คำราชาศัพท์ หมวดร่างกาย รวมคำเรียกอวัยวะพระเศียรถึงพระบาท

คำราชาศัพท์หมวดร่างกาย คืออะไร

คำราชาศัพท์หมวดร่างกาย คือ กลุ่มคำที่ใช้เรียกอวัยวะ ผิวพรรณ และของเหลวในร่างกายของบุคคลระดับสูงในสังคมไทย แทนคำสามัญที่ใช้กับคนทั่วไป จุดเด่นของคำกลุ่มนี้คือมีคำนำหน้าว่า พระ ซึ่งบ่งบอกถึงระดับและความเคารพ บางคำเปลี่ยนทั้งคำเลย เช่น หัวของพระมหากษัตริย์ใช้ว่า พระเจ้า ส่วนหัวของพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไปใช้ว่า พระเศียร

การเลือกใช้คำให้ถูกต้องขึ้นกับระดับของบุคคล โดยอ้างอิงตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ซึ่งสำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นผู้กำหนดมาตรฐาน

👤 ส่วนศีรษะ ผม และใบหน้า

คำราชาศัพท์ที่ใช้เรียกศีรษะและส่วนใบหน้ามีความหลากหลายและมักออกข้อสอบ ที่ต้องสังเกตคือ พระเจ้า ใช้กับพระมหากษัตริย์เท่านั้น ส่วนพระเศียร ใช้กับพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไป

คอ อก ไหล่ และหลัง

คำในกลุ่มนี้ครอบคลุมตั้งแต่ลำคอลงมาถึงเอว เป็นกลุ่มที่มีคำพ้องรูปและพ้องเสียงน้อย จดจำได้ไม่ยาก

✋ แขน มือ และนิ้ว

กลุ่มคำเกี่ยวกับแขนและมือมีคำเฉพาะหลายคำที่นิยมออกข้อสอบ โดยเฉพาะคำว่า พระหัตถ์ และ พระอังคุฐ

🦵 ขา เข่า และเท้า

กลุ่มคำที่ออกข้อสอบบ่อย โดยเฉพาะคำว่า พระบาท ที่ใช้ในวลี ฝ่าพระบาท ซึ่งเป็นคำขึ้นต้นพูดกับเจ้านายชั้นสูง

ท้อง สะดือ และอวัยวะภายใน

คำในกลุ่มอวัยวะภายในส่วนใหญ่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต พบในตำราเก่าและเอกสารทางการ

ของเหลวและของในร่างกาย

คำเรียกของเหลวในร่างกายมักออกข้อสอบ โดยเฉพาะคำว่า พระเสโท พระอัสสุ และ พระบังคน

หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดร่างกาย

การใช้คำราชาศัพท์หมวดร่างกายต้องคำนึงถึงระดับของบุคคลตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ดังนี้

1. ใช้คำที่มีความเฉพาะเจาะจงสำหรับพระมหากษัตริย์ เช่น พระเจ้า สำหรับศีรษะ และ เส้นพระเจ้า สำหรับเส้นผมของพระเจ้าแผ่นดิน
2. ใช้คำที่มีคำนำหน้าว่า พระ สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์และเจ้านายทั่วไป เช่น พระเศียร พระเนตร พระหัตถ์ พระบาท
3. หลีกเลี่ยงการใช้คำหายาก เช่น พระยกนะ พระปัปผาสะ พระวักกะ ในการพูดและการเขียนทั่วไป ใช้เฉพาะในบทร้อยกรอง หรือเอกสารทางการเฉพาะกรณี
4. คำที่มีรูปคู่ เช่น พระเกศา พระเกศ พระศก สามารถเลือกใช้ตามจังหวะของประโยค โดยทั่วไปนิยม พระเกศา เพราะออกเสียงเต็มและสุภาพ

อ้างอิงเพิ่มเติม สำนักงานราชบัณฑิตยสภาได้รวบรวมและกำหนดมาตรฐานคำราชาศัพท์ในเอกสารและพจนานุกรมที่จัดทำขึ้น โดยมีพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 เป็นแหล่งอ้างอิงหลัก

⚠️ คำราชาศัพท์ร่างกายที่ใช้ผิดบ่อย

คำที่นักเรียนมัธยมและผู้สอบ O-NET TCAS ใช้ผิดบ่อย รวบรวมเปรียบเทียบให้เห็นชัดเจน