วิธีจำสุภาษิต 7 เทคนิคจำเร็วลืมยาก พร้อมแผนฝึก 30 วัน สำหรับนักเรียน ม.ต้น-ม.ปลาย เตรียมสอบ O-NET TCAS - Wordy Guru
วิธีจำสุภาษิต · 7 เทคนิคจำเร็ว ลืมยาก พร้อมแผนฝึก 30 วัน

🧠 วิธีจำสุภาษิต · สรุปสั้น

วิธีจำสุภาษิต คือ ชุดเทคนิคการเรียนรู้ที่ช่วยให้จดจำสุภาษิตไทยได้ขึ้นใจและลืมยาก · เทคนิคหลักมี 7 วิธี ได้แก่ ผูกภาพในจินตนาการ จัดสุภาษิตเป็นกลุ่ม ท่องเป็นจังหวะ แต่งเรื่องราวเล่า ทบทวนแบบเว้นช่วง เขียนซ้ำ และสอนคนอื่น · ใช้ควบกันให้ผลดีกว่าใช้วิธีเดียว · แผนฝึก 30 วันช่วยให้จำสุภาษิตยอดนิยม 30 บทได้แม่นยำสำหรับการสอบ O-NET TCAS

แผนภาพ 7 เทคนิคจำสุภาษิต ผูกภาพ จัดกลุ่ม จังหวะ เรื่องราว ทบทวนเว้นช่วง เขียนซ้ำ และสอนคนอื่น สำหรับนักเรียน ม.ต้น-ม.ปลาย
7 เทคนิคจำสุภาษิตที่ใช้ได้จริงในการเตรียมสอบและการสอนในห้องเรียน

🤔 ทำไมจำสุภาษิตยาก · 4 สาเหตุหลัก

นักเรียนหลายคนพบว่าจำสุภาษิตยากกว่าวิชาอื่น แม้จะอ่านซ้ำหลายครั้ง · เข้าใจสาเหตุก่อน จะแก้ปัญหาได้ตรงจุด

1. ภาษาเก่า คำที่ไม่ได้ใช้ในชีวิตประจำวัน

สุภาษิตหลายบทใช้คำโบราณ เช่น "พร้า" "ตักบาตร" "กระเชอ" "เสมา" ซึ่งนักเรียนปัจจุบันไม่ได้ใช้ในชีวิตจริง · ความไม่คุ้นเคยทำให้จำยาก

2. มีจำนวนมาก คล้ายกัน

สุภาษิตไทยมีมากกว่า 500 บท หลายบทมีความหมายคล้ายกัน เช่น "ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว" กับ "หว่านพืชใดได้พืชนั้น" · ทำให้สับสน

3. ขาดบริบทที่จับใจ

การท่องสุภาษิตล้วน ๆ ไม่มีเรื่องราว ไม่มีภาพ ไม่มีอารมณ์ ทำให้สมองไม่จำในระยะยาว · ตามหลักการเรียนรู้ สมองจำสิ่งที่มีบริบทได้ดีกว่า

4. ทบทวนไม่ถูกวิธี

การอ่านซ้ำเรื่อย ๆ (Re-reading) เป็นวิธีจำที่อ่อนแอ · ดีกว่ามากคือ Active Recall (พยายามจำเอง) ผสมกับ Spaced Repetition (ทบทวนเว้นช่วง) · แต่นักเรียนส่วนใหญ่ใช้แต่การอ่านซ้ำ

📌 แก้ที่ราก จำสุภาษิตยากไม่ใช่เพราะคุณ "จำไม่ได้" · แต่เพราะใช้วิธีที่ไม่ถูกหลักการเรียนรู้ · เปลี่ยนวิธี เปลี่ยนผลลัพธ์

🎯 7 เทคนิคจำสุภาษิตที่ใช้ได้จริง

เทคนิคทั้ง 7 นี้มาจากหลักการเรียนรู้ตามวิทยาศาสตร์ (Cognitive Science) · ใช้ควบกันให้ผลดีกว่าใช้แยก · เรียงจากเทคนิคง่ายไปยาก

เทคนิค 1 · ผูกภาพในจินตนาการ (Visual Mnemonic)

