-
ประคอง
หมายถึง ก. พยุงให้ทรงตัวอยู่ เช่น ประคองตัวเอง, ช่วยพยุงไม่ให้เซไม่ให้ล้มเป็นต้น เช่น ประคองคนเจ็บให้ลุก ประคองคนแก่เดิน, ระมัดระวังไม่ให้หกหรือพลั้งพลาด เช่น ประคองชามแกงให้ดี, โอบรัดเบา ๆ เช่น หนุ่มสาวเดินประคองกันไป; โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ประคองสถานการณ์บ้านเมืองไว้ให้ดี.
-
ประคับประคอง
หมายถึง ก. คอยระมัดระวังพยุงไว้, คอยบำรุงรักษา, ทะนุถนอมอย่างดี.
-
ประคัลภ์
หมายถึง (แบบ) น. ความกล้า, ความสามารถ, ความคะนอง.
ว. คล่องแคล่ว, ประเปรียว. (ส.).
-
ประคารม
หมายถึง ก. ตีฝีปากกัน.
-
ประคำ
หมายถึง น. ลูกกลม ๆ ที่ร้อยเป็นพวงสำหรับเป็นเครื่องหมายการนับในเวลาบริกรรมภาวนาหรือสำหรับใช้เป็นเครื่องราง, เรียกเครื่องประดับที่ทำด้วยทองคำเป็นต้นมีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น.
-
ประคำดีควาย
หมายถึง น. ชื่อไม้ต้น ๒ ชนิดในสกุล Sapindus วงศ์ Sapindaceae คือ ชนิด S. trifoliatus L. ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อย ๔-๖ ใบ และชนิด S. rarak A. DC. มีใบย่อย ๑๔-๓๐ ใบ ทั้ง ๒ ชนิดผลกลมขนาดผลพุทรา ใช้ทำยาได้ เมื่อชงกับนํ้าร้อน ใช้ซักผ้าไหมหรือล้างเครื่องเพชรแทนสบู่ได้, มะคำดีควาย หรือ มะซัก ก็เรียก.
-
ประคำร้อย
หมายถึง น. ชื่อฝีชนิดหนึ่งเกิดขึ้นบริเวณลำคอ เป็นเม็ดเรียงกันรอบคอ.
-
ประคำไก่
หมายถึง น. ชื่อไม้ต้นชนิด Drypetes roxburghii Wall. ในวงศ์ Euphorbiaceae ลำต้นและกิ่งก้านสีขาวนวล ใบหนาเป็นมัน ผลกลมรีสีขาวอมเทา ใช้ทำยาได้, มะคำไก่ ก็เรียก.
-
ประคิ่น,ประคิ่นวินชา
หมายถึง ก. ประจง, ค่อย ๆ ทำให้เรียบร้อย, ประคอง.
-
ประคุณ
หมายถึง (แบบ) ก. คล่องแคล่ว, ชำนาญ. (ส. ปฺรคุณ ว่า ตรง, สัตย์ซื่อ, ซื่อตรง; ป. ปคุณ).
-
ประจง
หมายถึง ก. บรรจง, ทำให้ดี.
-
ประจญ
หมายถึง [ปฺระจน] ก. ต่อสู้, สู้รบ, ต้านทาน, ผจญ ก็ว่า.
-
ประจบ
หมายถึง ก. บรรจบ, เพิ่มให้ครบจำนวน, เช่น มีสลึงพึงประจบให้ครบบาท; จดกัน, ใกล้ชิดติดต่อกัน, เช่น ปูกระดานให้ประจบกัน ทาง ๒ สายมาประจบกัน, ทำให้เข้ากันสนิท เช่น ติดกรอบหน้าต่างให้มุมประจบกัน.
-
ประจบ,ประจบ,ประจบประแจง
หมายถึง ก. พูดหรือทำให้เขารักเขาชอบ.
-
ประจบสอพลอ
หมายถึง ก. ประจบประแจงผู้บังคับบัญชาหรือผู้มีฐานะสูงกว่าด้วยการกล่าวร้ายป้ายสีผู้อื่นเป็นต้นเพื่อประโยชน์ของตน.
-
ประจวบ
หมายถึง ก. จำเพาะพอดี, สบเหมาะ, บังเอิญพบ, เช่น นํ้าเหนือหลากมาประจวบกับนํ้าทะเลหนุน นํ้าเลยท่วม.
