สำนวนไทย

สำนวน สุภาษิตไทย รวมถึงคำพังเพยนั้น นิยมใช้กันมาอย่างยาวนานและแพร่หลาย นับเป็นอีกหนึ่งในวัฒนธรรมที่น่าภาคภูมิใจของไทยเรา สำนวนไทย สุภาษิตไทยและคำพังเพยนั้น เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันของผู้คนที่ทำให้เกิดเหตุการณ์ต่าง ๆ ขึ้น ทั้งทางดีและทางร้าย จนมีการนำสิ่งที่เกิดขึ้นมาเรียบเรียงถ้อยคำใหม่ในเชิงสั่งสอนหรือเปรียบเทียบ จนเกิดเป็นสํานวนไทย สุภาษิต คำพังเพย และ สุภาษิตสำนวนไทยในที่สุด

 

สำนวน สุภาษิต คำพังเพยนั้น ดูเผินๆจะคล้ายกันมากจนแยกกันแทบไม่ออก ซึ่งในความเป็นจริงแล้วทั้ง 3 คำมีความแตกต่างกันอยู่ โดยที่สํานวนไทยจะเป็นการพูดเชิงเปรียบเทียบและมักจะไม่แปลความหมายตรง ๆ เช่น กินน้ำใต้ศอก ส่วนสุภาษิตจะเป็นเชิงสั่งสอนหรือให้ข้อคิด เช่น หัวล้านได้หวี วานรได้แก้ว และสุดท้ายคำพังเพย จะเป็นลักษณะของการเปรียบเทียบของสองสิ่ง เช่น กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้ เป็นต้น

 

สำนวนไทย คือ

สำนวนไทย คือถ้อยคำหรือข้อความที่กล่าวสืบต่อกันมาช้านานแล้ว มีความหมายไม่ตรงตามตัวหรือมีความหมายอื่นแฝงอยู่หรืออาจกล่าวอีกนัยหนึ่งได้ว่า สำนวน คือถ้อยคำ กลุ่มคำ หรือความที่เรียบเรียงขึ้นในเชิงอุปมาอุปมัยโดยมีนัยแฝงเร้นซ่อนอยู้อย่างลึกซึ้ง แยบคาย เพื่อให้ผู้รับได้ไปตีความ ทำความเข้าใจด้วยตนเองอีกชั้นหนึ่ง ซึ่งอาจแตกต่างไปความหมายเดิมหรืออาจคล้ายคลึงกับความหมายเดิมก็ได้ สันนิษฐานว่าสำนวนนั้นมีอยู่ในภาษาพูดก่อนที่จะมีภาษาเขียนเกิดขึ้นในสมัยสุโขทัย โดยเมื่อพิจารณาจากข้อความในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงแล้ว ก็พบว่ามีสำนวนไทยปรากฏเป็นหลักฐานอยู่ เช่น ไพร่ฟ้าหน้าใส หมายถึง ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข

 

การแบ่งประเภทสำนวนไทย


การแบ่งตามมูลเหตุ
หมวดที่เกิดจากธรรมชาติ เช่น ตื่นแต่ไก่โห่ ปลากระดี่ได้น้ำ แมวไม่อยู่หนูร่าเริง ไก่แก่แม่ปลาช่อน
หมวดที่เกิดจากการกระทำ เช่น ไกลปืนเที่ยงสาวไส้ให้กากิน ชักใบให้เรือเสีย ปิดทองหลังพระ สี่เท้ายังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง
หมวดที่เกิดจากสภาพแวดแวดล้อม เช่น ตีวัวกระทบคราด ใกล้เกลือกินด่าง ฆ่าควายอย่าเสียดายพริก
หมวดที่เกิดจากอุบัติเหตุ เช่น ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้ น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ
หมวดที่เกิดจากระเบียบแบบแผนประเพณีความเชื่อ เช่น กงเกวียนกำเกวียน คู่แล้วไม่แคล้วกัน ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่
หมวดที่เกิดจากความประพฤติ เช่น หงิมหงิมหยิบชิ้นปลามัน ตักน้ำใส่กะโหลกชะโงกดูเงา คบคนดูหน้าซื้อผ้าดูเนื้อ ขี้เกียจสันหลังยาว

