-
อนิจ,อนิจ-
หมายถึง [อะนิด, อะนิดจะ-] ว. ไม่ยั่งยืน, ไม่เที่ยง, ชั่วคราว, ไม่แน่นอน. (ป. อนิจฺจ; ส. อนิตฺย).
-
อนิจกรรม
หมายถึง น. ความตาย, ใช้กับผู้ตายที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตั้งแต่ชั้นประถมาภรณ์มงกุฎไทยขึ้นไป หรือทุติยจุลจอมเกล้า หรือทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ ว่า ถึงแก่อนิจกรรม.
-
อนิจจัง
หมายถึง [อะนิด-] ว. ไม่เที่ยง, ไม่แน่นอน, เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ. (ป.).
-
อนิจจัง,อนิจจัง,อนิจจา
หมายถึง [อะนิด-] อ. คำที่เปล่งออกมาแสดงความสงสารสังเวชเป็นต้น.
-
อนิฏฐารมณ์
หมายถึง [อะนิดถารม] น. อารมณ์หรือสิ่งที่ไม่น่าปรารถนาไม่น่าพอใจ ได้แก่ ความเสื่อมลาภ ความเสื่อมยศ นินทา ทุกข์, ตรงข้ามกับ อิฏฐารมณ์. (ป. อนิฏฺารมฺมณ).
-
อนิยต
หมายถึง [อะนิยด] ว. ไม่แน่นอน.
น. ชื่ออาบัติที่ไม่แน่นอนว่าจะเป็นอาบัติปาราชิก สังฆาทิเสส หรือปาจิตตีย์ ซึ่งพระวินัยธรจะต้องวินิจฉัย. (ป., ส.).
-
อนิยม,อนิยม-
หมายถึง [อะนิยม, อะนิยะมะ-] ว. ไม่มีกำหนด, ไม่ต้องด้วยกฎหรือแบบแผน, ไม่แน่นอน, นอกแบบ. (ป., ส.).
-
อนิลบถ
หมายถึง [อะนิละบด] น. ทางลม, ฟ้า, อากาศ. (ป. อนิลปถ).
-
อนิละ,อนิล,อนิล-
หมายถึง [อะนิละ-] น. ลม. (ป., ส.).
-
อนิวรรต,อนิวรรตน์
หมายถึง [อะนิวัด] ว. ไม่กลับ, ไม่ท้อถอย. (ส. อนิวรฺต, อนิวรฺตน; ป. อนิวตฺต, อนิวตฺตน).
-
อนิษฏ์
หมายถึง ว. ไม่น่าปรารถนา. (ส.).
-
อนีก,อนีก-,อนีกะ,อนึก
หมายถึง [อะนีกะ-, อะนึก] น. กองทัพในสมัยโบราณ, เมื่อใช้เป็นส่วนท้ายของสมาสใช้ว่า อนีกะ บ้าง อนึก บ้าง เช่น ปัตตานีกะ ปัตตานึก = กองทัพเหล่าราบ กองทัพทหารเดินเท้า, อัศวานีกะ อัศวานึก = กองทัพม้า เหล่าทหารม้า. (ป., ส.).
-
อนีกทรรศนะ,อนีกทัศนะ
หมายถึง น. การตรวจพล. (ส. อนีก + ทรฺศน; ป. อนีกทสฺสน).
-
อนีกัฐ
หมายถึง น. ทหารม้า, ทหารรักษาพระองค์. (ป. อนีกฏฺ).
-
อนีจะ
หมายถึง ว. ไม่ตํ่า, ดี, งาม, น่านับถือ. (ป., ส.).
-
อนึก
หมายถึง น. กองทัพ. (ดู อนีก-, อนีกะ, อนึก).
-
อนึ่ง
หมายถึง [อะหฺนึ่ง] สัน. อีกอย่างหนึ่ง, อีกประการหนึ่ง.
