ค้นหาสุภาษิตไทย

สุภาษิตไทย ที่ใช้บ่อย ที่ค้นหาบ่อย 200 คำ

Noสุภาษิตความหมาย
Noสุภาษิตความหมาย
1อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน จะจนใจเองอย่าวางใจหรือไว้วางใจใครคนอื่นง่ายเกินไป จะเป็นเราที่เดือดร้อนในภายหลังได้
2รู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหามการศึกษาหาความรู้ไว้ ยิ่งมากยิ่งดี เพราะการมีความรู้มาก ไม่เหมือนการแบกข้าวแบกของ ซึ่งจะรู้สึกว่าหนักบ่า มีความรู้มิได้หนักบ่าหนักแรงอะไร ความรู้ที่เวลานี้เราคิดว่าไม่มีประโยชน์ วันหน้าอาจเห็นคุณค่าของมันก็ได้
3ปากเป็นเอก เลขเป็นโท หนังสือเป็นตรี ชั่วดีเป็นตราสมัยก่อนการศึกษาเล่าเรียนเขียนอ่านยังไม่แพร่หลาย คนที่รู้หนังสือมีน้อย บางคนก็ได้ดีเพราะปาก การคิดเลขหรือการคำนวณนั้นมีความสำคัญน้อยลงมาอีก แม้เดี๋ยวนี้คนที่มีความรู้ดีแต่พูดไม่เก่ง ก็เอาดีได้ยาก ส่วนความชั่วความดีนี้ ทำลงไปแล้วย่อมเป็นเสมือนตราที่ประทับลงไปให้รู้ว่าคนนั้นเป็นคนดี หรือคนชั่ว
4อย่าเอาพิมเสนไปแลกกับเกลือพิมเสนเป็นของมีค่างมากกว่าเกลือ คืออย่าลดตัวลงไปสู้กับคนชั่วต่ำ มีแต่เสียศักดิ์ศรี เพราะไม่คู่ควรกัน
5ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวปิดช้างเป็นสัตว์ใหญ่ ใบบัวมีขนาดเล็ก ถ้าเอาใบบัวใบเดียวไปปิดช้าง ย่อมปิดไม่มิด คนที่ทำความชั่วไว้มากมาย ถึงจะปิดอย่างไรๆ ก็ปิดไม่หมด คนย่อมรู้เข้าจนได้
6ความรู้ท่วมหัว เอาตัวไม่รอดแม้จะมีความรู้สูงแค่ไหนก็ตาม ถ้าความประพฤติไม่ดีแล้วก็เอาตัวไม่รอด เพราะไม่มีใครคบหาสมาคมด้วย หรือมีความรู้ แต่ไม่ใช้ความรู้ก็ไม่ได้ประโยชน์อะไร
7น้ำลด ตอผุดความชั่วเมื่อทำไว้ในเวลาที่ตนมีอำนาจนั้น อาจไม่มีใครทราบ แต่เมื่อหมดบุญ หมดอำนาจ บรรดาความชั่วที่ปิดบังกันไว้นั้น ก็จะปรากฏออกมา
8คับที่อยู่ได้ คับใจอยู่ยากที่อยู่อาศัย แม้จะคับแคบเพียงใด ถ้ารู้จักทำให้ดี ก็น่าอยู่ แต่ถ้าหากมีความคับอกคับใจแล้ว แม้ที่จะกว้างขวางใหญ่โต ก็มิได้ทำให้สบายอกสบายใจเลย มีแต่จะรู้สึกอึดอัดใจแต่ถ่ายเดียว
9ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยากจะอบรมสั่งสอนอะไรก็ทำเสียตั้งแต่เด็ก เพราะอบรมสั่งสอนง่าย จะสอนให้เป็นอะไรก็ได้ ส่วนคนแก่นั้นสอนยาก เหมือนไม้แก่ถ้าดัดก็หัก ผิดกับไม้อ่อนซึ่งดัดง่ายไม่หัก
10เนื้อไม่ได้กิน หนังไม่รองนั่ง เอากระดูกมาแขวนคอทั้งๆ ที่ตนไม่มีส่วนได้เป็นผลประโยชน์กับเขาเลย แต่ก็พลอยเข้าไปพัวพันในเรื่องร้าย ทำให้ต้องพลอยรับบาปรับเคราะห์เสียหายไปกับเขาด้วย
11อย่าชี้โพรงให้กระรอกคืออย่าไปสอนผู้รู้ เพราะเขารู้อยู่แล้ว เหมือนกับกระรอกมันย่อมรู้จักโพรงของมัน ไม่ต้องไปชี้บอกกับมันดอก
12สี่ตีนยังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้งคนเราแม้จะมีความรู้สูงอย่างนักปราชญ์ ก็อาจผิดพลาดได้เหมือนกัน ทุกคนจึงไม่ควรประมาท แม้สัตว์สี่เท้าเช่น วัวควายซึ่งมีสี่เท้าก็ยังอาจก้าวพลาดถึงล้มลงได้ ภาษิตนี้บางทีก็มีพูดต่อไปอีกว่า “สี่ตีนยังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง สองตีนโด่เด่ คงจะเซลงบ้าง”
13คบคนพาล พาลพาไปหาผิด คบบัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผลคบใครก็จะเป็นคนอย่างนั้น
14อย่าเอาทองไปลู่กระเบื้องคืออย่าลดตัวลงไปสู้กับคนชั่วต่ำ มีแต่เสียศักดิ์ศรี เพราะไม่คู่ควรกัน
15เข้าตามตรอก ออกตามประตูทำอะไรให้ถูกต้องตามขนบธรรมเนียมประเพณี
