-
หน้าแหก
หมายถึง (ปาก) ว. อาการที่ต้องได้รับความอับอายขายหน้าอย่างยิ่งเพราะผิดหวังอย่างมากหรือเพราะถูกโต้ถูกย้อนกลับมาอย่างเถียงไม่ขึ้นเป็นต้น.
-
หน้าแหง
หมายถึง [-แหฺง] น. หน้าแสดงความเก้อหรือจนปัญญา.
-
หน้าแห้ง
หมายถึง ว. มีสีหน้าไม่แจ่มใสเพราะความทุกข์เช่นผิดหวัง.
-
หน้าโฉนด
หมายถึง [-ฉะโหฺนด] (ปาก) น. หนังสือสำคัญของทางราชการแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน.
-
หน้าใหญ่ใจโต
หมายถึง ว. มีใจกว้างใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเกินตัวเพื่ออวดมั่งมี เช่น เขาชอบทำหน้าใหญ่ใจโตทั้ง ๆ ที่มีเงินน้อย.
-
หน้าใหม่
หมายถึง ว. ที่เพิ่งเคยเห็นหรือรู้จักกัน เช่น นักร้องหน้าใหม่.
-
หน้าไฟ
หมายถึง น. เวลาที่จุดไฟเผาศพ เช่น พระสวดหน้าไฟ.
-
หน้าไม่รับแขก
หมายถึง น. หน้าตาที่เฉยเมยคล้ายกับว่าไม่ต้องการต้อนรับใคร อาจเป็นปรกติหรือเป็นบางโอกาสก็ได้.
-
หน้าไม่อาย
หมายถึง ว. ที่ไม่รู้สึกกระดากหรือขวยใจ.
-
หน้าไม้
หมายถึง น. วิธีคิดเลขเพื่อให้รู้ว่าไม้มีกี่ยก; เครื่องยิงชนิดหนึ่ง มีคันและราง ยิงด้วยลูกหน้าไม้.
-
หน้าไหว้หลังหลอก
หมายถึง ว. ต่อหน้าทำเป็นดี แต่พอลับหลังก็นินทาหรือหาทางทำร้าย, ต่อหน้ามะพลับ ลับหลังตะโก ก็ว่า.
-
หมก
หมายถึง ก. ซุกไว้ใต้ เช่น หมกดิน หมกโคลน หมกทราย, หลบหน้า เช่น ไปหมกหัวอยู่ที่ไหน, ทิ้งสุม ๆ ไว้ เช่น เสื้อผ้าใช้แล้วอย่าหมกไว้; เรียกวิธีทำอาหารบางอย่างให้สุกด้วยการหมกไฟ เช่น หมกปลา หมกหัวมันเทศ.
-
หมก
หมายถึง (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ปลากระบอก. (ดู กระบอก ๒).
-
หมกมุ่น
หมายถึง ก. ฝังใจมุ่งไปทางเดียว เช่น เขาหมกมุ่นอยู่กับงาน.
-
หมกไหม้
หมายถึง ว. ร้อนระอุ เช่น ตกนรกหมกไหม้, มีความทุกข์มาก เช่น หัวอกหมกไหม้.
-
หมด
หมายถึง ก. สิ้น เช่น หมดลม หมดกิเลส หมดปัญญา, ไม่มี เช่น เงินหมด ฝนหมด, จบ เช่น หมดรายการ.
ว. ไม่มีอะไรเหลือ เช่น กินหมด ใช้หมด.
-
หมดกรรม
หมายถึง ก. สิ้นสุดในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป, สิ้นกรรม สิ้นกรรมสิ้นเวร สิ้นเวร หรือ สิ้นเวรสิ้นกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
-
หมดกรรมหมดเวร
หมายถึง ก. สิ้นสุดในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป, สิ้นกรรม สิ้นกรรมสิ้นเวร สิ้นเวร หรือ สิ้นเวรสิ้นกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
-
หมดกระเป๋า,หมดตูด,หมดพก
หมายถึง (ปาก) ว. หมดเงิน, ไม่มีเงินเหลือ, เช่น เขาเสียการพนันจนหมดกระเป๋า.
