50 คำพังเพย พร้อมความหมายและตัวอย่างการใช้งาน

สวัสดีครับ วันนี้ผมรวบรวม คำพังเพย ที่คนไทยนิยมใช้กันมากที่สุด 50 คำ มาไว้ในที่เดียว พร้อมทั้งความหมายและตัวอย่างประโยคให้เห็นภาพการใช้งานจริง ใครที่กำลังเรียนภาษาไทย เตรียมสอบ หรืออยากใช้ภาษาให้มีสีสันมากขึ้น บทความนี้จะช่วยได้แน่นอนครับ

ตาราง 50 คำพังเพยพร้อมความหมาย

ก่อนอื่น ผมสรุปคำพังเพยทั้ง 50 คำไว้ในตารางด้านล่าง เพื่อให้ดูภาพรวมได้ง่าย ๆ ก่อนครับ จากนั้นจะมีรายละเอียดและตัวอย่างประโยคแต่ละคำอยู่ถัดไป

50 คำพังเพยพร้อมความหมายและตัวอย่างประโยค

ต่อไปนี้คือรายละเอียดของคำพังเพยแต่ละคำ พร้อมความหมายและตัวอย่างประโยคที่ช่วยให้เข้าใจบริบทการใช้งานจริงครับ

1. กรุงศรีอยุธยาไม่สิ้นคนดี

ความหมาย: เมื่อบ้านเมืองหรือองค์กรเกิดวิกฤต ย่อมมีคนดีมีความสามารถเข้ามาช่วยแก้ไขสถานการณ์ได้เสมอ

ตัวอย่าง: บริษัทเกือบล้มละลาย แต่ก็มีทีมงานรุ่นใหม่ร่วมแรงร่วมใจกันกอบกู้ไว้ได้ จนคนในองค์กรพูดกันว่า "กรุงศรีอยุธยาไม่สิ้นคนดี" จริง ๆ

2. กลิ้งครกขึ้นภูเขา

ความหมาย: การทำงานที่ยากลำบากมาก เกินกำลังความสามารถของตนเอง

ตัวอย่าง: จะให้คนเดียวทำโปรเจกต์ทั้งหมดภายในสัปดาห์เดียว ก็เหมือน "กลิ้งครกขึ้นภูเขา" ไม่มีทางสำเร็จหรอก

3. กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้

ความหมาย: การลังเลตัดสินใจช้า ทำให้เมื่อสิ่งหนึ่งสำเร็จ ก็ต้องเสียอีกอย่างหนึ่งไป

ตัวอย่าง: พี่มัวแต่คิดเรื่องจะซ่อมบ้านหรือซื้อรถก่อนดี สุดท้าย "กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้" รถเสียหนักจนต้องซ่อมทั้งสองอย่าง

4. แกว่งเท้าหาเสี้ยน

ความหมาย: เข้าไปยุ่งในเรื่องที่ไม่ใช่เรื่องของตนเอง จนทำให้ตัวเองเดือดร้อน

ตัวอย่าง: เขาไม่ได้เกี่ยวข้องด้วยแต่อยากเข้าไปไกล่เกลี่ย สุดท้ายโดนทั้งสองฝ่ายโกรธ เรียกว่า "แกว่งเท้าหาเสี้ยน" แท้ ๆ

5. เกลือจิ้มเกลือ

ความหมาย: การตอบโต้แก้เผ็ดกันไปมาอย่างไม่มีใครยอมใคร

ตัวอย่าง: เพื่อนบ้านสองคนทะเลาะกันเรื่องรั้ว คนหนึ่งต่อรั้วสูงขึ้น อีกคนก็ทำตาม "เกลือจิ้มเกลือ" อยู่อย่างนี้ทุกวัน

6. เกลือเป็นหนอน

ความหมาย: คนในกลุ่มของตนเองที่คิดคดทรยศ นำความลับไปบอกฝ่ายตรงข้าม

ตัวอย่าง: ข้อมูลลับของบริษัทรั่วไหลไปถึงคู่แข่ง ที่แท้มีคนในทีมเองที่เป็นคนเอาไปบอก "เกลือเป็นหนอน" ชัด ๆ

7. ใกล้เกลือกินด่าง

ความหมาย: มองข้ามของดีหรือคนที่มีความสามารถที่อยู่ใกล้ตัว

ตัวอย่าง: บริษัทว่าจ้างที่ปรึกษาจากต่างประเทศ ทั้ง ๆ ที่พนักงานในองค์กรมีความเชี่ยวชาญเรื่องนี้อยู่แล้ว "ใกล้เกลือกินด่าง" จริง ๆ