16น้ำเชี่ยว อย่าขวางเรือเมื่อมีเหตุการณ์รุนแรงอะไรเกิดขึ้น ก็อย่าไปขัดขวาง จะได้รับอันตราย เพราะตอนนี้ตนอยู่ในระยะหน้าสิ่งหน้าขวาน คนเรามักไม่มีเหตุผลดุจนน้ำเชี่ยว ถ้าเอาเรือไปขวาง เรือก็จะล่ม
17รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตีวัวถ้าไม่ผูกไว้ ก็อาจหายได้ ถ้าลูกดื้อ พ่อแม่ก็ต้องดุต้องตีบ้าง แต่การที่พ่อแม่ตีไม่ใช่ตีด้วยความเกลียดชัง เพราะพ่อแม่ที่ตีนั้นก็ไม่อยากตี บางทีตีแล้วแอบไปร้องไห้ สงสารลูกก็มี แต่ถ้าไม่ตีเสียบ้าง ต่อไปถ้าลูกกลายเป็นคนชั่วช้าเลวทราม พ่อแม่จะต้องเสียน้ำตามากกว่านั้น
18ดูวัวให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่ ถ้าจะดูให้แน่ต้องดูถึงย่าถึงยายวัวที่มีลักษณะดีนั้นให้ดูที่หาง ถ้าปลายหางเป็นพู่เหมือนใบโพธิ์ ก็นับว่าเป็นวัวที่มีลักษณะดีมาก การที่จะเลือกผู้หญิงมาเป็นคู่ครอง ไม่ใช่ดูเพียงตัวผู้หญิงเท่านั้น ต้องดูไปจนถึงแม่ด้วยว่าเป็นคนดีหรือไม่ เพราะลูกกับแม่ก็มักจะมีลักษณะนิสัยคล้ายคลึงกัน และถ้าจะดูให้แน่จริงๆ ต้องสืบประวัติไปจนถึงย่ายายของหญิงนั้นด้วย
19ให้ทุกข์แก่ท่าน ทุกข์นั้นถึงตัวทำทุกข์ให้แก่ผู้ใด เคราะห์กรรมที่ทำกับเขา อาจตกตามมาถึงตัวเองบ้าง อย่างบางคนชอบล่าสัตว์ บางทีไปยิงลูกของตน โดยเข้าใจว่าเป็นสัตว์ป่าก็มี
20มีเงินเขานับว่าเป็นน้อง มีทองเขานับว่าเป็นพี่เมื่อมั่งมีเงินมีทองแล้ว ใครๆ ก็ประจบอยากเข้ามาเป็นญาติพี่น้องด้วย
21ตามใจปากมากหนี้เห็นแก่กินย่อมสิ้นเปลืองมาก
22รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อรักจะคบกันนาน ๆ ให้ตัดความคิดอาฆาตพยาบาทออกไป รักจะอยู่สั้น ๆ ให้คิดอาฆาต
23ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่งความสวยงามเกิดขึ้นได้จากการปรุงแต่ง
24เสน่ห์ปลายจวัก ผัวรักจนตายผู้หญิงที่จะผูกมัดจิตใจสามีได้ ไม่ใช่เพียงเพราะความสวยอย่างเดียว เพราะความสวยงามเป็นของไม่จีรังยั่งยืนอะไร แต่ความดีโดยเฉพาะฝีมือในการปรุงอาหาร ถ้าหากสามารถทำให้ถูกปากสามีได้ ย่อมผูกใจสามีให้รักไปจนตาย
25อย่าเห็นขี้ดีกว่าไส้อย่าเห็นผู้อื่นดีกว่าญาติพี่น้องลูกหลานของตน
26นายว่า ขี้ข้าพลอยลักษณะของคนเลว ไร้ความรู้ ถ้าเจ้านายว่าอย่างไร ก็มักจะพลอยประสมโรงซ้ำเติมด้วย
27ว่าแต่เขา อิเหนาเป็นเองพูดว่าคนอื่นอย่างไร ตนเองก็กลับเป็นอย่างนั้นเสียเองเหมือนอิเหนาที่ปรารภว่าไม่รักไม่ต้องการบุษบา แต่ตัวเองกลับลักพาบุษบาไป
28พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทองคำพูดบางครั้งหากพูดออกไปอาจจะก่อให้เกิดผลเสียต่อตนเองหรือคนรอบข้าง หากอยู่เฉยๆไม่พูดอะไรออกไปยังจะก่อเกิดผลลัพธ์ที่ดีกว่า
29ขี่ช้างจับตั๊กแตนทำเรื่องเล็กให้กลายเป็นเรื่องใหญ่ ได้ผลไม่คุ้มกับที่ต้องเสียไป
30เข้าเถื่อนอย่าลืมพร้า ได้หน้าอย่าลืมหลังอย่าประมาทต้องเตรียมให้พร้อม และให้มีสติกำหนดจดจำให้ดี
31โลภมาก ลาภหายโลภมากเกินไป ในที่สุดจะไม่ได้อะไรเลย ท่าสอนให้รู้จักมีความพอประมาณไว้บ้าง
32คนดีตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้คนดีไปที่ไหนก็มีคนอยากคบหาสมาคมด้วย ไม่ลำบาก
33ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ต่างฝ่ายต่างรู้ความลับของกันและกัน
34ขายผ้า เอาหน้ารอดยอมเสียทุกอย่างเพื่อรักษาชื่อเสียง
35จับปลาสองมือการที่คน ๆ หนึ่งทำสิ่งใดที่ยากพร้อม ๆ กัน ทำให้ล้มเหลวทั้งสองสิ่งนั้น สำนวนนี้นิยมใช้กับผู้ชายที่เกี้ยวผู้หญิงสองคนในเวลาเดียวกัน ซึ่งผลสุดท้ายแล้วผู้ชายคนนั้นจะมีปัญหาตามมา
