สุภาษิตเกี่ยวกับการพูด - 30 บทคัดสรรเพื่อการสื่อสารที่มีคุณค่า
สุภาษิตเกี่ยวกับการพูด คือ คำคมและภูมิปัญญาของคนไทยที่ส่งต่อกันมาเรื่องคุณค่าของคำพูด การฟัง การคิดก่อนพูด การใช้คำพูดในความสัมพันธ์ การพูดในสังคมและการงาน รวมถึงภัยจากคำพูดที่ควรระวัง หน้านี้รวบรวม 30 บทจัดกลุ่มตาม 5 แง่มุมสำคัญ พร้อมความหมายและการนำไปใช้กับการสื่อสารในยุคปัจจุบัน ทั้งการพูดต่อหน้า การพิมพ์ในโซเชียลมีเดีย และการสื่อสารในที่ทำงาน เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา คนทำงาน และผู้ที่ต้องการพัฒนาทักษะการสื่อสารให้มีประสิทธิภาพ
1. สุภาษิตเรื่องการพูดดีและคุณค่าของวาจา
คำพูดเป็นเครื่องสื่อสารที่ทรงพลังที่สุดของมนุษย์ คำพูดดีนำพาเกียรติและความเจริญ คำพูดที่ไม่ดีนำพาความเสื่อม สุภาษิตในกลุ่มนี้สอนให้เห็นคุณค่าของวาจา การพูดอย่างมีสาระ และการรักษาคำพูดให้สมศักดิ์ศรี
| สำนวน | ความหมาย | การนำไปใช้กับการพูด |
|---|---|---|
| พูดดีเป็นศรีแก่ปาก พูดมากปากเสีย | คำพูดที่ดีนำเกียรติมาให้ คำพูดฟุ่มเฟือยนำโทษมา (สุภาษิตสอนหญิง โดยสุนทรภู่) | เลือกพูดเฉพาะที่จำเป็น พูดให้มีน้ำหนัก และหลีกเลี่ยงการพูดไร้สาระที่อาจสร้างศัตรู |
| ปากเป็นเอก เลขเป็นโท | การสื่อสารและการพูดคุยสำคัญพอๆ กับการคิดและตัดสินใจ | ฝึกทักษะการพูด การเจรจา และการนำเสนอ เพราะเป็นทักษะที่ใช้ได้ในทุกวงการ |
| ปากเป็นทรัพย์ | การพูดดีและการสื่อสารที่มีคุณค่า สามารถนำมาซึ่งโอกาสและความสำเร็จ | ใช้คำพูดสร้างเครือข่าย เจรจาธุรกิจ และสร้างความน่าเชื่อถือในวงการที่อยู่ |
| รักษาคำพูด ดียิ่งกว่ารักษาทรัพย์ | การรักษาคำพูดและสัญญา มีค่ามากกว่าทรัพย์สิน | เมื่อพูดอะไรไป ต้องทำตามคำพูดนั้น ความน่าเชื่อถือสะสมจากการกระทำที่ตรงกับคำพูด |
| วาจาสัตย์ เป็นอมตะ | คำพูดที่จริงและซื่อตรงคงทนข้ามกาลเวลา (พุทธสุภาษิต) | พูดความจริงเสมอ แม้บางครั้งจะทำให้ตัวเองลำบาก ความจริงจะคงอยู่และสร้างความน่าเชื่อในระยะยาว |
| ฟังให้รู้ ดูให้เห็น | การฟังและสังเกตอย่างตั้งใจ คือพื้นฐานของการพูดดี | ก่อนพูด ต้องฟังให้เข้าใจสถานการณ์และผู้ฟังก่อน เพื่อให้คำพูดของเราตรงเป้าและมีพลัง |
2. สุภาษิตเรื่องการฟังและการคิดก่อนพูด
