-
ยาวัส
หมายถึง น. ฟ่อนหญ้า, หญ้าหรืออาหารสำหรับสัตว์. (ส.).
-
ยาวเฟื้อย
หมายถึง ว. ยาวมาก (มักใช้แก่สิ่งที่เป็นเส้นอย่างผมหรือหางไก่เป็นต้น) เช่น ผมยาวเฟื้อย ไก่ฟ้าหางยาวเฟื้อย.
-
ยาวเหยียด
หมายถึง ว. ทอดตรงออกไปเต็มเหยียด เช่น นอนยาวเหยียด, ยาวเป็นแถวเป็นแนวไปไกล เช่น ขบวนยาวเหยียด, ยาวมากเกินไป เช่น พรรณนาสรรพคุณเสียยาวเหยียด.
-
ยาสมุนไพร
หมายถึง (กฎ) น. ยาที่ได้จากพฤกษชาติ สัตว์ หรือแร่ ซึ่งมิได้ผสม ปรุง หรือแปรสภาพ.
-
ยาสลบ
หมายถึง น. สารเคมีที่ใช้ในการแพทย์เพื่อทำให้สลบ.
-
ยาสั่ง
หมายถึง น. ยาพิษจำพวกหนึ่งที่เชื่อกันว่า ถ้าผู้ใดกินเข้าไปแล้วจะต้องตาย เมื่อไปกินอาหารที่กำหนดหรือตามเวลาที่กำหนดไว้.
-
ยาสามัญประจำบ้าน
หมายถึง (กฎ) น. ยาแผนปัจจุบันหรือยาแผนโบราณ ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศเป็นยาสามัญประจำบ้าน.
-
ยาสีฟัน
หมายถึง น. สิ่งที่เป็นผงหรือครีมเป็นต้นใช้สีฟันเพื่อรักษาฟันให้สะอาดและแข็งแรง.
-
ยาสุมหัว
หมายถึง น. ยาที่ใช้สมุนไพร เช่น ว่านเปราะ หัวหอม โขลกพอกกระหม่อมเด็กแก้หวัด.
-
ยาสูบ
หมายถึง น. ยาสำหรับสูบ มีทั้งที่เป็นมวนและที่เป็นเส้นสำหรับสูบกล้อง; (กฎ) บุหรี่ซิกาแรต บุหรี่ซิการ์ บุหรี่อื่น ยาเส้นปรุง รวมตลอดถึงยาเคี้ยวด้วย.
-
ยาสูบ
หมายถึง น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Nicotiana tabacum L. ในวงศ์ Solanaceae ใบหั่นเป็นเส้นใช้กินกับหมากหรือมวนสูบ ทำเป็นผงใช้เป่าหรือสูดดม.
-
ยาสูบ
หมายถึง น. ใบของต้นยาสูบ (Nicotiana tabacum L.) ที่หั่นเป็นเส้นใช้ใบตองหรือใบจากเป็นต้นมวนสูบ.
-
ยาหมู่
หมายถึง น. ยาที่ประกอบด้วยสิ่งต่าง ๆ ที่เป็นของแข็ง มีแก่นไม้ เขี้ยวงา กระดูก เป็นต้น ใช้ฝนกินแก้ร้อนในและผิดสำแลง.
-
ยาหม่อง
หมายถึง น. ยาขี้ผึ้งชนิดหนึ่ง ใช้ทา นวด เป็นต้น.
-
ยาหม้อ
หมายถึง น. ยาไทยที่ประกอบด้วยสมุนไพร กระดูกสัตว์ และเครื่องยาอื่น ๆ ใส่หม้อต้มแล้วกินน้ำที่เคี่ยวจนงวดเพื่อบำบัดโรค.
-
ยาหม้อใหญ่
หมายถึง (สำ) น. สิ่งที่น่าเบื่อ เช่น วิชาคำนวณเป็นยาหม้อใหญ่.
-
ยาหยัง
หมายถึง [-หฺยัง] ก. ชนะศัตรู. (ช.).
-
ยาหยี
หมายถึง [-หฺยี] น. น้องรัก. (ช.).
-
ยาหัด
หมายถึง ว. ชั่ว, ไม่ดี, หยาบ, ไม่งาม. (ช.).
-
ยาอัด
หมายถึง (กฎ) น. ส่วนใดส่วนหนึ่งของต้นยาสูบซึ่งได้ป่นหรือย่อยและทำเป็นแผ่นโดยมีวัตถุอื่นเจือปนด้วยหรือไม่ก็ตาม.