36น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่าทุกคนต้องพึ่งพาอาศัยกัน ต้องเห็นอกเห็นใจกัน จึงควรผูกไมตรีกันไว้
37คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย สามคนกลับมาได้ทำงานเป็นทีมจะให้สถานการณ์ที่ดีกว่า
38ปลาหมอตายเพราะปากคนที่ชอบพูดอะไรพล่อยๆ มักจะได้รับอันตรายเพราะปากที่พูดพล่อยๆ นั้น
39คบคนดีมีศรีแก่ตัว คบคนชั่วอัปราชัยอัปราชัย ในที่นี้มีความหายเท่ากับ ปราชัย คือจะพ่ายแพ้ หมายถึงไม่เป็นมงคลแก่ตัว
40อย่าชิงสุกก่อนห่ามตามปรกติผลไม้ เช่นมะม่วงก่อนจะสุก จะต้องห่ามเสียก่อน การกระทำอะไรต้องให้เป็นไปตามจังหวะขั้นตอนของมัน ถ้าทำผิดลำดับอาจเสียหาย เหมือนผลไม้ที่ยังไม่แก่ เอามาบ่มแม้จะสุก แต่ก็จะเข้าทำนองหัวหวานก้นเปรี้ยว หรือยังเรียนหนังสือไม่จบ ยังหาเงินไม่ได้ ริมีลูกมีเมียเสียก่อน ตัวเองก็จะเดือดร้อนลูกเมียก็จะพลอยเดือดร้อนไปด้วย
41อย่าเอาลูกเขามาเลี้ยง อย่าเอาเมี่ยงเขามาอมอย่าเอาของคนอื่นมาชื่นชมยินดี
42น้ำท่วมปากการรู้อะไรแล้วพูดไม่ได้ พูดไม่ออกไม่สามารถพูดออกมาได้ เพราะมีความจำเป็นบางอย่างหรือเพราะเกรงจะมีภัยมาถึงตนเองแก่ตนหรือผู้อื่นที่เกี่ยวข้องด้วย รู้แล้วพูดออกมาไม่ได้ รู้สึกอึดอัด เหมือนน้ำท่วมปาก
43หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมวการทำอะไรเพื่อประชดประชัน ไม่ได้ประโยชน์อะไร ผลเสียจะตกแก่ตน ส่วนผลดีจะไปได้แก่คนที่เราประชดให้
44อย่าเอาจมูกคนอื่นหายใจต้องรู้จักช่วยตัวเอง อย่าคิดแต่จะพึงพาอาศัยคนอื่นเสมอไป ถ้าเราทำอะไรได้เองก็สะดวก แต่ถ้าต้องคอยอาศัยคนอื่นเขาร่ำไป ย่อมไม่ได้รับความสะดวก เหมือนคนมีรถยนต์แล้วขับไม่เป็น จะไปไหนทีก็ต้องพึ่งคนขับอยู่เรื่อย ถ้าเจ็บไข้ได้ป่วยเราก็ไปไม่ได้
45เล่นกับหมา หมาเลียปาก เล่นกับสาก สากต่อยหัวถ้าลดตัวไปเล่นหัวกับคนชั้นต่ำกว่า เขาก็อาจตีเสมอทำลวนลามเอา สากในที่นี้หมายถึงสากตำข้าวที่เขาพิงไว้ ถ้าใครซุกซนไปจับต้องเข้า สากอาจเลื่อนล้มทับถูกหัวถูกหูก็ได้
46อย่าแกว่งเท้าหาเสี้ยนอย่าหาเรื่องใส่ตัว การพูดหรือทำอะไรก้าวก่ายไปถึงผู้อื่นโดยมิบังควร ย่อมทำให้ตนได้รับความเดือดร้อนโดยไม่จำเป็น
47วัวใครก็เข้าคอกคนนั้นส่วนของใครก็เป็นของคนนั้น ไม่ก้าวก่ายหรือก้ำเกินในผลประโยชน์ของกันและกัน
48อย่าตำน้ำพริกละลายแม่น้ำอย่าทำอะไรที่ต้องเสียทรัพย์โดยไม่ได้ประโยชน์คุ้มกับเงินทองที่ต้องเสียไป เหมือนตำน้ำพริกเพียงครกหนึ่งแล้วเอาไปละลายในแม่น้ำ ซึ่งมีน้ำมาก จะทำให้น้ำในแม่น้ำกลายเป็นน้ำพริกอย่างในหม้อแกงไม่ได้
49คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อก่อนคบค้าสมาคมกับใคร ดูที่มาที่ไปให้ดีๆ
50ปากคนยาวกว่าปากกาตามปรกติปากของอีกายาวกว่าปากคน แต่ปากคนนั้นพูดเล่าลือต่อปากกันไปได้ไกล ผิดกับกาแม้ปากจะยาว แต่ก็ต่อปากต่อคำอย่างคนไม่ได้
51เสียทองเท่าหัว ไม่ยอมเสียผัวให้ใครเดิมเราถือกันว่า ผู้หญิงที่เป็นแม่ร้างเพราะสามีหนีไปนั้น แสดงว่าผู้หญิงผู้นั้นต้องมีอะไรบกพร่องเลวร้าย สังคมมักคิดว่าเป็นผู้หญิงไม่ดี เพราะฉะนั้นผู้หญิงจึงไม่ยอมเสียสามีให้แก่หญิงใด เพราะเท่ากับเสียศักดิ์ศรีของตน แต่ในปัจจุบันอาจได้ยินบางคนพูดว่า “ถ้าได้ทองเท่าหัว ใครอยากได้ผัวก็เอกไป” แสดงว่าคนเดี๋ยวนี้เห็นแก่เงินมากขึ้น
52นอนสูงให้นอนคว่ำ นอนต่ำให้นอนหงายเมื่อนอนในที่สูง ถ้านอนคว่ำ อะไรผ่านไปผ่านมาข้างล่างก็มองเห็นหมด และเมื่อนอนในที่ต่ำ ถ้านอนหงาย อะไรผ่านไปผ่านมาข้างบนก็มองเห็นหมด ถ้านอนต่ำแล้วนอนคว่ำหน้าจะจดพื้น มองไม่เห็นอะไร
