คำราชาศัพท์ หมวดเครือญาติ รวมคำเรียกพระบิดา พระมารดา พระโอรส พระธิดา

คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ คืออะไร

คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ คือ คำที่ใช้เรียกความสัมพันธ์ทางสายเลือดและการสมรสในราชวงศ์ จุดเด่นของคำกลุ่มนี้คือมีการแยกระหว่างคำสำหรับพระมหากษัตริย์โดยเฉพาะ เช่น พระบรมราชชนก พระบรมราชชนนี กับคำสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไป เช่น พระบิดา พระมารดา

การแยกฝ่ายพ่อกับฝ่ายแม่ก็ทำได้ละเอียดในคำราชาศัพท์ เช่น พระปิตุลา ลุงอาฝ่ายพ่อ พระมาตุลา ลุงน้าฝ่ายแม่ ซึ่งใช้คำต่างกัน สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นผู้กำหนดมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

รุ่นปู่ ย่า ตา ยาย

รุ่นบรรพบุรุษระดับ 2 ขึ้นไป ใช้คำสามคำหลักที่ครอบคลุมทั้งฝ่ายพ่อและฝ่ายแม่

รุ่นพ่อ แม่

รุ่นนี้สำคัญที่สุด แยกระหว่างคำของพระมหากษัตริย์กับคำของเจ้านายทั่วไปอย่างชัดเจน

รุ่นลุง ป้า น้า อา

รุ่นนี้แยกฝ่ายพ่อกับฝ่ายแม่อย่างชัดเจน นิยมออกข้อสอบเนื่องจากคำคล้ายกันแต่ใช้คนละฝ่าย

รุ่นพี่ น้อง และคู่ครอง

รุ่นเดียวกันทางอายุและคู่สมรส ระวังคำว่า พระชายา ที่ใช้กับภริยาของเจ้านายและตำแหน่งเฉพาะ

รุ่นลูก หลาน และพระบรมราชวงศ์

รุ่นถัดไปจากพ่อแม่ลงไป มีคำเฉพาะสำหรับพระโอรสและพระธิดาของพระมหากษัตริย์โดยตรง

หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ

การใช้คำเครือญาติให้ถูกต้องต้องพิจารณา 3 ปัจจัยตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

1. ระดับของบุคคล แยกระหว่างพระมหากษัตริย์กับพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไป เช่น พระบิดาของพระมหากษัตริย์ใช้ พระบรมราชชนก ในขณะที่พระบิดาของเจ้านายทั่วไปใช้ พระบิดา
2. ฝ่ายของสายเลือด แยกระหว่างฝ่ายพ่อกับฝ่ายแม่ เช่น พระปิตุลา ลุงฝ่ายพ่อ พระมาตุลา ลุงฝ่ายแม่
3. เพศของบุคคล แยกชายหญิงในกลุ่มเดียวกัน เช่น พระเชษฐภาดา พี่ชาย พระเชษฐภคินี พี่สาว

หลักจำง่าย คำที่ขึ้นต้นด้วย ปิตุ มาจากภาษาบาลี แปลว่า บิดา หมายถึงฝ่ายพ่อ คำที่ขึ้นต้นด้วย มาตุ มาจาก มาตา แปลว่า มารดา หมายถึงฝ่ายแม่ คำลงท้าย ภาดา หมายถึงชาย คำลงท้าย ภคินี หมายถึงหญิง สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นแหล่งอ้างอิงหลัก

⚠️ คำเครือญาติที่ใช้ผิดบ่อย

คำที่นักเรียนใช้ผิดบ่อยในข้อสอบ ระวังความสับสนระหว่างคำคล้ายกัน