คำสมาส
รวม 200 คำสมาส (แบบสมาสธรรมดา) ที่นักเรียนควรรู้
สวัสดีครับนักเรียนทุกคน วันนี้ผมจะมาอธิบายเรื่อง คำสมาส ในภาษาไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในหลักภาษาที่สำคัญที่เรามักพบเจอได้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ทั้งในหนังสือเรียนและสื่อ ต่าง ๆ การเข้าใจเรื่องคำสมาสจะช่วยให้เราสามารถแยกแยะและเข้าใจความหมายของคำศัพท์ที่ซับซ้อนได้ดียิ่งขึ้นครับ
คำสมาส คืออะไร
คำสมาส คือ การสร้างคำในภาษาไทยโดยการนำคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตตั้งแต่สองคำขึ้นไปมารวมกัน เกิดเป็นคำใหม่ที่มีความหมายใหม่ แต่ยังคงเค้าความหมายเดิมของคำศัพท์แต่ละคำอยู่ การอ่านคำสมาสจะมีการออกเสียงสระต่อเนื่องระหว่างคำ แม้จะไม่มีรูปสระปรากฏก็ตาม
คำสมาสในภาษาไทยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ คือ:
- คำสมาสแบบสมาส (สมาสธรรมดา): คือการนำคำบาลีหรือสันสกฤตมาวางต่อกัน หรือ "ชนกัน" โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปศัพท์ เช่น ภูมิ + ศาสตร์ = ภูมิศาสตร์, กิจ + กรรม = กิจกรรม
- คำสมาสแบบสนธิ: คือการนำคำบาลีหรือสันสกฤตมา "เชื่อมกัน" โดยมีการเปลี่ยนแปลงเสียงหรือรูปคำเพื่อให้เสียงกลมกลืนกัน เช่น พุทธ + อานุภาพ = พุทธานุภาพ
ในบทความนี้ ผมได้รวบรวม คำสมาสแบบสมาสธรรมดา จำนวน 200 คำ เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษาและทำความเข้าใจครับ
ตัวอย่าง 200 คำสมาสแบบสมาสธรรมดา
หมวด ก - ข
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| กาญจนบุรี | กาญจน์ + บุรี |
| กายกรรม | กาย + กรรม |
| กายสิทธิ์ | กาย + สิทธิ์ |
| กาลกิริยา | กาล + กิริยา |
| กาลเทศะ | กาล + เทศะ |
| กาลเวลา | กาล + เวลา |
| กาฬทวีป | กาฬ + ทวีป |
| กาฬพักตร์ | กาฬ + พักตร์ |
| กิจกรรม | กิจ + กรรม |
| กิจจะลักษณะ | กิจจะ + ลักษณะ |
| กิจวัตร | กิจ + วัตร |
| กิตติคุณ | กิตติ + คุณ |
| กิตติศัพท์ | กิตติ + ศัพท์ |
| กุลบุตร | กุล + บุตร |
| กุลสัมพันธ์ | กุล + สัมพันธ์ |
| เกตุมาลา | เกตุ + มาลา |
| เกียรติบัตร | เกียรติ + บัตร |
| เกียรติประวัติ | เกียรติ + ประวัติ |
| เกียรติศักดิ์ | เกียรติ + ศักดิ์ |
| ขัณฑสีมา | ขัณฑ + สีมา |
| ขันติธรรม | ขันติ + ธรรม |
หมวด ค - ช
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| คชศาสตร์ | คช + ศาสตร์ |
