ภาษาอีสาน หมวด ค (หน้าที่ 2)

เคง,เข่ง
หมายถึง ขึง,ตึง,ทำให้ตึง

เครือ
หมายถึง เครือ, เครือไม้, เครือกล้วย

เครื่องเอ้
หมายถึง เครื่องประดับประดา

เคร็ง ๆ
หมายถึง เสียงดังเคร็ง ๆ

เคหัง
หมายถึง เรือน, บ้าน

เคิก
หมายถึง พัก หรือ หยุดการกระทำนั้นชั่วขณะ

เคิกกัน
หมายถึง คลาดกัน (อีสานตอนบน)

เคิ่ง
หมายถึง ครึ่ง

เคิ่ง
หมายถึง ครึ่ง กึ่ง ส่วนหนึ่งในสองส่วน เรียก เคิ่ง เคิ่งหนึ่ง ก็ว่า อย่างว่า ข้าจักให้เคิ่งหนึ่งแต่เจ้าทังสอง (เวส).

เคิ่งคิง
หมายถึง ครึ่งตัว

เคิ้น
หมายถึง ครึกครื้น อารมณ์ดี มีชีวิตชีวา

เคียด
หมายถึง โกรธ

เคียดสั่น
หมายถึง โกรธจนตัวสั่น

เคียดเค็ม
หมายถึง โกรธอย่างใจดำ, โกรธอย่างมาก

เคียน
หมายถึง พัน,ห่อ,หุ้ม

เคียม
หมายถึง อาการเดินอย่างสงบเสงี่ยม

เคียว
หมายถึง แรด,ร่าน,ดอกทอง ,คนคึกคะนองเรียก คนเคียว อย่างว่า เถ้าคันเคียวสามซาวว่าหนุ่ม (กาพย์ปู่) หญิงดอกทอง เรียก คนหีเคียว อย่างว่า โต่บ่ช่างว่าไม้บ่เหนียว โตหีเคียวว่ากรรมก่อนกี้ (ภาษิต).

เคียว (คะนอง)
หมายถึง คะนอง,บ้าบิ่น

เคือน ๆ ก้อง
หมายถึง ทั้งตะโพนกลองครึกครื้นกันไป

เคือน ๆ ย้าย
หมายถึง ย้ายเดินเป็นหมู่ช้า ๆ

เค็ง ๆ ก้อง
หมายถึง เสียงฆ้องกลองดังไปทั่ว

เค็งคืน
หมายถึง เสียงดังไปทั่ว

เค่ง
หมายถึง ตึง

เค่าเม่า
หมายถึง ลักษณะอาการนั่งอยู่

เค้า
หมายถึง เค้าโครง

แคดแลด
หมายถึง โผล่ออกมา , แพมออกมา ,ส่วนเกินที่ยื่นออกมา

แคนไคแน
หมายถึง พอจะดีหน่อย, ค่อยยังชั่ว ไคแน ก็เรียก

แคนไค้ขลุ่ยซอ
หมายถึง เครื่องดนตรีอีสาน

แคบ้าน
หมายถึง ชื่อต้นแคชนิดหนึ่ง

แคะ
หมายถึง เปรียว หรือ พยศ , ไม่เชื่อง

แค้น
หมายถึง ติดคอ

แค้นข้าว
หมายถึง ข้าวติดคอ

แค้นคั่ง
หมายถึง แค้นใจ, เสียใจมาก

โคบาล
หมายถึง คนเลี้ยงโค

โคราชบ้านเอ็ง
หมายถึง โคราชบ้านเรา

ไค
หมายถึง ทุเลา เบา ดีขึ้น เวลาเจ็บป่วยอาการป่วยทุเลา เรียก ไค ไคแน่ ไคหลาย ก็ว่า.

ไคกว่าหมู่
หมายถึง ดูดีกว่าเพื่อน

ไคล
หมายถึง เหงื่อ เหงื่อที่ปนกับละอองแห้งเกรอะกรังอยู่ตามร่างกาย เรียก ขี้ไคล อย่างว่า พอคราวท้าวสีไคลล้างลูบ แล้วแต่งเนื้อพะเนผ้ายย่างเชิง (สังข์).

ไคลคลา
หมายถึง ไป อย่างว่า พี่จักไคลคลาสร้อยนงสีกูก่อน (ฮุ่ง).

ไคว
หมายถึง โยก คลอน สะเทือน อย่างว่า นับอ่านได้ล้านหนึ่งพลหาญ ฮองอาสาช่วงทางทัพหน้า หมู่หนึ่งฮู้แป่ม้างพะลานท้าวไควคอน เลาลมหลวงออกดังสองก้ำ เค็งเค็งท้อนธุลีแดนดับโลก ขันแป่ม้างตางเจ้าฝ่ายขวา (สังข์).

ไคว่
หมายถึง ไขว้ ก่าย ไม้ไขว้เป็นกากบาทเรียก ไม้ไคว่ตีนกา.

ไคว่ขีน
หมายถึง ระเนระนาด ไม้ล้มทับกันระเนระนาด เรียก ไม้ล้มไขว่ขีน อย่างว่า จิกฮังล้มโคมกันขีนไคว่ กล้วยอ้อยล้มโคมฮั้วไฮ่สวน สาวฮามฮ้างโคมกันกับบ่าว ผู้สาวส่ำน้อยล้มโคมท้าวบ่าวเชียง (บ.).

ไคว่ค้อนกลอง
หมายถึง วิธีตีกลองแบบหนึ่งสำหรับตีกลองสองหน้า มือสองข้างจับค้อนสองอันไขว้กันแล้วตีพร้อมกัน.

ไคว่เข
หมายถึง สับสน ไขว้เขว เช่น ไม้ล้มทับกัน เรียก ไม้ล้มไคว่เข.

ไคอยู่ดอก
หมายถึง ดีขึ้นอยู่หรอก

ไคเติบ
หมายถึง ค่อนข้างดูดี,ค่อนข้างดี

ไคแน
หมายถึง พอจะดีหน่อย, ค่อยยังชั่ว แคนไคแน ก็เรียก

ไค้
หมายถึง ตะไคร้ , แคน ,กลอง , ยิง , ปีกุน