ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น
สํานวนสุภาษิต
หมายถึง ทำอะไรดูเหมือนจะละเอียดถี่ถ้วนดี แต่ความจริงแล้วไม่รอบคอบ หรือบางทีก็ดูเหมือนจะใช้สอยอย่างกระเหม็ดกระแหม่ในบางเรื่องแต่อีกเรื่องหนึ่งกลับสุรุ่ยสุร่าย
ประเภทสำนวน
"ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น" จัดว่าเป็น สุภาษิต เพราะว่า เป็นคำสอนโดยตรงที่ให้ข้อคิดชัดเจนเกี่ยวกับการใช้ชีวิตและการมีวิจารณญาณ เข้าใจได้ทันทีว่าเป็นการสอนให้รู้จักพิจารณาในสิ่งที่ควรให้ความสำคัญและไม่ควรให้ความสำคัญ
ที่มาและแนวคิดเบื้องหลัง
สุภาษิตนี้สอนให้รู้จักพิจารณาสิ่งต่างๆ อย่างมีวิจารณญาณ คำว่า 'ถี่ลอดตาช้าง' หมายถึง เรื่องสำคัญใหญ่โตกลับปล่อยผ่านไปอย่างง่ายดาย (ตาช้างโตแต่กลับพิจารณาอย่างเข้มงวด) ส่วน 'ห่างลอดตาเล็น' หมายถึง เรื่องเล็กน้อยกลับไปติดขัดหรือถือสาหาความ (ตาเล็นเล็กแต่กลับปล่อยผ่านยาก) สอนให้รู้จักให้ความสำคัญกับเรื่องใหญ่ และไม่ควรจู้จี้กับเรื่องเล็กน้อย
ตัวอย่างการใช้สำนวน "ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น" ในประโยค
- ผู้ใหญ่มักสอนลูกหลานว่าให้รู้จักถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น อย่าไปเข้มงวดกับเรื่องใหญ่แล้วกลับจู้จี้กับเรื่องเล็กน้อย
- หัวหน้าที่ดีควรรู้จักถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น คือเข้มงวดกับเรื่องสำคัญ แต่ไม่เคร่งครัดเกินไปในเรื่องปลีกย่อย
สรุปและทบทวนเรื่อง สำนวน สุภาษิต และคำพังเพย
สุภาษิต และคำพังเพย จัดเป็น "สำนวน" ด้วยกันทั้งคู่ เพราะมีความหมายในเชิงเปรียบเทียบ และเป็นถ้อยคำที่ใช้สืบเนื่องกันมานาน
สุภาษิต เป็นถ้อยคำที่มักใช้คำสั้น ๆ กะทัดรัดแต่มีความหมายลึกซึ้ง มีสัมผัสคล้องจอง ส่วนใหญ่สุภาษิตที่ใช้ในสังคมไทยมักมีที่มาจากคำสอนทางพุทธศาสนา
คำพังเพย เป็นถ้อยคำที่ให้ข้อคิด โดยกล่าวถึงพฤติกรรมหรือธรรมชาติรอบตัว ส่วนมากมักเป็นถ้อยคำที่เป็นข้อสรุปการกระทำหรือพฤติกรรมทั่วไป อาจมีที่มาจากนิทาน ตำนาน วรรณคดี
หมายเหตุ
คำสุภาษิต หรือ สำนวนสุภาษิต คือ คำในภาษาไทยที่ใช้ในการสื่อสารเชิงเปรียบเทียบอุปมาอุปมัย มักมีความหมายในการตักเตือนสั่งสอนในทางบวก มีความหมายที่ดี เช่น รักยาวให้บั่นรักสั้นให้ต่อ น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ
สำนวนไทย หมายถึง ถ้อยคำ กลุ่มคำ หรือประโยคที่ไม่ได้แปลความหมายตรง ๆ แต่มีความหมายเชิงเปรียบเทียบแฝงอยู่ เช่น สอนจระเข้ให้ว่ายนํ้า รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง
คำพังเพย หมายถึง ถ้อยคำหรือข้อความที่กล่าวเป็นกลาง ๆ เพื่อให้ตีความเข้ากับเรื่อง มีความหมายแฝงอยู่ อาจเป็นคำที่ใช้สื่อในทางเปรียบเปรย หรือในทำนองเสียดสี เช่น กระต่ายตื่นตูม เสียน้อยเสียยากเสียมากเสียง่าย
