ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย ที่ค้นหาบ่อย 100 คำ

- มีดังรายการต่อไปนี้

Noภาษาอีสานแปลว่าคำอ่าน
Noภาษาอีสานแปลว่าคำอ่าน
1กรรม1.)การ, การงาน, การกระทำ, กิจ แยกแยกกรรมออกเป็น ๓ คือ กายกรรมงานมือ วจีกรรมงานพูด มโนกรรม งานคิด อย่างว่า งานคึดงานเว้างานทำคู่อย่าง บูฮาณเฮียกเอิ้นโฮมเว้าว่ากรรม (บ.). 2.)บุญคือการทำความดี บาปคือการทำความชั่ว บุญบาปติดตามผู้ทำให้ได้รับความดีหรือชั่ว เรียก กรรม อย่างว่าบุญมีได้เป็นนายใช้เพิ่น บุญบ่ให้เขาชิใช้ตั้งแต่เฮา (ภาษิต) บุญมีแล้วแนวดีป้องใส่บุญบ่ให้แนวขี้ฮ้ายแล่นโฮม(ภาษิต). 3.)เคราะห์ คือสิ่งที่ไม่สมหวังเรียก กรรม เช่น ชูชกได้เมียสาว ถูกเมียบังคับให้ไปขอกัณหาชาลีมาเป็นทาส เมื่อพระเวสสันดรให้โอรสและธิดาแล้วแนะนำให้ชูชกไปเมืองปู่ เพื่อพระเจ้าปู่จะได้ไถ่ถอนหลาน แต่ชูชกไม่กล้าไปเกรงจะถูกเคราะห์กรรม (เวส-กลอน) 4.)ผลของความดีหรือชั่วที่ตนทำในอดีตตามให้ผลเรียก กรรม อย่างว่า ผู้สาวได้ผัวเถ้ากรรมลาวสร้างแต่เก่า ผู้บ่าวได้แม่ฮ้างกรรมสร้างตั้งแต่หลัง (ภาษิต). กรรมแบ่งบั่นปั่นป่อนมาพบ บารมีภายหลังจิ่งได้เวียนมาพ้อ (บ.). 5.)คนตายเรียก ถึงแก่กรรม อย่างว่า ชื่อว่ากรรมเถิงแล้วจำใจจำจาก บ่มีใผแก่ทื้นคืนได้โลกเฮา (บ.) ชื่อว่าความตายนี้แขวนคอทุกบาดย่าง ใผกะแขวนอ้อนต้อนเสมอด้ามดั่งเดียว (บ.).กรรม
2กระติบข้าวก่องใส่ข้าวเหนียวสุกกระ - ติบ - ข้าว
3กลับเฮียนกลับบ้านกลับ - เฮียน
4กะซาง,กะตามซ่าง,กะส่างก็ช่าง,ไม่ใส่ใจ,ช่างเถอะกะ - ซาง , กะ - ตาม - ซาง , กะ - ส่าง
5กะด้อกะเดี่ยอะไรจะขนาดนั้น,มากมาย , มากเกินไป, ออกหน้าออกตา กะ - ด้อ - กะ - เดี้ย
6กะปอม,ขี่กะปอม,ขี้กะปอมกิ้งก่ากะ - ปอม
7กะโป๋กะลามะพร้าวกะ - โป๋
8กินข้าวงายรับประทานอาหารมื้อเช้ากิน - ข้าว - งาย
9กินข้าวแลงรับประทานอาหารมื้อเย็น หรือมื้อค่ำกิน - ข้าว - แลง
10กินข้าวสวยรับประทานอาหารมื้อกลางวัน มื้อเที่ยงกิน - ข้าว - สวย
11กึ่มเป็นคำด่า เสียดสี ประมาณว่าโง่ ไม่เอาไหนกึ่ม
12ขนคิงลุกอาการกลัว,ขนลุกชันขน - คิง - ลุก
13ขอบคุณหลายๆเด้อขอบคุณมากๆนะขอบ -คุณ - หลาย- หลาย - เด้อ
14ขาเลาะคนที่ชอบเที่ยวเตร่ไปเรื่อย ส่วนมากจะใช้กับวัยรุ่นหนุ่มสาวที่ชอบเตร็ดเตร่ เที่ยวเล่นสนุกสนานขา-เลาะ