-
หมดกัน
หมายถึง คำออกเสียงแสดงความเสียดายหรือผิดหวังเป็นต้น.
-
หมดกันที
หมายถึง ก. สิ้นสุดกันที.
-
หมดจด
หมายถึง ว. สะอาด, ผ่องใส, เช่น เขาแต่งกายด้วยเสื้อผ้าสะอาดหมดจด; ไม่มีตำหนิ, ไม่ด่างพร้อย, เช่น เขามีความประพฤติหมดจด.
-
หมดตัว,หมดเนื้อหมดตัว
หมายถึง ว. สิ้นเนื้อประดาตัว เช่น เขาถูกโกงจนหมดเนื้อหมดตัว.
-
หมดตำรา
หมายถึง (สำ) ว. จนปัญญา, หมดทาง, หมดฝีมือ, สิ้นตำรา ก็ว่า.
-
หมดตูด
หมายถึง (ปาก) ว. หมดเงิน, ไม่มีเงินเหลือ, หมดกระเป๋า หรือ หมดพก ก็ว่า.
-
หมดท่า
หมายถึง ว. หมดหนทาง, จนปัญญา, เช่น เขาหมดท่าไม่รู้ว่าจะโต้ตอบอย่างไร; อาการที่ทำให้รู้สึกน่าสังเวช เช่น เขาแต่งตัวภูมิฐานแล้วเดินหกล้ม หมดท่าเลย, หมดรูป ก็ว่า.
-
หมดบุญ
หมายถึง ก. สิ้นอำนาจวาสนา, หมดอำนาจ หรือ หมดวาสนาบารมี ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
-
หมดประตู
หมายถึง ก. ไม่มีทาง, หมดหนทาง, หมดทางสู้.
-
หมดฝีมือ
หมายถึง ว. เต็มความสามารถที่มีอยู่ เช่น งานครั้งนี้เขาทำอย่างหมดฝีมือเลย แม้แพทย์จะพยายามรักษาคนไข้จนหมดฝีมือแล้ว แต่ก็ช่วยชีวิตไว้ไม่ได้, หมดความสามารถ, สิ้นฝีมือ ก็ว่า.
-
หมดพุง,หมดไส้หมดพุง
หมายถึง ว. หมดความรู้ เช่น ครูสอนศิษย์จนหมดพุง; อาการที่เปิดเผยโดยมิได้ปิดบังอำพราง เช่น สารภาพจนหมดไส้หมดพุง, สิ้นไส้สิ้นพุง ก็ว่า.
-
หมดราคี
หมายถึง ว. ไม่มีมลทิน, ไม่มัวหมอง.
-
หมดราคีคาว
หมายถึง ว. ไม่มีความมัวหมองทางชู้สาว (มักใช้แก่ผู้หญิง).
-
หมดราศี
หมายถึง ว. มีหน้าตาหมองคล้ำ เช่น พอหมดอำนาจก็หมดราศี.
-
หมดรูป
หมายถึง ว. อาการที่ทำให้รู้สึกน่าสังเวช, หมดท่า ก็ว่า.
-
หมดลม
หมายถึง ก. ตาย, ขาดใจ สิ้นใจ สิ้นลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า.
-
หมดวาสนาบารมี
หมายถึง ก. หมดอำนาจ.
-
หมดวาสนาบารมี
หมายถึง ก. สิ้นอำนาจวาสนา, หมดบุญ ก็ว่า.
-
หมดสติ
หมายถึง ก. สิ้นสติ, ไม่มีความรู้สึก, สลบ.
-
หมดหวัง
หมายถึง ก. ไม่มีความหวังเหลืออยู่เลย, สิ้นหวัง ก็ว่า.
-
หมดอายุ
หมายถึง ก. ตาย, ขาดใจ, สิ้นใจ สิ้นลม หรือ หมดลม ก็ว่า.