8. ขมิ้นกับปูน

ความหมาย: คนสองคนที่ไม่ถูกกัน เจอกันทีไรทะเลาะกันทุกที

ตัวอย่าง: น้องสองคนนี้เป็น "ขมิ้นกับปูน" กันมาตั้งแต่เด็ก เจอหน้าทีไรก็ต้องมีปากเสียง

9. ขว้างงูไม่พ้นคอ

ความหมาย: ทำอะไรแล้วผลร้ายย้อนกลับมาสู่ตัวเองหรือพวกพ้อง

ตัวอย่าง: เขาฟ้องร้องญาติของตัวเอง สุดท้ายก็ "ขว้างงูไม่พ้นคอ" เพราะทรัพย์สมบัติก็เป็นของครอบครัวเดียวกัน

10. ข้างนอกสุกใส ข้างในเป็นโพรง

ความหมาย: สิ่งที่ดูดีภายนอก แต่แท้จริงแล้วภายในมีข้อบกพร่อง

ตัวอย่าง: ร้านอาหารตกแต่งหรูหรามาก แต่พอลองชิมแล้วรสชาติธรรมดามาก "ข้างนอกสุกใส ข้างในเป็นโพรง" เลย

11. ข้าวใหม่ปลามัน

ความหมาย: คู่สามีภรรยาที่เพิ่งแต่งงานใหม่ ๆ อะไรก็ดูดีไปหมด

ตัวอย่าง: ช่วงนี้เขาดูมีความสุขมาก ยิ้มตลอดเวลา ก็ "ข้าวใหม่ปลามัน" เพิ่งแต่งงานกันไม่ถึงเดือนเลย

12. เขียนด้วยมือลบด้วยเท้า

ความหมาย: ทำความดีไว้ในตอนแรก แต่กลับทำลายความดีนั้นด้วยการกระทำที่ไม่ดีในภายหลัง

ตัวอย่าง: หัวหน้าอนุมัติวันหยุดให้ แต่พอถึงวันจริงกลับเรียกมาทำงาน "เขียนด้วยมือลบด้วยเท้า" ชัด ๆ

13. ขี่ช้างจับตั๊กแตน

ความหมาย: ลงทุนลงแรงมากมายเพื่อทำสิ่งเล็ก ๆ ที่ไม่คุ้มค่า

ตัวอย่าง: ส่งพนักงานสิบคนไปจัดงานแค่รับรองแขกสองคน "ขี่ช้างจับตั๊กแตน" ไปหน่อย

14. ไก่ได้พลอย

ความหมาย: ได้สิ่งที่มีค่ามาครอบครอง แต่ไม่รู้คุณค่าของสิ่งนั้น

ตัวอย่าง: เขาได้หนังสือเก่าหายากมา แต่เอาไปรองโต๊ะ เหมือน "ไก่ได้พลอย" เลย

15. กระต่ายขาเดียว

ความหมาย: ยืนกรานปฏิเสธในสิ่งที่ตนทำผิด ไม่ยอมรับความจริง

ตัวอย่าง: มีหลักฐานชัดเจนขนาดนี้แล้ว แต่ยังยืนยัน "กระต่ายขาเดียว" ว่าไม่ได้ทำ

16. คางคกขึ้นวอ

ความหมาย: คนที่มีฐานะต่ำต้อย พอได้ดีแล้วลืมตัว แสดงกิริยาอวดดี

ตัวอย่าง: เพิ่งได้เลื่อนตำแหน่ง ก็เริ่มดูถูกเพื่อนร่วมงานเก่า ๆ "คางคกขึ้นวอ" แท้ ๆ

17. งูกินหาง

ความหมาย: เรื่องราวที่เกี่ยวโยงกันเป็นทอด ๆ วนเวียนไม่รู้จบ

ตัวอย่าง: ปัญหาหนี้สินของเขาเหมือน "งูกินหาง" กู้ที่นี่ไปจ่ายที่นั่น วนไปวนมาไม่มีวันหมด

18. ชักใบให้เรือเสีย

ความหมาย: พูดหรือทำอะไรที่ขัดขวางจนการทำงานส่วนรวมเสียหาย

ตัวอย่าง: ทุกคนตกลงกันดีแล้ว แต่มีคนหนึ่งกลับมาค้าน "ชักใบให้เรือเสีย" ทำให้โปรเจกต์ล่าช้า