-
อนุ
หมายถึง คำประกอบหน้าศัพท์บาลีหรือสันสกฤตมีความหมายว่า น้อย เช่น อนุทิศ = ทิศน้อย, ภายหลัง, รุ่นหลัง, เช่น อนุชน = ชนรุ่นหลัง, ตาม เช่น อนุวัต = เป็นไปตาม, เนือง ๆ เช่น อนุศาสน์ = สอนเนือง ๆ คือ พรํ่าสอน. (ป., ส.).
-
อนุกร
หมายถึง [อะนุกอน] น. ผู้ช่วย.
ว. เอาอย่าง, ทำตาม. (ส.).
-
อนุกรม
หมายถึง [อะนุกฺรม] น. ลำดับ, ระเบียบ, ชั้น, เช่น โดยอนุกรม, นิยมใช้เป็นส่วนท้ายของสมาส เช่น พจนานุกรม ปทานุกรม นามานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม. (ส. อนุกฺรม; ป. อนุกฺกม).
-
อนุกรรมการ
หมายถึง [อะนุกำมะกาน] น. กรรมการสาขาของคณะกรรมการ.
-
อนุกระเบียด
หมายถึง (โบ) น. มาตราวัดของไทย มีพิกัดเท่ากับครึ่งกระเบียดหรือ ๑ ใน ๘ ของนิ้ว.
-
อนุกาชาด
หมายถึง (โบ) น. อนุสมาชิกของสภากาชาด.
-
อนุการ
หมายถึง น. การทำตาม, การเอาอย่าง. (ป., ส.).
-
อนุกูล
หมายถึง ก. เกื้อกูล, สงเคราะห์. (ป., ส.).
-
อนุคามิก
หมายถึง ว. ตามไป, เกี่ยวเนื่อง. (ป.).
-
อนุคามี
หมายถึง น. ผู้ติดตาม, เพื่อน.
ว. ติดตาม, เกี่ยวเนื่อง. (ป., ส.).
-
อนุจร
หมายถึง [อะนุจอน] น. ผู้ประพฤติตาม, ผู้ติดตาม; เรียกพระภิกษุลูกวัดว่า พระอนุจร, พระอันดับ ก็เรียก. (ป., ส.).
-
อนุช
หมายถึง [อะนุด] น. “ผู้เกิดภายหลัง”, น้องสาว, นิยมใช้ว่า นุช. (ป., ส.).
-
อนุชน
หมายถึง น. คนรุ่นหลัง, คนรุ่นต่อไป.
-
อนุชา
หมายถึง [อะนุชา] น. “ผู้เกิดภายหลัง”, น้องชาย, (ราชา) พระอนุชา. (ป., ส.).
-
อนุชาต,อนุชาต-
หมายถึง [อะนุชาด, อะนุชาดตะ-] น. ผู้เกิดตามมาไม่ดีกว่าหรือไม่เลวกว่าตระกูล. (ป., ส.).
-
อนุชาตบุตร
หมายถึง น. บุตรที่มีคุณสมบัติเสมอด้วยบิดามารดา. (ส. อนุชาตปุตฺร; ป. อนุชาตปุตฺต).
-
อนุชิต
หมายถึง ก. ชนะเนือง ๆ เช่น อนุชิตชาญชัย.
-
อนุญาต
หมายถึง ยินยอม, ยอมให้, ตกลง.
(ป. อนุญฺญาต)
-
อนุญาโตตุลาการ
หมายถึง น. บุคคลที่คู่กรณีพร้อมใจกันตั้งขึ้นเพื่อให้ชำระตัดสินในข้อพิพาท; (กฎ) บุคคลคนเดียวหรือหลายคนที่คู่กรณีในสัญญาอนุญาโตตุลาการตกลงเสนอข้อพิพาททางแพ่งที่เกิดขึ้นแล้วหรือจะเกิดขึ้นในอนาคตให้ชี้ขาด.
-
อนุตร,อนุตร-
หมายถึง [อะนุดตะระ-] ว. ไม่มีสิ่งใดสูงกว่า, ดีเลิศ, ยิ่ง, วิเศษ เช่น อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ. (ป., ส. อนุตฺตร).