-
หมดอาลัย
หมายถึง ก. ไม่มีใจผูกพัน; ไม่มีความหวังเช่น หมดอาลัยในชีวิต.
-
หมดอาลัยตายอยาก
หมายถึง ก. ทอดอาลัยเพราะไม่มีความหวังใด ๆ เหลืออยู่.
-
หมดอาลัยไยดี
หมายถึง ก. ไม่มีเยื่อใยหลงเหลืออยู่เลย.
-
หมดอำนาจ
หมายถึง ก. สิ้นอำนาจวาสนา, หมดบุญ ก็ว่า.
-
หมดเกลี้ยง
หมายถึง ว. ไม่มีเหลือ เช่น เด็กกินขนมจนหมดเกลี้ยง.
-
หมดเขต
หมายถึง ก. หมดระยะเวลาที่กำหนดไว้ เช่น สิ้นเดือนนี้หมดเขตส่งภาพเข้าประกวด.
-
หมดเขี้ยวหมดงา,หมดเขี้ยวหมดเล็บ
หมายถึง (สำ) ก. หมดอำนาจวาสนา, สิ้นฤทธิ์, สิ้นเขี้ยวสิ้นเล็บ ก็ว่า.
-
หมดเคราะห์
หมายถึง ก. สิ้นเคราะห์กรรมที่เลวร้าย.
-
หมดเปลือก
หมายถึง ว. แจ่มแจ้ง, ไม่มีอะไรเคลือบแฝง, เช่น เขาอธิบายจนหมดเปลือก เขาพรรณนาเรื่องราวอย่างละเอียดจนหมดเปลือก.
-
หมดเวร
หมายถึง ก. สิ้นสุดในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป, สิ้นกรรม สิ้นกรรมสิ้นเวร สิ้นเวร หรือ สิ้นเวรสิ้นกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
-
หมดเวร,หมดเวรหมดกรรม
หมายถึง ก. สิ้นสุดในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป, หมดกรรม หมดกรรมหมดเวร สิ้นกรรม สิ้นกรรมสิ้นเวร สิ้นเวร หรือ สิ้นเวรสิ้นกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
-
หมดเวรหมดกรรม
หมายถึง ก. สิ้นสุดในการที่ต้องรับทุกข์อีกต่อไป, สิ้นกรรม สิ้นกรรมสิ้นเวร สิ้นเวร หรือ สิ้นเวรสิ้นกรรม ก็ว่า; (ปาก) ตาย.
-
หมดไส้หมดพุง
หมายถึง ว. หมดความรู้ เช่น ครูสอนศิษย์จนหมดพุง; อาการที่เปิดเผยโดยมิได้ปิดบังอำพราง เช่น สารภาพจนหมดไส้หมดพุง, สิ้นไส้สิ้นพุง ก็ว่า.
-
หมวก
หมายถึง [หฺมวก] น. เครื่องสวมศีรษะมีรูปต่าง ๆ เพื่อเป็นเครื่องประดับหรือกันแดดกันฝนเป็นต้น.
-
หมวกกะหลาป๋า
หมายถึง น. หมวกชนิดหนึ่งสานด้วยไม้ไผ่อย่างละเอียด รูปทรงสูง ผู้หญิงนิยมใช้ในเวลาแข่งเรือ มีดอกไม้จีนเสียบ เป็นของเก่าสมัยต้นรัชกาลที่ ๕ ขึ้นไป.
-
หมวกกะโล่
หมายถึง น. หมวกกันแดดชนิดหนึ่ง ทรงคลุ่ม มีปีกแข็งโดยรอบ โครงทำด้วยไม้ฉำฉาหรือไม้ก๊อกเป็นต้นแล้วหุ้มผ้า หรือทำด้วยใบลาน.
-
หมวกกันน็อก
หมายถึง น. (ปาก) หมวกนิรภัย.