สมองจำภาพได้ดีกว่าคำพูด 6 เท่า · เปลี่ยนสุภาษิตที่เป็นนามธรรมเป็นภาพในใจ

  • ตัวอย่าง · "ปิดทองหลังพระ" · จินตนาการพระพุทธรูปสีทอง ที่ด้านหลังมีคนกำลังเอาทองคำเปลวมาแปะอย่างเงียบ ๆ ไม่ให้ใครเห็น
  • ตัวอย่าง · "ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงา" · จินตนาการกะโหลกศีรษะวางอยู่บนพื้น เราตักน้ำใส่ แล้วก้มลงมองเงาตัวเองในน้ำ
  • วิธีฝึก · เลือกสุภาษิตทีละบท · นั่งเงียบ ๆ หลับตา · จินตนาการภาพให้ชัด ใช้สี เสียง กลิ่นด้วยถ้าทำได้

เทคนิค 2 · จัดเป็นกลุ่มตามแก่นเรื่อง (Chunking)

สมองจำเป็นกลุ่มได้ง่ายกว่าจำแยก · จัด 30 สุภาษิตเป็น 5-6 กลุ่มตามแก่นเรื่อง

  • กลุ่มกรรม-การกระทำ · ทำดีได้ดี · หว่านพืชใดได้พืชนั้น · กรรมใดใครก่อ
  • กลุ่มเวลา-โอกาส · น้ำขึ้นให้รีบตัก · กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้ · ผัดวันประกันพรุ่ง
  • กลุ่มการคบคน · คบคนพาลพาลพาไปหาผิด · คนรักเท่าผืนหนัง · ลิ้นไม่มีกระดูก
  • กลุ่มครอบครัว · รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี · ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น
  • กลุ่มความเพียร · ฝนทั่งให้เป็นเข็ม · ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม

เทคนิค 3 · ท่องเป็นจังหวะ (Rhythm Method)

สุภาษิตหลายบทมีจังหวะอยู่แล้ว · ใช้จังหวะนี้ช่วยจำ คล้ายการจำเพลง

  • ท่องช้า ๆ พร้อมตบมือหรือเคาะโต๊ะตามจังหวะ · เช่น "รัก-วัว-ให้-ผูก / รัก-ลูก-ให้-ตี"
  • ทำเป็น melody เล็ก ๆ หรือ rap ของตัวเอง · ใช้ทำนองเพลงที่ชอบ
  • ฝึกพร้อมเพื่อนเป็นกลุ่ม · ครูผู้สอนใช้กับนักเรียนได้

เทคนิค 4 · แต่งเรื่องราวเล่า (Story Method)

สมองจำเรื่องราว (Narrative) ได้ดีกว่าจำข้อมูลล้วน · แต่งเรื่องสั้น ๆ ที่บรรจุสุภาษิต

  • ตัวอย่าง · "นายดำเป็นเด็กที่ตื่นเต้นง่าย (กระต่ายตื่นตูม) เพื่อนชวนไปสมัครงาน เขารีบรับ (น้ำขึ้นให้รีบตัก) แต่เมื่อเข้าไปทำงาน เขาทำพลาดในเรื่องเล็ก ๆ (ปลาตายน้ำตื้น)"
  • เรื่องเดียวบรรจุได้หลายสุภาษิต · จำได้ครบทีเดียว
  • เรื่องราวยิ่งแปลกประหลาด ยิ่งจำได้

เทคนิค 5 · ทบทวนแบบเว้นช่วง (Spaced Repetition)

หลักการเรียนรู้ที่พิสูจน์แล้วว่าได้ผล · ทบทวนตามช่วงเวลาที่ห่างออกเรื่อย ๆ แทนการอ่านรวดเดียว

  • วันที่ 1 · เรียนสุภาษิตใหม่ 5 บท
  • วันที่ 2 · ทบทวน 5 บทเดิม + เรียนใหม่ 5 บท
  • วันที่ 4 · ทบทวน 5 บทแรกอีกครั้ง
  • วันที่ 7 · ทบทวนอีกครั้ง
  • วันที่ 14 · ทบทวนครั้งสุดท้าย · จะจำได้ระยะยาว
  • ใช้แอปช่วย เช่น Anki หรือบัตรแฟลชการ์ดทำเอง