53ไม่เห็นน้ำ อย่าเพิ่งตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอก อย่าเพิ่งโก่งหน้าไม้อย่าด่วนทำอะไรล่วงหน้า โดยที่ยังไม่ทราบว่าจะมีอะไรเกิดขึ้นในภายหน้า จะเหนื่อยเปล่า
54ชาติเสือต้องไว้ลาย ชาติชายต้องไว้ชื่อลูกผู้ชายที่ชื่อว่าตนมีความเก่งกล้าสามารถ จะต้องสำแดงวิชาความรู้และความสามารถให้ลือชาปรากฏแก่คนทั่วไป ดุจเสือ (ลายพาดกลอน) ก็ต้องมีลายฉะนั้น
55ไม้ล้มข้ามได้ คนล้มอย่าเพิ่งข้ามไม้ล้มข้ามไปไม่มีอันตรายอะไร แต่คนที่เคยมีอำนาจวาสนา แล้วหมดอำนาจ อย่าไปซ้ำเติมเขา เพราะเขาอาจกลับมามีอำนาจอีกได้
56ปลูกเรือนต้องตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ต้องตามใจผู้นอนจะทำอะไรก็ต้องตามใจผู้ที่จะได้รับผล เหมือนปลูกเรือนต้องปลูกตามที่ผู้อยู่ต้องการ ไม่ใช่ตามที่ช่างต้องการ เพราะช่างหรือสถาปนิกไม่ใช้ผู้อาศัย ผูกอู่ก็คือผูกเปล ก็ต้องให้ถูกใจผู้นอน
57วัวหายแล้วจึงล้อมคอกเมื่อเกิดเสียหายขึ้นมาแล้วจึงหาทางป้องกันในภายหลัง ซึ่งนับว่าไม่ทันการณ์ ควรจะล้อมคอกเสียก่อนที่วัวจะหาย
58จำศีลเอาหน้า ภาวนาโกหกแสร้งทำเป็นว่าถือศีลเคร่งครัด ชอบเจริญภาวนาเข้ากรรมฐาน ที่ลวงให้คนอื่นเข้าใจว่าตนเป็นมีศีลมีธรรม เขาจะได้เชื่อถือไว้วางใจ
59เรือล่มเมื่อจอด ตาบอดเมื่อแก่ทำอะไรต่ออะไรดีมาตลอด แต่พอเสร็จกลับไม่ได้ผลอะไร หรือมาล้มเหลงเมื่อปลายมือ
60อยู่บ้านท่านอย่านิ่งดูดาย ปั้นวัวปั้นควายให้ลูกท่านเล่นเมื่ออยู่บ้านใคร อย่าอยู่เปล่า ควรทำการทำงานช่วยเหลือเขาเท่าที่จะทำได้ แม้เพียงเอาดินเหนียวมาปั้นวัวปั้นควายให้ลูกเจ้าของบ้านเล่นก็ยังดี เขาจะได้เมตตาสงสาร
61อย่าเอามะพร้าวห้าวไปขายสวนจะไม่ได้ประโยชน์อะไร เขาจะหัวเราะเยาะได้ เพราะในสวนเขาก็มีมะพร้าวอยู่แล้ว หมายความว่า อย่าเอาสิ่งของหรืออะไรก็ตามแสดงต่อผู้ที่มีความรู้ความชำนาญในสิ่งนั้นเป็นที่ลือชาปรากฏอยู่แล้ว เพราะจะทำให้ดูเหมือนว่าตนเป็นคนโง่เขลา เบาปัญญา หรือเซ่อเซอะอะไรทำนองนั้น
62อดเปรี้ยวไว้กินหวานให้มีความอดทน อดใจรอผลข้างหน้าที่จะดีกว่า คือละทิ้งสิ่งที่ไม่ดี เพราะอดใจรอเอาสิ่งที่ดีกว่า
63ช้าๆ ได้พร้าสองเล่มงาม ด่วนได้สามผลามมักพลิกแพลงจะทำอะไรก็ทำอย่างมีสติ รอบคอบ แม้จะช้าไปบ้างก็ได้ผลดี แต่ถ้าทำอย่างรีบร้อน ไม่พินิจพิเคราะห์ให้ดีก่อน อาจผิดพลาดเสียหายได้ง่าย
64หญิงสามผัว ชายสามโบสถ์ อย่าได้คบแสดงว่ามีจิตใจรวนเร คบเป็นเพื่อนตายไม่ได้ เพราะเมื่อถึงคราวคับขัน อาจปลีกตัวหนีเอาตัวรอดไปตามลำพังได้
65ต่อหน้ามะพลับ ลับหลังตะโกต่อหน้าทำอย่างหนึ่ง ลับหลังทำอีกอย่างหนึ่ง แบบหน้าไหว้ หลังหลอก
66เลือกนักมักได้แร่เลือกไปเลือกมา ในที่สุดมักจะไปได้ที่ไม่ดี มักใช้ในกรณีเลือกคู่ เลือกไปเลือกมาในที่สุดไปได้คนที่ไม่ดีมาเป็นคู่ครอง แร่ในที่นี้หมายถึงขี้แร่ หรือแร่เลวๆ ที่ไม่มีค่าอะไรกัน
67ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงาให้รู้จักเจียมเนื้อเจียมตัวไว้บ้าง
68น้ำขึ้นให้รีบตักเมื่อเวลามีบุญมีวาสนา อย่างจะทำความดีอะไรก็รับทำๆ เสีย
69เลี้ยงช้าง กินขี้ช้างหาเศษหาเลยหรือมีผลประโยชน์พลอยได้จากหน้าที่ที่ตนทำเปรียบเหมือนคนเลี้ยงช้าง ซึ่งช้างก็มีค่าหญ้าอันเป็นส่วนของช้าง คนเลี้ยงช้างอาจเบียดบังเอาส่วนหนึ่งของค่าหญ้าเป็นผลประโยชน์ของตัว
70ไม้ลำเดียวยังต่างปล้อง พี่กับน้องยังต่างใจคือคนเรา นานาจิตตัง มีความเห็นไม่เหมือนกัน เหมือนไม้ไผ่ลำเดียวกัน ก็มีหลายปล้อง แต่ละปล่องก็ยาวไม่เท่ากัน พี่น้องแม้ท้องเดียวกัน แต่ความคิดเห็นก็ไม่จำเป็นจะต้องเหมือนกัน