การพูดที่มีคุณค่าเริ่มต้นจากการฟังที่ดี และการคิดให้รอบคอบก่อนเปล่งคำ สุภาษิตในกลุ่มนี้สอนให้เป็นผู้ฟังที่ดี ไม่ด่วนตัดสินจากคำพูดของคนเดียว และใช้ความเงียบเป็นเครื่องมือในการสะสมปัญญา
| สำนวน | ความหมาย | การนำไปใช้กับการพูด |
|---|---|---|
| ผู้รู้คือผู้ฟัง | คนฉลาดคือคนที่ฟังมากกว่าพูด เพื่อเรียนรู้และเข้าใจ | ในการประชุมหรือสนทนา ฟังให้ครบก่อนพูด ความคิดเห็นที่มีน้ำหนักมาจากการเข้าใจที่ดี |
| ฟังหูไว้หู | ฟังด้วยความระมัดระวัง ไม่เชื่อทุกคำเล่าลือทันที | เมื่อได้ยินข่าวลือ คำนินทา หรือข้อมูลใหม่ ตรวจสอบจากหลายแหล่งก่อนนำไปเล่าต่อหรือเชื่อ |
| ฟังไม่ได้ศัพท์ จับมาฆ่า | การเข้าใจผิด แล้วลงมือทำตาม นำไปสู่ความผิดพลาด | ถามให้แน่ใจก่อนตอบสนอง อย่ารีบสรุปหรือตัดสินใจจากคำพูดเพียงครั้งเดียว |
| คิดก่อนทำ | ต้องไตร่ตรองให้รอบคอบก่อนตัดสินใจหรือลงมือทำ | หยุดสัก 3 วินาทีก่อนพูดในเรื่องสำคัญ คิดว่าคำของเราจะมีผลอย่างไรกับคนอื่น |
| สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น | การได้เห็นด้วยตนเอง ดีกว่าฟังคนอื่นเล่าหลายปาก | อย่าตัดสินคนหรือสถานการณ์จากคำเล่าลือ พิสูจน์ด้วยการเห็น สังเกต และพูดคุยตรงๆ |
| พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง | การพูดบางครั้งให้คุณค่าน้อย แต่ความเงียบมีค่ามากกว่ามาก | ในสถานการณ์ที่ไม่จำเป็นต้องพูด เลือกเงียบ ฟัง และสังเกต ความเงียบบางครั้งคือคำตอบที่ดีที่สุด |
3. สุภาษิตเรื่องการใช้คำพูดในความสัมพันธ์
คำพูดในความสัมพันธ์เป็นเหมือนน้ำหวาน ที่ทำให้ความสัมพันธ์งอกงาม หรือเป็นเหมือนยาพิษ ที่ทำลายในชั่วประโยค สุภาษิตในกลุ่มนี้สอนให้ใช้คำพูดด้วยความเข้าใจ ใจเย็น และรู้ว่าคำที่ออกไปแล้วเรียกกลับไม่ได้
| สำนวน | ความหมาย | การนำไปใช้กับการพูด |
|---|---|---|
| คำพูดเหมือนน้ำพ่นจากปาก | คำที่พูดออกไปแล้ว ไม่สามารถเรียกกลับได้ เหมือนน้ำที่พ่นทิ้ง | คิดให้ดีก่อนพูดในยามอารมณ์ร้อน คำที่ทำร้ายคนรักอาจกลับมาเป็นรอยแผลถาวร |
| เอาใจเขามาใส่ใจเรา | การเข้าใจมุมมองของอีกฝ่าย โดยลองยืนในจุดของเขา | ก่อนพูดสิ่งที่อาจทำร้าย ลองคิดว่าถ้าคนอื่นพูดอย่างนี้กับเรา เราจะรู้สึกอย่างไร |