-
อนุทิน
หมายถึง น. สมุดบันทึกประจำวัน.
-
อนุบท
หมายถึง น. บทลูกคู่, บทรับของเพลงและกลอน. (ป., ส. อนุปท).
-
อนุบาล
หมายถึง ก. ตามเลี้ยงดู, ตามระวังรักษา.
ว. ที่คอยตามเลี้ยงดู, ที่คอยตามระวังรักษา, เรียกโรงเรียนที่สอนเด็กที่มีอายุระหว่าง ๓ ขวบครึ่ง ถึง ๗ ขวบ ว่า โรงเรียนอนุบาล, เรียกครูที่สอนโรงเรียนอนุบาลว่า ครูอนุบาล, เรียกนักเรียนโรงเรียนอนุบาลว่า นักเรียนอนุบาล; (กฎ) เรียกผู้ที่ศาลมีคำสั่งแต่งตั้งให้เป็นผู้ปกครองดูแลคนไร้ความสามารถว่า ผู้อนุบาล. (ป., ส. อนุปาล).
-
อนุประโยค
หมายถึง น. ประโยคเล็กที่ทำหน้าที่แต่งมุขยประโยคให้ได้ความดีขึ้น แบ่งเป็น ๓ ชนิด คือ นามานุประโยค คุณานุประโยค และวิเศษณานุประโยค.
-
อนุปริญญา
หมายถึง [อะนุปะรินยา] น. ชั้นความรู้ระดับอุดมศึกษารองจากปริญญาตรี ซึ่งประสาทให้แก่ผู้ที่สอบไล่ได้ตามหลักสูตรที่กำหนดไว้.
-
อนุปสัมบัน
หมายถึง [อะนุปะสำบัน] น. ผู้ที่ไม่ได้เป็นภิกษุ หมายถึง สามเณรและคฤหัสถ์, คู่กับ อุปสมบัน หรือ อุปสัมบัน. (ป.).
-
อนุปัสนา
หมายถึง [อะนุปัดสะนา] น. การพิจารณา. (ป. อนุปสฺสนา).
-
อนุพงศ์
หมายถึง น. วงศ์ที่เนื่องมา, วงศ์ย่อยที่สืบมาจากวงศ์ใหญ่. (ส. อนุวํศ).
-
อนุพัทธ์
หมายถึง ว. ที่ติดต่อ, ที่เกี่ยวเนื่อง.
-
อนุพันธ์
หมายถึง ว. ที่ติดต่อ, ที่เกี่ยวเนื่อง. (วิทยา) น. สิ่งที่เกี่ยวเนื่อง เช่น นํ้ามันระกำเป็นอนุพันธ์ของสารฟีนอล. (ป., ส.).
-
อนุภรรยา
หมายถึง เมียน้อย
-
อนุภริยา
หมายถึง เมียน้อย
-
อนุภาค
หมายถึง น. ชิ้นหรือส่วนขนาดเล็กมาก, ในทางวิทยาศาสตร์มักใช้เรียกส่วนที่มีขนาดเล็กกว่าอะตอม เช่น อนุภาคแอลฟา อนุภาคบีตา. (อ. particle).
-
อนุภาษ
หมายถึง [-พาด] ก. พรํ่ากล่าว, พรํ่าสอน. (ส.; ป. อนุภาส).
-
อนุมัติ
หมายถึง [-มัด] ก. ให้อำนาจกระทำการตามระเบียบที่กำหนดไว้. (ป., ส.).
-
อนุมาตรา
หมายถึง [-มาดตฺรา] น. ข้อย่อยของมาตราในกฎหมายที่มีเลขกำกับอยู่ในวงเล็บ.
-
อนุมาน
หมายถึง ก. คาดคะเนตามหลักเหตุผล. (ป., ส.).