เทคนิค 6 · เขียนซ้ำ (Active Writing)

การเขียนบังคับให้สมองดึงข้อมูลออกจากความจำ · ได้ผลดีกว่าการอ่านซ้ำมาก

  • เขียนสุภาษิต 5 บทบนกระดาษโดยไม่ดูตำรา
  • เขียนความหมายเองด้วยภาษาของตัวเอง · ไม่ลอกจากหนังสือ
  • เขียนตัวอย่างประโยคที่ใช้สุภาษิตในชีวิตประจำวัน
  • เขียนวันละ 5-7 บท ติดต่อกัน 7 วัน

เทคนิค 7 · สอนคนอื่น (Teach Back)

เมื่อสอนคนอื่น สมองจะจัดระเบียบข้อมูลใหม่ทำให้จำได้ลึก · เรียกว่า Feynman Technique

  • เลือกสุภาษิต 1 บทที่จำได้แล้ว · เล่าให้พี่น้อง พ่อแม่ หรือเพื่อนฟัง
  • อธิบายความหมาย ยกตัวอย่างใช้ในชีวิตจริง
  • ถ้าผู้ฟังถามและเราตอบไม่ได้ · กลับไปเรียนใหม่
  • ทำได้แม้กับคนในจินตนาการ (อธิบายให้ตัวเองในกระจก)

💡 สูตรผสม ใช้เทคนิค 1 (ภาพ) + เทคนิค 2 (กลุ่ม) + เทคนิค 5 (ทบทวนเว้นช่วง) ควบกัน · ผลลัพธ์ดีกว่าใช้เทคนิคเดียวอย่างน้อย 3 เท่า

📊 30 สุภาษิตจัดกลุ่มสำหรับฝึกจำ

30 สุภาษิตยอดนิยมจัดเป็น 5 กลุ่มตามแก่นเรื่อง · ใช้เทคนิค 2 (Chunking) ในการจำ · 6 บทต่อกลุ่ม · ฝึก 1 กลุ่มต่อสัปดาห์

กลุ่ม สุภาษิต ภาพช่วยจำ
กรรม-การกระทำ ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว คนใส่บาตร VS คนขโมยของ ผลตามกลับ
หว่านพืชใดได้พืชนั้น ชาวนาหว่านข้าวเปลือก เก็บเกี่ยวข้าวเปลือก
กรรมใดใครก่อ กรรมนั้นย่อมตามสนอง เงาคนเดินตามต่อตลอด
หว่านพืชใดได้พืชนั้น สวนผลไม้ที่ปลูกอะไรได้อย่างนั้น
ปิดทองหลังพระ คนแอบเอาทองคำเปลวแปะหลังพระพุทธรูป
ตักบาตรอย่าถามพระ คนใส่บาตรแล้วเดินไปทันที
เวลา-โอกาส น้ำขึ้นให้รีบตัก ชาวประมงรีบตักน้ำทะเลเข้านาเกลือเมื่อน้ำขึ้น
กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้ หม้อต้มถั่วที่งาไหม้
ผัดวันประกันพรุ่ง ปฏิทินที่ฉีกทิ้งทุกวัน
กระต่ายตื่นตูม กระต่ายวิ่งหนีตูมที่ตกใจ
วัวหายล้อมคอก ชาวนาสร้างคอกใหม่หลังวัวหายแล้ว
มือใครยาวสาวได้สาวเอา หลายมือเอื้อมไปคว้าผลไม้
การคบคน คบคนพาลพาลพาไปหาผิด เด็กตามเพื่อนเข้าไปในที่ไม่ดี
คนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อ ผืนหนังเล็ก ๆ กับเสื่อใหญ่
ลิ้นไม่มีกระดูก ลิ้นที่ห้อยลงมาแบบนุ่ม ๆ บิดได้
ปากปราศรัยน้ำใจเชือดคอ คนยิ้มแต่ถือมีด
ปากว่าตาขยิบ ตาขยิบสองข้างขณะพูด
เห็นช้างขี้ขี้ตามช้าง คนเล็กตามช้าง
ครอบครัว รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี เชือกผูกวัว · ไม้เรียวพ่อ
ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น ลูกมะม่วงตกใต้ต้น
ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่ หางช้าง · แม่ของหญิงสาว
คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย คนเดินคนเดียว VS คู่
รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา คนหามจั่วบ้าน · คนหามเสา
ทำคุณบูชาโทษ คนถวายของแล้วโดนตำหนิ
ความเพียร-ปัญญา ฝนทั่งให้เป็นเข็ม เหล็กแท่งใหญ่ที่ฝนจนกลายเป็นเข็มเล็ก ๆ
ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม ช่างที่ตีพร้าทีละนิดอย่างประณีต
ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงา กะโหลกบนพื้น · ก้มดูเงาในน้ำ
กบในกะลาครอบ กบนั่งในกะลามอง
คมในฝัก มีดในฝัก เห็นแค่ฝัก
รู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม คนแบกหนังสือบนบ่า · ดูเบา