| คณบดี | คณ + บดี |
| คนธรรพวิวาห์ | คนธรรพ + วิวาห์ |
| ครุศาสตร์ | ครุ + ศาสตร์ |
| คหกรรม | คห + กรรม |
| คัมภีรภาพ | คัมภีร + ภาพ |
| คุณธรรม | คุณ + ธรรม |
| คุณภาพ | คุณ + ภาพ |
| คุณวิเศษ | คุณ + วิเศษ |
| คุณวุฒิ | คุณ + วุฒิ |
| คุณสมบัติ | คุณ + สมบัติ |
| จตุบท | จตุ + บท |
| จตุปัจจัย | จตุ + ปัจจัย |
| จตุโลกบาล | จตุ + โลกบาล |
| จตุสดมภ์ | จตุ + สดมภ์ |
| จักขุสัมผัส | จักขุ + สัมผัส |
| จักรพรรดิ | จักร + พรรดิ |
| จักรราศี | จักร + ราศี |
| จันทรคติ | จันทร + คติ |
| จินตกวี | จินต + กวี |
| จีรกาล | จีร + กาล |
| จุลภาค | จุล + ภาค |
| จุฬาลักษณ์ | จุฬา + ลักษณ์ |
| เจดียสถาน | เจดีย + สถาน |
| โจรภัย | โจร + ภัย |
| ฉกกษัตริย์ | ฉ + กษัตริย์ |
| ฉัตรมงคล | ฉัตร + มงคล |
| ฉันทลักษณ์ | ฉันท + ลักษณ์ |
| ฉัพพรรณรังสี | ฉ + พรรณรังสี |
| ชนมพรรษา | ชนม + พรรษา |
| ชมพูทวีป | ชมพู + ทวีป |
| ชลธาร | ชล + ธาร |
| ชลมารค | ชล + มารค |
| ชัยภูมิ | ชัย + ภูมิ |
| ชีวเคมี | ชีว + เคมี |
| ชีววิทยา | ชีว + วิทยา |
หมวด ฌ - ธ
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| ฌาปนกิจ | ฌาปน + กิจ |
| ดาราศาสตร์ | ดารา + ศาสตร์ |
| ดุษฎีบัณฑิต | ดุษฎี + บัณฑิต |
| ตรีคูณ | ตรี + คูณ |
| ไตรทวาร | ไตร + ทวาร |
| ไตรปิฎก | ไตร + ปิฎก |
| ถาวรวัตถุ | ถาวร + วัตถุ |
| ทรกรรม | ทร + กรรม |
| ทรชน | ทร + ชน |
| ทวารบาล | ทวาร + บาล |
| ทวิบาท | ทวิ + บาท |
| ทศชาติ | ทศ + ชาติ |
| ทัณฑฆาต | ทัณฑ + ฆาต |
| ทัศนียภาพ | ทัศนีย + ภาพ |
| ทาสกรรมกร | ทาส + กรรมกร |
| ทิพยจักษุ | ทิพย + จักษุ |
| ทิพยเนตร | ทิพย + เนตร |
| ทุกขลาภ | ทุกข + ลาภ |
| ทุพภิกขภัย | ทุพภิกข + ภัย |
| เทพเจ้า | เทพ + เจ้า |
| เทพธิดา | เทพ + ธิดา |
| เทพบุตร | เทพ + บุตร |
| ธนบัตร | ธน + บัตร |
| ธรรมขันธ์ | ธรรม + ขันธ์ |
| ธรรมจริยา | ธรรม + จริยา |
| ธรรมนูญ | ธรรม + นูญ |
| ธรรมศาสตร์ | ธรรม + ศาสตร์ |
| ธรรมาสน์ | ธรรม + อาสน์ |
| ธุรกิจ | ธุร + กิจ |
หมวด น - ผ
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| นครบาล | นคร + บาล |
| นรชน | นร + ชน |
| นาวิกโยธิน | นาวิก + โยธิน |
| นิติศาสตร์ | นิติ + ศาสตร์ |
| นิรโทษกรรม | นิรโทษ + กรรม |
