คำราชาศัพท์ หมวดยานพาหนะ รวมพระราชยาน เรือพระที่นั่ง ราชรถ
คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ คือ คำสุภาพที่ใช้เรียกพาหนะที่พระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ทรงใช้ในการเดินทาง ตามที่กำหนดในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หน้านี้รวบรวมตั้งแต่พระราชยาน รถยนต์พระที่นั่ง ราชรถ พระคชาธาร เรือพระที่นั่ง ถึงเครื่องบินพระที่นั่ง พร้อมหลักการใช้ที่ออกข้อสอบบ่อย
คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ คืออะไร
คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ คือ กลุ่มคำที่ใช้เรียกพาหนะที่ใช้ในการเดินทางของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และเจ้านาย จุดเด่นของคำกลุ่มนี้คือใช้คำว่า พระที่นั่ง หรือ พระราช นำหน้าเพื่อยกระดับ เช่น รถยนต์พระที่นั่ง เครื่องบินพระที่นั่ง เรือพระที่นั่ง พระราชยาน หรือใช้ชื่อเฉพาะตามประเภทพาหนะ เช่น ราชรถ พระคชาธาร พระเสลี่ยง
คำกลุ่มนี้ยังครอบคลุมเรือพระที่นั่งที่ใช้ในพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค ซึ่งมีชื่อเฉพาะ เช่น พระที่นั่งสุพรรณหงส์ พระที่นั่งอนันตนาคราช พระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นผู้กำหนดมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554
🚗 ยานพาหนะโดยรวม
คำคลุมรวมที่ใช้กับพาหนะทั่วไปของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ คำว่า พระราชยาน ใช้กว้างกับยานพาหนะทุกประเภท
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ยานพาหนะ (พระมหากษัตริย์) | พระราชยาน | คำคลุมรวมทั่วไป |
| พาหนะทรง | พระราชพาหนะ | เน้นที่ทรงใช้ |
| พาหนะของเจ้านาย | พระที่นั่ง | คำคลุมรวม |
| ขบวนเสด็จ | ขบวนเสด็จพระราชดำเนิน | ใช้กับการเดินทางอย่างเป็นทางการ |
| กระบวนทรง | กระบวนพยุหยาตรา | กระบวนเสด็จขนาดใหญ่ |
| การเคลื่อนยานพาหนะ | ทรงพระดำเนิน เสด็จ | กิริยาที่ใช้คู่กับยาน |
ทางบก รถยนต์ ราชรถ และเสลี่ยง
ยานพาหนะทางบกตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน คำที่นิยมออกข้อสอบบ่อย คือ พระเสลี่ยง พระยานมาศ และ ราชรถ
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| รถยนต์ (พระมหากษัตริย์) | รถยนต์พระที่นั่ง | คำหลักสมัยใหม่ |
| รถยนต์ (พระบรมวงศานุวงศ์) | รถพระที่นั่ง | ไม่ใส่ ราช นำหน้า |
| รถม้า รถม้าหลวง | ราชรถ | คำเก่า ใช้ในพระราชพิธี |
| รถพระศพ ในพระราชพิธี | ราชรถน้อย ราชรถใหญ่ | ใช้ในขบวนพระบรมศพ |
| เสลี่ยง คานหาม | พระเสลี่ยง | คำคลุมรวม |
| เสลี่ยงทรง | พระยานมาศ | เสลี่ยงพิธีการ |
| เสลี่ยงทรงสามลำคาน | พระยานมาศสามลำคาน | เสลี่ยงพระบรมศพ ใหญ่กว่า |
| เก้าอี้หาม | พระเก้าอี้กรรเชียง | ใช้ในงานพิธี |
| เกี้ยว | พระเกี้ยว | เครื่องบอกระดับชั้น |
| จักรยาน | จักรยานพระที่นั่ง | คำสมัยใหม่ |
| มอเตอร์ไซค์ | รถจักรยานยนต์พระที่นั่ง | คำสมัยใหม่ |
🐘 ช้างทรง ม้าทรง และสัตว์พาหนะ
สัตว์พาหนะที่ใช้เป็นที่ทรงในอดีตและพระราชพิธี ช้างเป็นพาหนะที่ใช้บ่อยที่สุด คำหลักคือ พระคชาธาร และ ช้างต้น
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ช้างทรง | พระคชาธาร ช้างต้น | สองรูปใช้แทนกันได้ |
| ช้างทรงประจำพระองค์ | ช้างต้น | ช้างประจำของพระมหากษัตริย์ |
| ช้างเผือก | ช้างเผือก ช้างสำคัญ | ช้างเชือกพิเศษเฉพาะ |
| ม้าทรง | ม้าต้น พระอัสดร | สองรูปใช้แทนกันได้ |
| ม้าในขบวนเสด็จ | ม้าทรงประจำขบวน | |
| คอช้างที่ผูกเครื่องทรง | กระโจมพระคชาธาร | เครื่องประดับช้างทรง |
| ที่นั่งบนช้าง | กูบ พระแท่นบนพระคชาธาร | |
| ผ้าคลุมช้าง | ผ้าทรงพระคชาธาร | |
| ขอช้าง | พระแสงของ้าว ขอช้างทรง | เครื่องบังคับช้าง |
เรือพระที่นั่ง และเรือในพระราชพิธี
เรือพระที่นั่งใช้ในพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค มีเรือสำคัญหลายลำที่มีชื่อเฉพาะ พบในข่าวสารและตำราเรียน
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เรือทรง | เรือพระที่นั่ง | คำคลุมรวม |
