ตัวอย่าง ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย 100 คำ

ภาษาถิ่นอีสาน เป็นภาษาที่มีความสวยงาม เป็นเอกลักษณ์ และความน่าสนใจ

รวมตัวอย่างของ ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ไว้ให้ดังนี้

ตัวอย่าง ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย 100 คำ
  1. กรรม

    แปลว่า 1.)การ, การงาน, การกระทำ, กิจ แยกแยกกรรมออกเป็น ๓ คือ กายกรรมงานมือ วจีกรรมงานพูด มโนกรรม งานคิด อย่างว่า งานคึดงานเว้างานทำคู่อย่าง บูฮาณเฮียกเอิ้นโฮมเว้าว่ากรรม (บ.). 2.)บุญคือการทำความดี บาปคือการทำความชั่ว บุญบาปติดตามผู้ทำให้ได้รับความดีหรือชั่ว เรียก กรรม อย่างว่าบุญมีได้เป็นนายใช้เพิ่น บุญบ่ให้เขาชิใช้ตั้งแต่เฮา (ภาษิต) บุญมีแล้วแนวดีป้องใส่บุญบ่ให้แนวขี้ฮ้ายแล่นโฮม(ภาษิต). 3.)เคราะห์ คือสิ่งที่ไม่สมหวังเรียก กรรม เช่น ชูชกได้เมียสาว ถูกเมียบังคับให้ไปขอกัณหาชาลีมาเป็นทาส เมื่อพระเวสสันดรให้โอรสและธิดาแล้วแนะนำให้ชูชกไปเมืองปู่ เพื่อพระเจ้าปู่จะได้ไถ่ถอนหลาน แต่ชูชกไม่กล้าไปเกรงจะถูกเคราะห์กรรม (เวส-กลอน) 4.)ผลของความดีหรือชั่วที่ตนทำในอดีตตามให้ผลเรียก กรรม อย่างว่า ผู้สาวได้ผัวเถ้ากรรมลาวสร้างแต่เก่า ผู้บ่าวได้แม่ฮ้างกรรมสร้างตั้งแต่หลัง (ภาษิต). กรรมแบ่งบั่นปั่นป่อนมาพบ บารมีภายหลังจิ่งได้เวียนมาพ้อ (บ.). 5.)คนตายเรียก ถึงแก่กรรม อย่างว่า ชื่อว่ากรรมเถิงแล้วจำใจจำจาก บ่มีใผแก่ทื้นคืนได้โลกเฮา (บ.) ชื่อว่าความตายนี้แขวนคอทุกบาดย่าง ใผกะแขวนอ้อนต้อนเสมอด้ามดั่งเดียว (บ.).

    คำอ่าน กรรม

  2. ก่องจ่อง

    แปลว่า กริยา การกระทำที่ดูแล้วไม่เข้าท่า หรือว่ายังไม่ชำนาญ อาการที่หลังของเด็กขด เรียก ขดก่องจ่อง ถ้าหลังผู้ใหญ่ว่า ขดโก่งโจ่ง ก่งจ่ง ก็ว่า.