-
ประจักษ,ประจักษ-,ประจักษ์
หมายถึง ว. ปรากฏชัด อาจเป็นทางตาหรือใจก็ได้ เช่น ประจักษ์แก่ตา ประจักษ์แก่ใจ. (ส. ปฺรตฺยกฺษ; ป. ปจฺจกฺข).
-
ประจักษนิยม
หมายถึง [ปฺระจักสะ-] น. ประสบการณ์นิยม.
-
ประจักษ์พยาน
หมายถึง (กฎ) น. พยานบุคคลที่เป็นผู้ได้เห็น ได้ยิน หรือทราบข้อความเกี่ยวในเรื่องที่ให้การเป็นพยานนั้นมาด้วยตนเองโดยตรง.
-
ประจัญ
หมายถึง [ปฺระจัน] ก. ปะทะต่อสู้, ผจัญ ก็ว่า.
-
ประจัญบาน
หมายถึง ก. รบอย่างตะลุมบอน.
-
ประจัน
หมายถึง ก. กั้นเป็นส่วนสัด เช่น ฝาประจันห้อง; ประชัน, ประเชิญ, เผชิญ, เช่น หันหน้าประจันกัน; เรียกไม้ที่ใช้คํ้าแคมเรือที่เบิกได้ที่แล้วเพื่อไม่ให้หุบว่า ไม้ประจัน.
-
ประจันหน้า
หมายถึง ก. เผชิญหน้ากัน, อยู่ต่อหน้ากัน.
-
ประจาก
หมายถึง ก. พรากไป, จากไป.
-
ประจาค
หมายถึง ก. สละ, ให้. (ป. ปริจฺจาค; ส. ปฺรตฺยาค).
-
ประจาน
หมายถึง ก. ประกาศเปิดเผยความชั่วให้รู้ทั่วกันด้วยวิธีต่าง ๆ เช่น พูดประจาน ตัดหัวเสียบประจาน พาตระเวนประจานทั่วเมือง. (ข. ผจาล ว่า ทำให้เข็ดหลาบ).
-
ประจำ
หมายถึง ว. เป็นปรกติ, เสมอ, เช่น มาเป็นประจำ นั่งประจำ; เฉพาะ เช่น ตราประจำกระทรวง ตราประจำตำแหน่ง; ที่กำหนดให้มีเป็นปรกติ เช่น งานประจำปี, เรียกรถโดยสารที่วิ่งอยู่บนเส้นทางใดเส้นทางหนึ่งเป็นปรกติว่า รถประจำทาง, เรียกครูหรืออาจารย์ที่สอนและดูแลรับผิดชอบนักเรียนชั้นใดชั้นหนึ่งเป็นปรกติว่า ครูหรืออาจารย์ประจำชั้น, เรียกบัตรที่ออกให้ไว้เฉพาะบุคคลและจะต้องเก็บไว้กับตัวเป็นปรกติว่า บัตรประจำตัว, เรียกลูกจ้างที่จ้างไว้เป็นปรกติ ไม่ใช่ชั่วคราวว่า ลูกจ้างประจำ, เรียกผู้ที่มาติดต่อหรือไปมาหาสู่กันเสมอเป็นปรกติ เช่น ลูกค้าประจำ ขาประจำ, ลักษณะการฝากเงินไว้กับธนาคารโดยจะได้รับดอกเบี้ยเมื่อฝากครบตามเวลาที่กำหนดไว้ เรียกว่า ฝากประจำ.
น. เงินที่มอบไว้แก่คู่สัญญา โดยตกลงว่า ถ้าตนไม่ทำตามสัญญา ให้ริบเงินนั้นเสีย เรียกว่า เงินวางประจำ, มัดจำ ก็ว่า.
-
ประจำการ
หมายถึง ว. อยู่ในตำแหน่งหน้าที่ประจำ, ยังอยู่ในระหว่างปฏิบัติหน้าที่, เช่น ทหารประจำการ.
-
ประจำครั่ง,ประจำตรา
หมายถึง ก. เอาครั่งผนึกแล้วประทับเครื่องหมายเป็นสำคัญ.
-
ประจำฉัตร
หมายถึง น. ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์อนุราธา มี ๔ ดวง, ดาวนกยูง ดาวอนุราธ หรือ ดาวอนุราธะ ก็เรียก.
-
ประจำซอง
หมายถึง ก. เข้าประจำรักษาหน้าที่เมื่อมีเหตุฉุกเฉิน.