| เรือทรงประจำพระองค์ | เรือพระที่นั่งประจำพระองค์ | |
| เรือพระที่นั่งสำคัญ ลำที่ 1 | พระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ | เรือพระที่นั่งทรงที่งดงามที่สุด |
| เรือพระที่นั่งสำคัญ ลำที่ 2 | เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช | เรือทรงลายนาค 7 เศียร |
| เรือพระที่นั่งสำคัญ ลำที่ 3 | เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ | เรือทรงลายนารายณ์ |
| เรือในกระบวนพยุหยาตรา | เรือพระราชพิธี | เรือต่างๆ ในขบวน |
| เรือใช้สอย | เรือฉลองพระที่นั่ง | เรือใช้สอยทั่วไป |
| เรือบดทรง | เรือบดพระที่นั่ง | เรือเล็กทรง |
| เรือกลไฟทรง | เรือพระที่นั่งกลไฟ | เรือใช้พลังไอน้ำ |
เครื่องบินพระที่นั่ง และยานพาหนะทางอากาศ
ยานพาหนะทางอากาศสมัยใหม่ คำเหล่านี้เป็นคำสมัยใหม่ที่เพิ่มเข้ามาในยุคปัจจุบัน
| คำสามัญ | คำราชาศัพท์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เครื่องบิน (พระมหากษัตริย์) | เครื่องบินพระที่นั่ง พระที่นั่งอากาศยาน | สองรูปใช้แทนกันได้ |
| เครื่องบินทรง | พระที่นั่งทรงในอากาศ | ใช้ในบริบทเป็นทางการ |
| เฮลิคอปเตอร์ | เฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง | คำสมัยใหม่ |
| เครื่องบินที่ใช้สอย | เครื่องบินฉลองพระที่นั่ง | ใช้สอยทั่วไป ไม่ใช่ทรงเอง |
| เครื่องบินส่วนพระองค์ | เครื่องบินส่วนพระองค์ | เครื่องบินประจำพระองค์ |
| ลานบินในพระราชวัง | ลานบินส่วนพระองค์ | ในพระราชวังที่มีลานบิน |
หลักการใช้คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะ
การใช้คำราชาศัพท์หมวดยานพาหนะให้ถูกต้องต้องระวัง 4 หลักตามมาตรฐานในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554
- ใช้คำ พระที่นั่ง สำหรับยานพาหนะสมัยใหม่ เช่น รถยนต์พระที่นั่ง เครื่องบินพระที่นั่ง เรือพระที่นั่ง เฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง เป็นรูปแบบมาตรฐานสำหรับพาหนะทุกประเภทในยุคปัจจุบัน
- ใช้ชื่อเฉพาะสำหรับยานพาหนะโบราณ เช่น ราชรถ รถม้าหลวง พระคชาธาร ช้างทรง พระเสลี่ยง เสลี่ยง พระยานมาศ เสลี่ยงพิธีการ คำเหล่านี้มีรากศัพท์มาจากภาษาโบราณ ใช้ในพระราชพิธีและวรรณคดี
- คำว่า ราช และ พระ ต่างกัน รถยนต์พระที่นั่ง สำหรับพระมหากษัตริย์ ใส่ ราช นำหน้า ส่วน รถพระที่นั่ง สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ทั่วไป ไม่ใส่ ราช คำว่า ราช เน้นเฉพาะพระมหากษัตริย์
- เรือพระที่นั่งสำคัญมีชื่อเฉพาะ เช่น พระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ ใช้ในพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค ต้องเรียกด้วยชื่อเต็มในเอกสารทางการ
สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นแหล่งอ้างอิงหลักของคำเหล่านี้ คำในกลุ่มนี้ผสมระหว่างคำสมัยใหม่ที่สร้างขึ้นเพื่อยานพาหนะปัจจุบันกับคำเก่าที่ใช้กับยานพาหนะโบราณในวรรณคดีและพระราชพิธี
⚠️ คำราชาศัพท์ยานพาหนะที่ใช้ผิดบ่อย
คำที่นักเรียนใช้ผิดบ่อยในข้อสอบ ระวังการสับสนระหว่างคำของพระมหากษัตริย์กับพระบรมวงศานุวงศ์
| ใช้ผิด | ใช้ถูก | เหตุผล |
|---|---|---|
| รถพระมหากษัตริย์ | รถยนต์พระที่นั่ง | ใช้คำราชาศัพท์เต็ม |
| รถยนต์พระที่นั่ง (เจ้านายชั้นรอง) | รถพระที่นั่ง | ตัด ราช ออกสำหรับเจ้านายชั้นรอง |
| ช้างของพระมหากษัตริย์ | พระคชาธาร ช้างต้น | มีคำเฉพาะ |
| เรือของพระมหากษัตริย์ | เรือพระที่นั่ง | มีคำเฉพาะ |
| เรือสุพรรณหงส์ | พระที่นั่งสุพรรณหงส์ | ต้องใส่คำ พระที่นั่ง นำหน้าชื่อเฉพาะ |
| เครื่องบินทรง | เครื่องบินพระที่นั่ง | ใช้คำราชาศัพท์เต็ม |
| เสลี่ยงพระมหากษัตริย์ | พระยานมาศ พระเสลี่ยง | มีคำเฉพาะ |
| รถม้าหลวง | ราชรถ | มีคำเฉพาะใช้ในพระราชพิธี |
เรียนคำราชาศัพท์เพิ่มเติม
เลือกหมวดที่สนใจเพื่อเรียนคำราชาศัพท์ในกลุ่มอื่นๆ หรือกลับสู่หน้าหลักเพื่อดูภาพรวมและหลักการใช้ทั้งหมด
ดูเพิ่มเติม คำราชาศัพท์ - คำราชาศัพท์ หมวดอาหาร