19. ซื่อเหมือนแมวนอนหวด

ความหมาย: ดูภายนอกซื่อ ๆ ไม่มีพิษมีภัย แต่จริง ๆ แล้วเจ้าเล่ห์

ตัวอย่าง: อย่าไว้ใจเขาเลย ดูท่าทาง "ซื่อเหมือนแมวนอนหวด" แต่แอบเอาข้อมูลไปบอกคู่แข่ง

20. ดินพอกหางหมู

ความหมาย: ปล่อยให้งานหรือหนี้สินคั่งค้างสะสมขึ้นเรื่อย ๆ จนแก้ไขได้ยาก

ตัวอย่าง: ผมเตือนเขาให้จ่ายค่าบัตรเครดิตทุกเดือน ไม่งั้นจะ "ดินพอกหางหมู" จนจัดการไม่ไหว

21. ตกกระไดพลอยโจน

ความหมาย: ต้องเข้าไปเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์โดยไม่มีทางเลี่ยง จนต้องเลยตามเลย

ตัวอย่าง: ตอนแรกแค่ช่วยเพื่อนไปดูสินค้า สุดท้าย "ตกกระไดพลอยโจน" กลายเป็นคนค้ำประกันให้ด้วย

22. ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ

ความหมาย: ลงทุนลงแรงหรือทรัพย์สินไปในสิ่งที่ไม่คุ้มค่า

ตัวอย่าง: จัดงานเลี้ยงใหญ่โตแต่แขกมาแค่ไม่กี่คน เงินที่ใช้ไปก็เหมือน "ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ"

23. ทำนาบนหลังคน

ความหมาย: หาผลประโยชน์ใส่ตนเองบนความทุกข์ยากของผู้อื่น

ตัวอย่าง: พ่อค้าคนกลางกดราคารับซื้อข้าวจากชาวนาแล้วไปขายต่อราคาแพง "ทำนาบนหลังคน" ชัด ๆ

24. นอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น

ความหมาย: แสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็นเพื่อปฏิเสธความรับผิดชอบ

ตัวอย่าง: เกิดปัญหาขึ้นในแผนก แต่หัวหน้าทำเป็น "นอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น" ไม่ยอมเข้ามาจัดการ

25. น้ำกลิ้งบนใบบอน

ความหมาย: คนที่มีจิตใจโลเล ไม่แน่นอน เปลี่ยนใจง่าย

ตัวอย่าง: เมื่อวานบอกว่าจะเรียนต่อ วันนี้บอกจะทำงาน เขาเป็นคน "น้ำกลิ้งบนใบบอน" จริง ๆ

26. น้ำซึมบ่อทราย

ความหมาย: รายได้หรือผลประโยชน์ที่เข้ามาทีละน้อยอย่างสม่ำเสมอไม่ขาดสาย

ตัวอย่าง: ร้านค้าออนไลน์ของเธอขายได้วันละไม่กี่ชิ้น แต่ "น้ำซึมบ่อทราย" พอสิ้นเดือนรวมแล้วก็เป็นเงินมากโข

27. ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว

ความหมาย: ความอุดมสมบูรณ์ของบ้านเมืองหรือพื้นที่นั้น ๆ

ตัวอย่าง: ประเทศไทยถูกเรียกว่าดินแดน "ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว" เพราะมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์

28. เด็ดดอกฟ้า

ความหมาย: ผู้ชายธรรมดาที่ได้ผู้หญิงสูงศักดิ์กว่าตนมากมาเป็นคู่ครอง

ตัวอย่าง: เขาเป็นเด็กบ้านนอกแต่ได้ลูกสาวเศรษฐีมาเป็นภรรยา คนรอบข้างพูดกันว่า "เด็ดดอกฟ้า" ได้สำเร็จ

29. ปลาตกน้ำตัวโต

ความหมาย: สิ่งที่พลาดโอกาสไปแล้ว มักดูมีค่ามากกว่าความเป็นจริง

ตัวอย่าง: เขาเล่าว่าเกือบจะซื้อที่ดินแปลงนั้นได้ ตอนนี้ราคาขึ้นไปหลายเท่า แต่ผมว่าเป็น "ปลาตกน้ำตัวโต" มากกว่า

30. ปลาใหญ่กินปลาเล็ก

ความหมาย: ผู้มีอำนาจหรือทุนมากกว่ามักข่มเหงหรือเอาเปรียบผู้ที่อ่อนแอกว่า

ตัวอย่าง: ร้านค้าเล็ก ๆ แข่งกับห้างใหญ่ไม่ไหว โลกธุรกิจก็เป็นแบบ "ปลาใหญ่กินปลาเล็ก" อยู่วันยังค่ำ

