ไม้นอกกอ
คำพังเพย
หมายถึงคนที่ประพฤตินอกแบบแผนของวงศ์ตระกูล (มักใช้ในทางไม่ดี)
ประเภทสำนวน
"ไม้นอกกอ" จัดว่าเป็น คำพังเพย เพราะว่า เป็นข้อความที่เปรียบเปรยพฤติกรรมหรือลักษณะของคนบางประเภท มีความหมายโดยนัยที่ต้องตีความ ไม่ใช่คำสอนโดยตรงแบบสุภาษิต และไม่ใช่เพียงวลีเฉพาะแบบสำนวนไทย
ที่มาและแนวคิดเบื้องหลัง
สำนวนนี้มาจากความเปรียบเปรยกับต้นไม้ที่งอกอยู่นอกกอหรือกลุ่มของมันอย่างโดดเดี่ยว คล้ายกับคนที่แปลกแยกหรือไม่เข้าพวกกับคนอื่นในกลุ่มเดียวกัน อาจเนื่องจากมีความคิด นิสัย หรือพฤติกรรมที่แตกต่างจากบรรทัดฐานของกลุ่ม ดูเหมือนไม่ใช่พวกเดียวกัน หรือเป็นคนนอกในสายตาของกลุ่ม
ตัวอย่างการใช้สำนวน "ไม้นอกกอ" ในประโยค
- ในที่ประชุมวันนี้ มีแต่คนเห็นด้วยกับข้อเสนอนั้น มีแค่สมชายคนเดียวที่คัดค้าน เขาเป็นไม้นอกกอเสมอในการประชุมแต่ละครั้ง
- ลูกคนเล็กในครอบครัวนี้ดูเหมือนจะเป็นไม้นอกกอ ทั้งที่พี่ๆ เรียนสายวิทยาศาสตร์กันหมด แต่เขากลับสนใจศิลปะและดนตรี
สรุปและทบทวนเรื่อง สำนวน สุภาษิต และคำพังเพย
สุภาษิต และคำพังเพย จัดเป็น "สำนวน" ด้วยกันทั้งคู่ เพราะมีความหมายในเชิงเปรียบเทียบ และเป็นถ้อยคำที่ใช้สืบเนื่องกันมานาน
สุภาษิต เป็นถ้อยคำที่มักใช้คำสั้น ๆ กะทัดรัดแต่มีความหมายลึกซึ้ง มีสัมผัสคล้องจอง ส่วนใหญ่สุภาษิตที่ใช้ในสังคมไทยมักมีที่มาจากคำสอนทางพุทธศาสนา
คำพังเพย เป็นถ้อยคำที่ให้ข้อคิด โดยกล่าวถึงพฤติกรรมหรือธรรมชาติรอบตัว ส่วนมากมักเป็นถ้อยคำที่เป็นข้อสรุปการกระทำหรือพฤติกรรมทั่วไป อาจมีที่มาจากนิทาน ตำนาน วรรณคดี
หมายเหตุ
คำพังเพย หมายถึง ถ้อยคำหรือข้อความที่กล่าวเป็นกลาง ๆ เพื่อให้ตีความเข้ากับเรื่อง มีความหมายแฝงอยู่ อาจเป็นคำที่ใช้สื่อในทางเปรียบเปรย หรือในทำนองเสียดสี เช่น กระต่ายตื่นตูม เสียน้อยเสียยากเสียมากเสียง่าย
สำนวนไทย หมายถึง ถ้อยคำ กลุ่มคำ หรือประโยคที่ไม่ได้แปลความหมายตรง ๆ แต่มีความหมายเชิงเปรียบเทียบแฝงอยู่ เช่น สอนจระเข้ให้ว่ายนํ้า รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง
คำสุภาษิต หรือ สำนวนสุภาษิต คือ คำในภาษาไทยที่ใช้ในการสื่อสารเชิงเปรียบเทียบอุปมาอุปมัย มักมีความหมายในการตักเตือนสั่งสอนในทางบวก มีความหมายที่ดี เช่น รักยาวให้บั่นรักสั้นให้ต่อ น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ
