-
นักโทษ
หมายถึง น. บุคคลซึ่งถูกลงโทษจำคุก.
-
นักโทษเด็ดขาด
หมายถึง (กฎ) น. บุคคลซึ่งถูกขังไว้ตามหมายจำคุกภายหลังคำพิพากษาถึงที่สุด และหมายความรวมถึงบุคคลซึ่งถูกขังไว้ตามคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายให้ลงโทษด้วย.
-
นัข
หมายถึง (กลอน) น. เล็บ, นิ้วมือ เช่น ทศนัข. (ป., ส. นข).
-
นัค
หมายถึง (แบบ) น. ภูเขา. (ป., ส. นค).
-
นัค,นัค-,นัค-,นัคคะ
หมายถึง [นักคะ-] (แบบ) ว. เปลือยกาย เช่น นัคสมณะ ว่า ชีเปลือย. (ป. นคฺค).
-
นังคัล
หมายถึง (แบบ) น. ไถ. (ป.).
-
นัจ
หมายถึง (แบบ) น. การฟ้อนรำ. (ป. นจฺจ).
-
นัฏ,นัฏกะ
หมายถึง [นัด, นัดตะกะ] (แบบ) น. ผู้ฟ้อนรำ. (ป., ส. นฏฺฏ, นฏฺฏก).
-
นัฑ
หมายถึง (แบบ) น. ไม้อ้อ. (ส.; ป. นฬ).
-
นัด
หมายถึง ก. ตกลงกันเพื่อการอย่างใดอย่างหนึ่งตามแต่จะกำหนด.
น. การกำหนดตกลงว่าจะพบปะกันเป็นต้น เช่น มีนัด ผิดนัด; ลักษณนามเรียกการกำหนดประชุมครั้งหนึ่ง ๆ เช่น ขาดประชุม ๓ นัด.
-
นัด
หมายถึง ก. เป่าหรือสูดให้วัตถุที่เป็นผงอย่างยานัตถุ์เข้าในจมูก เช่น นัดยานัตถุ์.
-
นัด
หมายถึง ลักษณนามเรียกกระสุนปืนทั้งที่ยังมิได้ยิงและที่ได้ยิงออกไปแล้ว เช่น กระสุน ๓ นัด ยิงสลุต ๒๑ นัด.
-
นัดดา
หมายถึง น. หลานปู่, หลานตา. (ป. นตฺตุ).
-
นัดหมาย
หมายถึง ก. กำหนดและกะกันไว้.
-
นัดแนะ
หมายถึง ก. นัดและชี้แจงให้กันทราบ.
-
นัตถุ์
หมายถึง [นัด] น. จมูก. (ป.; ส. นสฺตุ).
-
นันท,นันท-
หมายถึง [นันทะ-] น. ความสนุก, ความยินดี, ความรื่นเริง. (ป.).
-
นันททายี
หมายถึง [นันทะ-] น. ชื่อโคลงโบราณอย่างหนึ่ง, คู่กับ มหานันททายี.
-
นันทนาการ
หมายถึง [นันทะ-] น. กิจกรรมที่ทำตามสมัครใจในยามว่าง เพื่อให้เกิดความสนุกสนานเพลิดเพลินและผ่อนคลายความตึงเครียด, การสราญใจ. (อ. recreation).
-
นันทปักษี
หมายถึง น. ชื่อโรคเด็กอย่างหนึ่ง.
-
นันทวัน
หมายถึง [นันทะ-] น. ชื่อสวนของพระอินทร์ ๑ ใน ๔ แห่ง ได้แก่ นันทวัน ปารุสกวัน จิตรลดาวัน และมิสกวัน. (ป. นนฺทวน).
-
นันทิ
หมายถึง น. ผู้มีความยินดี. (ส.).
-
นับ
หมายถึง ก. ตรวจหรือบอกให้รู้จำนวน; ถือเอาว่า เช่น มีเงินนับเป็นน้อง มีทองนับเป็นพี่.