-
ยาอุทัย
หมายถึง น. ยาสำหรับหยดลงน้ำ มีสีชมพูทำให้น้ำมีกลิ่นหอมชื่นใจ.
-
ยาเขียว
หมายถึง น. ยาแก้ไข้ ทำด้วยใบไม้ล้วน มีหลายชนิด เช่น ยาเขียวใหญ่ ยาเขียวเล็ก ยาเขียวมหาอุดม.
-
ยาเขียว
หมายถึง ดู รางจืด (๑).
-
ยาเคี้ยว
หมายถึง (กฎ) น. ส่วนใดส่วนหนึ่งของใบยาแห้ง นอกจากใบยาแห้งพันธุ์ยาสูบพื้นเมือง ซึ่งได้ปรุงหรือปนด้วยวัตถุอื่นนอกจากน้ำเพื่ออมหรือเคี้ยว.
-
ยาเบื่อ
หมายถึง น. ยาพิษเป็นต้นที่กินแล้วทำให้เมาหรือตาย.
-
ยาเป่า
หมายถึง น. ยาผงใช้เป่าเข้าลำคอ แก้เจ็บคอ.
-
ยาเยีย
หมายถึง ก. รักษา, บำรุง.
-
ยาเสพติด
หมายถึง น. ยาหรือสารเคมีซึ่งเมื่อเสพหรือฉีดเข้าสู่ร่างกายติดต่อกันชั่วระยะเวลาหนึ่งก็จะติด ก่อให้เกิดพิษเรื้อรัง ทำให้ร่างกายและจิตใจเสื่อมโทรม เช่น ฝิ่น กัญชา เฮโรอีน ยานอนหลับ สุรา.
-
ยาเสพติดให้โทษ
หมายถึง (กฎ) น. สารเคมีหรือวัตถุชนิดใด ๆ ซึ่งเมื่อเสพเข้าสู่ร่างกายไม่ว่าจะโดยรับประทาน ดม สูบ ฉีด หรือด้วยประการใด ๆ แล้วทำให้เกิดผลต่อร่างกายและจิตใจในลักษณะสำคัญ เช่นต้องเพิ่มขนาดการเสพขึ้นเป็นลำดับ มีอาการถอนยาเมื่อขาดยา มีความต้องการเสพทั้งทางร่างกายและจิตใจอย่างรุนแรงตลอดเวลา และสุขภาพโดยทั่วไปจะทรุดโทรมลง กับรวมตลอดถึงพืชหรือส่วนของพืชที่เป็นหรือให้ผลผลิตเป็นยาเสพติดให้โทษ หรืออาจใช้ผลิตเป็นยาเสพติดให้โทษและสารเคมีที่ใช้ในการผลิตยาเสพติดให้โทษด้วย ทั้งนี้ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศในราชกิจจานุเบกษา แต่ไม่หมายความถึงยาสามัญประจำบ้านบางตำรับตามกฎหมายว่าด้วยยาที่มียาเสพติดให้โทษผสมอยู่.
-
ยาเส้น
หมายถึง น. ยาสูบชนิดหนึ่งที่หั่นใบยาเป็นเส้น ๆ หรือเป็นชิ้นเล็ก ๆ สำหรับมวนสูบหรือใส่กล้องสูบ; (กฎ) ใบของต้นยาสูบหรือยาอัดซึ่งได้หั่นเป็นเส้นและแห้งแล้ว.
-
ยาเส้นปรุง
หมายถึง (กฎ) น. ใบยาซึ่งมิใช่ใบยาพันธุ์ยาสูบพื้นเมืองหรือยาอัด ซึ่งได้หั่นเป็นเส้นและปรุงหรือปนด้วยวัตถุอื่นนอกจากน้ำ.
-
ยาเหน็บ
หมายถึง น. ยาที่ใช้สอดเข้าไปในช่องทวารหนักเพื่อให้อุจจาระออก.
-
ยาเหลือง
หมายถึง น. ยาน้ำชนิดหนึ่งสีเหลือง สำหรับใส่แผลเรื้อรัง.
-
ยาแดง
หมายถึง น. ยาสูบชนิดหนึ่งของจีน เส้นแดง; ยาผงชนิดหนึ่งสีแดงใช้ชงกินแก้ร้อนใน; ยาน้ำชนิดหนึ่งสีแดง สำหรับใส่แผลสด.
-
ยาแผนปัจจุบัน
หมายถึง (กฎ) น. ยาที่มุ่งหมายสำหรับใช้ในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม การประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบัน หรือการบำบัดโรคสัตว์.