📅 แผนฝึกจำสุภาษิต 30 บทใน 30 วัน

แผน 30 วันใช้เทคนิคทั้ง 7 ผสมกัน · วันละ 15-20 นาที · เหมาะกับนักเรียน ม.ต้น-ม.ปลาย ที่ต้องเตรียมสอบ

สัปดาห์ที่ 1 · กลุ่มกรรม-การกระทำ + เทคนิคภาพ

  1. วันที่ 1-2 · เรียนกลุ่ม "กรรม-การกระทำ" 6 บท · ใช้เทคนิค 1 (ผูกภาพ)
  2. วันที่ 3 · ทบทวน 6 บท + เขียนซ้ำโดยไม่ดูตำรา (เทคนิค 6)
  3. วันที่ 4-5 · แต่งเรื่องสั้นบรรจุ 6 บทนี้ (เทคนิค 4)
  4. วันที่ 6 · สอนคนอื่น (เทคนิค 7) · เล่าให้พี่น้อง พ่อแม่ฟัง
  5. วันที่ 7 · ทดสอบตัวเอง · เขียนสุภาษิตทั้ง 6 บทพร้อมความหมายโดยไม่ดู

สัปดาห์ที่ 2 · กลุ่มเวลา-โอกาส + ทบทวนกลุ่ม 1

  1. วันที่ 8-9 · เรียนกลุ่ม "เวลา-โอกาส" 6 บท · ใช้เทคนิค 2 (Chunking) จัดเป็น 3 คู่
  2. วันที่ 10 · ทบทวนทั้ง 12 บท (สัปดาห์ 1+2) · ฝึกท่องเป็นจังหวะ (เทคนิค 3)
  3. วันที่ 11-13 · ฝึกแบบ Spaced Repetition · ทบทวนเฉพาะที่จำไม่แม่น
  4. วันที่ 14 · ทดสอบตัวเอง · เขียนทั้ง 12 บท

สัปดาห์ที่ 3 · กลุ่มการคบคน + กลุ่มครอบครัว

  1. วันที่ 15-17 · เรียนกลุ่ม "การคบคน" 6 บท + กลุ่ม "ครอบครัว" 6 บท
  2. วันที่ 18-20 · ใช้เทคนิค 4 (แต่งเรื่อง) · บรรจุ 12 บทใหม่ในเรื่องเดียว
  3. วันที่ 21 · ทดสอบ · เขียนทั้ง 24 บท

สัปดาห์ที่ 4 · กลุ่มความเพียร-ปัญญา + ทบทวนทั้งหมด

  1. วันที่ 22-23 · เรียนกลุ่ม "ความเพียร-ปัญญา" 6 บท
  2. วันที่ 24-26 · ทบทวนทั้ง 30 บท ผ่านการเขียนซ้ำและสอนคนอื่น
  3. วันที่ 27-29 · ฝึกข้อสอบจริง · ฝึกตอบรูปแบบ "สถานการณ์ -> สุภาษิต"
  4. วันที่ 30 · ทดสอบเต็มชุด · เขียน 30 บทพร้อมความหมายในเวลา 45 นาที

