แผนภาพคำราชาศัพท์หมวดกริยา แสดงลำดับคำนำหน้า ทรง พระ พระราช พระบรม พร้อมไอคอนกริยา ตรัส เสด็จ เสวย บรรทม พระราชทาน
คำราชาศัพท์ หมวดกริยา รวมคำกริยา ทรง เสด็จ เสวย พระราชดำริ

คำราชาศัพท์หมวดกริยา คือ คำกริยาสุภาพที่ใช้กับพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ พระภิกษุสงฆ์ และเจ้านาย แทนคำกริยาสามัญ ตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หน้านี้รวบรวมกริยาตั้งแต่กิจวัตรประจำวันถึงพิธีการสำคัญ พร้อมหลักใช้คำนำหน้า ทรง พระ พระราช พระบรม

คำราชาศัพท์หมวดกริยา คืออะไร

คำราชาศัพท์หมวดกริยา คือ คำที่บ่งบอกการกระทำของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ พระภิกษุสงฆ์ และเจ้านาย คำกลุ่มนี้มี 2 ลักษณะหลัก คือ คำกริยาเฉพาะที่เปลี่ยนรูปไปจากคำสามัญทั้งหมด เช่น เสด็จ แทน ไป เสวย แทน กิน บรรทม แทน นอน และคำที่ใช้ ทรง นำหน้าคำสามัญ เช่น ทรงทำ ทรงคิด ทรงเล่น

การเลือกใช้คำให้ถูกต้องขึ้นกับระดับของบุคคลและบริบทของการพูดหรือการเขียน อ้างอิงตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ซึ่งจัดทำโดยสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

กริยาทั่วไป อยู่ ยืน เดิน ไป มา

กริยาพื้นฐานในชีวิตประจำวันที่ออกข้อสอบบ่อย ระวังคำว่า ประทับ ที่ใช้ทั้ง อยู่ และ นั่ง ขึ้นอยู่กับบริบท

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
อยู่ พำนัก ประทับ อยู่ที่ใดสถานที่หนึ่ง
นั่ง ประทับ ประทับนั่ง เลือกตามจังหวะประโยค
ยืน ประทับยืน ทรงยืน
ไป เสด็จ เสด็จไป ใช้กับเจ้านายทุกระดับ
ไป เดินทาง เสด็จพระราชดำเนิน ใช้กับพระมหากษัตริย์
มา เสด็จมา เสด็จกลับ
ออก เสด็จออก ออกมาปรากฏ พบบุคคล
เข้า เสด็จเข้า
ขึ้น (ตำแหน่ง) เสด็จขึ้นครองราชย์ พิธีการเฉพาะ
ลง เสด็จลง เสด็จลงรับ
ทำ ปฏิบัติ ทรงทำ ทรง- นำหน้าคำสามัญ ทรง เป็นคำนำหน้ากริยาทั่วไป

🍽️ กริยาการกิน ดื่ม และการพูด

กริยาเฉพาะที่นิยมออกข้อสอบ ระวังการแยกใช้ระหว่างพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และพระภิกษุ

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
กิน รับประทาน เสวย เสวยพระกระยาหาร สำหรับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์
กิน (พระภิกษุ) ฉัน ฉันภัตตาหาร สำหรับพระภิกษุ ใช้คนละคำ
ดื่ม เสวยพระสุธารส ใช้ในบริบทพิธีการ
เคี้ยว ทรงเคี้ยว ใช้ ทรง นำหน้า
พูด ตรัส สำหรับพระมหากษัตริย์
พูด สนทนา รับสั่ง สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์
กล่าวคำ แถลงการณ์ มีพระราชดำรัส สำหรับพระมหากษัตริย์ พระราชินี
สั่ง ออกคำสั่ง มีพระบรมราชโองการ สำหรับพระมหากษัตริย์ คำสั่งระดับสูงสุด
สั่ง ออกคำสั่ง (ทั่วไป) มีพระราชโองการ สำหรับพระมหากษัตริย์ คำสั่งทั่วไป
คิด ดำริ ทรงพระดำริ พระราชดำริ พระราชดำริ ใช้กับพระมหากษัตริย์

กริยาการเดิน เคลื่อนไหว และพักผ่อน

กลุ่มคำสำคัญที่นิยมใช้ในข่าวสารทางการ ระวังคำว่า เสด็จพระราชดำเนิน ที่ใช้กับพระมหากษัตริย์เท่านั้น