71เสียน้อย เสียยาก เสียมาก เสียง่ายเวลาจะต้องเสียงเพียงเล็กน้อย ไม่อยากจะเสีย แต่พอถึงคราวต้องเสียมากๆ รับควักเงินให้ทันที อย่างข้าวของที่ชำรุดไปเล็กน้อย แทนที่จะรีบซ่อมแซมเสีย กลับปล่อยให้เสียมาก แล้วจึงซ่อมแซม ซึ่งต้องหมดเงินมากกว่าหลายเท่า
72วัวสันหลังขาด เห็นกาบินผาดก็ตกใจคนที่มีความผิดติดตัว มักจะมีพิรุธ มีอาการหวาดระแวงอยู่เสมอ กลัวคนอื่นจะรู้ เหมือนวัวสันหลังหวะเป็นแผล พอเห็นกาบินมาก็หวาดกลัว เกรงว่ากาจะโฉบลงมาจิกที่แผลนั้น บางทีก็พูดว่า “วัวสันหลังหวะ”
73ขิงก็รา ข่าก็แรงต่างคนต่างแรง ไม่ยอมกัน เรื่องเล็กก็เลยกลายเป็นเรื่องใหญ่ไป เพราะทิฐิมานะ
74กว่าถั่วจะสุก งาก็ไหม้ทำอะไรไม่ทันท่วงที
75ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็นทำอะไรดูเหมือนจะละเอียดถี่ถ้วนดี แต่ความจริงแล้วไม่รอบคอบ หรือบางทีก็ดูเหมือนจะใช้สอยอย่างกระเหม็ดกระแหม่ในบางเรื่องแต่อีกเรื่องหนึ่งกลับสุรุ่ยสุร่าย
76กินปูนร้อนท้องทำผิดแล้วมักออกตัว แสดงพิรุธ
77ดูช้างให้ดูหน้าหนาว ดูสาวให้ดูหน้าร้อนหน้าหนาวช้างจะตกมัน ตอนนี้แหละเราจะเห็นลักษณะท่าทางของช้างว่ามีความห้าวหาญดุดันอย่างไร หน้าร้อนอากาศอ้าว ผู้หญิงก็ใช้ผ้าน้อยชิ้น หรือผ้าบางๆ ทำให้มองเห็นรูปร่างทรวดทรงและผิวพรรณของผู้หญิงว่าสวยงามแค่ไหนเพียงใด
78เก็บเบี้ยใต้ถุนร้านถึงจะทำงานเล็กใหญ่ หรือค้าขายอะไรก็ตาม ก็พยายามค่อยๆ ทำให้ดีขึ้นแม้เล็กน้อยๆ เมื่อรวมกันและใช้เวลาก็จะทำให้การงานนั้นเห็นผลเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมาได้
79อย่าทำตัวเป็นกิ้งก่าได้ทองอย่าเย่อหยิ่งจองหองเพราะเพียงได้ดีหรือมีทรัพย์ขึ้นมาเพียงเล็กน้อย
80ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรกมีเรื่องราวเดือดร้อนเกิดขึ้น ยังไม่ทันจะแก้ไขหรือจัดการให้สงบดี ก็เกิดมีเรื่องใหม่ซ้อนขึ้นมาอีก กลายเป็น 2 เรื่องขึ้นในคราวเดียว
81อย่าหักด้ามพร้าด้วยเข่าอย่าใช้อำนาจบังคับอย่างหักโหมรุนแรง เพื่อให้ผู้อื่นทำตามความประสงค์ของตน เพราะนอกจากจะไม่สำเร็จแล้ว ตัวเองก็อาจเดือดร้อน
82ช้างสาร งูเห่า ข้าเก่า เมียรัก อย่าได้ไว้วางใจช้างสารและงูเห่า เป็นสัตว์เดรัจฉานไว้ใจไม่ได้ ข้าเก่าและเมียรัก เป็นบุคคลที่ใกล้ชิด ย่อมรู้เรื่องราวและความลับของเราหมด บุคคลประเภทนี้ ถ้ากลับกลายเป็นศัตรูแล้วจะเป็นศัตรูที่ร้ายที่สุด ดังนั้นจึงไม่ควรไว้วางใจจนเกินไป
83อย่าชักน้ำเข้าลึก อย่าชักศึกเข้าบ้านบางทีก็พูดว่า “อย่าชักเรือเข้าลึก” หมายความว่า อย่าทำอะไรที่เป็นเหตุให้อันตรายมาถึงตัว
84คนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อคนที่รักเรามีน้อยคล้ายผืนหนัง คนชังมีมาก อย่างกับเสื่อลำแพน
85ฆ่าควายก็ต้องไม่เสียดายพริกถ้าคิดจะทำงานใหญ่ทั้งที ก็ต้องไม่กลัวหมดเปลือง
86มะนาวไม่มีน้ำพูดห้าว ๆ หรือ พูดไม่มีหางเสียง
87เรือล่มในหนอง ทองจะไปไหนเมื่อจะต้องสูญเสียอะไรไปอย่างไม่มีทางที่จะสูญเปล่า ก็ไม่ต้องวิตกทุกข์ร้อนอะไร
88อย่าละเลงขนมเบื้องด้วยปากอย่าเป็นคนดีแต่พูด คือพูดได้ แต่ทำไม่ได้
89น้ำลึกหยั่งได้ น้ำใจหยั่งยากน้ำลึกเป็นเรื่องรูปธรรม เราหาวัตถุมาวัดได้ แต่น้ำใจเป็นเรื่องนามธรรม ไม่มีเครื่องวัด
90สอนเด็ก สอนง่าย สอนผู้ใหญ่ สอนยากจะอบรมสั่งสอนอะไรก็ทำเสียตั้งแต่เด็ก เพราะอบรมสั่งสอนง่าย จะสอนให้เป็นอะไรก็ได้ ส่วนคนแก่นั้นสอนยาก เหมือนไม้แก่ถ้าดัดก็หัก ผิดกับไม้อ่อนซึ่งดัดง่ายไม่หัก