-
หมวกทรงหม้อตาล
หมายถึง น. หมวกที่มีรูปทรงคล้ายหม้อตาลอย่างหมวกที่พลทหารเรือและจ่าทหารเรือเป็นต้นสวม.
-
หมวกนิรภัย
หมายถึง น. หมวกสำหรับสวมป้องกันหรือลดอันตรายเมื่อศีรษะได้รับความกระทบกระเทือนเป็นต้น, (ปาก) หมวกกันน็อก.
-
หมวกหนีบ
หมายถึง น. เครื่องสวมศีรษะแบบหนึ่ง ทำด้วยผ้าหรือสักหลาด รูปทรงคล้ายซองจดหมายอย่างยาว.
-
หมวกหู
หมายถึง น. ขอบหูตอนบน.
-
หมวกหูกระต่าย
หมายถึง น. เครื่องสวมศีรษะแบบหนึ่ง ทำด้วยผ้าหรือสักหลาดสีต่าง ๆ รูปทรงกระบอกสั้น ๆ มีแผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าติดขอบหมวกสำหรับปกใบหูทั้ง ๒ ข้าง.
-
หมวกเหล็ก
หมายถึง น. หมวกสำหรับทหารหรือตำรวจสวมเพื่อป้องกันอันตรายจากอาวุธเป็นต้น.
-
หมวกเห็ด
หมายถึง น. ส่วนที่เป็นดอกของเห็ด.
-
หมวกแก๊ป
หมายถึง น. หมวกทหารตำรวจหรือข้าราชการพลเรือนเป็นต้นที่มีกะบังหน้า.
-
หมวกแจว
หมายถึง น. ไม้ที่สวมหัวแจวสำหรับจับ.
-
หมวด
หมายถึง [หฺมวด] น. กลุ่มที่ประกอบด้วยหลายหมู่ เช่น หมวดหนังสือ วิทยาศาสตร์ ประกอบด้วยหมู่หนังสือเคมี หมู่หนังสือฟิสิกส์ เป็นต้น; กำลังพลของทหาร ตำรวจ เป็นต้น มีจำนวนไม่เกิน ๔ หมู่ มีหัวหน้าเรียกว่า ผู้บังคับหมวด หรือทั่ว ๆ ไปเรียกว่า ผู้หมวด, ถ้าเป็นทหารบกหรือตำรวจจะต้องมียศเป็นร้อยตรี ร้อยโท หรือร้อยตำรวจตรี ร้อยตำรวจโท, ถ้าเป็นทหารเรือหรือทหารอากาศจะต้องมียศเป็นเรือตรี เรือโท; เรียกสิ่งที่ขมวดไว้เป็นจุกเดียวกัน.
-
หมวน
หมายถึง (ถิ่น-ปักษ์ใต้) ว. ขุ่น.
-
หมอ
หมายถึง น. ผู้รู้, ผู้ชำนาญ, เช่น หมองู หมอนวด; ผู้ตรวจรักษาโรค เช่น หมอฟัน หมอเด็ก.
-
หมอ
หมายถึง (ปาก) ใช้เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๒ เรียกเด็กด้วยความเอ็นดูว่า หมอนั่น หมอนี่, ใช้เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๓ เรียกผู้ใหญ่ด้วยความหมั่นไส้เป็นต้น, (ใช้แก่ผู้ชาย), เช่น อย่าไปฟังหมอนะ, บางทีก็ใช้ว่า อ้ายหมอนั่น อ้ายหมอนี่ หรือ เจ้าหมอนั่น เจ้าหมอนี่.