15ข้าวต้มแดกเป็นขนมหวาน คล้ายกับข้าวต้มมัด แต่ต่างกันตรงที่ข้าวต้มแดกจะใช้ข้าวเหนียวแช่น้ำค้างคืน ตำผสมกับกล้วยสุกบด แล้วห่อด้วยใบตอง คำว่า แดก ในภาษาอีสานจะหมายถึงการตำ, อัดให้แน่น, ยัดเข้าในภาชนะ เช่น ปลาแดก, ข้าวต้มแดก เป็นต้นเข่า-ต้ม-แดก
16ข้าวปุ้นขนมจีนข้าว - ปุ้น
17ขี้กะตู่,เขียดกะตู่,ขี้คันคาก,ขี่คั่นคากคางคกขี้ - กะ - ตู่ , เขียด - กะ - ตู่ , ขี่ - คั่น - คาก
18ขี้เกี้ยมจิ้งจกขี้ - เกี้ยม
19ขี่แข่วขี้ฟันขี่ - แข่ว
20ขี้ค้าน,ขี้คร้านขี้เกียจขี้ - ค้าน
21ขี้ดื้อขี้มึนซุกซนขี้ - ดื้อ - ขี้ - มึน
22ขี้เดียดขยะแขยง,รังเกียจ ,ไม่ชอบขี้ - เดียด
23ขี้ตั๋วขี้โกหก โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตั๋วะ อย่างว่า อย่ามาตั๋วะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตั๋วะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตั๋วะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).ขี้ - ตั๋ว
24ขี้โผ่น,ขี้โผ่พุง,ท้องขี้ - โผ่น
25ขี้ล่าย,ขี้ฮ้ายขีเหร่,ดูไม่ดี ไม่น่าดู มีความหมายเดียวกับคำว่า ผู้ฮ้ายขี้ - ล่าย
26คนไคคนพอใช้ได้ คนที่ดูด คนน่ารัก คนหน้าตาดีคน-ไค
27ควยโยก,โยกเยก,โคลงเคลงควย
28ควย (ควาย)ควายควย
29ค่อย,ข่อย,ข้อยตัวเราเองค่อย
30ค่อยฮักเจ้า, ข่อยฮักเจ้าฉันรักเธอข่อย - ฮัก - เจ้า
31คักสุดยอด , ดีที่สุด ,ได้ดั่งใจ
ถนัด แน่ ชัด การเห็นโดยไม่มีเคลือบแคลงสงสัย เรียก เห็นคัก
ถูกต้อง แน่นอน จริง เช่น เฮ็ดคักๆ เด้อ คึดคักๆ เว้าคักๆ.
คัก
32คักขนาดดีมากๆ,เยี่ยมมากๆ,ดีสุดๆ,สุดยอดคัก - ขะ - หนาด
33คักน้อดูดี แบบเว่อๆ, เหมือนชมว่าดีแบบประชดประชันนิดๆคัก - น้อ
34คักอีหลีสะใจจริงคัก - อี - หลี
35คันแข่วหมั่นไส้,หงุดหงิดเนื่องจากทำอะไรไม่ได้อย่างที่คิดคัน - แข่ว
36คันจ้องร่ม สิ่งที่ใช้ป้องกันแดดหรือฝนคัน - จ้อง
37คำคิงสัมผัส,แตะตามเนื้อดูว่าตัวร้อนหรือไม่คำ - คิง
38ค้ำคูณดี, เป็นมงคล, ศิริมงคล, เจริญก้าวหน้าค่ำ-คู้น
39คำแพงผู้ซึ่งเป็นที่รัก หรือ แก้วตาดวงใจของพ่อแม่คำ - แพง
40คิดฮอด, คึดฮอดคิดถึงคิด - ฮอด , คึด - ฮอด
41คึดคิดคึด
42เคียวแรด,ร่าน,ดอกทอง ,คนคึกคะนองเรียก คนเคียว อย่างว่า เถ้าคันเคียวสามซาวว่าหนุ่ม (กาพย์ปู่) หญิงดอกทอง เรียก คนหีเคียว อย่างว่า โต่บ่ช่างว่าไม้บ่เหนียว โตหีเคียวว่ากรรมก่อนกี้ (ภาษิต).เคียว