-
ประจำยาม
หมายถึง น. ชื่อลายอย่างหนึ่ง มีรูปเป็นดอก ๔ กลีบ วางเป็นระยะ ๆ คั่นลายอื่น.
-
ประจำเดือน
หมายถึง น. ระดู.
-
ประจำเมือง
หมายถึง น. ชื่อดาวพระศุกร์ที่เห็นในเวลาหัวคํ่า, ถ้าเห็นในเวลาเช้ามืด เรียกว่า ดาวรุ่ง หรือ ดาวประกายพรึก.
-
ประจิม
หมายถึง น. ทิศตะวันตก.
-
ประจิ้มประจ่อง
หมายถึง ก. หยิบหย่ง, ดัดจริตกรีดกราย.
-
ประจิ้มประเจ๋อ
หมายถึง ว. พูดจาและแสดงกิริยาเสนอหน้าอย่างเด็ก.
-
ประจุ
หมายถึง ก. บรรจุ, ใส่; ใส่เข้าที่ให้แน่น เช่น ประจุดินปืน; เข้าประจำที่, เข้าประจำตำแหน่ง.
น. เรียกยาที่ขับพิษถ่ายพิษว่า ยาประจุ.
-
ประจุขาด
หมายถึง น. เรียกวิธีกล่าวคำลาสึกจากพระ.
-
ประจุคมน์
หมายถึง ก. ลุกขึ้นต้อนรับ. (ป. ปจฺจุคฺคมน).
-
ประจุบัน
หมายถึง น. ปัจจุบัน. (ป. ปจฺจุปฺปนฺน; ส. ปฺรตฺยุตฺปนฺน).
-
ประจุโลหิต
หมายถึง ก. ฟอกเลือด.
-
ประจุไฟฟ้า
หมายถึง น. อนุภาคที่แสดงอำนาจไฟฟ้าซึ่งได้แก่ โปรตอน และอิเล็กตรอน วัตถุใดที่มีจำนวนโปรตอนมากกว่าจำนวนอิเล็กตรอน ก็กำหนดว่าวัตถุนั้นมีประจุไฟฟ้าบวก แต่ถ้ามีจำนวนอิเล็กตรอนมากกว่าจำนวนโปรตอน ก็กำหนดว่าวัตถุนั้นมีประจุไฟฟ้าลบ.
-
ประจ๋อประแจ๋
หมายถึง ว. กะหนอกะแหน, ฉอเลาะ, อาการที่พูดเอาอกเอาใจหรือประจบประแจง.
-
ประชด
หมายถึง ก. แกล้งทำให้เกินควรหรือพูดแดกดันเพราะความไม่พอใจ เช่น หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว พูดประชด, ประชดประชัน ก็ว่า, ในกลอนใช้ว่า ประทยด หรือ ประเทียด ก็มี.
-
ประชดประชัน
หมายถึง ก. พูดหรือทำเป็นเชิงกระทบกระแทกแดกดัน.
-
ประชน
หมายถึง ก. ประชัน, มักใช้เข้าคู่กับคำ ประชัน เป็น ประชนประชัน.
-
ประชวม
หมายถึง (กลอน) ก. ประชุม.
-
ประชวร
หมายถึง [ปฺระชวน] (ราชา) ก. เจ็บป่วย. (ใช้แก่เจ้านาย). (ส. ปฺรชฺวร).
-
ประชัน
หมายถึง ว. อาการที่แข่งขันเพื่อให้รู้ว่าใครจะแสดงได้ดีกว่าหรือเก่งกว่ากัน เช่น งิ้ว ๒ โรงประชันกัน อย่าเอาเป็ดขันประชันไก่, โดยปริยายหมายถึงอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น เด็กร้องไห้ประชันกัน.
-
ประชา
หมายถึง น. หมู่คน เช่น ปวงประชา. (ส.; ป. ปชา).
-
ประชากร
หมายถึง น. หมู่คน, หมู่พลเมือง (เกี่ยวกับจำนวน).
-
ประชากรศาสตร์
หมายถึง น. การศึกษาทางสถิติเกี่ยวกับประชากรในแง่อัตราการเกิด การตาย การย้ายถิ่น และการกระจาย เป็นต้น รวมทั้งผลกระทบที่มีต่อสภาวะทางสังคมและเศรษฐกิจ.
-
ประชาคม
หมายถึง น. ชุมชน, กลุ่มชนซึ่งอยู่รวมกันและมีการติดต่อสัมพันธ์กัน.