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
เดิน ทรงพระดำเนิน การเดินทั่วไป
เดินทาง เสด็จพระราชดำเนิน การเดินทางอย่างเป็นทางการของพระมหากษัตริย์
ขับรถ ทรงขับ
ขี่ม้า ทรงม้า
นอน บรรทม ทรงพระบรรทม ทรงพระบรรทม ใช้ในเอกสารทางการ
พักผ่อน สบาย ทรงพระสำราญ
ตื่นนอน เสด็จขึ้น
อาบน้ำ สรง โสรจสรง โสรจสรง เป็นพิธีการกว่า
แต่งตัว ทรงเครื่อง ทรงพระภูษา

กริยาการให้ รับ และมอบ

กริยาในกลุ่มนี้สำคัญมากในพระราชพิธีและเอกสารทางการ

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
ให้ มอบ ประทาน ทรงประทาน การให้โดยทั่วไป
ให้ (เน้นพิธีการ) พระราชทาน สำหรับพระมหากษัตริย์ มีค่าทางพิธีการสูง
รับ ทรงรับ
โปรดให้ ทำให้เกิด ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า คำเต็มคือ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ถวาย ให้พระสงฆ์ ถวาย ประเคน ประเคน ใช้กับการมอบของให้พระด้วยมือ
นิมนต์ เชิญพระ นิมนต์ สำหรับเชิญพระสงฆ์
เชิญเจ้านาย เชิญเสด็จ

กริยาแสดงอารมณ์และความรู้สึก

กลุ่มคำที่ใช้ในการบรรยายอารมณ์ของเจ้านาย พบในวรรณคดีและข่าวสารทางการ

คำสามัญ คำราชาศัพท์ หมายเหตุ
ยิ้ม ทรงพระแย้ม
หัวเราะ ทรงพระสรวล
รัก ทรงพระเสน่หา ทรงรัก
โกรธ ทรงพระพิโรธ ทรงพิโรธ
ดีใจ ปลาบปลื้ม ทรงพระโสมนัส คำเก่าใช้ในวรรณคดี
เสียใจ ทรงพระโทมนัส คำเก่าใช้ในวรรณคดี
ตกใจ ทรงตกพระทัย
เห็น ทอดพระเนตร ทรงเห็น ทอดพระเนตร ใช้กับเจ้านายชั้นสูง
ฟัง ได้ยิน ทรงสดับ
เขียน อ่าน เรียน ทรงพระอักษร คำเดียวคลุมทั้ง 3 กิจกรรม
เล่น ทรงเล่น ทรงพระสำราญ

หลักการใช้ ทรง พระ พระราช พระบรม

การใช้คำนำหน้ากริยาในคำราชาศัพท์มี 4 รูปแบบหลัก แต่ละแบบใช้ในบริบทต่างกัน อ้างอิงตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

  1. ทรง ใช้นำหน้าคำกริยาสามัญเพื่อยกระดับให้สุภาพ เช่น ทรงทำ ทรงคิด ทรงเล่น ทรงรับ ทรงให้ ทรงสดับ ใช้ได้กับเจ้านายทุกระดับและพระภิกษุ
  2. พระ ใช้นำหน้าคำนามที่เป็นกิจกรรมเพื่อให้เป็นกริยา เช่น พระดำริ พระดำเนิน พระบรรทม คำเหล่านี้มักใช้คู่กับ ทรง เป็น ทรงพระดำริ ทรงพระดำเนิน
  3. พระราช ใช้นำหน้ากริยาหรือนามเฉพาะของพระมหากษัตริย์ พระราชินี และพระบรมวงศานุวงศ์ระดับสูง เช่น พระราชดำริ พระราชดำรัส พระราชทาน เสด็จพระราชดำเนิน
  4. พระบรม ใช้นำหน้าเฉพาะสำหรับพระมหากษัตริย์เพื่อเน้นความสูงสุด เช่น มีพระบรมราชโองการ เสด็จขึ้นครองราชย์ พระบรมราชโองการ

หลักจำง่าย เรียงจากระดับต่ำขึ้นสูง ทรง น้อยที่สุด พระ มากกว่า พระราช มากกว่านั้น และ พระบรม สูงสุดสำหรับพระมหากษัตริย์เท่านั้น สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นหน่วยงานหลักที่กำหนดมาตรฐานการใช้