-
อนุมูล
หมายถึง น. หมู่ธาตุซึ่งเมื่อเข้าสู่ปฏิกิริยาเคมีแล้ว ทั้งหมู่จะเข้าทำปฏิกิริยาด้วยกัน โดยไม่แตกแยกออกจากกัน เช่น อนุมูลไฮดรอกซิล (-OH) อนุมูลไนเทรต (-NO3). (อ. radical, radicle).
-
อนุมูลกรด
หมายถึง น. ส่วนหนึ่งของโมเลกุลของกรดที่ปรากฏอยู่หลังจากที่ไฮโดรเจนไอออนแยกตัวออกไปแล้ว เช่น อนุมูลกรดคาร์บอเนต (-CO3) อนุมูลกรดไฮโดรเจนซัลเฟต (-HSO4). (อ. acid radical).
-
อนุรักษ,อนุรักษ-,อนุรักษ์
หมายถึง [อะนุรักสะ-, อะนุรัก] ก. รักษาให้คงเดิม. (ส.).
-
อนุรักษนิยม
หมายถึง [อะนุรักสะนิยม, อะนุรักนิยม] น. อุดมคติทางการเมือง การเศรษฐกิจ เป็นต้น ที่มีแนวโน้มไปในทางต้านทานการเปลี่ยนแปลง โดยยึดถือสนับสนุนระเบียบที่ตั้งมั่นอยู่แล้ว.
-
อนุราช
หมายถึง [อะนุราด] น. พระราชารอง, พระเจ้าแผ่นดินองค์รอง. (ป.).
-
อนุราธ,อนุราธะ,อนุราธา
หมายถึง [อะนุราด, อะนุราทะ, อะนุราทา] น. ดาวฤกษ์ที่ ๑๗ มี ๔ ดวง เห็นเป็นรูปธนู หน้าไม้ หรือหงอนนาค, ดาวประจำฉัตร หรือ ดาวนกยูง ก็เรียก.
-
อนุรูป
หมายถึง ว. สมควร, เหมาะ, พอเพียง; เป็นไปตาม. (ป., ส.).
-
อนุวงศ์
หมายถึง น. วงศ์ที่เนื่องมา, เชื้อพระวงศ์ชั้นผู้น้อย.
-
อนุวัต
หมายถึง ก. ทำตาม, ประพฤติตาม, ปฏิบัติตาม, เขียนเป็น อนุวรรตน์ อนุวัตน์ อนุวัตร หรือ อนุวัติ ก็มี. (ป. อนุวตฺต; ส. อนุวรฺต).
-
อนุวาต
หมายถึง [อะนุวาด] น. ผ้าดาม, ผ้าทาบ. (ป.).
-
อนุศาสก
หมายถึง น. อาจารย์ผู้ควบคุมดูแลนักเรียนในหอพักของวิทยาลัยหรือมหาวิทยาลัย. (ส.; ป. อนุสาสก).
-
อนุศาสนาจารย์
หมายถึง [อะนุสาสะนาจาน, อะนุสาดสะนาจาน] น. อาจารย์ผู้อบรมศีลธรรมของหน่วยราชการ.
-
อนุศาสน์
หมายถึง น. การสอน; คำชี้แจง. (ส.; ป. อนุสาสน).
-
อนุศิษฏ์
หมายถึง ก. สั่งสอน, ชี้แจง. (ส.; ป. อนุสิฏฺ).
-
อนุสติ
หมายถึง [อะนุดสะติ] น. ความระลึกถึง; ชื่อธรรมหมวดหนึ่ง เรียกว่า อนุสติ ๑๐ มีพุทธานุสติเป็นต้น. (ป. อนุสฺสติ).
-
อนุสนธิ
หมายถึง น. การต่อเนื่อง, การสืบเนื่อง. (ป.).
-
อนุสภากาชาด
หมายถึง (เลิก) น. ชื่อสมาคมสำหรับเด็กเพื่ออบรมตนให้เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น ขึ้นต่อสภากาชาด.