-
นับถือ
หมายถึง ก. เชื่อถือยึดมั่น เช่น นับถือศาสนา, เคารพ เช่น นับถือผู้หลักผู้ใหญ่, ยกย่อง เช่น นับถือว่าเป็นครูบาอาจารย์, ใช้เป็นคำลงท้ายจดหมายแสดงความสุภาพว่า ด้วยความนับถือ หรือ ขอแสดงความนับถือ.
-
นับประสา
หมายถึง ว. สำมะหา, จะเสียเวลาพูดไปทำไม, มักใช้ว่า นับประสาอะไร.
-
นับหน้าถือตา
หมายถึง ว. เป็นที่เคารพยกย่อง เช่น เขาเป็นที่นับหน้าถือตาของคนทั่วไป.
-
นัย
หมายถึง [ไน, ไนยะ] น. ข้อสำคัญ เช่น นัยแห่งเรื่องนี้; ความ, ความหมาย, เช่น หลายนัย; แนว, ทาง, เช่น ตีความได้หลายนัย; แง่ เช่น อีกนัยหนึ่ง. (ป. นย).
-
นัยนา
หมายถึง [ไนยะ-] (กลอน) น. ดวงตา. (ป., ส. นยน).
-
นัยนามพุ
หมายถึง [ไนยะนามพุ] น. นํ้าตา. (ป. นยน + อมฺพุ).
-
นัยน์
หมายถึง น. ดวงตา. (ป., ส. นยน).
-
นัยน์ตา,นัยน์เนตร
หมายถึง น. ดวงตา.
-
นัยว่า
หมายถึง [ไน-] ว. มีเค้าว่า.
-
นัว
หมายถึง ว. ยุ่ง, นุง; (ถิ่น-อีสาน) อร่อย.
-
นัวเนีย
หมายถึง ว. ปัวเปีย, พัลวัน, เกี่ยวพันกันยุ่ง.
-
นั่ง
หมายถึง ก. อาการที่หย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รองเช่นเก้าอี้.
-
นั่งกินนอนกิน
หมายถึง ว. มีความสุขสบายมากโดยไม่ต้องทำมาหากินอะไร.
-
นั่งขัดตะหมาด
หมายถึง (ปาก) ก. นั่งขัดสมาธิ.
-
นั่งขัดสมาธิ
หมายถึง [-สะหฺมาด] ก. นั่งคู้เข่าทั้ง ๒ ข้างให้แบะลงที่พื้น แล้วเอาขาไขว้กันทับฝ่าเท้า, (ปาก) นั่งขัดตะหมาด.
-
นั่งคุกเข่า
หมายถึง ก. นั่งโดยวิธีย่อเข่าลงให้ติดพื้น แล้วหย่อนก้นลงบนส้นเท้า.
-
นั่งซัง
หมายถึง ก. เข้าอยู่ในที่ซึ่งไม่มีใครจะทำอันตรายได้แล้ว, ขึ้นซัง ก็ว่า.
-
นั่งทาง
หมายถึง ก. ดักคอยทำร้ายกลางทาง, นั่งคอยระวังเหตุ.
-
นั่งทางใน
หมายถึง ก. นั่งเข้าสมาธิเพื่อหยั่งรู้ด้วยพลังจิต.
-
นั่งปรก
หมายถึง [-ปฺรก] ก. นั่งทำใจให้เป็นสมาธิกำกับพระสงฆ์ด้วยกันอีก ๔ รูปซึ่งสวดในพิธีที่มีสวดภาณวาร, นั่งเข้าสมาธิส่งกระแสจิตเข้าไปยังวัตถุมงคลในพิธีต่าง ๆ.
-
นั่งพับเพียบ
หมายถึง ก. นั่งพับขาทั้ง ๒ ข้าง ให้ปลายเท้าไปทางเดียวกัน.
-
นั่งยอง ๆ
หมายถึง ก. นั่งโดยวิธีชันเข่าทั้ง ๒ ข้าง ไม่ให้ก้นถึงพื้น.
-
นั่งราว
หมายถึง ว. เรียกอาการที่ตัวโขนแสดงบทของตนแล้วไปนั่งประจำที่บนราวที่พาดไปตามส่วนยาวของโรงตรงหน้าฉากแทนนั่งเตียงว่า โขนนั่งราว หรือ โขนโรงนอก.