    คำอ่าน ก่อง - จ่อง

  3. กะซาง,กะตามซ่าง,กะส่าง

    แปลว่า ก็ช่าง,ไม่ใส่ใจ,ช่างเถอะ

    คำอ่าน กะ - ซาง , กะ - ตาม - ซาง , กะ - ส่าง

  4. กะด้อกะเดี่ย

    แปลว่า อะไรจะขนาดนั้น,มากมาย , มากเกินไป, ออกหน้าออกตา

    คำอ่าน กะ - ด้อ - กะ - เดี้ย

  5. กะปอม,ขี่กะปอม,ขี้กะปอม

    แปลว่า กิ้งก่า

    คำอ่าน กะ - ปอม

  6. กะโป๋

    แปลว่า กะลามะพร้าว

    คำอ่าน กะ - โป๋

  7. กะเลิงเบิ๊บ,กะโลกกะล๊าก

    แปลว่า เฉิ่ม,ม้าดีดกระโหลก,กะโหลกกะลา

    คำอ่าน กะ - เลิง - เบิ๊บ , กะ - โลก - กะ - ล๊าก

  8. กินข้าวงาย

    แปลว่า รับประทานอาหารมื้อเช้า

    คำอ่าน กิน - ข้าว - งาย

  9. กินข้าวแลง

    แปลว่า รับประทานอาหารมื้อเย็น หรือมื้อค่ำ

    คำอ่าน กิน - ข้าว - แลง

  10. กินข้าวสวย

    แปลว่า รับประทานอาหารมื้อกลางวัน มื้อเที่ยง

    คำอ่าน กิน - ข้าว - สวย

  11. กึ่ม

    แปลว่า เป็นคำด่า เสียดสี ประมาณว่าโง่ ไม่เอาไหน

    คำอ่าน กึ่ม

  12. ขนคิงลุก

    แปลว่า อาการกลัว,ขนลุกชัน

    คำอ่าน ขน - คิง - ลุก

  13. ขอบคุณหลายๆเด้อ

    แปลว่า ขอบคุณมากๆนะ

    คำอ่าน ขอบ -คุณ - หลาย- หลาย - เด้อ

  14. ขาเลาะ

    แปลว่า คนที่ชอบเที่ยวเตร่ไปเรื่อย ส่วนมากจะใช้กับวัยรุ่นหนุ่มสาวที่ชอบเตร็ดเตร่ เที่ยวเล่นสนุกสนาน

    คำอ่าน ขา-เลาะ

  15. ข้าวต้มแดก

    แปลว่า เป็นขนมหวาน คล้ายกับข้าวต้มมัด แต่ต่างกันตรงที่ข้าวต้มแดกจะใช้ข้าวเหนียวแช่น้ำค้างคืน ตำผสมกับกล้วยสุกบด แล้วห่อด้วยใบตอง คำว่า แดก ในภาษาอีสานจะหมายถึงการตำ, อัดให้แน่น, ยัดเข้าในภาชนะ เช่น ปลาแดก, ข้าวต้มแดก เป็นต้น

    คำอ่าน เข่า-ต้ม-แดก

  16. ขี้กะตู่,เขียดกะตู่,ขี้คันคาก,ขี่คั่นคาก

    แปลว่า คางคก

    คำอ่าน ขี้ - กะ - ตู่ , เขียด - กะ - ตู่ , ขี่ - คั่น - คาก

  17. ขี้เกี้ยม

    แปลว่า จิ้งจก

    คำอ่าน ขี้ - เกี้ยม

  18. ขี้โก๋

    แปลว่า จิ้งเหลน

    คำอ่าน ขี้ - โก๋

  19. ขี้ไก่โป่

    แปลว่า ขี้ไก่ก้อนใหญ่

    คำอ่าน ขี้-ไก่-โป่

  20. ขี่แข่ว

    แปลว่า ขี้ฟัน

    คำอ่าน ขี่ - แข่ว

  21. ขี้ค้าน,ขี้คร้าน

    แปลว่า ขี้เกียจ

    คำอ่าน ขี้ - ค้าน

  22. ขี้ดื้อขี้มึน

    แปลว่า ซุกซน

    คำอ่าน ขี้ - ดื้อ - ขี้ - มึน

  23. ขี้เดียด

    แปลว่า ขยะแขยง,รังเกียจ ,ไม่ชอบ

    คำอ่าน ขี้ - เดียด

  24. ขี้ตั๋ว

    แปลว่า ขี้โกหก โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตั๋วะ อย่างว่า อย่ามาตั๋วะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตั๋วะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตั๋วะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).

    คำอ่าน ขี้ - ตั๋ว

  25. ขี้โผ่น,ขี้โผ่

    แปลว่า พุง,ท้อง

    คำอ่าน ขี้ - โผ่น

  26. ขี้ล่าย,ขี้ฮ้าย

    แปลว่า ขีเหร่,ดูไม่ดี ไม่น่าดู มีความหมายเดียวกับคำว่า ผู้ฮ้าย

    คำอ่าน ขี้ - ล่าย

  27. ควย

    แปลว่า โยก,โยกเยก,โคลงเคลง

    คำอ่าน ควย

  28. ควย (ควาย)