-
อนุสร
หมายถึง [อะนุสอน] ก. ระลึก, คำนึงถึง. (ป. อนุสฺสร).
-
อนุสรณ์
หมายถึง น. เครื่องระลึก, ที่ระลึก.
ก. ระลึก, คำนึงถึง. (ป. อนุสฺสรณ).
-
อนุสัญญา
หมายถึง น. ความตกลงระหว่างประเทศในเรื่องที่สำคัญเฉพาะเรื่อง ที่ทำเป็นตราสารสมบูรณ์แบบเช่นเดียวกับสนธิสัญญา เช่น อนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยสงคราม อนุสัญญาเจนีวาว่าด้วยเชลยศึกและผู้บาดเจ็บ. (อ. convention).
-
อนุสัย
หมายถึง น. กิเลสที่สงบนิ่งอยู่ในสันดาน, กิเลสอย่างละเอียด มี ๗ อย่าง ได้แก่ ๑. กามราคะ = ความกำหนัดในกาม ๒. ปฏิฆะ = ความขัดใจคือโทสะ ๓. ทิฏฐิ = ความเห็นผิด ๔. วิจิกิจฉา = ความลังเลสงสัย ๕. มานะ = ความถือตัว ๖. ภวราคะ = ความกำหนัดในภพ ๗. อวิชชา = ความไม่รู้แจ้งคือโมหะ. (ป. อนุสย; ส. อนุศย).
-
อนุสาวรีย์
หมายถึง [อะนุสาวะรี] น. สิ่งที่สร้างไว้เป็นที่ระลึกถึงบุคคลหรือเหตุการณ์สำคัญเป็นต้น เช่น อาคาร หลุมฝังศพ รูปปั้น.
-
อนุสาสนี
หมายถึง [อะนุสาสะนี] น. คำสั่งสอน. (ป.; ส. อนุศาสนี).
-
อนุสาสนีปาฏิหาริย์
หมายถึง น. การสอนเป็นอัศจรรย์ หมายถึง คำสั่งสอนอันอาจจูงใจคนให้นิยมเชื่อถือไปตามได้อย่างน่าอัศจรรย์, เป็นปาฏิหาริย์อย่าง ๑ ในปาฏิหาริย์ ๓ ได้แก่ อิทธิปาฏิหาริย์ อาเทสนาปาฏิหาริย์ และอนุสาสนีปาฏิหาริย์.
-
อนุเคราะห์
หมายถึง ก. เอื้อเฟื้อ, ช่วยเหลือ. (ส. อนุคฺรห; ป. อนุคฺคห).
-
อนุเถระ
หมายถึง น. พระเถระชั้นผู้น้อย. (ป.).
-
อนุโพธ
หมายถึง [-โพด] น. การรู้แจ้งตาม. (ป., ส.).
-
อนุโมทนา
หมายถึง ก. ยินดีตาม, ยินดีด้วย, พลอยยินดี; เรียกคำให้ศีลให้พรของพระว่า คำอนุโมทนา. (ป., ส.).
-
อนุโมทนาบัตร
หมายถึง น. บัตรที่แสดงความพลอยยินดีหรืออนุโมทนาต่อบุญกุศลที่บุคคลนั้น ๆ ได้ทำแล้ว.
-
อนุโยค
หมายถึง ก. ซักถาม, ซักไซ้.
ว. เรียกคำที่ผู้ถูกถามย้อนถามผู้ถามว่า คำอนุโยค. (ป., ส.).
-
อนุโลม
หมายถึง ก. ใช้แทนกันได้ตามความเหมาะสม, คล้อยตาม; (กฎ) นำมาใช้โดยอาศัยหลักการอย่างเดียวกัน แต่ให้แก้ไขในรายละเอียดได้ตามควรแก่กรณี.
ว. ตามลำดับ เช่น ท่องแบบอนุโลม, คู่กับ ปฏิโลม คือ ย้อนลำดับ. (ป., ส.).