| บุตรทาน | บุตร + ทาน |
| บุตรทารก | บุตร + ทารก |
| บุปผชาติ | บุปผ + ชาติ |
| เบญจเพส | เบญจ + เพส |
| ปฐมยาม | ปฐม + ยาม |
| ประถมศึกษา | ประถม + ศึกษา |
| ประวัติศาสตร์ | ประวัติ + ศาสตร์ |
| ปัญญาชน | ปัญญา + ชน |
| ไปรษณียบัตร | ไปรษณีย์ + บัตร |
| ภารกิจ | ภาร + กิจ |
หมวด พ - ย
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| พลความ | พล + ความ |
| พลเมือง | พล + เมือง |
| พลศึกษา | พล + ศึกษา |
| พัสดุภัณฑ์ | พัสดุ + ภัณฑ์ |
| พาณิชยกรรม | พาณิชย์ + กรรม |
| พิพิธภัย | พิพิธ + ภัย |
| พืชมงคล | พืช + มงคล |
| พุทธจริต | พุทธ + จริต |
| พุทธธรรม | พุทธ + ธรรม |
| แพทยศาสตร์ | แพทย์ + ศาสตร์ |
| ภาพยนตร์ | ภาพ + ยนตร์ |
| ภูมิทัศน์ | ภูมิ + ทัศน์ |
| ภูมิศาสตร์ | ภูมิ + ศาสตร์ |
| มนุษยสัมพันธ์ | มนุษย + สัมพันธ์ |
| มรรคนายก | มรรค + นายก |
| มัจจุราช | มัจจุ + ราช |
| มัธยมศึกษา | มัธยม + ศึกษา |
| มหกรรม | มห + กรรม |
| มหาชาติ | มหา + ชาติ |
| มหานคร | มหา + นคร |
| มหานิกาย | มหา + นิกาย |
| มหาราช | มหา + ราช |
| มาฆบูชา | มาฆ + บูชา |
| มูลนิธิ | มูล + นิธิ |
| มูลศึกษา | มูล + ศึกษา |
| ยุติธรรม | ยุติ + ธรรม |
| ยุทธวิธี | ยุทธ + วิธี |
| พระกรรณ | พระ + กรรณ |
| พระขรรค์ | พระ + ขรรค์ |
| พระคฑา | พระ + คฑา |
| พระฉวี | พระ + ฉวี |
| พระชงฆ์ | พระ + ชงฆ์ |
| พระเนตร | พระ + เนตร |
| พระบาท | พระ + บาท |
| พระปฤษฎางค์ | พระ + ปฤษฎางค์ |
| พระพุทธ | พระ + พุทธ |
| พระราชวงศ์ | พระ + ราชวงศ์ |
| พระสงฆ์ | พระ + สงฆ์ |
| พระหัตถ์ | พระ + หัตถ์ |
| พฤติกรรม | พฤติ + กรรม |
หมวด ร - ว
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| รัฐศาสตร์ | รัฐ + ศาสตร์ |
| รัตติกาล | รัตติ + กาล |
| รัตนบัลลังก์ | รัตน + บัลลังก์ |
| ราชการ | ราช + การ |
| ราชทัณฑ์ | ราช + ทัณฑ์ |
| ราชธรรม | ราช + ธรรม |
| ราชบุตร | ราช + บุตร |
| ราชรถ | ราช + รถ |
| ราชวัง | ราช + วัง |
| ราชหัตถเลขา | ราช + หัตถเลขา |
| ราชโอรส | ราช + โอรส |
| รูปพรรณ | รูป + พรรณ |
| ฤทธิเดช | ฤทธิ + เดช |
| ลหุโทษ | ลหุ + โทษ |
| โลกบาล | โลก + บาล |
| วรพงศ์ | วร + พงศ์ |
| วรรณกรรม | วรรณ + กรรม |
| วรรณคดี | วรรณ + คดี |
| วรรณศิลป์ | วรรณ + ศิลป์ |
| วัฏสงสาร | วัฏ + สงสาร |