31. ปลูกเรือนคร่อมตอ

ความหมาย: การกระทำที่ล่วงล้ำหรือทับสิทธิ์ของผู้อื่น

ตัวอย่าง: เขาสร้างรั้วรุกล้ำเข้าไปในที่ดินเพื่อนบ้าน เท่ากับ "ปลูกเรือนคร่อมตอ" สร้างปัญหาให้กับตัวเอง

32. ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ

ความหมาย: คนที่พูดจาดีต่อหน้าแต่ในใจกลับคิดร้าย

ตัวอย่าง: เขายิ้มแย้มทักทายทุกวัน แต่ลับหลังกลับพูดจาว่าร้ายเพื่อน "ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ" แท้ ๆ

33. ผงเข้าตาตัวเอง

ความหมาย: แก้ปัญหาให้คนอื่นได้ แต่พอเป็นปัญหาของตัวเองกลับแก้ไม่ได้

ตัวอย่าง: เขาเป็นหมอรักษาคนไข้เก่งมาก แต่พอตัวเองป่วยกลับไม่ยอมดูแลสุขภาพ "ผงเข้าตาตัวเอง" ชัด ๆ

34. ผักชีโรยหน้า

ความหมาย: ทำความดีหรือทำให้ดูดีเพียงผิวเผินเพื่อเอาหน้า

ตัวอย่าง: โครงการนี้แค่ "ผักชีโรยหน้า" จัดงานถ่ายรูปวันเดียวแล้วก็เลิกทำ ไม่ได้ช่วยชุมชนจริงจัง

35. ผีเข้าผีออก

ความหมาย: คนที่มีอารมณ์แปรปรวน เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย

ตัวอย่าง: เช้านี้ยังยิ้มแย้ม พอบ่ายกลับหงุดหงิดใส่ทุกคน เขาเป็นคน "ผีเข้าผีออก" จริง ๆ

36. มดแดงแฝงพวงมะม่วง

ความหมาย: ชายที่ทำทีเป็นห่วงและคอยรับใช้หญิงที่ตนหมายปอง เพื่อหวังใกล้ชิด

ตัวอย่าง: เพื่อนผมอาสาขับรถไปส่งเธอทุกวัน "มดแดงแฝงพวงมะม่วง" รอจังหวะจีบอยู่

37. รู้อย่างเป็ด

ความหมาย: รู้หลายอย่างแต่ไม่ลึกซึ้ง ไม่เชี่ยวชาญจริงสักอย่าง

ตัวอย่าง: เขาพูดได้ทุกเรื่อง แต่ถามลึก ๆ ตอบไม่ได้สักข้อ "รู้อย่างเป็ด" ไม่ถนัดจริงสักอย่าง

38. เรือล่มในหนอง ทองจะไปไหน

ความหมาย: ทรัพย์สมบัติของคนที่แต่งงานกัน ถึงอย่างไรก็ยังอยู่ในวงศ์ตระกูลของทั้งสองฝ่าย

ตัวอย่าง: สามีภรรยาจะแบ่งเงินกันยังไงก็เรื่องของเขา "เรือล่มในหนอง ทองจะไปไหน" สุดท้ายก็เป็นของครอบครัวเดียวกัน

39. ลงเรือแป๊ะ ตามใจแป๊ะ

ความหมาย: เมื่อต้องพึ่งพาใคร ก็ต้องยอมทำตามความต้องการของเขา

ตัวอย่าง: เข้าทำงานบริษัทเขาแล้วก็ต้องทำตามกฎ "ลงเรือแป๊ะ ตามใจแป๊ะ" จะมาเรียกร้องอะไรมากก็ลำบาก

40. วัวสันหลังขาด

ความหมาย: คนที่เคยทำความผิดมาก่อน มักแสดงอาการหวาดระแวงหรือมีพิรุธ

ตัวอย่าง: แค่ถามเรื่องเงินหายก็ตกใจกระโดด "วัวสันหลังขาด" ทำให้คนอื่นสงสัยเข้าไปอีก

41. วันพระไม่มีหนเดียว

ความหมาย: วันนี้ยังทำไม่ได้ แต่ยังมีโอกาสอีกในวันข้างหน้า (มักใช้เชิงท้าทาย)