 

มีเสียงสัมผัส
คำสัมผัส เช่น คอขาดบาดตาย มั่งมีศรีสุข ทำมาค้าขาย
6–7 คำสัมผัส เช่น ปากเป็นเอก เลขเป็นโท คดในข้องอในกระดูก แพ้เป็นพระชนะเป็นมาร ขิงก็ราข่าก็แรง
8–9 คำสัมผัส เช่น ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงา

 

ไม่มีเสียงสัมผัส
2 คำเรียงกัน เช่น กัดฟัน ของร้อน ก่อหวอด1.หมวดที่เกิดจากธรรมชาติ เช่น ตื่นแต่ไก่โห่ ปลากระดี่ได้น้ำ แมวไม่อยู่หนูร่าเริง ไก่แก่แม่ปลาช่อน
3 คำเรียงกัน เช่น ไกลปืนเที่ยง ก้างขวางคอ ดาบสองคม พริกกับเกลือ
4 คำเรียงกัน เช่น ใกล้เกลือกินด่าง ผักชีโรยหน้า เข้าด้ายเข้าเข็ม
5 คำเรียงกัน เช่น ชักแม่น้ำทั้งห้า ลางเนื้อชอบลางยา ขว้างงูไม่พ้นคอ
6–7 คำเรียงกัน เช่น ยกภูเขาออกจากอก วันพระไม่มีหนเดียว ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ

รวมหมวดหมู่สำนวนไทย

ตัวอย่างสำนวนไทย

สำนวนไทย หมายถึง
กบเลือกนาย ผู้ที่ต้องการเปลี่ยนผู้บังคับบ...
กบในกะลาครอบ ผู้มีความรู้และประสบการณ์น้อยแ...
กรวดน้ำคว่ำกะลา ตัดขาดไม่ขอเกี่ยวข้องด้วย
กรวดน้ำคว่ำขัน การตัดขาดไม่ขอเกี่ยวข้องด้วย เ...
กระดูกสันหลังของชาติ คำนี้คือคำเปรียบความสำคัญของชา...
กระต่ายขาเดียว การยืนกรานไม่ยอมรับผิด ปากแข็ง...
กระต่ายสามขา ยืนกรานไม่ยอมรับ
กระต่ายหมายจันทร์ การที่ผู้ชายฐานะยากจนกว่าฝ่ายห...
กระเชอก้นรั่ว สุรุ่ยสุร่าย ไม่รู้จักเก็บหอมร...
กระโถนท้องพระโรง กระโถนใหญ่ที่ตั้งไว้ที่ท้องพระ...
กาคาบพริก ลักษณะคนผิวดำแต่งตัวด้วยเสื้อผ...
กำปั้นทุบดิน การพูดแบบกว้าง ๆ อาจจะตรงประเด...
กินข้าวต้มกระโจมกลาง ทำอะไรด้วยความใจร้อนไม่พิจารณา...
กินบนเรือนขี้บนหลังคา คนเนรคุณ ไม่รู้จักบุญคุณคน เหม...
กินแกงร้อน ทำอะไรจวนตัว มาถึงตัวแล้วเพิ่ง...
กิ่งทองใบหยก เปรียบเทียบของสองสิ่งที่ดูดี ม...
กิ้งก่าได้ทอง คนที่ได้ลาภยศแล้วทะนงตนลืมฐานะ...
ขนมพอสมกับน้ำยา ใช้ในการเปรียบเทียบของทั้งสองส...
คมในฝัก มีความรู้ความสามารถแต่เมื่อยัง...
คับที่อยู่ได้ คับใจอยู่ยาก ที่อยู่แม้จะคับแคบก็อยู่ได้ถ้า...
คางคกขึ้นวอ คนที่มีฐานะต่ำต้อย พอได้ดิบได้...
ฆ้องดีถ้าไม่ตีก็ไม่ดัง ผู้ที่มีคุณความดีในตัวนั้นถ้าไ...
จมูกมด รู้ทันเหตุการณ์ผู้หญิงคนนั้นเป...
จับปลาสองมือ การที่คน ๆ หนึ่งทำสิ่งใดที่ยาก...
จับปูใส่กระด้ง การที่คน ๆ หนึ่งพยายามดูแลเด็ก...
ชาติเสือจับเนื้อกินเอง คนที่เชื่อมั่นและถือศักดิ์ศรีข...
ชี้โพรงให้กระรอก ผู้ที่ชอบทำอะไรก็ตามเป็นนิสัยเ...
ช้างสาร งูเห่า ข้าเก่า เมียรัก สิ่งที่ไม่น่าไว้วางใจ เพราะรู้... คนเรานะต่อให้รักกันแค่ไหนยามที...
ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน ความซื่อสัตย์ทำให้คนเชื่อใจ มี...
ดอกไม้ริมทาง ผู้หญิงใจง่ายที่ผู้ชายสามารถเก...
ดาวล้อมเดือน คนที่มีบริวารอยู่รายล้อมเป็นจำ...
ดินพอกหางหมู นิสัยที่ชอบปล่อยให้การงานคั่งค...
นกสองหัว คนที่ทําตัวฝักใฝ่เข้าด้วยทั้ง...
นิ่งเป็นสิงโตหิน นิ่งเฉยไม่มีท่าทีใด ๆ
น้ำผึ้งหยดเดียว เหตุที่เกิดเพียงเล็กน้อย
ปากปราศัยน้ำใจเชือดคอ พูดดีแต่คิดร้าย
ยืนกระต่ายขาเดียว พูดยืนยันอยู่คําเดียว โดยไม่เป...
สวมหัวโขน เอาหัวโขนสวมศีรษะ, โดยปริยายหม...
สวมเขา ทำความอัปยศให้แก่สามีด้วยการมี...
หนอนหนังสือ คนที่ชอบหมกมุ่นอยู่กับการอ่านห...
หน้าต่างมีหู ประตูมีช่อง ความลับรักษาได้ยาก
หมาจนตรอก คนที่ฮึดสู้อย่างสุดชีวิตเพราะไ...
หมาเห่าใบตองแห้ง คนที่ทำตัวเองเหมือนมีความเก่งก...
หวังน้ำบ่อหน้า ของที่ได้แน่นอนแล้วไม่เอา กลับ...
เงยหน้าอ้าปาก การมีฐานะที่ดีขึ้นกว่าเดิม ดูแ...
แก้วลืมคอน คนที่รักกันแล้วแต่ยังไปหลงรักค...
ใจดีสู้เสือ การทำใจกล้า ควบคุมจิตใจให้เป็น...
ไก่ได้พลอย การที่ได้ของมีค่ามาแต่ไม้รู้คุ...
ไข่ในหิน ของที่ต้องระมัดระวังทะนุถนอมแล...
ไฟไหม้ฟาง อารมณ์ที่เกิดขึ้นอย่างวู่วาม ส...

เมนูแนะนำ

ค้นหาสำนวนไทยทั้งหมด

รวมหมวดหมู่สำนวนไทย

รวมสำนวนไทย ที่ใช้บ่อย 100 คำ

รวมสำนวนไทย ที่ใช้บ่อย 200 คำ

แบบทดสอบสำนวนไทย

233,477 views

บทความน่ารู้สำนวนไทย

แหล่งความรู้มากมาย อัปเดตใหม่ทุกวัน ทันเหตุการณ์ไว้ให้ค้นหา อ่านเสริมความรู้

สำนวนไทย

ภาษาไทย