-
ยาแผนโบราณ
หมายถึง (กฎ) น. ยาที่มุ่งหมายสำหรับใช้ในการประกอบโรคศิลปะแผนโบราณ หรือการบำบัดโรคสัตว์ ซึ่งอยู่ในตำรายาแผนโบราณที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศ หรือยาที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศเป็นยาแผนโบราณ หรือยาที่ได้รับอนุญาตให้ขึ้นทะเบียนตำรับยาเป็นยาแผนโบราณ.
-
ยาแฝด
หมายถึง น. ยาหรือสิ่งที่ผู้หญิงให้ผัวกินเพื่อให้หลงรักตัวคนเดียว.
-
ยาโป๊
หมายถึง น. ยาชูกำลังให้กระชุ่มกระชวยเหมือนเป็นหนุ่มสาวขึ้น.
-
ยาใจ
หมายถึง ว. เป็นที่บำรุงหัวใจ, เป็นที่ชื่นใจ.
-
ยาไฉน
หมายถึง [-ฉะไหฺน] (กลอน) ก. อย่าได้สงสัย, ไม่ต้องสงสัย, เช่น พิศบ่พรรับโอ้อ้า เทพไสร้ยาไฉน. (ลอ).
-
ยาไส้
หมายถึง (ปาก) ก. ประทังความหิว.
-
ยาไส้
หมายถึง (ปาก) ก. ประทังความหิว เช่น หากินไม่พอยาไส้.
-
ยำ
หมายถึง ก. เคล้าคละ, ปะปน.
น. ชื่อกับข้าวอย่างหนึ่งที่ปรุงโดยเอาผักและเนื้อสัตว์เป็นต้นมาเคล้าเข้าด้วยกัน เช่น ยำเนื้อ ยำเล็บมือนาง ยำปลากรอบ.
-
ยำ
หมายถึง ก. เคารพ, นับถือ.
-
ยำขโมย
หมายถึง น. ยำเนื้อย่างใส่แตงกวา ปรุงรสเปรี้ยว เค็ม เผ็ด.
-
ยำทวาย
หมายถึง น. ยำชนิดหนึ่ง มีผักลวกเช่นผักบุ้ง กะหล่ำปลี ถั่วงอก ราดด้วยหัวกะทิและน้ำพริกซึ่งปรุงรสเปรี้ยว เค็ม หวาน และโรยงาคั่ว.
-
ยำยาม
หมายถึง ก. ชมเชย.
-
ยำสลัด
หมายถึง น. ยำชนิดหนึ่งตามแบบตะวันตก ประกอบด้วยผักสดหลายชนิด เช่น ผักกาดหอม หอมหัวใหญ่ มะเขือเทศ แตงกวา เป็นหลัก และอาจมีเนื้อสัตว์หรือไข่ด้วย ราดด้วยน้ำปรุงรสที่เรียกว่า น้ำสลัด.
-
ยำเกรง
หมายถึง ก. เกรงกลัวเพราะความเคารพนับถือ, ยำเยง ก็ว่า.
-
ยำเยง
หมายถึง (แบบ) ก. ยำเกรง.
-
ยำเยีย
หมายถึง ก. ถูกกระทำในทางร้ายโดยวิธีใช้เวทมนตร์ต่าง ๆ, มักใช้ว่า ถูกกระทำยำเยีย.
-
ยำใหญ่
หมายถึง น. ยำที่ใส่แตงกวา ไข่ต้ม กุ้งต้ม หมูต้ม หนังหมู เห็ดหูหนู หัวผักกาดขาว ใบสะระแหน่ ใบโหระพา ปรุงให้มีรสเปรี้ยว เค็ม หรือหวานด้วยก็ได้.
-
ยิก,ยิก ๆ
หมายถึง ว. อาการที่ทำติดต่อกันถี่ ๆ บ่อย ๆ เช่น ท้ายิกเลย เกาหัวยิก ๆ ชวนยิก ๆ, ขยิก ก็ใช้.
-
ยิง
หมายถึง ก. ทำให้อาวุธเช่นลูกศรหรือลูกปืนแล่นออกไปโดยแรงด้วยกำลังส่ง เช่น ยิงธนู ยิงปืน.
-
ยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว
หมายถึง (สำ) ก. ทำอย่างเดียวได้ผล ๒ อย่าง, ลงทุนครั้งเดียวได้ผลกำไร ๒ ทาง.
-
ยิงฟัน
หมายถึง ก. แยกริมฝีปากให้เห็นฟันขบกัน, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ แยกเขี้ยว เป็น แยกเขี้ยวยิงฟัน.