-
ประชาชน,ประชาราษฎร์
หมายถึง น. พลเมือง, สามัญชนทั่ว ๆ ไปที่ไม่ใช่ข้าราชการ พ่อค้า หรือนักบวช ในความว่า ข้าราชการ พ่อค้า และประชาชน.
-
ประชาชาติ
หมายถึง น. ประเทศ, ประชาชนที่เป็นพลเมืองของประเทศ, ชาติ ก็ว่า.
-
ประชาชี
หมายถึง (ปาก) น. ประชาชน.
-
ประชาทัณฑ์
หมายถึง น. การที่ฝูงชนกลุ้มรุมทำร้าย เป็นการลงโทษบุคคลที่ตนเข้าใจหรือนึกว่ามีความผิด โดยไม่ดำเนินการตามกระบวนการยุติธรรม.
-
ประชาธิปไตย
หมายถึง [ปฺระชาทิปะไต, ปฺระชาทิบปะไต] น. ระบอบการปกครองที่ถือมติปวงชนเป็นใหญ่, การถือเสียงข้างมากเป็นใหญ่. (ส. ปฺรชา + ป. อธิปเตยฺย).
-
ประชานาถ
หมายถึง น. พระพรหม. (ส.).
-
ประชาบดี
หมายถึง น. เจ้าแห่งสรรพสัตว์. (ส. ปฺรชาปติ).
-
ประชาบาล
หมายถึง น. การศึกษาของท้องถิ่น มีราชการบริหารส่วนท้องถิ่นเป็นผู้ดำเนินการ, เรียกโรงเรียนประเภทนี้ว่า โรงเรียนประชาบาล; (เลิก) การปกครองพลเมืองในท้องถิ่น.
-
ประชาพิจารณ์
หมายถึง น. การฟังความคิดเห็นของประชาชนส่วนใหญ่. (อ. public hearing).
-
ประชาภิบาล
หมายถึง น. ผู้ปกครองพลเมือง; การปกครองชาวเมือง. (ส.).
-
ประชามติ
หมายถึง น. มติของประชาชนส่วนใหญ่ในประเทศที่แสดงออกในเรื่องใดเรื่องหนึ่งหรือที่ใดที่หนึ่ง. (อ. plebiscite); มติของประชาชนที่รัฐให้สิทธิออกเสียงลงคะแนนรับรองร่างกฎหมายสำคัญที่ได้ผ่านสภานิติบัญญัติแล้ว หรือให้ตัดสินในปัญหาสำคัญในการบริหารประเทศ. (อ. referendum).
-
ประชาสงเคราะห์
หมายถึง น. การช่วยเหลือในด้านสวัสดิการ เช่นการบรรเทาทุกข์ผู้ประสบสาธารณภัยที่รัฐให้แก่ประชาชนที่ตกทุกข์ได้ยาก.
-
ประชาสัมพันธ์
หมายถึง ก. ติดต่อสื่อสารเพื่อส่งเสริมความเข้าใจอันถูกต้องต่อกัน.
น. เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบในการนี้.
-
ประชิด
หมายถึง ก. เข้าถึงตัว, เข้าชิดตัว, เช่น ผู้ร้ายมาประชิดตัว.
-
ประชี
หมายถึง ก. ทำสิ่งที่เป็นปุยอย่างสำลีหรือที่เป็นเส้นอย่างกลุ่มยาเส้นให้กระจายตัวออก.
-
ประชุม
หมายถึง ก. มารวมกันหรือเรียกให้มารวมกันเพื่อประโยชน์อย่างใดอย่างหนึ่ง, มาร่วมพบกันเพื่อปรึกษาหารือ, เช่น ประชุมกรรมการ, โดยปริยายใช้หมายถึงเอาสิ่งที่เป็นประเภทเดียวกันมารวมกัน เช่น ประชุมพงศาวดาร ประชุมปาฐกถา, บางทีใช้หมายความอย่างเดียวกับชุมนุม เช่น ประชุมพระบรมราชาธิบาย ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔.
-
ประชุมสุดยอด
หมายถึง น. การประชุมระหว่างประเทศของเจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารระดับสูงของรัฐบาล.
-
ประชุมเพลิง
หมายถึง [-เพฺลิง] ก. เผาศพ.
-
ประณต
หมายถึง ก. น้อมไหว้. (ส.).
-
ประณม
หมายถึง น. การน้อมไหว้. (ส.).