    แปลว่า ควาย

    คำอ่าน ควย

  29. ควยตู้

    แปลว่า ควายทุยเขาสั้น

    คำอ่าน ควย - ตู้

  30. ค่อย,ข่อย,ข้อย

    แปลว่า ตัวเราเอง

    คำอ่าน ค่อย

  31. ค่อยฮักเจ้า, ข่อยฮักเจ้า

    แปลว่า ฉันรักเธอ

    คำอ่าน ข่อย - ฮัก - เจ้า

  32. คัก

    แปลว่า สุดยอด , ดีที่สุด ,ได้ดั่งใจ
    ถนัด แน่ ชัด การเห็นโดยไม่มีเคลือบแคลงสงสัย เรียก เห็นคัก
    ถูกต้อง แน่นอน จริง เช่น เฮ็ดคักๆ เด้อ คึดคักๆ เว้าคักๆ.

    คำอ่าน คัก

  33. คักขนาด

    แปลว่า ดีมากๆ,เยี่ยมมากๆ,ดีสุดๆ,สุดยอด

    คำอ่าน คัก - ขะ - หนาด

  34. คักน้อ

    แปลว่า ดูดี แบบเว่อๆ, เหมือนชมว่าดีแบบประชดประชันนิดๆ

    คำอ่าน คัก - น้อ

  35. คักอีหลี

    แปลว่า สะใจจริง

    คำอ่าน คัก - อี - หลี

  36. คันแข่ว

    แปลว่า หมั่นไส้,หงุดหงิดเนื่องจากทำอะไรไม่ได้อย่างที่คิด

    คำอ่าน คัน - แข่ว

  37. คันจ้อง

    แปลว่า ร่ม สิ่งที่ใช้ป้องกันแดดหรือฝน

    คำอ่าน คัน - จ้อง

  38. ค้ำคูณ

    แปลว่า ดี, เป็นมงคล, ศิริมงคล, เจริญก้าวหน้า

    คำอ่าน ค่ำ-คู้น

  39. คำแพง

    แปลว่า ผู้ซึ่งเป็นที่รัก หรือ แก้วตาดวงใจของพ่อแม่

    คำอ่าน คำ - แพง

  40. คิดฮอด, คึดฮอด

    แปลว่า คิดถึง

    คำอ่าน คิด - ฮอด , คึด - ฮอด

  41. คึด

    แปลว่า คิด

    คำอ่าน คึด

  42. เคียว

    แปลว่า แรด,ร่าน,ดอกทอง ,คนคึกคะนองเรียก คนเคียว อย่างว่า เถ้าคันเคียวสามซาวว่าหนุ่ม (กาพย์ปู่) หญิงดอกทอง เรียก คนหีเคียว อย่างว่า โต่บ่ช่างว่าไม้บ่เหนียว โตหีเคียวว่ากรรมก่อนกี้ (ภาษิต).

    คำอ่าน เคียว

  43. แคดแลด

    แปลว่า โผล่ออกมา , แพมออกมา ,ส่วนเกินที่ยื่นออกมา

    คำอ่าน แคด - แลด

  44. ไคแน

    แปลว่า พอจะดีหน่อย, ค่อยยังชั่ว แคนไคแน ก็เรียก

    คำอ่าน ไค-แน

  45. งามโพดงามเหลือ งามแท้งามว่า

    แปลว่า สวยจริงสวยจัง สุดจะพรรณา

    คำอ่าน งาม-โพด-งาม-เหลือ - งาม-แท้-งาม-ว่า

  46. จอบเบิ่ง

    แปลว่า แอบดู

    คำอ่าน จอบ - เบิ่ง

  47. จัก (ไม่รู้)

    แปลว่า ไม่รู้จัก

    คำอ่าน จัก

  48. จักเทื่อ

    แปลว่า สักครั้ง

    คำอ่าน จัก - เทื่อ

  49. จักว่าหยังเป็นหยัง

    แปลว่า ไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร

    คำอ่าน จัก - ว่า - หยัง - เป็น - หยัง

  50. จักแหล่ว

    แปลว่า ไม่รู้สิ

    คำอ่าน จัก - แหล่ว

  51. จื้น

    แปลว่า แฉะ

    คำอ่าน จื้น

  52. ซัง

    แปลว่า เกลียด

    คำอ่าน ซัง

  53. ซือๆ

    แปลว่า เฉยๆ

    คำอ่าน ซือ - ซือ

  54. ซู่มื้อ

    แปลว่า ทุกวัน

    คำอ่าน ซู - มื้อ

  55. ดาก

    แปลว่า ก้น , ตูด , ส่วนท้าย ปลายลำไส้ใหญ่ที่ทวารหนัก เรียก ดาก อย่างว่า ซ่าเพิ่นซ่าดี ซ่าโตซ่าหีติดดาก (ภาษิต) ดินเหนียวสีแดงเรื่อๆ หรือสีเหลืองอ่อน เรียก ดินดาก.