-
อบ
หมายถึง ก. ปรุงกลิ่นด้วยควันหรือรมด้วยกลิ่นในที่ที่ควันหรือกลิ่นกระจายออกไปไม่ได้; ทำให้ร้อนหรือสุกด้วยไอนํ้าหรือไอไฟในที่ที่ความร้อนออกไม่ได้; อากาศถ่ายเทไม่ได้.
-
อบรม
หมายถึง ก. แนะนำพรํ่าสอนให้ซึมซาบเข้าไปจนติดเป็นนิสัย, แนะนำชี้แจงให้เข้าใจในเรื่องที่ต้องการ, ขัดเกลานิสัย, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับ บ่มนิสัย เป็น อบรมบ่มนิสัย.
-
อบอวล
หมายถึง ก. ตลบ, ฟุ้ง, (ใช้แก่กลิ่น).
ว. มีกลิ่นตลบ, มีกลิ่นฟุ้ง.
-
อบอุ่น
หมายถึง ว. อุ่นสบาย; โดยปริยายหมายความว่า ปราศจากความว้าเหว่.
-
อบอ้าว
หมายถึง ว. ร้อนไม่มีลม.
-
อบาย,อบาย-
หมายถึง [อะบาย, อะบายยะ-] น. ที่ที่ปราศจากความเจริญ; ความฉิบหาย. (ป.).
-
อบายภูมิ
หมายถึง [อะบายยะพูม] น. ภูมิที่เกิดอันปราศจากความเจริญ มี ๔ คือ นรก เปรตวิสัย อสุรกายภูมิ และกำเนิดดิรัจฉาน. (ป., ส. อปาย).
-
อบายมุข
หมายถึง [อะบายยะมุก] น. ทางแห่งความฉิบหาย, เหตุแห่งความฉิบหาย, มี ๒ หมวด คือ อบายมุข ๔ ได้แก่ ๑. เป็นนักเลงหญิง ๒. เป็นนักเลงสุรา ๓. เป็นนักเลงเล่นการพนัน ๔. คบคนชั่วเป็นมิตร กับ อบายมุข ๖ ได้แก่ ๑. ดื่มนํ้าเมา ๒. เที่ยวกลางคืน ๓. เที่ยวดูการเล่น ๔. เล่นการพนัน ๕. คบคนชั่วเป็นมิตร ๖. เกียจคร้านทำการงาน. (ป.).
-
อบเชย
หมายถึง น. ชื่อไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Cinnamomum วงศ์ Lauraceae ใช้ทำยาและปรุงนํ้าหอม เช่น อบเชยญวน หรือ ฝนแสนห่า (C. bejolghota Sweet), อบเชยจีน (C. aromaticum Nees), อบเชยเทศ (C. verum J. Presl).
-
อป,อป-
หมายถึง [อะปะ-] คำประกอบหน้าศัพท์ที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต มีความหมายว่า ไม่, ปราศจาก, เช่น อปมงคล = ไม่เป็นมงคล, ปราศจากมงคล. (ป., ส.).
-
อปการ
หมายถึง [อะปะกาน] น. ความผิด, โทษ; การทำร้าย, การดูถูก. (ส.).
-
อปจายน,อปจายน-
หมายถึง [อะปะจายะนะ-] น. การแสดงความเคารพ, การนับถือ, การนอบน้อม. (ป., ส.).
-
อปจายนธรรม
หมายถึง น. การแสดงความเคารพ, การนับถือ, การนอบน้อม, การถ่อมตน. (ป. อปจายนธมฺม).
-
อปจายนมัย
หมายถึง ว. ที่สำเร็จด้วยการประพฤติถ่อมตัวต่อผู้ใหญ่ (ใช้แก่บุญ). (ป.).
-
อปภาคย์,อัปภาคย์
หมายถึง [อะปะพาก, อับปะพาก] ว. ปราศจากโชค, เคราะห์ร้าย, วาสนาน้อย, นิยมใช้เข้าคู่กับคำ อาภัพ เป็น อาภัพอัปภาคย์. (ส.).