-
นั่งร้าน
หมายถึง น. โครงร่างที่ทำด้วยไม้หรือโลหะ สำหรับนั่งหรือปีนป่ายในการก่อสร้างสิ่งสูง ๆ เช่นพระเจดีย์หรือตึก, ร่างร้าน ก็เรียก.
-
นั่งห้าง
หมายถึง ก. นั่งบนห้างที่ผูกขึ้นบนต้นไม้คอยยิงสัตว์.
-
นั่งเทียน
หมายถึง น. เรียกวิธีทำนายอย่างหนึ่งโดยจุดเทียนติดไว้ที่ขอบปากบาตรเป็นต้นแล้วนั่งเพ่งดูนํ้าในบาตร แล้วทำนายไปตามลักษณะของรูปที่ปรากฏในนํ้านั้น.
-
นั่งเมือง
หมายถึง ก. ครองเมือง.
-
นั่งเล่น
หมายถึง ก. นั่งพักผ่อน.
-
นั่งแท่น
หมายถึง ก. ดำรงตำแหน่งที่มีอำนาจวาสนา.
-
นั่งโป่ง
หมายถึง ก. นั่งบนห้างที่ผูกขึ้นบนต้นไม้คอยยิงสัตว์ที่มากินดินโป่ง.
-
นั่งในหัวใจ
หมายถึง (สำ) ก. รู้ใจ, ทำถูกต้องตรงตามที่ผู้อื่นคิดไว้.
-
นั่น
หมายถึง ส. คำใช้แทนนามที่อยู่ไกลกว่า นี่ เช่น นั่นอะไร, คำใช้แทนนามที่หมายถึงบุคคล สิ่งของ หรือเรื่องที่อ้างถึง เช่น เอานี่ผสมนั่น.
ว. ที่อยู่ไกลกว่า นี่ เช่น โต๊ะนั่น ที่นั่น.
-
นั่นซี,นั่นนะซี
หมายถึง คำแสดงการเห็นพ้องด้วย.
-
นั่นปะไร,นั่นเป็นไร
หมายถึง คำกล่าวแสดงว่าเหตุการณ์เป็นอย่างที่พูดไว้, (ปาก) คำแสดงการซ้ำเติม เช่น นั่นปะไร ว่าแล้วไม่เชื่อ.
-
นั่นเอง
หมายถึง คำประกอบคำอื่นแสดงการเน้นให้หนักแน่นยิ่งขึ้น เช่น เขานั่นเอง.
-
นั่นแน่
หมายถึง คำแสดงการยืนยันการพบเห็นเป็นต้น เช่น นั่นแน่มาอยู่ที่นี่เอง นั่นแน่ ว่าแล้วอย่างไรล่ะ.
-
นั่นแหละ
หมายถึง [-แหฺละ] คำแสดงการเน้นให้หนักแน่นยิ่งขึ้น เช่น นั่นแหละ ใช่แล้ว คุณนั่นแหละ.
-
นั้น
หมายถึง ว. ใช้ประกอบนามหรือข้อความที่กล่าวอ้างมาแล้ว เช่น ในจดหมายฉบับนั้น ตามที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้นนั้น, ใช้ประกอบนามที่อยู่ไกลกว่า นี้ เช่น คนนั้น สิ่งนั้น, ใช้ประกอบคำอื่นคู่กับคำ ใด แสดงความแน่นอน เช่น คนใด...คนนั้น เมื่อใด...เมื่อนั้น.
-
นั้นแล
หมายถึง คำลงท้ายบอกว่าจบเรื่อง.
-
นา
หมายถึง น. พื้นที่ราบทำเป็นคันกั้นนํ้าเป็นแปลง ๆ สำหรับปลูกข้าวเป็นต้น, พื้นที่มีลักษณะคล้ายนาสำหรับทำประโยชน์อื่น ๆ เรียกตามสิ่งที่ทำ เช่น นาเกลือ นากุ้ง นาผักกระเฉด, ใช้ประกอบกับคำอื่นที่เกิดหรือเกี่ยวข้องกับนา เช่น เต่านา ปูนา.