    คำอ่าน ดาก

  56. ตลาด

    แปลว่า ตลาด (เหมือนกับภาษากลาง)

    คำอ่าน ตะ - หลาด

  57. ตาฮัก ตาแพง

    แปลว่า น่ารัก น่าเอ็นดู

    คำอ่าน ตา - ฮัก ตา - แพง

  58. ตำบักหุ่ง

    แปลว่า ส้มตำ

    คำอ่าน ตำ-บัก-ฮุง

  59. ตำอิด,ตำก่อ

    แปลว่า แต่ก่อน , ตอนแรก , เริ่มต้น , แต่ไหนแต่ไร,นานมาแล้ว

    คำอ่าน ตำ - อิด , ตำ - ก่อ

  60. ตื่น

    แปลว่า 1.)ตกใจ 2.)ฟื้นจากหลับ เรียก ตื่น อย่างว่า ให้ตื่นแต่เดิก ให้เศิกแต่หนุ่ม ให้ตื่นเดิกคือกา ให้หากินคือไก่ ตื่นแต่เช้ากินข้าวกับปลา ตื่นสวยกินขวยขี้ไก่โป่ (ภาษิต).

    คำอ่าน ตื่น

  61. ถิ่ม

    แปลว่า ทิ้ง

    คำอ่าน ถิ่ม

  62. ถืก

    แปลว่า ถูก

    คำอ่าน ถืก

  63. บ่หัวซา

    แปลว่า ไม่ถือสา, ไม่ใส่ใจ

    คำอ่าน บ่ - หัว - ซา

  64. บัก

    แปลว่า คําเรียกชายที่เสมอกันหรือต่ำกว่า

    คำอ่าน บัก

  65. บักเขียบ

    แปลว่า น้อยหน่า (ผลไม้)

    คำอ่าน บัก-เขียบ

  66. บักนัด

    แปลว่า สับปะรด

    คำอ่าน บัก - นัด

  67. บักสีดา

    แปลว่า ฝรั่ง (ผลไม้)

    คำอ่าน บัก-สี-ดา

  68. บ้าน

    แปลว่า หมู่บ้าน ชุมชนที่อยู่รวมกันหลายครัวเรือน

    คำอ่าน บ้าน

  69. บุญผลา

    แปลว่า บุพเพสันนิวาส,พรหมลิขิต

    คำอ่าน บุน - ผะ - หลา

  70. เบิ๊ด , เบิด ,เหมิด

    แปลว่า หมด

    คำอ่าน เบิ๊ด

  71. ไปเฮ็ดเวียก

    แปลว่า ไปทำงาน

    คำอ่าน ไป-เฮ็ด-เวียก

  72. ผู้ฮ้าย

    แปลว่า ขี้เหร่, ไม่สวย, ไม่หล่อ, หน้าตาไม่ดี

    คำอ่าน ผู้-ฮ่าย

  73. ไผ

    แปลว่า ใคร

    คำอ่าน ไผ

  74. พอกะเทิน

    แปลว่า ไม่มากไม่น้อย ครึ่งๆกลางๆ

    คำอ่าน พอ - กะ - เทิน

  75. พ้อว้อแพ้แว้

    แปลว่า ลักษณะอาการลับๆล่อๆ ผลุบ ๆ โผล่ ๆ เดี๋ยวก็อยู่ตรงนั้น เดี๋ยวก็โผล่มาตรงนี้

    คำอ่าน พ้อ - ว้อ - แพ้ - แว้

  76. เพิ่น

    แปลว่า คนอื่น, เขา (คนที่กำลังถูกพูดถึง)