| วัตถุธรรม | วัตถุ + ธรรม |
| วาตภัย | วาต + ภัย |
| วิจารณญาณ | วิจารณ + ญาณ |
| วิญญูชน | วิญญู + ชน |
| วิทยฐานะ | วิทย + ฐานะ |
| วิทยาธร | วิทยา + ธร |
| วิทยาศาสตร์ | วิทยา + ศาสตร์ |
| วิทยุศึกษา | วิทยุ + ศึกษา |
| วิศวกรรม | วิศว + กรรม |
| วิสาขบูชา | วิสาข + บูชา |
| วีรกรรม | วีร + กรรม |
| วีรบุรุษ | วีร + บุรุษ |
| เวชกรรม | เวช + กรรม |
| เวทมนตร์ | เวท + มนตร์ |
หมวด ศ - ส
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| ศัลยแพทย์ | ศัลย + แพทย์ |
| ศิลปกรรม | ศิลป + กรรม |
| ศิลปศาสตร์ | ศิลป + ศาสตร์ |
| ศึกษาศาสตร์ | ศึกษา + ศาสตร์ |
| ศุภนิมิต | ศุภ + นิมิต |
| เศรษฐกิจ | เศรษฐ + กิจ |
| เศรษฐศาสตร์ | เศรษฐ + ศาสตร์ |
| สถานการณ์ | สถาน + การณ์ |
| สมณพราหมณ์ | สมณ + พราหมณ์ |
| สวัสดิภาพ | สวัสดิ + ภาพ |
| สังคมศาสตร์ | สังคม + ศาสตร์ |
| สังฆเภท | สังฆ + เภท |
| สังฆราช | สังฆ + ราช |
| สัตวศาสตร์ | สัตว + ศาสตร์ |
| สันติภาพ | สันติ + ภาพ |
| สัมมาอาชีพ | สัมมา + อาชีพ |
| สาธารณสุข | สาธารณ + สุข |
| สามัญชน | สามัญ + ชน |
| สารคดี | สาร + คดี |
| สิทธิบัตร | สิทธิ + บัตร |
| สุขศึกษา | สุข + ศึกษา |
| สุขภาพ | สุข + ภาพ |
| สุคนธรส | สุคนธ + รส |
| สุนทรพจน์ | สุนทร + พจน์ |
| สุนทรียภาพ | สุนทรีย + ภาพ |
หมวด อ
| คำสมาส | แยกคำเป็น |
|---|---|
| อดีตกาล | อดีต + กาล |
| อดีตชาติ | อดีต + ชาติ |
| อธิการบดี | อธิการ + บดี |
| อรรถคดี | อรรถ + คดี |
| อรรถรส | อรรถ + รส |
| อริยบุคคล | อริย + บุคคล |
| อักษรศาสตร์ | อักษร + ศาสตร์ |
| อัฏฐังคิกมรรค | อัฏฐังคิก + มรรค |
| อัฒจันทร์ | อัฒ + จันทร์ |
| อายุรกรรม | อายุร + กรรม |
| อาณาเขต | อาณา + เขต |
| อิทธิพล | อิทธิ + พล |
| อินทรธนู | อินทร + ธนู |
| อิสรภาพ | อิสร + ภาพ |
| อุณหภูมิ | อุณห + ภูมิ |
| อุดมคติ | อุดม + คติ |
| อุตสาหกรรม | อุตสาห + กรรม |
| อุทกภัย | อุทก + ภัย |
| อุทกศาสตร์ | อุทก + ศาสตร์ |
| อุบัติเหตุ | อุบัติ + เหตุ |
| เอกชน | เอก + ชน |
| เอกภพ | เอก + ภพ |
| เอกภาพ | เอก + ภาพ |
ผมหวังว่ารายการคำสมาสทั้ง 200 คำนี้จะเป็นประโยชน์แก่นักเรียนในการศึกษาและทบทวนความรู้ด้านภาษาไทยนะครับ การหมั่นสังเกตและฝึกฝนจะช่วยให้เราจดจำและนำไปใช้ได้อย่างถูกต้องครับ