-
ยิงลม
หมายถึง น. เรียกตัวไม้ประกอบเครื่องบนหลังคาเรือน ทำหน้าที่ยันอยู่ข้างหลังจั่ว ตั้งทแยงปลายข้างหนึ่งยันกับขื่อเพื่อเสริมให้จั่วมั่นคง.
-
ยิงเป้า
หมายถึง ก. ต้องโทษโดยยิงให้ตายเพราะความผิดร้ายแรง.
-
ยิฏฐะ,ยิฐะ
หมายถึง [ยิดถะ] น. การบูชา, การเซ่นสรวง. (ป. ยิฏฺ; ส. อิษฺฏ).
-
ยิน
หมายถึง ก. รู้เสียงด้วยหู (มักใช้ว่า ได้ยิน), ฟัง, ใช้ประกอบกับคำอื่นหมายความว่า รู้สึก, ชอบ, ยอม ก็มี.
-
ยิน
หมายถึง น. ส่วนหนึ่งของขอช้างที่ยื่นออกจากตัวขออีกข้างหนึ่ง.
-
ยินดี
หมายถึง ก. ชอบใจ, ดีใจ.
-
ยินมลาก
หมายถึง [-มะลาก] ก. ดีใจมาก, ชอบใจมาก.
-
ยินยอม
หมายถึง ก. ยอม, ไม่ขัด, ตกลง, ชอบใจ, ตาม.
-
ยินยอมพร้อมใจ
หมายถึง ก. เห็นด้วยร่วมกัน.
-
ยินร้าย
หมายถึง ก. ไม่พอใจ, ไม่ชอบใจ.
-
ยินลากขากดี
หมายถึง ก. พอใจและภูมิใจมาก เช่น จะยินลากขากดีด้วยนาง. (ดอกสร้อยสวรรค์ครั้งกรุงเก่า).
-
ยินแคลน
หมายถึง ก. รู้สึกลำบาก.
-
ยินใจ
หมายถึง ก. พอใจ, ตามใจ.
-
ยิบ
หมายถึง ว. ยิ่ง, มักใช้ประกอบคำ ถี่ หรือ ละเอียด เป็น ถี่ยิบ ละเอียดยิบ.
-
ยิบ
หมายถึง (ปาก) ก. ยักเอาไว้, ริบไว้, เช่น ไม่รู้ว่าใครเอาของมาลืมทิ้งไว้ เลยยิบเอาไปเสียเลย.
-
ยิบ ๆ
หมายถึง ว. อาการที่รู้สึกคันทั่วไปตามผิวหนังเพราะเป็นผดหรือถูกละอองเป็นต้น เช่น คันผดยิบ ๆ; อาการกะพริบตาถี่ ๆ เช่น ทำตายิบ ๆ; เป็นประกายอย่างเปลวแดด เช่น เห็นแดดยิบ ๆ.
-
ยิบหยี
หมายถึง ว. ทำตาหยีพร้อมกับทำตายิบ ๆ ด้วย เช่น ทำตายิบหยี.
-
ยิปซัม
หมายถึง น. แร่ชนิดหนึ่ง ชื่อไฮเดรเตดแคลเซียมซัลเฟต (hydrated calcium sulphate) มีสูตร CaSO4·2H2O เมื่อนำมาเผาให้ร้อนถึง ๑๒๐ °-๑๓๐ °ซ. จะได้ผงสีขาว เรียกว่า ปูนปลาสเตอร์, หินฟองเต้าหู้ หรือ เกลือจืด ก็เรียก. (อ. gypsum).
-
ยิปซี
หมายถึง น. ชนเผ่าเร่ร่อน เชื้อสายคอเคซอยด์ ผิวคลํ้า เดิมอาศัยอยู่ในอินเดีย เข้าไปเร่ร่อนในยุโรปประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๐ ดำรงชีพด้วยการเล่นดนตรี ค้าม้า ทำนายโชคชะตา เป็นต้น. (อ. gypsy, gipsy).
-
ยิมนาสติก
หมายถึง น. ชื่อกีฬาชนิดหนึ่ง แข่งขันกันโดยผู้เล่นต้องแสดงท่าต่าง ๆ ที่มีทั้งท่าบังคับและท่าสมัครให้เข้ากับอุปกรณ์การเล่นแต่ละอย่าง เช่น บาร์เดี่ยว บาร์คู่ ห่วงนิ่ง. (อ. gymnastic).
-
ยิหวา
หมายถึง [-หฺวา] น. ดวงชีวิต, ดวงใจ. (ช.).