| ใจเย็นเป็นเครื่องนำมาซึ่งความสำเร็จ | ความสุขุมและไม่หุนหันพลันแล่นคือกุญแจของผลสำเร็จ | เมื่อเกิดความขัดแย้ง ใช้น้ำเสียงและคำพูดที่ใจเย็น ไม่ตอบโต้ทันทีในอารมณ์ร้อน |
| ฆ่าความโกรธได้ ย่อมอยู่เป็นสุข | ผู้ที่ระงับความโกรธลงได้จะมีชีวิตและความสัมพันธ์ที่สงบสุข (พุทธสุภาษิต) | เมื่อโกรธ ให้เวลาตัวเอง ก่อนพูดหรือพิมพ์ข้อความ ลดความเสียหายที่จะตามมา |
| ปากร้ายใจดี | คนที่พูดจาเข้มแต่ภายในใจรักและหวังดี | เข้าใจว่าคนใกล้ตัวบางคนอาจใช้คำพูดที่ดูแข็ง แต่เจตนาดี อย่าตีความคำพูดผิวๆ |
| ผู้ให้ ย่อมเป็นที่รัก | คนที่ชอบให้และแบ่งปัน มักเป็นที่รักของคนรอบข้าง | ให้คำชม คำชื่นชม และคำให้กำลังใจอย่างจริงใจ ความสัมพันธ์จะอบอุ่นและยั่งยืน |
4. สุภาษิตเรื่องคำพูดในสังคมและการงาน
การพูดในที่สาธารณะ ที่ทำงาน หรือในสังคม ต้องมีกฎมารยาทและความรอบคอบ คำพูดสามารถสร้างเครือข่าย หรือทำลายชื่อเสียงในชั่วประโยค สุภาษิตในกลุ่มนี้สอนให้พูดด้วยความรับผิดชอบ ระวังไม่ให้พูดมากเกินขอบเขต และเข้าใจว่าทุกคำมีผล
| สำนวน | ความหมาย | การนำไปใช้กับการพูด |
|---|---|---|
| มากปาก มากความ | คนที่พูดมาก มักนำมาซึ่งปัญหาหรือความขัดแย้ง | ในที่ประชุมหรือสังคม พูดน้อยลง ฟังมากขึ้น พูดเฉพาะที่เพิ่มมูลค่าให้กลุ่มสนทนา |
| ปิดทองหลังพระ | การทำความดีโดยไม่หวังให้ใครรู้ ไม่หวังคำชม | ในที่ทำงาน ทำงานหนักโดยไม่ต้องประกาศตัวตลอด ผลงานจะพูดแทนตัวเรา |
| นกน้อยทำรังแต่พอตัว | การทำสิ่งใดให้พอดีกับศักยภาพและฐานะของตน | พูดในเรื่องที่เรารู้และเชี่ยวชาญ ไม่อวดรู้ในเรื่องที่ไม่เข้าใจ จะรักษาความน่าเชื่อ |
| ผิดเป็นครู | ความผิดพลาดสอนเราให้เก่งและฉลาดขึ้น | เมื่อพูดผิด ยอมรับและขอโทษอย่างเปิดใจ เรียนรู้และไม่พูดผิดเรื่องเดิมซ้ำ |
| ตำราเป็นครูที่ไม่ดุ | หนังสือเป็นแหล่งความรู้ที่ใจดี ไม่ดุเหมือนครูจริง | ฝึกการพูดและการเขียนจากหนังสือสอนการสื่อสาร พัฒนาสำนวนและน้ำเสียงโดยตนเองได้ |
| ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว | การกระทำของเราจะส่งผลกลับมาที่ตัวเรา | พูดดีและซื่อตรงในสังคม ผลที่ตามมาคือความเชื่อใจและโอกาส ส่วนคนพูดร้ายจะถูกหลีกเลี่ยง |
5. สุภาษิตเรื่องภัยจากคำพูดและการระวัง
คำพูดเป็นดาบสองคม สามารถสร้างหรือทำลายได้เท่ากัน สุภาษิตในกลุ่มนี้สอนให้ระวังคำพูดของตน ไม่หลงเชื่อคำพูดผิวเผินของผู้อื่น และเข้าใจว่าความไม่จริงใจในคำพูดเป็นภัยที่ใหญ่ที่สุด
