คำไวพจน์หมวด อารมณ์-ความรู้สึก ครบทุกคำ พร้อมความหมาย

คำไวพจน์หมวด อารมณ์-ความรู้สึก คือ กลุ่มคำในภาษาไทย ที่มีความหมายเหมือนหรือคล้ายกับ ภาวะจิตใจและอารมณ์มนุษย์ ทั้งทางบวก (รัก · ดีใจ · สุข) และทางลบ (โกรธ · เศร้า · กลัว) กว่า 41 คำ ส่วนใหญ่มาจาก ภาษาบาลี-สันสกฤต ใช้ในกลอนรัก กลอนเศร้า นิราศ และวรรณคดีคลาสสิก เช่น เสน่หา · พิโรธ · โศก · ปีติ · หฤษฎ์

อารมณ์-ความรู้สึก ในคำไวพจน์ — ภาพรวม

หมวด อารมณ์-ความรู้สึก ครอบคลุมคำที่บรรยายภาวะจิตใจ ของมนุษย์ทุกระดับ — ตั้งแต่ อารมณ์ทางบวก เช่น ความรัก-ความสุข-ความดีใจ จนถึง อารมณ์ทางลบ เช่น ความโกรธ-ความเศร้า-ความกลัว คำในหมวดนี้มีรากจาก ภาษาบาลี-สันสกฤต เป็นหลัก เช่น เสน่หา · พิโรธ · โศก · ปีติ ใช้บ่อยที่สุดในกลอนรัก-นิราศ และการพรรณนาตัวละคร

คำไวพจน์ของอารมณ์ทางบวก (รัก-ดีใจ-สุข)

อารมณ์ทางบวกเป็นหัวข้อที่กวีไทยรักที่สุดในการประพันธ์ — โดยเฉพาะ ความรัก ที่มีคำพ้องมากที่สุดในหมวดนี้ คำเหล่านี้ส่วนใหญ่มาจาก ภาษาบาลี-สันสกฤต และ มีนัยทางพุทธ-ฮินดูประกอบ (เมตตา/ปีติ/หฤษฎ์)

คำไวพจน์ของอารมณ์ทางลบ (โกรธ-เศร้า-กลัว)

อารมณ์ทางลบเป็นหัวข้อที่ใช้บ่อยพอ ๆ กับอารมณ์ทางบวก — โดยเฉพาะใน นิราศ และ กลอนบทพร่ำพ้อ คำในกลุ่มนี้มีระดับความเข้มที่ละเอียด เลือกใช้ตามน้ำหนักของบทเสมอ

คำไวพจน์อารมณ์ในวรรณคดีไทย

1. พระอภัยมณี (สุนทรภู่): "เสน่หาหวานยิ่งกว่าน้ำผึ้ง ใจปฏิพัทธ์ผูกพันยึดมั่นไว้"
   — ใช้ เสน่หา + ปฏิพัทธ์ บรรยายความรักลึกซึ้ง
2. อิเหนา (พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 2): "ทรงพระพิโรธเร่าร้อน เดือดดาลเคืองแค้นทั่วทั้งใจ"
   — ใช้ พระพิโรธ + เดือดดาล บรรยายอารมณ์โกรธของพระมหากษัตริย์
3. นิราศนรินทร์ (นรินทรธิเบศร์): "โศกเศร้าครวญร่ำให้ ระทมในทุกข์เพียงใจขาด"
   — ใช้ โศก + ระทม บรรยายความเศร้าในนิราศ
4. ขุนช้างขุนแผน: "ปีติปลาบใจดั่งทองคำผ่อง หฤษฎ์เปรมหัวใจรินรวง"
   — ใช้ ปีติ + หฤษฎ์ บรรยายความดีใจของตัวละคร
5. กาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวาน (รัชกาลที่ 2): "สำเริงร่าเริงสนุกสนาน ใจสุขเกษมเปี่ยมความสบาย"
   — ใช้ สำเริง + สุขเกษม บรรยายความสุขในงานเลี้ยง

วิธีใช้คำไวพจน์อารมณ์ในกลอน

คำในหมวดนี้สื่อ ระดับความเข้มของอารมณ์ ที่ละเอียด เลือกคำให้ตรงกับ สถานะตัวละคร + บริบทเหตุการณ์ เสมอ

1. ใช้ตามระดับความเข้ม — อ่อน = โกรธ · หวั่น · ขุ่นเคือง · ปลื้ม; ปานกลาง = โมโห · กลัว · เศร้า · ดีใจ; รุนแรง = พิโรธ · ผวา · ระทม · หฤษฎ์
2. ใช้ตามจำนวนพยางค์ — "รัก" (1) → "เสน่หา" (3); "โกรธ" (1) → "พิโรธ" (2) → "เกรี้ยวโกรธ" (3); "เศร้า" (1) → "โศกเศร้า" (3)
3. คำราชาศัพท์อารมณ์ — รัก → พระเสน่หา; โกรธ → ทรงพระพิโรธ; เศร้า → พระโศก; ดีใจ → พระโสมนัส; กลัว → ไม่นิยมใช้ (เจ้านายไม่กลัว)
4. เลือกตามที่มาภาษา — สันสกฤตในกลอน = เสน่หา · พิโรธ · ปีติ · หฤษฎ์ · โศก; ไทยทั่วไป = รัก · โกรธ · ดีใจ · เศร้า · กลัว; บาลีศาสนา = เมตตา · โทสะ · ปีติ
5. เปรียบเทียบกับธรรมชาติ — ความรักเปรียบ น้ำผึ้ง; ความโกรธเปรียบ ไฟ; ความเศร้าเปรียบ ฝนตก/เมฆดำ; ความดีใจเปรียบ ดอกไม้บาน/แสงทอง

หมวด อารมณ์-ความรู้สึก แตกต่างจากหมวดอื่นอย่างไร?

หมวดนี้แตกต่างจาก หัวใจ-ร่างกาย-อวัยวะ (ที่เน้นอวัยวะทางกาย) และ นามธรรม-ความรู้-เวลา (ที่เน้นแนวคิดเชิงปรัชญา) — หมวดนี้เน้น ภาวะจิตใจที่จับต้องไม่ได้ แต่รู้สึกได้

หมวดที่เกี่ยวข้อง: ❤️ หัวใจ-ร่างกาย-อวัยวะ · 👩 ผู้หญิง-สรรพนาม-เพศ · 👨‍👩‍👧 ครอบครัว-ความสัมพันธ์

กลับสู่ภาพรวม: 🏠 Hub คำไวพจน์ · 📑 รายชื่อ ก-ฮ ครบทุกคำ