-
หมอ
หมายถึง น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Anabas testudineus ในวงศ์ Anabantidae ลำตัวป้อม แบนข้าง ท้องกลม คอดหางกว้าง หัวโต ปากซึ่งอยู่ปลายสุดของหัวกว้างและเชิดขึ้นเล็กน้อย ยืดหดไม่ได้ ฟันเล็กแต่แข็งแรง เกล็ดแข็ง ขอบเป็นจักคล้ายหนามยึดแน่นกับหนังและคลุมตลอดทั้งลำตัวและหัว กระดูกแผ่นปิดเหงือกหยักเป็นหนาม ใช้แถกเพื่อช่วยยึดยันให้เคลื่อนไปบนบกได้ดี ขอบครีบต่าง ๆ กลม ลำตัวและครีบมีสีดำคลํ้า ส่วนปลาขนาดเล็กมีสีจางกว่าและมีลายบั้งพาดลำตัวเป็นระยะ ๆ อาศัยอยู่ในแหล่งนํ้าแทบทุกประเภท พบขึ้นมาบนบกในฤดูฝนเสมอ ซึ่งเป็นธรรมชาติการย้ายถิ่นที่อยู่อาศัยแบบหนึ่ง และยังแสดงให้เห็นความสามารถในการหายใจในที่ดอนได้อีกด้วย ขนาดยาวได้ถึง ๒๕ เซนติเมตร, หมอไทย หรือ สะเด็ด ก็เรียก, อีสานเรียก เข็ง.
-
หมอก
หมายถึง [หฺมอก] น. ละอองน้ำขนาดเล็กมากที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า เกิดจากการกลั่นตัวของไอนํ้า ลอยอยู่ในอากาศ.
ว. สีเทาแก่อย่างสีเมฆ, เป็นฝ้ามัว เช่น ตาหมอก.
-
หมอขวัญ
หมายถึง น. ผู้รู้พิธีทำขวัญ, หมอทำขวัญ ก็เรียก; ผู้มีความรู้ทางคชศาสตร์และเป็นหัวหน้าในการจับช้าง, หมอเฒ่า ก็เรียก.
-
หมอความ
หมายถึง (ปาก) น. ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้ว่าต่างแก้ต่างคู่ความในเรื่องอรรถคดี, ทนาย หรือ ทนายความ ก็เรียก.
-
หมอง
หมายถึง [หฺมอง] ว. ขุ่น, มัว, เช่น เครื่องแก้วหมอง เครื่องเงินหมอง, ไม่ผ่องใส, ไม่แจ่มใส, เช่น หน้าหมอง.
-
หมองมัว
หมายถึง ว. ไม่แจ่มใส, ไม่เบิกบาน.
-
หมองหมาง
หมายถึง ว. ไม่ผ่องใสเพราะมีความขุ่นเคืองใจ.
-
หมองหม่น
หมายถึง ว. ไม่ผ่องใส, ไม่สบายใจ, ไม่เบิกบาน, หม่นหมอง ก็ว่า.
-
หมองู
หมายถึง น. ผู้มีความชำนาญในการจับงูเห่ามาเลี้ยงเพื่อนำไปแสดง.
-
หมองูตายเพราะงู
หมายถึง น. ผู้ที่ชำนาญในการเอางูเห่ามาเลี้ยงเป็นอาชีพก็อาจถูกงูเห่ากัดตายเพราะความประมาทได้, โดยปริยายหมายถึงผู้ที่มีความรู้อาจตายหรือพลาดท่าเสียทีเพราะความรู้ของตนก็ได้.
-
หมองใจ
หมายถึง ก. ขุ่นใจ, มีใจไม่ผ่องใส; ขัดเคืองกัน.
-
หมอช้างเหยียบ
หมายถึง น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Pristolepis fasciatus ในวงศ์ Nandidae พบทั่วไป รูปร่างคล้ายปลาหมอ หรือ ปลาเสือ แต่แบนข้างและกว้างกว่า ข้างตัวมีลายคลํ้าหลายลายพาดขวาง ขนาดยาวได้ถึง ๒๐ เซนติเมตร, ช้างเหยียบ กระตรับ ตะกรับหน้านวล ก๋า หรือ อีก๋า ก็เรียก.
-
หมอดู
หมายถึง น. ผู้ทำนายโชคชะตาราศี.