⚠️ กริยาราชาศัพท์ที่ใช้ผิดบ่อย

คำกริยาที่นักเรียนใช้ผิดบ่อยในข้อสอบ O-NET และ TCAS รวบรวมเปรียบเทียบให้เห็นชัด

ใช้ผิด ใช้ถูก เหตุผล
กษัตริย์เสวยพระกระยาหาร พระมหากษัตริย์เสวยพระกระยาหาร ใช้คำเต็มเมื่อกล่าวถึงพระมหากษัตริย์
พระมหากษัตริย์เสวยข้าว พระมหากษัตริย์เสวยพระกระยาหาร ต้องใช้คำราชาศัพท์ทั้งกริยาและนาม
พระสงฆ์เสวย พระสงฆ์ฉัน พระสงฆ์ใช้ ฉัน ไม่ใช่ เสวย
พระมหากษัตริย์ฉัน พระมหากษัตริย์เสวย กลับกัน เสวย เป็นของพระมหากษัตริย์
พระมหากษัตริย์ตรัสกับประชาชน พระมหากษัตริย์มีพระราชดำรัสแก่ประชาชน ในบริบทแถลงการณ์ใช้ มีพระราชดำรัส
เสด็จพระราชดำเนินไปวัด (เจ้านายชั้นรอง) เสด็จไปวัด เสด็จพระราชดำเนิน ใช้กับพระมหากษัตริย์เท่านั้น
พระมหากษัตริย์ทรงพระดำริ (ในเอกสาร) พระมหากษัตริย์มีพระราชดำริ ในเอกสารทางการนิยมใช้ พระราชดำริ

เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม

เลือกหมวดที่สนใจเพื่อเรียนคำราชาศัพท์ในกลุ่มอื่นๆ หรือกลับสู่หน้าหลักเพื่อดูภาพรวมและหลักการใช้ทั้งหมด

 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: คำราชาศัพท์หมวดกริยามีอะไรบ้าง
ตอบ: คำราชาศัพท์หมวดกริยาแบ่งเป็น 6 กลุ่มหลัก กริยาทั่วไป เช่น ประทับ เสด็จ กริยาการกิน ดื่ม พูด เช่น เสวย ฉัน ตรัส รับสั่ง กริยาการเดิน เคลื่อนไหว เช่น ทรงพระดำเนิน เสด็จพระราชดำเนิน กริยาการนอน พักผ่อน เช่น บรรทม ทรงพระสำราญ กริยาการให้ รับ มอบ เช่น ประทาน พระราชทาน ทรงรับ และกริยาแสดงอารมณ์ เช่น ทรงพระแย้ม ทรงพระสรวล ทรงพระพิโรธ
ถาม: ทรง พระ พระราช พระบรม ต่างกันอย่างไร
ตอบ: ทรง ใช้นำหน้าคำกริยาสามัญเพื่อยกระดับ เช่น ทรงทำ ทรงคิด พระ ใช้นำหน้าคำนามที่เป็นกิจกรรม เช่น พระดำริ พระดำเนิน พระราช ใช้เฉพาะกับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ระดับสูง เช่น พระราชดำริ พระราชทาน พระบรม ใช้เฉพาะกับพระมหากษัตริย์ระดับสูงสุด เช่น พระบรมราชโองการ
ถาม: เสวย กับ ฉัน ต่างกันอย่างไร
ตอบ: เสวย ใช้กับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ หมายถึง กิน ดื่ม ส่วน ฉัน ใช้กับพระภิกษุสงฆ์ หมายถึง กิน ดื่ม เช่นเดียวกัน ทั้งสองคำใช้คนละกลุ่มบุคคล สลับกันไม่ได้
ถาม: เสด็จ กับ เสด็จพระราชดำเนิน ต่างกันอย่างไร
ตอบ: เสด็จ ใช้กับเจ้านายทุกระดับ หมายถึง ไป ส่วน เสด็จพระราชดำเนิน ใช้เฉพาะกับพระมหากษัตริย์ พระราชินี และพระบรมวงศานุวงศ์ระดับสูง หมายถึง การเดินทางอย่างเป็นทางการ
ถาม: ทรงพระอักษร หมายถึงอะไร
ตอบ: ทรงพระอักษร เป็นคำราชาศัพท์ที่คลุมความหมาย เขียน อ่าน และ เรียน รวมกันเป็นคำเดียว เพราะอักษรหมายถึงตัวหนังสือซึ่งใช้ทั้ง 3 กิจกรรม การเลือกตีความขึ้นกับบริบทประโยค
ถาม: คำราชาศัพท์หมวดกริยาออกข้อสอบบ่อยไหม
ตอบ: ออกข้อสอบบ่อยมากในวิชาภาษาไทย ม.6 O-NET และ TCAS โดยเฉพาะการเลือกใช้ระหว่าง เสวย กับ ฉัน เสด็จ กับ เสด็จพระราชดำเนิน และการใช้คำนำหน้า ทรง พระ พระราช พระบรม ให้ถูกระดับบุคคล
ชอบเนื้อหาชุดนี้ กดให้คะแนน 5 ดาวกับเราได้เลยจ้า
จำนวนผู้ให้คะแนน: 2   คะแนนเฉลี่ย: 5.0