-
นา
หมายถึง (แบบ) คำบทบูรณ์ มักใช้ประกอบท้ายคำบทร้อยกรองให้มีความกระชับหรือสละสลวยขึ้น เช่น แลนา.
-
นา
หมายถึง (โบ; เลิก) น. ตำแหน่งเจ้ากระทรวงปกครองครั้งโบราณ มีหน้าที่ดูแลรักษานาหลวง จัดหาและรักษาเสบียงอาหารสำหรับพระนคร ดูแลทุกข์สุขของชาวไร่ชาวนา.
-
นาก
หมายถึง น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Mustelidae ขนลำตัวสีนํ้าตาลอมเทา มี ๒ ชั้น ชั้นในละเอียด ชั้นนอกหยาบ หัวกว้างและแบน ระหว่างนิ้วมีแผ่นพังผืดขึงอยู่คล้ายตีนเป็ด หางแบน ขาหลังใหญ่และแข็งแรงกว่าขาหน้า ใช้ว่ายนํ้าร่วมกับหาง ไล่จับปลาและสัตว์นํ้าเล็ก ๆ ในประเทศไทยมี ๔ ชนิด ที่มีจำนวนมากและรู้จักกันทั่วไป คือ นากใหญ่ขนเรียบ (Lutra perspicillata) และนากเล็กเล็บสั้น (Aonyx cinerea).
-
นาก
หมายถึง น. โลหะผสมชนิดหนึ่ง โดยเอาทองคำ เงิน กับทองแดงผสมเข้าด้วยกัน นิยมใช้ทำรูปพรรณต่าง ๆ.
ว. เรียกสีอย่างสีทองปนแดง เช่น ชมพู่สีนาก.
-
นากบุด
หมายถึง (ถิ่น-ปักษ์ใต้) น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Mesua nervosa Planch. et Triana ในวงศ์ Guttiferae กลีบดอกสีขาว มีเกสรเพศผู้สีเหลืองจำนวนมาก.
-
นากสวาด
หมายถึง [-สะหวาด] ว. เรียกสีสวาดชนิดที่มีสีนากเจือ, เรียกสีเนื้อโลหะพระพุทธรูปที่มีสีแดงอมส้ม.
-
นากาสาหรี
หมายถึง [-หฺรี] น. ดอกสารภี. (ช.).
-
นาขอบเหล็ก
หมายถึง น. นาชนิดที่ไม่มีทางจะบุกเบิกออกไปได้อีก, นาเชิงทรง ก็ว่า.
-
นาค
หมายถึง [นาก] (แบบ) น. ไม้กากะทิง. (ป.).
-
นาค
หมายถึง [นาก] (แบบ) น. ผู้ประเสริฐ, ผู้ไม่ทำบาป; เรียกคนที่ไปอยู่วัดเตรียมตัวจะบวชหรือกำลังจะบวช. (ป., ส.).
-
นาค,นาค,นาค-
หมายถึง [นาก, นากคะ-] น. งูใหญ่มีหงอน เป็นสัตว์ในนิยาย. (ป., ส.).
-
นาค,นาค,นาค-
หมายถึง [นาก, นากคะ-] (แบบ) น. ช้าง. (ป.).
-
นาค,นาค,นาคา,นาคา
หมายถึง [นาก] น. ชื่อชนเผ่าหนึ่งอยู่ในบริเวณเทือกเขานาค ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอินเดีย และทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศพม่า มีหลายสาขา เช่น อาโอนาค กูกินาค.
-
นาคทนต์
หมายถึง [นากคะ-] น. งาช้าง. (ป., ส.).
-
นาคนาศนะ
หมายถึง ครุฑ, ผู้เป็นศัตรูแห่งนาค
-
นาคบาศ
หมายถึง [นากคะบาด] น. บ่วงที่เป็นงู เป็นชื่อศรของอินทรชิตที่แผลงไปเป็นงู. (ส.).