ตัวอย่าง: แพ้ครั้งนี้ไม่เป็นไร "วันพระไม่มีหนเดียว" ไว้คราวหน้าจะเอาชนะให้ได้

42. สีซอให้ควายฟัง

ความหมาย: สั่งสอนหรือแนะนำคนที่ไม่สามารถเข้าใจ ทำให้เสียเวลาเปล่า

ตัวอย่าง: อธิบายเรื่องนี้ให้เขาฟังหลายรอบแล้ว แต่เขาไม่สนใจจะฟังเลย เหมือน "สีซอให้ควายฟัง"

43. หนีเสือปะจระเข้

ความหมาย: หนีจากอันตรายหนึ่ง แต่กลับเจอกับอันตรายที่ร้ายกาจไม่แพ้กัน

ตัวอย่าง: ลาออกจากงานเดิมเพราะหัวหน้าดุ ไปอยู่ที่ใหม่เจอหัวหน้าที่แย่กว่าเดิม "หนีเสือปะจระเข้" เลย

44. หนามแหลมบ่มีคนเสี้ยม

ความหมาย: คนที่มีสติปัญญาเฉียบแหลมมาแต่กำเนิด โดยไม่มีใครสั่งสอน

ตัวอย่าง: เด็กคนนี้คิดวิธีแก้โจทย์ได้เองโดยไม่ต้องมีใครสอน "หนามแหลมบ่มีคนเสี้ยม" จริง ๆ

45. หมาเห่าใบตองแห้ง

ความหมาย: คนที่ชอบเอะอะโวยวาย ทำเป็นเก่ง แต่จริง ๆ แล้วขี้ขลาด

ตัวอย่าง: เขาขู่จะฟ้องร้องทุกครั้ง แต่ไม่เคยทำจริงสักที เป็นแค่ "หมาเห่าใบตองแห้ง"

46. หมาสองราง

ความหมาย: คนที่ทำตัวเข้าด้วยทั้งสองฝ่ายที่ขัดแย้งกัน เพื่อหวังผลประโยชน์ส่วนตน

ตัวอย่าง: เขาเป็น "หมาสองราง" รับข่าวจากทั้งสองกลุ่มแล้วเอาไปเล่าให้อีกฝ่ายฟัง

47. หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว

ความหมาย: ทำประชดด้วยความโกรธ แต่ผลร้ายกลับเกิดแก่ตนเอง

ตัวอย่าง: เขาโกรธแฟนเลยไปเที่ยวให้เห็น สุดท้ายก็เสียเงินเปล่า "หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว"

48. เหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ

ความหมาย: คนที่หยิบโหย่ง ทำอะไรไม่จริงจัง ไม่อดทน

ตัวอย่าง: ให้ช่วยงานอะไรก็บ่นตลอด "เหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ" จะทำก็ไม่ทำจริงจังสักที

49. เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง

ความหมาย: เลียนแบบคนมั่งมี ทั้ง ๆ ที่ตนเองไม่มีกำลังทรัพย์พอ

ตัวอย่าง: เพื่อนซื้อรถหรู เขาก็ไปกู้เงินมาซื้อบ้าง ทั้ง ๆ ที่เงินเดือนไม่พอ "เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง" แท้ ๆ

50. ยกภูเขาออกจากอก

ความหมาย: หมดสิ้นจากความวิตกกังวล รู้สึกโล่งใจอย่างมาก

ตัวอย่าง: พอรู้ผลตรวจว่าไม่เป็นอะไร ผมรู้สึกเหมือน "ยกภูเขาออกจากอก" เลยครับ

เทคนิคจดจำคำพังเพยให้ขึ้นใจ

• จัดกลุ่มตามหัวข้อ เช่น กลุ่มสัตว์ (ไก่ได้พลอย, หมาสองราง) กลุ่มธรรมชาติ (น้ำกลิ้งบนใบบอน, น้ำซึมบ่อทราย) กลุ่มอาหาร (ข้าวใหม่ปลามัน, ผักชีโรยหน้า) เพื่อช่วยจำได้ง่ายขึ้น
• ฝึกแต่งประโยค ลองนำคำพังเพยแต่ละคำมาแต่งเป็นประโยคสั้น ๆ ที่สอดคล้องกับชีวิตจริงของตนเอง
• ทำบัตรคำ (Flashcards) ด้านหน้าเขียนคำพังเพย ด้านหลังเขียนความหมายและตัวอย่าง ทบทวนวันละ 5-10 คำ
• ทำแบบทดสอบ Quiz เพื่อฝึกทบทวนและวัดความเข้าใจคำพังเพยที่เรียนไป