91วัวเห็นแก่หญ้า ขี้ข้าเห็นแก่นอนหมายถึงคนที่เห็นแก่ได้ เห็นแก่กิน และเกียจคร้าน
92อย่าฟื้นฝอยหาตะเข็บอย่ารื้อเอาเรื่องเก่าๆ ที่ล่วงเลยไปแล้วขึ้นมาพูดให้สะเทือนใจกัน ฝอย ในที่นี้หมายถึง มูลฝอย กุมฝอย ตะเข็บ คล้ายตะขาบ แต่ตัวเล็กกว่ามาก ชอบอยู่ตามกุมฝอย
93อย่าทำเป็นหมาเห่าใบตองแห้งอย่าทำพูดอวดเก่ง หรือเก่งแต่ปาก
94ชั่วเจ็ดที ดีเจ็ดหนชีวิตคนเราเอาแน่นอนอะไรไม่ได้ เดี๋ยวรุ่งเรือง เดี๋ยวตกอับ ดังนั้นเมื่อถึงคราวตกอับ ก็อย่าเพิ่งท้อถอย หรือหมดอาลัยในชีวิต และเมื่อถึงคราวรุ่งเรือง มีอำนาจวาสนา ก็อย่าลืมตัว อย่าประมาท
95อย่าข่มเขาโคขืนให้กินหญ้าอย่าบังคับขืนใจผู้อื่นให้ทำตามใจตน
96ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงน้ำปล่อยศัตรูสำคัญหรือโจรผู้ร้าย ที่ตกอยู่ในอำนาจให้พ้นไปนั้น จะทำให้เขากลับมีกำลังและอาจกลับเข้ามาก่อความเดือดร้อนได้อีก
97ฆ่าช้างจะเอางา คนเจรจาจะเอาถ้อยคำที่เขาฆ่าช้างก็เพราะเขาหวังจะเอางาซึ่งมีราคาแพง เมื่อคนเราเจรจากัน ถ้อยคำหรือคำพูดถือเป็นเรื่องสำคัญมาก ควรจะเป็นคำพูดที่มีความจริงใจ เชื่อถือได้
98ถ้าไม่มีไฟ ที่ไหนจะมีควันเมื่อมีผลออกมา มันต้องมีเหตุแน่ๆ
99อย่าคบคนจร นอนหมอนหมิ่นอย่าคบคนจร ที่เราไม่รู้จักหัวนอนปลายเท้าหรือไม่รู้จักประวัติเสียก่อน
100ตักบาตรอย่าถามพระจะให้อะไรแก่ใคร เมื่อทราบว่าเขาเต็มใจรับอยู่แล้ว ก็ไม่ต้องถามว่าจะเอาไหม
101รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหางรู้จักเอาตัวรอดหรือปรับตัวให้เข้ากับเหตุการณ์
102อย่าสอนจระเข้ให้ว่ายน้ำคืออย่าไปสอนผู้รู้ เพราะเขารู้อยู่แล้ว
103เขียนเสือให้วัวกลัวขู่ให้กลัว
104ปลาข้องเดียวกัน ตัวหนึ่งเน่า ก็พาตัวอื่นพลอยเหม็นไปด้วยคนที่อยู่ร่วมกัน ถ้าคนหนึ่งไปทำชั่ว ทำไม่ดีไว้ ก็จะพลอยทำให้คนอื่นเสียหายไปด้วย
105มีเงินมีทองเจรจาได้ มีไม้มีไร่ปลูกเรือนงามถ้ามีเงินมีทองแล้วจะพูดอะไรก็มักจะสำเร็จ ถ้ามีไม้มีที่แล้ว ก็ย่อมปลูกเรือนได้สวยงาม
106เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตามประพฤติให้ถูกต้องตามกาลเทศะ เมื่อไปอยู่ในพวกเขาแล้ว ก็ต้องประพฤติคล้อยตามเขา
107บุญมา ปัญญาช่วย ที่ป่วยก็หาย ที่หน่ายก็รักในเวลาที่มีบุญวาสนา สติปัญญาก็ปลอดโปร่ง กำลังใจดี แม้จะเจ็บไข้ได้ป่วย ก็จะหายวันหายคืน เพราะเขาหวังว่าจะได้รับประโยชน์จากผู้มีวาสนานั้น และจะมีภาษิตต่อท้ายอีกว่า “บุญไม่มา ปัญญาไม่ช่วย ที่ป่วยก็หนัก ที่รักก็หน่าย” ซึ่งมีนัยตรงข้ามกัน
108อย่าเลี้ยงลูกเสือลูกจระเข้อย่าเอาลูกโจรหรือลูกคนชั่วคนเลวมาเลี้ยง เพราะอาจสร้างความลำบากเดือดร้อนให้แก่ผู้เลี้ยงก็ได้
109กินบนเรือนแล้วขี้รดหลังคาเนรคุณ
110คืบก็ทะเล ศอกก็ทะเลอย่าประมาททะเล แค่คืบแค่ศอกก็ทะเล ตกไปก็มีหวังจมน้ำตายทั้งนั้น
111ตบมือข้างเดียวไม่ดังทำอะไรฝ่ายเดียวไม่เกิดผล
112อย่าฝากเนื้อไว้กับเสืออย่าฝากสิ่งใดสิ่งหนึ่งไว้กับผู้ที่ชอบสิ่งนั้นเพราะตนจะต้องสูญเสียสิ่งนั้นไป
113อย่าสอนหนังสือสังฆราชคืออย่าไปสอนผู้รู้ เพราะเขารู้อยู่แล้ว
114หมาขี้ไม่มีใครยกหางหมายถึงคนที่ชอบยกย่องตัวเอง
115อย่าติเรือทั้งโกลนเรือสมัยโบราณซึ่งเอาซุงทั้งต้นมาขุด เช่น เรือมาดที่เขาทำเป็นรูปร่างแล้วแต่ยังไม่แล้วเสร็จ อย่างเพิ่งไปด่วนติ
116ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์ใครจะเป็นอะไรก็ช่าง ไม่ควรถือเอาเป็นธุระ
117ใช้แมวไปขอปลาย่างแมวก็กินปลาย่างหมด เพราะตามปรกติแมวก็ชอบกินปลา
118ไม่มีมูลฝอยหมาไม่ขี้ถ้าไม่มีอะไรเป็นเค้ามูลอยู่ ก็ย่อมไม่มีเรื่องเกิดขึ้น