| สำนวน | ความหมาย | การนำไปใช้กับการพูด |
|---|---|---|
| ปากหวานก้นเปรี้ยว | คำพูดหวาน แต่เจตนาหรือพฤติกรรมตรงข้าม | ระวังคนที่พูดหวานเกินจริง สังเกตการกระทำในระยะยาว ไม่ตัดสินจากคำพูดเพียงอย่างเดียว |
| มือถือสาก ปากถือศีล | การกระทำขัดกับคำพูด ทำผิดแต่พูดเรื่องคุณธรรม | หลีกเลี่ยงการเป็นคนสองมาตรฐาน ที่พูดดีในที่สาธารณะแต่ทำผิดในที่ลับ ความน่าเชื่อจะสูญหาย |
| ลิ้นกับฟัน | แม้คนที่ใกล้ชิดกันที่สุด ก็มีบางครั้งที่ขัดแย้งกันจากคำพูด | เข้าใจว่าความขัดแย้งทางคำพูดในความสัมพันธ์ใกล้ชิดเกิดขึ้นได้ ใช้การให้อภัยและการสื่อสารแก้ไข |
| พูดอย่างทำอย่าง | การพูดสิ่งหนึ่ง แต่ทำอีกสิ่งหนึ่ง สะท้อนความไม่ซื่อตรง | ทำให้คำพูดและการกระทำสอดคล้องกัน สร้างความน่าเชื่อในชีวิตส่วนตัวและการงาน |
| เวรย่อมไม่ระงับด้วยการจองเวร | การโต้ตอบคำหยาบด้วยคำหยาบ มีแต่ทำให้บาดหมางลุกลาม (พุทธสุภาษิต) | เมื่อมีคนใช้คำพูดทำร้าย อย่าตอบโต้ด้วยคำที่หนักกว่า เลือกความเงียบหรือคำให้อภัย |
| ความลับไม่มีในโลก | สิ่งที่คิดว่าซ่อนได้ ในที่สุดก็จะถูกเปิดเผย | อย่าพูดสิ่งที่ไม่อยากให้ใครรู้ ในยุคโซเชียลทุกคำพูดอาจถูกบันทึก ส่งต่อ และตามหลอกหลอนได้ |
การนำสุภาษิตเกี่ยวกับการพูดไปใช้
- สำหรับนักเรียนและนักศึกษา: ใช้พัฒนาทักษะการพูดในห้องเรียน การนำเสนองาน การโต้วาที และการสอบสัมภาษณ์
- สำหรับคนทำงาน: ใช้ในการประชุม การเจรจา การนำเสนอลูกค้า และการสื่อสารกับเพื่อนร่วมงานอย่างมืออาชีพ
- สำหรับการใช้โซเชียลมีเดีย: ใช้เป็นเครื่องเตือนใจก่อนโพสต์ คอมเมนต์ หรือแชร์ คำพูดในโลกออนไลน์ก็เป็นคำพูดที่มีผล
- สำหรับครอบครัวและความสัมพันธ์: ใช้สื่อสารกับคนรัก พ่อแม่ ลูก และเพื่อน ด้วยความเข้าใจและความเมตตา
- ในข้อสอบ O-NET A-Level TCAS: ใช้เป็นเนื้อหาเตรียมสอบวิชาภาษาไทยและสังคมศึกษา ทั้งความหมายและการประยุกต์ใช้
เริ่มต้นที่ รวมสุภาษิตทั้งหมด หรือค้นแบบเรียงตัวอักษรที่ หมวด ก-ฮ
💬 สุภาษิตเกี่ยวกับการพูดคือคู่มือชีวิตที่กลั่นจากภูมิปัญญาคนรุ่นก่อน · นำไปประยุกต์ใช้กับการสื่อสารยุคปัจจุบัน ทั้งการพูดต่อหน้า การเขียนในโซเชียล และการสนทนาในที่ทำงาน