43ไคแนพอจะดีหน่อย, ค่อยยังชั่ว แคนไคแน ก็เรียกไค-แน
44งามโพดงามเหลือ งามแท้งามว่าสวยจริงสวยจัง สุดจะพรรณางาม-โพด-งาม-เหลือ - งาม-แท้-งาม-ว่า
45จอบเบิ่งแอบดูจอบ - เบิ่ง
46จัก (ไม่รู้)ไม่รู้จักจัก
47จักเทื่อสักครั้งจัก - เทื่อ
48จักว่าหยังเป็นหยังไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไรจัก - ว่า - หยัง - เป็น - หยัง
49จักแหล่วไม่รู้สิจัก - แหล่ว
50จื้นแฉะจื้น
51ซังเกลียดซัง
52ดากก้น , ตูด , ส่วนท้าย ปลายลำไส้ใหญ่ที่ทวารหนัก เรียก ดาก อย่างว่า ซ่าเพิ่นซ่าดี ซ่าโตซ่าหีติดดาก (ภาษิต) ดินเหนียวสีแดงเรื่อๆ หรือสีเหลืองอ่อน เรียก ดินดาก.ดาก
53ดางตาข่ายที่สานด้วยปอ ป่าน เรียก ดาง เช่น ดางแห ดางหวิง ดางมอง หรือสิ่งที่มีลักษณะเหมือนตาข่ายเรียก ดาง เช่น รวงผึ้งเรียก ดางเผิ้ง อย่างว่า ให้ค่อยทำเพียรสร้างเสมอแตนสร้างช่อ ให้ค่อยติดต่อไว้เสมอเผิ้งต่อดาง (อิน).ดาง
54ตลาดตลาด (เหมือนกับภาษากลาง)ตะ - หลาด
55ตาฮัก ตาแพงน่ารัก น่าเอ็นดูตา - ฮัก ตา - แพง
56ตำบักหุ่งส้มตำตำ-บัก-ฮุง
57ตำอิด,ตำก่อแต่ก่อน , ตอนแรก , เริ่มต้น , แต่ไหนแต่ไร,นานมาแล้วตำ - อิด , ตำ - ก่อ
58ตื่น1.)ตกใจ 2.)ฟื้นจากหลับ เรียก ตื่น อย่างว่า ให้ตื่นแต่เดิก ให้เศิกแต่หนุ่ม ให้ตื่นเดิกคือกา ให้หากินคือไก่ ตื่นแต่เช้ากินข้าวกับปลา ตื่นสวยกินขวยขี้ไก่โป่ (ภาษิต).ตื่น
59ถิ่มทิ้งถิ่ม
60ถืกถูกถืก
61ท้าวคำแทนใช้นำหน้าเรียกคนท้าว
62บ่เป็นหยังไม่เป็นรัยบ่อ - เป็น - หยัง
63บ่หัวซาไม่ถือสา, ไม่ใส่ใจบ่ - หัว - ซา
64บักคําเรียกชายที่เสมอกันหรือต่ำกว่าบัก
65บักเขียบน้อยหน่า (ผลไม้)บัก-เขียบ
66บักนัดสับปะรดบัก - นัด
67บักสีดาฝรั่ง (ผลไม้)บัก-สี-ดา
68บุญผลาบุพเพสันนิวาส,พรหมลิขิตบุน - ผะ - หลา
69เบิ๊ด , เบิด ,เหมิดหมดเบิ๊ด
70ผักอีเลิดชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักแค, ผักปูลิง, ผักนางเลิด ก็เรียกผั๋ก-อี-เลิด
71ผู้ฮ้ายขี้เหร่, ไม่สวย, ไม่หล่อ, หน้าตาไม่ดีผู้-ฮ่าย
72ไผใครไผ
73พอกะเทินไม่มากไม่น้อย ครึ่งๆกลางๆพอ - กะ - เทิน
74เพิ่นคนอื่น, เขา (คนที่กำลังถูกพูดถึง)เพิน
75มักรัก,ชอบมัก
76มักหลายชอบมากมัก - หลาย
77มื้ออื่นพรุ่งนี้มื้อ - อื่น
78เมิดคำสิเว้าไม่มีอะไรจะพูด/พูดไม่ออกเมิด-คำ-สิ-เว้า
79เมือบ้านกลับบ้านเมือ-บ้าน
80แมงกินูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงจินูน, แมงอีนูน ก็เรียกแมง-กิ-นูน
81แมงจินูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงกินูน, แมงอีนูน ก็เรียกแมง-จิ-นูน
82ย่างเดินย่าง
83ย่างสากเดินผ่าน เดินไปใกล้ๆ ในระยะสายตาย่าง - สาก
84ย่านกลัวย่าน
85สวอยหมดเรี่ยวแรง สิ้นกำลังสะ-หวอย
86สะออนเป็นภาษาพูด (ควมเว้า) ของชาวอีสาน มีความหมายว่า ชอบใจ, พอใจ, ติดใจ, ปลื้ม, น่าชมเชยสะ-ออน
87สายแนนคู่ครองที่เคยอยู่กินกันมาหลายภพหลายชาติ, บุพเพสันนิวาส, เนื้อคู่ กกแนน ก็เรียกสาย-แนน
88สำมะแจ๋ลักษณะการพูดมากและไม่เป็นความจริงสำ-มะ-แจ๋, สำ-มะ-แจ๋ะ
89สิบสิฮ่าง ซาวสิฮ่างอะไรจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ตามสิบ - สิ - ฮ่าง ซาว - สิ - ฮ่าง
90สูนโกรธสูน
91เสื้อหมากกะแล่งเสื้อคอกระเช้าเสื่อ - หมาก - กะ - แหล่ง
92หนหวยรำคาญ, ไม่สบายใจ, หงุดหงิด, กังวลใจหน-หวย
93หมานโชคดี,รวย ได้มาก หมาน
94หลูโตน(กริยา) สงสาร รู้สึกเห็นใจในความเดือดร้อนหรือความทุกข์ของผู้อื่น, รู้สึกห่วงใยด้วยความเมตตากรุณา, เช่น เห็นเด็ก ๆ อดอยากก็รู้สึกสงสาร เห็นเขาประสบอัคคีภัยแล้วสงสาร.หลู - โตน
95อ้ายพี่ชายอ้าย
96อีหลีจริงๆอี - หลี
97โอ้นโต้นลักษณะของสิ่งที่ห้อยลงมา, โตงเตงโอ้น-โต้น
98ฮ่างพัง ชำรุด เสียหายฮ่าง
99ฮิเรื่องมาก , ตำหนิ , ช่างเลือกมาก, ไม่ถูกใจ, ไม่พอใจ, ไม่ชอบฮิ
100แฮกเสี่ยวผูกมิตร การผูกมิตร เรียก แฮกเสี่ยว คำว่า เสี่ยว ได้แก่ มิตร สหาย เพื่อน หรือ เกลอ การผูกเสี่ยวจะทำเป็นพิธีเสียเหล้าไหไก่ตัวเพื่อเลี้ยงดูกัน หรือคนสองคนเมื่อสมัครรักใคร่กันแล้วผูกข้อต่อแขนด้วยด้ายเพียงสองเส้นก็ได้ ผู้หญิงจะเป็นเสี่ยวกับผู้ชาย หรือผู้ชายจะเป็นเสี่ยวกับผู้หญิงก็ได้ ขออย่างเดียวขอให้รักสมัครสมานประสานสามัคคีกันไปจนตลอดชีวิต การผูกเสี่ยวเป็นประเพณีที่ชาวอีสานนับถือมาแต่ดึกดำบรรพ์ ผ๔้เป็นเจ้าของประเพณีนี้ก็คือบรรพบุรุษอีสาน ถือว่าท่านฉลาดและหลักแหลมนัก ถ้าโลกทั้งโลกเป็นมิตรสหายกัน เรื่องฆ่าตีบีฑ์โบยลักเล็กขโมยน้อย หรือเรื่องวิวาทบาดหมางแย่งอำนาจวาสนากันคงไม่เกิดขึ้นแน่ ถ้าคนในโลกนี้เกี่ยวข้องกันในการเป็นมิตรสหายกัน.แฮก - เสี่ยว

พูดคุย

ร่วมให้กำลังใจหรือติชม


หมวดหมู่ตามตัวอักษร

แยกคำศัพท์ เรียงตามตัวอักษรให้หาง่ายๆ