-
นาคปรก
หมายถึง [นากปฺรก] น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถนั่งขัดสมาธิ หงายพระหัตถ์ทั้ง ๒ วางซ้อนกันบนพระเพลา มีพญานาคแผ่พังพานปกคลุมเบื้องบนพระเศียร ที่สร้างเป็นแบบขัดสมาธิเพชรก็มี มี ๒ แบบ แบบหนึ่งประทับนั่งสมาธิบนขนดพญานาค อีกแบบหนึ่งประทับนั่งสมาธิภายในวงขนดพญานาค คือพญานาคขดตัวล้อมพระกายไว้ถึงพระอังสา เพื่อป้องกันลมฝน.
-
นาคปัก
หมายถึง [นากปัก] น. รูปหัวนาคที่ปักกับบันแถลงที่หลังคาปราสาทหรือบุษบก.
-
นาคพันธ์
หมายถึง [นากคะ-] น. ชื่อโคลงโบราณชนิดหนึ่ง, สนธิอลงกต ก็ว่า.
-
นาคร
หมายถึง [นาคอน] น. ชาวนคร, ชาวกรุง. (ป., ส.).
-
นาครวย
หมายถึง [นาก-รวย] น. ตัวไม้ที่ทำอย่างตัวนาค ทอดตรงลงมาจากอกไก่ถึงแปหาญ ทั้ง ๒ ข้างของหน้าบัน.
-
นาคราช
หมายถึง [นากคะ-] น. พญางู; ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง.
-
นาคราช
หมายถึง น. ชื่อเฟินหลายชนิดในสกุล Davallia วงศ์ Davalliaceae ลำต้นสีนํ้าตาลแซมดำเป็นเกล็ดคล้ายเกล็ดงู ใช้ทำยาได้ เช่น ชนิด D. denticulata Mett.
-
นาคราชแผลงฤทธิ์
หมายถึง น. ชื่อกลบทชนิดหนึ่ง.
-
นาคลดา
หมายถึง [นากคะ-] น. เถาวัลย์งู, เถาพลู.
-
นาควิถี
หมายถึง [นากคะ-] น. ทางที่พระจันทร์เดินไปในระหว่างดาวสวาดิ (หรือ อัศวินี) ภรณี และกฤติกา. (ส.).
-
นาคสะดุ้ง
หมายถึง น. ตัวไม้ที่ทำอย่างตัวนาค ทอดต่อลงมาจากแปหาญถึงหางหงส์ ทั้ง ๒ ข้างของหน้าบัน โบราณเรียกว่า เครื่องสะดุ้ง.
-
นาคสังวัจฉระ
หมายถึง [นากคะสังวัดฉะระ] น. ปีมะโรง. (ป.).
-
นาคา
หมายถึง (กลอน) น. งู.
-
นาคานดก
หมายถึง ครุฑ, ผู้เป็นศัตรูแห่งนาค
-
นาคานตกะ
หมายถึง ครุฑ, ผู้เป็นศัตรูแห่งนาค
-
นาคาวโลก
หมายถึง [-คาวะ-] น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืน พระหัตถ์ซ้ายห้อยเยื้องมาข้างหน้าประทับไว้ที่พระเพลาข้างซ้าย พระหัตถ์ขวาห้อยลงข้างพระองค์ตามปรกติ เอี้ยวพระกายผินพระพักตร์เหลียวไปข้างหลัง เป็นกิริยาทอดพระเนตรพระนครไพศาลีผิดปรกติคล้ายดูอย่างไว้อาลัย ด้วยจะเป็นการเห็นครั้งสุดท้าย จะไม่ได้เสด็จมาเห็นอีกต่อไป.
-
นาคินทร์
หมายถึง [นาคิน] น. พญาช้าง, พญางู.
-
นาคี
หมายถึง (กลอน) น. งู เช่น นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย. (โลกนิติ).
-
นาคี
หมายถึง (กลอน) น. ช้าง เช่น ขี่ยาตรานาคี. (ตะเลงพ่าย).
-
นาคู่โค
หมายถึง น. นาที่ได้ทำมาแล้วนาน เป็นนาดี ทำแล้วไม่ใคร่เสีย.
-
นาคเกี่ยว,นาคเกี้ยว,นาคเกี่ยวพระสุเมรุ
หมายถึง น. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง.