง กระโจมพระคชาธาร เครื่องประดับช้างทรง
ที่นั่งบนช้าง กูบ พระแท่นบนพระคชาธาร
ผ้าคลุมช้าง ผ้าทรงพระคชาธาร
ขอช้าง พระแสงของ้าว ขอช้างทรง เครื่องบังคับช้าง

เรือพระที่นั่ง และเรือในพระราชพิธี

เรือพระที่นั่งใช้ในพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค มีเรือสำคัญหลายลำที่มีชื่อเฉพาะ พบในข่าวสารและตำราเรียน

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
เรือทรง เรือพระที่นั่ง คำคลุมรวม
เรือทรงประจำพระองค์ เรือพระที่นั่งประจำพระองค์
เรือพระที่นั่งสำคัญ ลำที่ 1 พระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งทรงที่งดงามที่สุด
เรือพระที่นั่งสำคัญ ลำที่ 2 เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช เรือทรงลายนาค 7 เศียร
เรือพระที่นั่งสำคัญ ลำที่ 3 เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ เรือทรงลายนารายณ์
เรือในกระบวนพยุหยาตรา เรือพระราชพิธี เรือต่างๆ ในขบวน
เรือใช้สอย เรือฉลองพระที่นั่ง เรือใช้สอยทั่วไป
เรือบดทรง เรือบดพระที่นั่ง เรือเล็กทรง
เรือกลไฟทรง เรือพระที่นั่งกลไฟ เรือใช้พลังไอน้ำ

เครื่องบินพระที่นั่ง และยานพาหนะทางอากาศ

ยานพาหนะทางอากาศสมัยใหม่ คำเหล่านี้เป็นคำสมัยใหม่ที่เพิ่มเข้ามาในยุคปัจจุบัน

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
เครื่องบิน (พระมหากษัตริย์) เครื่องบินพระที่นั่ง พระที่นั่งอากาศยาน สองรูปใช้แทนกันได้
เครื่องบินทรง พระที่นั่งทรงในอากาศ ใช้ในบริบทเป็นทางการ
เฮลิคอปเตอร์ เฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง คำสมัยใหม่
เครื่องบินที่ใช้สอย เครื่องบินฉลองพระที่นั่ง ใช้สอยทั่วไป ไม่ใช่ทรงเอง
เครื่องบินส่วนพระองค์ เครื่องบินส่วนพระองค์ เครื่องบินประจำพระองค์
ลานบินในพระราชวัง ลานบินส่วนพระองค์ ในพระราชวังที่มีลานบิน

หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ

การใช้คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะให้ถูกต้องต้องระวัง 4 หลักตามมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

  1. ใช้คำ พระที่นั่ง สำหรับยานพาหนะสมัยใหม่ เช่น รถยนต์พระที่นั่ง เครื่องบินพระที่นั่ง เรือพระที่นั่ง เฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง เป็นรูปแบบมาตรฐานสำหรับพาหนะทุกประเภทในยุคปัจจุบัน
  2. ใช้ชื่อเฉพาะสำหรับยานพาหนะโบราณ เช่น ราชรถ รถม้าหลวง พระคชาธาร ช้างทรง พระเสลี่ยง เสลี่ยง พระยานมาศ เสลี่ยงพิธีการ คำเหล่านี้มีรากศัพท์มาจากภาษาโบราณ ใช้ในพระราชพิธีและวรรณคดี
  3. คำว่า ราช และ พระ ต่างกัน รถยนต์พระที่นั่ง สำหรับพระมหากษัตริย์ ใส่ ราช นำหน้า ส่วน รถพระที่นั่ง สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไป ไม่ใส่ ราช คำว่า ราช เน้นเฉพาะพระมหากษัตริย์
  4. เรือพระที่นั่งสำคัญมีชื่อเฉพาะ เช่น พระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ ใช้ในพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค ต้องเรียกด้วยชื่อเต็มในเอกสารทางการ

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นแหล่งอ้างอิงหลักของคำเหล่านี้ คำในกลุ่มนี้ผสมระหว่างคำสมัยใหม่ที่สร้างขึ้นเพื่อยานพาหนะปัจจุบันกับคำเก่าที่ใช้กับยานพาหนะโบราณในวรรณคดีและพระราชพิธี

⚠️ คำราชาศัพท์ยานพาหนะที่ใช้ผิดบ่อย

คำที่นักเรียนใช้ผิดบ่อยในข้อสอบ ระวังการสับสนระหว่างคำของพระมหากษัตริย์กับพระบรมวงศานุวงศ์

ใช้ผิด ใช้ถูก เหตุผล
รถพระมหากษัตริย์ รถยนต์พระที่นั่ง ใช้คำราชาศัพท์เต็ม
รถยนต์พระที่นั่ง (เจ้านายชั้นรอง) รถพระที่นั่ง ตัด ราช ออกสำหรับเจ้านายชั้นรอง
ช้างของพระมหากษัตริย์ พระคชาธาร ช้างต้น มีคำเฉพาะ
เรือของพระมหากษัตริย์ เรือพระที่นั่ง มีคำเฉพาะ
เรือสุพรรณหงส์ พระที่นั่งสุพรรณหงส์ ต้องใส่คำ พระที่นั่ง นำหน้าชื่อเฉพาะ
เครื่องบินทรง เครื่องบินพระที่นั่ง ใช้คำราชาศัพท์เต็ม
เสลี่ยงพระมหากษัตริย์ พระยานมาศ พระเสลี่ยง มีคำเฉพาะ
รถม้าหลวง ราชรถ มีคำเฉพาะใช้ในพระราชพิธี

เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม

เลือกหมวดที่สนใจเพื่อเรียนคำราชาศัพท์ในกลุ่มอื่นๆ หรือกลับสู่หน้าหลักเพื่อดูภาพรวมและหลักการใช้ทั้งหมด

 

ดูเพิ่มเติม คำราชาศัพท์ - คำราชาศัพท์ หมวดอาหาร

 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะมีอะไรบ้าง
ตอบ: คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะแบ่งเป็น 5 กลุ่มหลัก ยานพาหนะโดยรวม เช่น พระราชยาน พระราชพาหนะ ทางบก เช่น รถยนต์พระที่นั่ง ราชรถ พระเสลี่ยง พระยานมาศ ช้างม้าทรง เช่น พระคชาธาร ช้างต้น ม้าต้น ทางน้ำ เช่น เรือพระที่นั่ง พระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช และทางอากาศ เช่น เครื่องบินพระที่นั่ง เฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง
ถาม: พระคชาธาร กับ ช้างต้น ต่างกันอย่างไร
ตอบ: ทั้งสองคำหมายถึง ช้างทรงของพระมหากษัตริย์ สามารถใช้แทนกันได้ ความแตกต่างคือ พระคชาธาร เป็นคำเก่าที่ใช้ในวรรณคดีและพระราชพิธี มาจากภาษาบาลีหมายถึง ผู้ทรงไว้ซึ่งช้าง ส่วน ช้างต้น เป็นคำที่ใช้ในบริบททั่วไป เรียกช้างที่อยู่ในความดูแลของพระมหากษัตริย์โดยตรง
ถาม: เรือพระที่นั่งสำคัญของไทยมีอะไรบ้าง
ตอบ: เรือพระที่นั่งสำคัญในกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค มี 4 ลำ คือ พระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งทรงที่งดงามที่สุด เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช เรือทรงลายนาค 7 เศียร เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ เรือทรงลายนารายณ์ และ เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ เรือทรงลายนาคหลายเศียร เรือเหล่านี้ใช้ในพระราชพิธีสำคัญทางน้ำ
ถาม: รถยนต์พระที่นั่ง กับ รถพระที่นั่ง ต่างกันอย่างไร
ตอบ: รถยนต์พระที่นั่ง ใช้กับรถยนต์ของพระมหากษัตริย์ มีคำ ราช หรือ ยนต์ เน้นความเป็นทางการ ส่วน รถพระที่นั่ง ใช้กับรถยนต์ของพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไป ตัดคำ ราช ออก สอดคล้องกับหลักลำดับชั้นในคำราชาศัพท์ที่พระมหากษัตริย์มักได้รับการเติมคำเสริมพิเศษ
ถาม: พระเสลี่ยง กับ พระยานมาศ ต่างกันอย่างไร
ตอบ: พระเสลี่ยง เป็นคำคลุมรวมหมายถึงเสลี่ยงที่ใช้สำหรับเจ้านาย ส่วน พระยานมาศ เป็นเสลี่ยงทรงพิธีการที่ใช้ในพระราชพิธีสำคัญ มีรูปแบบและการประดับที่งดงามกว่าพระเสลี่ยงทั่วไป พระยานมาศสามลำคาน เป็นเสลี่ยงพิเศษที่ใช้ในขบวนพระบรมศพ
ถาม: คำราชาศัพท์ยานพาหนะออกข้อสอบบ่อยไหม
ตอบ: ออกข้อสอบบ่อยในวิชาภาษาไทย ม.6 O-NET และ TCAS โดยเฉพาะการเรียกเรือพระที่นั่งสำคัญ เช่น พระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช คำเฉพาะ เช่น พระคชาธาร ช้างต้น ม้าต้น พระยานมาศ และการแยกระหว่าง รถยนต์พระที่นั่ง กับ รถพระที่นั่ง ตามลำดับชั้นบุคคล
ชอบเนื้อหาชุดนี้ กดให้คะแนน 5 ดาวกับเราได้เลยจ้า