⚡ Speed up ถ้าสอบใกล้แล้ว ลดเหลือแผน 14 วัน · เน้นกลุ่มที่ออกข้อสอบบ่อย (กรรม-การกระทำ และ เวลา-โอกาส) ก่อน · ใช้เทคนิค 1 (ภาพ) และ 5 (ทบทวนเว้นช่วง) เป็นหลัก

💼 ใช้เทคนิคจำในสถานการณ์จริง · 5 ตัวอย่าง

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้เทคนิคจำในสถานการณ์ต่าง ๆ · จากนักเรียนจริงและครูในห้องเรียน

สถานการณ์ 1 · นักเรียน ม.6 เตรียมสอบ O-NET ใน 30 วัน

วิธี · ใช้แผน 30 วันข้างต้น · เน้นเทคนิค 1 (ภาพ) + 5 (ทบทวนเว้นช่วง) · ทบทวนคืนก่อนสอบเฉพาะที่ยังไม่แม่น · ผลลัพธ์ · จำได้ 28 จาก 30 บท

สถานการณ์ 2 · ครูประถมสอนสุภาษิตให้ ป.4-6

วิธี · ใช้เทคนิค 3 (จังหวะ) + 7 (สอนคนอื่น) · ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม 4 คน ทำท่องสุภาษิตเป็น rap หรือเพลง · แล้วสอนกลุ่มอื่น · ผลลัพธ์ · เด็กจำได้สนุก ไม่น่าเบื่อ

สถานการณ์ 3 · ผู้ใหญ่อ่านสุภาษิตเป็นงานอดิเรก

วิธี · ใช้เทคนิค 4 (แต่งเรื่อง) + 6 (เขียนซ้ำ) · เลือกสุภาษิตที่ชอบ 5 บทต่อสัปดาห์ · เขียนไดอารี่บรรจุสุภาษิตเหล่านั้น · ผลลัพธ์ · จำได้ในบริบทจริง ใช้ในการพูดได้

สถานการณ์ 4 · ผู้ปกครองสอนลูกชั้นประถม

วิธี · ใช้เทคนิค 1 (ภาพ) + 4 (เรื่องราว) · เล่านิทานที่บรรจุสุภาษิตก่อนนอน · วาดภาพประกอบกับลูก · ผลลัพธ์ · ลูกจำสุภาษิตในบริบทของเรื่องที่รัก

สถานการณ์ 5 · นักเรียนเตรียม TCAS A-Level

วิธี · ใช้เทคนิคครบทั้ง 7 · เน้นเทคนิค 2 (จัดกลุ่ม) + 5 (Spaced Repetition) · ใช้บัตรแฟลชการ์ดที่ทำเอง · ฝึก 3 เดือนก่อนสอบ · ผลลัพธ์ · เก็บคะแนนสุภาษิตเต็ม 100 เปอร์เซ็นต์

คู่มือที่เกี่ยวข้อง: 📑 รวมสุภาษิตทั้งหมด ก-ฮ · 🏆 200 สุภาษิตที่ใช้บ่อย · 🎯 สุภาษิตออกข้อสอบ · 📥 ดาวน์โหลด PDF + ใบงาน