-
ยิ่ง
หมายถึง ว. ถ้าอยู่ข้างหลัง หมายความว่า เป็นยอด, ที่สุด, เช่น งามยิ่ง ดียิ่ง, ถ้าอยู่ข้างหน้า ใช้ในเชิงเปรียบเทียบหมายความว่า เกิน, ลํ้า, เพิ่มขึ้น, เจริญขึ้น, มากขึ้น, ฯลฯ เช่น ยิ่งงาม ยิ่งดี, ถ้าประกอบหน้าคำอื่นมักมาเป็นคู่กันเสมอ เช่น ยิ่งมากยิ่งดี ยิ่งตียิ่งกัด ยิ่งแก่ยิ่งโง่ ยิ่งโตยิ่งเซ่อ.
-
ยิ่งกว่านั้น
หมายถึง ว. มากกว่านั้น.
-
ยิ่งนัก
หมายถึง ว. อย่างยิ่ง.
-
ยิ่งยวด
หมายถึง ว. เยี่ยมที่สุด เช่น มีความสามารถอย่างยิ่งยวด, มากที่สุด เช่น ใช้ความพยายามอย่างยิ่งยวด, ยวดยิ่ง ก็ว่า.
-
ยิ่งใหญ่
หมายถึง ว. มีอำนาจมาก เช่น นักการเมืองผู้ยิ่งใหญ่, มีสติปัญญาความสามารถสูง เช่น กวีผู้ยิ่งใหญ่, สำคัญ เช่น ลดราคาครั้งยิ่งใหญ่.
-
ยิ้ม
หมายถึง ก. แสดงให้ปรากฏว่าชอบใจ เยาะเย้ย หรือเกลียดชัง เป็นต้น ด้วยริมฝีปากและใบหน้า.
-
ยิ้มกริ่ม
หมายถึง ก. ยิ้มน้อย ๆ ด้วยความกระหยิ่มใจหรือพอใจ, กระหยิ่มยิ้มย่อง.
-
ยิ้มด้วยปาก ถากด้วยตา
หมายถึง (สำ) ก. เยาะเย้ยด้วยกิริยาท่าทาง.
-
ยิ้มน้อยยิ้มใหญ่
หมายถึง ก. ยิ้มแล้วยิ้มอีกด้วยความดีใจหรืออิ่มเอิบใจ.
-
ยิ้มมุมปาก
หมายถึง ก. ยิ้มที่มุมปากข้างใดข้างหนึ่งโดยไม่เปิดปาก.
-
ยิ้มยียวน
หมายถึง ก. ยิ้มกวนให้เกิดโทสะหรือชวนให้หมั่นไส้.
-
ยิ้มย่อง,ยิ้มย่องผ่องใส
หมายถึง ก. ยิ้มด้วยความอิ่มใจ, กระยิ้มกระย่อง ก็ว่า.
-
ยิ้มละไม
หมายถึง ก. ยิ้มน้อย ๆ อยู่ในหน้า.
-
ยิ้มสู้
หมายถึง ก. ยิ้มพร้อมที่จะสู้กับอุปสรรคอันตรายใด ๆ โดยไม่ยอมถอย.
-
ยิ้มหัว
หมายถึง ก. ยิ้มแกมหัวเราะ, ยิ้มแย้มหยอกล้อกัน.
-
ยิ้มเก้อ,ยิ้มค้าง
หมายถึง ก. อาการที่ยิ้มให้เขาแล้วเขาไม่ยิ้มตอบ ทำให้รู้สึกเก้อเขิน.
-
ยิ้มเจื่อน
หมายถึง ก. ยิ้มวางหน้าไม่สนิท.
-
ยิ้มเผล่
หมายถึง ก. ยิ้มอย่างกระหยิ่มอิ่มใจ.
-
ยิ้มเฝื่อน
หมายถึง ก. ยิ้มวางหน้าไม่สนิทคล้ายกินของมีรสเฝื่อน.
-
ยิ้มเยาะ
หมายถึง ก. ยิ้มเป็นเชิงเย้ยหยัน.
-
ยิ้มเหย
หมายถึง [-เหฺย] ก. ยิ้มหน้าเบ้, ฝืนยิ้ม.
-
ยิ้มแก้เก้อ,ยิ้มแก้ขวย
หมายถึง ก. อาการที่รู้สึกเก้อหรือขวยแล้วไม่รู้จะทำอย่างไร ก็ฝืนยิ้มออกมา.
-
ยิ้มแฉ่ง
หมายถึง ก. ยิ้มอย่างร่าเริงเบิกบาน.