-
ประณาม
หมายถึง ก. น้อมไหว้ เช่น ขอประณามบาทบงสุ์พระทรงศรี. (ส. ปฺรณาม; ป. ปณาม).
-
ประณาม
หมายถึง ก. กล่าวร้ายให้เขาเสียหาย เช่น ถูกประณามว่าเป็นคนโกง; ขับไล่. (ส. ปฺรณาม; ป. ปณาม).
-
ประณิธาน
หมายถึง น. การตั้งความปรารถนา. (ส. ปฺรณิธาน; ป. ปณิธาน).
-
ประณิธิ
หมายถึง น. การตั้งความปรารถนา. (ส. ปฺรณิธิ; ป. ปณิธิ).
-
ประณีต
หมายถึง ว. ละเอียดลออ, เรียบร้อยงดงาม, เช่น ฝีมือประณีต ทำอย่างประณีต, ที่ปรุงอย่างสุดฝีมือด้วยของดี ๆ เช่น ปรุงอาหารอันประณีต. (ส. ปฺรณีต; ป. ปณีต).
-
ประณุท
หมายถึง [ปฺระนุด] ก. บรรเทา, ระงับ. (ส. ปฺรณุท; ป. ปนุท).
-
ประดง
หมายถึง น. ชื่อโรคผิวหนังจำพวกหนึ่ง ทำให้คันเป็นต้น ตามตำราแพทย์แผนโบราณว่ามีหลายชนิด เช่น ประดงเลือด ประดงลม.
-
ประดงแดง
หมายถึง ดู กระโดงแดง.
-
ประดน
หมายถึง ว. เก่า. (ส. ปฺรตน).
-
ประดน
หมายถึง ก. เพิ่มให้, เติมให้, แถมให้, ให้ทดแทนที่ขาดอยู่.
-
ประดนธรรม
หมายถึง น. ธรรมของเก่า.
-
ประดวน
หมายถึง ก. ยอน, แยง.
-
ประดอน
หมายถึง ก. อุดหรือยัดปิดรูไว้.
-
ประดอย
หมายถึง ก. ทำให้งดงามและละเอียดลออยิ่งขึ้น, มักใช้เข้าคู่กับคำ ประดิด เป็น ประดิดประดอย.
-
ประดัก ๆ
หมายถึง ว. อาการแห่งคนที่ตกนํ้าแล้วสำลักนํ้า เรียกว่า สำลักประดัก ๆ, อาการที่ชักหงับ ๆ ใกล้จะตาย.
-
ประดักประเดิด
หมายถึง ว. รี ๆ รอ ๆ, ที่ทำให้รู้สึกลำบากยุ่งยากกายหรือใจ.
-
ประดัง
หมายถึง ว. ยัดเยียดกันเข้ามา เช่น คนประดังกันเข้ามา, มาติด ๆ พร้อม ๆ กัน เช่น งานประดังเข้ามา; ดังขึ้นพร้อมกัน, แซ่ซ้อง, (หมายเอาเสียง).
-
ประดับ
หมายถึง ก. ตกแต่งให้งามด้วยสิ่งต่าง ๆ มีสร้อย แหวน เป็นต้น เช่น ประดับเหรียญตรา ประดับอาคารสถานที่ ประดับโคมไฟ, โดยปริยายหมายความว่า ประกอบ, เพิ่ม, เช่น ประดับบารมี.
-
ประดับประดา
หมายถึง (ปาก) ก. ประดับ.
-
ประดา
หมายถึง ว. บรรดา, ทั้งหมด, ถ้าใช้เข้าคู่กับคำ เต็ม เป็น เต็มประดา หมายความว่า เต็มที.
ก. เรียงหน้ากันเข้าไป.
-
ประดา
หมายถึง ก. ดำทน เช่น ประดานํ้า ประดาดิน.
-
ประดาก
หมายถึง น. ธงผืนผ้า. (ส. ปตาก; ป. ปฏาก).
-
ประดาตาย
หมายถึง ว. แทบตาย ในความว่า แทบล้มประดาตาย.
-
ประดาทัพ
หมายถึง ก. ตั้งกองทัพเรียงหน้ากระดานเข้าไป.
-
ประดาน้ำ
หมายถึง น. ผู้ชำนาญดำนํ้า.
-
ประดาป
หมายถึง น. ความร้อน, ความร้อนใจ, ความร้อนรน; อำนาจ, ความเป็นใหญ่, เกียรติยศ. (ส. ปฺรตาป; ป. ปตาป).