กลับสู่ภาพรวม: 🏠 หน้าหลักสุภาษิตไทย · 🌾 คลังคำพังเพย · 💬 คลังสำนวนไทย

 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: ทำไมจำสุภาษิตยาก แม้อ่านซ้ำหลายครั้ง
ตอบ: สาเหตุหลัก 4 ข้อ · (1) ภาษาเก่าและคำที่ไม่ได้ใช้ในชีวิตปัจจุบัน เช่น พร้า ตักบาตร กระเชอ · (2) จำนวนมากกว่า 500 บท หลายบทความหมายคล้ายกัน เช่น ทำดีได้ดี กับ หว่านพืชใดได้พืชนั้น · (3) ขาดบริบทที่จับใจ ไม่มีเรื่องราว ไม่มีภาพ · (4) ทบทวนไม่ถูกวิธี ใช้การอ่านซ้ำซึ่งเป็นวิธีอ่อนแอ · แก้โดยใช้เทคนิค Active Recall และ Spaced Repetition แทน
ถาม: วิธีจำสุภาษิตเร็วที่สุดคืออะไร
ตอบ: เทคนิคที่ได้ผลเร็วที่สุดคือการผสม 3 วิธี · (1) ผูกภาพในจินตนาการ (Visual Mnemonic) · เปลี่ยนสุภาษิตเป็นภาพในใจ · (2) จัดเป็นกลุ่มตามแก่นเรื่อง (Chunking) · 30 บทแบ่งเป็น 5 กลุ่ม · (3) ทบทวนแบบเว้นช่วง (Spaced Repetition) · ทบทวนวันที่ 1 2 4 7 14 · ใช้ 3 วิธีควบกัน ได้ผลดีกว่าใช้เทคนิคเดียวอย่างน้อย 3 เท่า · จำได้ใน 1-2 สัปดาห์
ถาม: Spaced Repetition คืออะไร ใช้อย่างไรกับสุภาษิต
ตอบ: Spaced Repetition คือการทบทวนแบบเว้นช่วง · เป็นหลักการเรียนรู้ที่พิสูจน์แล้วว่าได้ผล · ทบทวนตามช่วงเวลาที่ห่างออกเรื่อย ๆ แทนการอ่านรวดเดียว · ตัวอย่างกับสุภาษิต · วันที่ 1 เรียนใหม่ 5 บท · วันที่ 2 ทบทวน · วันที่ 4 ทบทวน · วันที่ 7 ทบทวน · วันที่ 14 ทบทวนครั้งสุดท้าย · จะจำได้ระยะยาว · ใช้แอป Anki หรือบัตรแฟลชการ์ดช่วยได้
ถาม: ครูใช้วิธีจำสุภาษิตในห้องเรียนยังไง
ตอบ: ครูใช้ 3 เทคนิคที่ได้ผลในห้องเรียน · (1) ท่องเป็นจังหวะ (Rhythm) · ทำเพลงหรือ rap ของสุภาษิต ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มฝึก · (2) แต่งเรื่องราว (Story) · ให้นักเรียนเขียนนิทานสั้นที่บรรจุสุภาษิต 5-6 บท · (3) สอนคนอื่น (Teach Back) · ให้นักเรียนผลัดกันสอน · ใช้ในชั้น ป.4-6 ได้ดีเป็นพิเศษ · นักเรียนจำได้สนุก ไม่น่าเบื่อ
ถาม: ถ้าเหลือเวลา 14 วันก่อนสอบ ทำอย่างไร
ตอบ: แผน 14 วันแบบเร่งรัด · เน้นกลุ่มที่ออกข้อสอบบ่อย (กรรม-การกระทำ และ เวลา-โอกาส) ก่อน · วันที่ 1-3 เรียน 12 บทแรก ใช้เทคนิค 1 (ภาพ) · วันที่ 4-6 เรียน 12 บทต่อไป ใช้เทคนิค 2 (กลุ่ม) · วันที่ 7-10 ทบทวนแบบ Spaced Repetition · วันที่ 11-13 ฝึกทำข้อสอบเก่า · วันที่ 14 ทดสอบเต็มชุด ก่อนนอน 1 คืนก่อนสอบจริง ไม่ต้องอ่านหนักแล้ว ให้พักผ่อน
ถาม: อ่านซ้ำ ๆ ไม่ได้ผลจริงไหม ทำไม
ตอบ: การอ่านซ้ำเรื่อย ๆ (Re-reading) เป็นวิธีจำที่อ่อนแอ แม้รู้สึกว่ากำลังเรียน · เพราะสมองรู้จักเนื้อหาแล้ว · ไม่ได้ฝึกการดึงข้อมูลออกมา · ดีกว่ามากคือ Active Recall (พยายามจำเองโดยปิดตำรา) · งานวิจัยพบว่า Active Recall ทำให้จำได้ดีกว่า Re-reading ถึง 80 เปอร์เซ็นต์ · ใช้เทคนิค 6 (เขียนซ้ำ) และเทคนิค 7 (สอนคนอื่น) แทนการอ่านซ้ำ
ชอบเนื้อหาชุดนี้ กดให้คะแนน 5 ดาวกับเราได้เลยจ้า