    คำอ่าน เพิน

  77. มัก

    แปลว่า รัก,ชอบ

    คำอ่าน มัก

  78. มักหลาย

    แปลว่า ชอบมาก

    คำอ่าน มัก - หลาย

  79. มื้ออื่น

    แปลว่า พรุ่งนี้

    คำอ่าน มื้อ - อื่น

  80. เมิดคำสิเว้า

    แปลว่า ไม่มีอะไรจะพูด/พูดไม่ออก

    คำอ่าน เมิด-คำ-สิ-เว้า

  81. เมือบ้าน

    แปลว่า กลับบ้าน

    คำอ่าน เมือ-บ้าน

  82. ย่าง

    แปลว่า เดิน

    คำอ่าน ย่าง

  83. ย่าน

    แปลว่า กลัว

    คำอ่าน ย่าน

  84. เลาะ

    แปลว่า 1. แวะรายทาง, เตร็ดเตร่ไปเรื่อย 2. เลียบไปตามชายฝั่ง

    คำอ่าน เลาะ

  85. แลน

    แปลว่า วิ่ง

    คำอ่าน แลน

  86. สวอย

    แปลว่า หมดเรี่ยวแรง สิ้นกำลัง

    คำอ่าน สะ-หวอย

  87. สะออน

    แปลว่า เป็นภาษาพูด (ควมเว้า) ของชาวอีสาน มีความหมายว่า ชอบใจ, พอใจ, ติดใจ, ปลื้ม, น่าชมเชย

    คำอ่าน สะ-ออน

  88. สายแนน

    แปลว่า คู่ครองที่เคยอยู่กินกันมาหลายภพหลายชาติ, บุพเพสันนิวาส, เนื้อคู่ กกแนน ก็เรียก

    คำอ่าน สาย-แนน

  89. สำมะแจ๋

    แปลว่า ลักษณะการพูดมากและไม่เป็นความจริง

    คำอ่าน สำ-มะ-แจ๋, สำ-มะ-แจ๋ะ

  90. สิบสิฮ่าง ซาวสิฮ่าง

    แปลว่า อะไรจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ตาม

    คำอ่าน สิบ - สิ - ฮ่าง ซาว - สิ - ฮ่าง

  91. สี่

    แปลว่า (กริยา) การร่วมประเวณี การมีเพศสัมพันธ์ (นาม) จำนวนสามบวกหนึ่ง เรียก สี่ เรียกชื่อเดือนทางจันรคติว่า เดือน ๔ ตกในระหว่างเดือนมีนาคม.

    คำอ่าน สี่

  92. สูน

    แปลว่า โกรธ

    คำอ่าน สูน

  93. หนหวย

    แปลว่า รำคาญ, ไม่สบายใจ, หงุดหงิด, กังวลใจ

    คำอ่าน หน-หวย

  94. หมาน

    แปลว่า โชคดี,รวย ได้มาก

    คำอ่าน หมาน

  95. หลูโตน

    แปลว่า (กริยา) สงสาร รู้สึกเห็นใจในความเดือดร้อนหรือความทุกข์ของผู้อื่น, รู้สึกห่วงใยด้วยความเมตตากรุณา, เช่น เห็นเด็ก ๆ อดอยากก็รู้สึกสงสาร เห็นเขาประสบอัคคีภัยแล้วสงสาร.

    คำอ่าน หลู - โตน

  96. หัวซา

    แปลว่า สนใจ,ใส่ใจ

    คำอ่าน หัว-ซา

  97. อ้าย

    แปลว่า พี่ชาย

    คำอ่าน อ้าย

  98. อีหลี

    แปลว่า จริงๆ

    คำอ่าน อี - หลี

  99. โอ้นโต้น

    แปลว่า ลักษณะของสิ่งที่ห้อยลงมา, โตงเตง

    คำอ่าน โอ้น-โต้น

  100. ฮิ

    แปลว่า เรื่องมาก , ตำหนิ , ช่างเลือกมาก, ไม่ถูกใจ, ไม่พอใจ, ไม่ชอบ

    คำอ่าน ฮิ

Download PDF

สำหรับเพื่อน ๆ ที่ต้องการดาวน์โหลดไฟล์เพื่อไปเปิดอ่านหรือใช้งานด้านอื่นเอง เราได้เตรียมไฟล์ PDF แจกฟรีให้ด้วย สามารถกดที่ปุ่มดาวน์โหลดได้เลย

ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย
PDF – ตัวอย่าง ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย
Download