-
หมอตาล
หมายถึง น. ชื่อปลานํ้าจืดชนิด Helostoma temminckii ในวงศ์ Anabantidae ลำตัวแบนข้างและกว้างมากกว่าปลาหมอ ปากยืดหดได้ และมีนิสัยเอาปากชนกับตัวอื่น จึงเรียกกันว่า ปลาจูบ พื้นลำตัวและครีบสีนํ้าตาลอ่อนหรือขาวนวล พบในเขตที่ลุ่ม ขนาดยาวได้ถึง ๓๐ เซนติเมตร, ใบตาล อีตาล อีโก๊ะ หรือ วี ก็เรียก.
-
หมอตำแย
หมายถึง น. หญิงที่มีอาชีพทำคลอดตามแผนโบราณ.
-
หมอทำขวัญ
หมายถึง น. ผู้รู้พิธีทำขวัญ, หมอขวัญ ก็เรียก.
-
หมอน
หมายถึง [หฺมอน] น. เครื่องสำหรับหนุนศีรษะหรือหนุนสิ่งต่าง ๆ เป็นต้น, เรียกตามรูปทรงก็มี เช่น หมอนขวาน หมอนตะพาบ หมอนหน้าอิฐ, เรียกตามวัตถุประสงค์ที่ใช้สอยก็มี เช่น หมอนหนุนศีรษะ หมอนหนุนเท้า หมอนหนุนรางรถไฟ, เรียกตามวัตถุที่ใช้ทำก็มี เช่น หมอนไม้ หมอนอิฐ; เครื่องสำหรับอัดดินปืนในลำกล้องให้แน่น.
-
หมอนขวาน
หมายถึง น. หมอนที่ทำหน้าตัดเป็นรูปสามเหลี่ยมคล้ายขวาน ใช้อิง.
-
หมอนข้าง
หมายถึง น. หมอนที่มีลักษณะกลมยาวเกินกึ่งกาย นิยมวางข้าง ๆ ยาวไปตามที่นอน.
-
หมอนทอง
หมายถึง น. (๑) ชื่อมะม่วงพันธุ์หนึ่งของชนิด Mangifera indica L.
(๒) ชื่อทุเรียนพันธุ์หนึ่ง.
-
หมอนวด
หมายถึง น. ผู้มีความชำนาญในการนวดเพื่อให้คลายจากความเจ็บปวดหรือเมื่อยขบ.
-
หมอน้อย
หมายถึง น. อุปกรณ์ที่ใช้ในการนวดเช่นนมไม้; เรียกตัวปลิงที่ใช้กอกเลือดว่าหมอน้อย.
-
หมอน้อย
หมายถึง น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Murraya koenigii (L.) Spreng. ในวงศ์ Rutaceae ใบมีขนนุ่ม ใช้ทำยาได้.
-
หมอน้ำมัน
หมายถึง น. ผู้ชำนาญในการขี่ช้างตกมัน.
-
หมอบ
หมายถึง [หฺมอบ] ก. กิริยาที่คู้เข่าลงและยอบตัวให้ท่อนแขนส่วนล่างราบอยู่กับพื้น, ยอบตัวลงในอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น; (ปาก) สิ้นเรี่ยวสิ้นแรง, ลุกไม่ขึ้น, เช่น ถูกตีเสียหมอบ เป็นไข้เสียหมอบ.
-
หมอบกระแต
หมายถึง (สำ) ก. หมอบนิ่งไม่มีทางสู้.
-
หมอบกราบ
หมายถึง ก. หมอบแล้วน้อมศีรษะลงจดมือที่ประนมอยู่กับพื้น.
-
หมอบราบคาบแก้ว
หมายถึง (สำ) ก. ยอมตามโดยไม่ขัดขืน, ยอมแพ้โดยดี.
-
หมอผี
หมายถึง น. ผู้ที่เชื่อกันว่ามีอำนาจเลี้ยง ควบคุม ใช้งานและปราบผีเป็นต้นได้.
-
หมอพัดโตนด
หมายถึง [-ตะโหฺนด] น. หมอรักษาโรคช้างในทางยา.