119ลงเรือแป๊ะ ต้องตามใจแป๊ะเมื่ออะไรๆ ต้องอาศัยเขา ก็ต้องตามใจเขา ถ้าไปขัดใจเขา เขาอาจไม่ช่วยเราหรือไล่เราออกก็ได้
120ชักแม่น้ำทั้งห้าโนมน้าวใจ เพื่อให้เชื่อถือตน
121ลมไม่พัด ใบไม้ไม่ไหวไม่มีอะไรเป็นเค้ามูลมาก่อนแล้ว ก็คงไม่มีเรื่องมีราวเกิดขึ้นเป็นแน่
122กลัวให้ถูกท่า กล้าให้ถูกที่ ดีให้ถูกทางทำอะไรก็ต้องให้ถูกกาลเทศะ
123ไปไหนมา สามวาสองศอกถามอย่างหนึ่ง ตอบไปอีกอย่างหนึ่ง
124เข็นครกขึ้นภูเขาทำงานที่ยากลำบากต้องใช้ความเพียรพยายามและอดทนมาก
125เอามือซุกหีบหาเรื่องเดือดร้อนหรือความลำบากใส่ตัวโดยใช่ที่
126มือห่าง ตีนห่างสุรุ่ยสุร่าย เลินเล่อ สะเพร่า ไม่ระมัดระวัง
127กระดูกร้องไห้การจับตัวฆาตกรมาลงโทษได้หลังจากพบหลักฐานโดยบังเอิญ
128เอาหูไปนา เอาตาไปไร่แสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็น ไม่สนใจ
129ตีงูให้กากินทำสิ่งที่ตนควรจะได้รับประโยชน์ แต่กลับไม่ได้ ตกอยู่กับผู้อื่นซะเนี่ย
130ขนมผสมน้ำยาทั้งคู่ดีเลวพอกัน จะบอกว่าใครดีกว่าใครไม่ได้
131มือถือสาก ปากถือศีลชอบแสดงตัวตนว่าเป็นคนมีศีล มีธรรม แต่ทำความเลวเป็นนิจ
132กินน้ำไม่เผื่อแล้งมีเงิน มีของก็ใช้ถลุงเสียจนหมด ไม่ห่วงอนาคตข้างหน้า
133ตีนถีบปากกัด / ปากกัดตีนถีบมานะพยายามทำงานทุกอย่างเพื่อปากท้อง โดยไม่ห่วงคำนึงถึงความลำบาก
134ปิดทองหลังพระทำดีโดยไม่ต้องเป่าประกาศ หรืออาจจะใช้ในประโยคทำนองพ้อว่าทำดีแล้วไม่มีใครรู้
135หน้าเนื้อใจเสือหน้าตาแสดงความเมตตา แต่ใจโหดเหี้ยม
136ฝนตกไม่ทั่วฟ้าให้หรือแจกจ่ายอะไรไม่ทั่วถึงกัน
137ปากว่าตาขยิบพูดอย่างหนึ่งแต่ทำอีกอย่างหนึ่ง ปากกับใจไม่ตรงกัน
138กินที่ลับไขที่แจ้งเอาความลับหรือเอาเรื่องที่ทำกันที่ลับมาเปิดเผยให้คนเขารู้
139ฆ่าควายเสียดายพริกการจะกระทำการใหญ่ แต่กลัวว่าจะสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายเล็ก
140น้ำลดตอผุดเมื่อหมดอำนาจ ความชั่วที่ทำไว้ก็ปรากฎ
141สาวไส้ให้กากินเอาความลับของตน หรือพวกตนไปเผยให้คนอื่นรู้เป็นการประจานตน
142ไก่ได้พลอยได้สิ่งที่มีค่าแต่ไม่รู้คุณค่า จึงไม่เกิดประโยชน์แต่อย่างใด
143กินน้ำพริกถ้วยเก่าอยู่กับเมียคนเดิม
144จับงูข้างหางทำสิ่งที่เสี่ยงต่ออันตราย
145จับเสือมือเปล่าหาผลประโยชน์โดยตัวเองไม่ลงทุน
146งมเข็มในมหาสมุทรค้นหาสิ่งที่ยากจะค้นหาได้
147ขว้างงูไม่พ้นคอทำอะไรก็ตาม ผลร้ายย้อนกลับมาสู่ตัวเอง
148สวรรค์อยู่ในอก นรกอยู่ในใจความสุขที่เกิดจาการทำดี ทำชั่ว อยู่ที่ใจทั้งนั้น
149เส้นผมบังภูเขาเรื่องง่าย ๆ แต่คิดไม่ออก เหมือนมีอะไรมาบังอยู่
150ทำนาออมกล้า ทำปลาออมเกลือทำการสิ่งใด ถ้ากลัวหมดเปลืองย่อมไม่ได้ผล
151ลูกขุนพลอยพยักพวกประจบสอพลอ ผู้ที่คอยว่าตามผู้ใหญ่ เจ้านาย
152กงกำกงเกวียนการกระทำใดๆ ที่เคยทำไปในอดีต ส่งผลต่อผู้กระทำนั้นๆ มักใช้กับการกระทำในทางที่ไม่ดี ในลักษณะถูกผลกรรมตามสนอง
153ยกตนข่มท่านพูดทับถมผู้อื่นแสดงให้เห็นว่าตัวเหนือกว่า
154เอาเนื้อหนูไปปะเนื้อช้างเอาทรัพย์หรือสิ่งของจากคนที่มีน้อยไปให้ผู้ที่มีมากกว่า
155กระต่ายหมายจันทร์ผู้ชายหมายปองผู้หญิงที่มีฐานะดีกว่า
156แกงจืดจึงรู้คุณเกลือจะรู้ค่าของบางสิ่งก็ต่อเมื่อเดือดร้อน
157กล้านักมักบิ่นกล้าเกินไปมักจะเกิดอันตรายได้
158ช้าๆได้พร้าสองเล่มงามค่อยๆคิด ค่อยๆทำ พิจารณาให้ดี รอบคอบ เดี๋ยวจะสัมฤทธิ์ผลเอง
159หงิมๆ หยิบชิ้นปลามันบุคลิกลักษณะเรียบร้อย แต่ความจริงฉลาด เลือกเอาดี ๆ ไปได้
160สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำสอนสิ่งที่เขารู้ดีหรือถนัดอยู่แล้ว
161ตีตนก่อนไข้กังวลทุกข์ร้อนก่อนในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น
162อายครูไม่รู้วิชา อายภรรยาไม่มีบุตรอายในสิ่งที่ไม่ควรอาย อันทำให้ไม่เกิดประโยชน์
163คนในข้อ งอในกระดูกกมลสันดาน เกิดมาก็ชอบคดโกง
164ตาบอดได้แว่นคนที่มีสิ่งที่ตัวเองใช้ประโยชน์ไม่ได้ มักใช้คู่กับ หัวล้านได้หวี
165บนข้าวผี ตีข้าวพระขอร้องให้เทวดาผีสางนางไม้ช่วยโดยการบน
166เกลือจิ้มเกลือไม่ยอมเสียเปรียบกัน แก้เผ็ดให้สาสมกัน
167หาเหาใส่หัวรนหาเรื่องเดือดร้อน รำคาญใส่ตน
168ฝนทั่งให้เป็นเข็มเพียรพยายามสุดความสามารถจนสำเร็จ
169หัวมังกุ ท้ายมังกรไม่เข้ากัน ไม่กลมกลืนกัน
170กบเลือกนายผู้ที่ต้องการเปลี่ยนผู้บังคับบัญชาเรื่อยๆ
171หักด้ามพร้าด้วยเข่าหักโหมเอาด้วยกำลัง ใช้อำนาจบังคับเขา
172หนามยอกเอาหนามบ่งตอบโต้หรือแก้ด้วยวิธีการทำนองเดียวกัน
173สองฝักสองฝ่ายทำตัวเข้ากับ 2 ฝ่ายที่ไม่ถูกกัน โดยหวังประโยชน์เพื่อตน
174กลิ้งครกขึ้นภูเขาเรื่องที่กำลังจะทำนั้นจะทำให้สำเร็จนั้นทำได้ยากลำบาก ต้องใช้ความพยายามและความสามารถอย่างมาก เปรียบเสมือนการ กลิ้งครกขึ้นภูเขา
175ผัวหาบ เมียคอนช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวและเมีย
176ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิดความผิดร้ายแรงที่คนรู้ทั่วกันแล้ว จะปิดอย่างไรก็ไม่มิด
177กบในกะลาครอบผู้มีความรู้และประสบการณ์น้อย แต่สำคัญตนว่ามีความรู้มาก
178หนังหน้าไฟผู้ที่คอยรับหน้า รับความเดือดร้อนก่อนผู้อื่น
179คอหอยกับลูกกระเดือกเข้ากันได้ดีแยกกันไม่ออกสนิทสนมกัน
180ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าตรุษ (หน้าหนาว)ซื้อของไม่คำนึงถึงกาลเวลาย่อมได้ของแพง (Demand สูง Supply ต่ำ)
181เก็บหอมรอมริบเก็บรวบรวมไว้ทีละเล็กละน้อย
182สิบเบี้ยใกล้มือของหรือประโยชน์ที่ควรได้ก็เอาไว้ก่อน
183ยกภูเขาออกจากอกโล่งอก หมดวิตกกังวล
184ลูกผีลูกคนจะเอาแน่นอนไม่ได้ มักใช้ในกรณีสำคัญๆ
185เหยียบเรือสองแคมทำทีเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่าย
186ปลาติดร่างแห (ติดหลังแห)คนที่พลอยรับเคราะห์กรรมกับคนอื่น ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้มีส่วนพัวพัน
187ชี้นกบนปลายไม้หวังในสิ่งที่อยู่ไกลตัว มันเป็นไปได้ยาก
188ขุดด้วยปาก ถากด้วยตาเหยียดหยามทั้งวาจา และสายตามองแบบดูถูก
189ปากหวานก้นเปรี้ยวพูดจาอ่อนหวาน แต่ไม่จริงใจ
190สร้างวิมานในอากาศคิดคาดหวัง จะมีจะเป็นอะไรอย่างเลิศลอย
191กินบนเรือน ขี้รดบนหลังคาคนที่เนรคุณคนเปรียบได้กับคนที่อาศัยพักพิงบ้านเขาอยู่แล้ว คิดทำมิดีมิชอบให้เกิดขึ้นภายในบ้านนั้น ทำให้เจ้าของบ้านที่ให้อาศัยต้องเดือดร้อน
192ว่ายน้ำหาจระเข้เสี่ยงเข้าพบทั้ง ๆ ที่รู้ว่าเป็นอันตราย
193กงเกวียนกำเกวียนการกระทำใดๆ ที่เคยทำไปในอดีต ส่งผลต่อผู้กระทำนั้นๆ มักใช้กับการกระทำในทางที่ไม่ดี ในลักษณะถูกผลกรรมตามสนอง
194วัวใครเข้าคอกคนนั้นกรรมที่ใครสร้างไว้ ย่อส่งผลให้แก่ผู้นั้น
195กบเกิดใต้บัวบานอยู่ใกล้สิ่งที่ดีงาม แต่ไม่รู้จักคุณค่า
196ยื่นแก้วให้วานรเอาของมีค่าให้คนที่ไม่รู้จักค่าของสิ่งนั้น
197ผักชีโรยหน้าทำความดีเพียงผิวเผิน
198จุดไต้ตำตอพูดหรือทำบังเอิญไปโดนเจ้าของเรื่องโดยผู้พูดนั้นไม่รู้ตัว
199ได้ทีขี่แพะไล่ไปซ้ำเติม เยาะเย้ยเมื่อคนอื่นเพลี่ยงพล้ำ
200หูผีจมูกมดไหวตัวทันเหตุการณ์ตลอด