-
กรด หมายถึง [กฺรด] น. สารอย่างหนึ่ง มีรสเปรี้ยว โดยปรกติกัดหรือทําให้สิ่งอื่นแปรไป; (เคมี) มีความหมายหลายอย่าง สุดแล้วแต่ทฤษฎีที่ใช้เป็นหลักกําหนด คือ เป็นสารเคมีที่ประกอบด้วยธาตุไฮโดรเจน และเมื่อสารนี้ละลายนํ้าเป็นสารละลายแล้ว ไฮโดรเจนที่มีอยู่ทั้งหมดหรือบางส่วนต้องแปรสภาพออกมาเป็นไฮโดรเนียมไอออน (H3O+) สารละลายที่ได้มีรสเปรี้ยวเปลี่ยนสีลิตมัสสีนํ้าเงินเป็นสีแดงได้; สารเคมีที่มีสมบัติจ่ายโปรตอนให้แก่สารอื่นได้; สารเคมีที่มีสมบัติรับอิเล็กตรอนคู่หนึ่งมาจากสารอื่นได้. (อ. acid).
-
กระชอม หมายถึง (โบ) ว. มาก, ใหญ่, เช่น ผักกาดกองกระชอมก็มี. (ม. คําหลวง มหาพน).
-
ขู หมายถึง (กลอน) ว. มาก. (เลือนมาจาก โข).
-
ครามครัน หมายถึง [คฺรามคฺรัน] ว. มาก, หลาย, นัก.
-
คลาคล่ำ หมายถึง ก. ไปหรือมาเป็นจำนวนมาก เช่น ฝูงชนคลาคล่ำเต็มท้องถนน.
-
คับคั่ง หมายถึง ก. อัดแอ, ยัดเยียด, เบียดเสียดกัน.
-
จัด หมายถึง ว. ยิ่ง, เต็มที่, เกินปรกติมาก, มากหรือหนักไปในทางใดทางหนึ่ง, เช่น ระเบียบจัด ธรรมเนียมจัด หิวจัด ร้อนจัด หนาวจัด แดดจัด; แก่เต็มที่ เช่น ผลไม้แก่จัด. (ข. จาส่).
-
ชะมัด หมายถึง ว. มาก, ยิ่ง, เช่น เก่งชะมัด, ชะมัดยาด ก็ว่า.
-
ชุกชุม หมายถึง ว. มีดื่นดาษ.
-
ดา หมายถึง น. ชื่อแมลงพวกมวน มีหลายสกุล, ชนิดที่ตัวกว้าง รูปไข่ แบน เมื่อพับปีก ปีกจะแนบไปกับสันหลัง ความยาวจากหัวถึงปลายปีก ๖.๒-๘.๒ เซนติเมตร ส่วนท้องกว้าง ๒.๖-๒.๘ เซนติเมตร สีนํ้าตาลแก่หรือนํ้าตาลอมเขียว ด้านหลังของส่วนอกตอนต้นมีลายเป็นแถบ ๕ แถบ คือ แมลงดา หรือ แมลงดานา (Lethocerus indicus) ใช้ตํากับนํ้าพริก กินได้; อีกสกุลหนึ่ง คือ แมลงดาสวน หรือ แมลงสีเสียด (Sphaerodema rusticum และ S. molestum) รูปร่างคล้ายแมลงดานามาก แต่เล็กกว่า ขนาดยาว ๑.๓-๑.๗ เซนติเมตร กว้าง ๐.๙ เซนติเมตร นํามาคั่วกับเกลือ กินได้; และยังมีสกุล Laccotrephes ได้แก่ชนิด L. ruber และ L. robustus ซึ่งมีลําตัวยาว ๓-๔.๔ เซนติเมตร กว้าง ๑-๑.๓ เซนติเมตร สีนํ้าตาลอมแดง มีหางยาว ๒ อัน ยาว ๑.๒-๑.๓ เซนติเมตร, สกุลนี้ แมลงดาโป้งเป้ง ดากลั้นเยี่ยว หรือ ดาเยี่ยว ก็เรียก.
-
ดีพร หมายถึง [ดีบ] (แบบ) ว. กล้า, แข็ง, มาก, เช่น ม่ายเดือดดีพรในโลกย. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์). (ส. ตีวฺร; ป. ติพฺพ).
-
บารนี หมายถึง [-ระนี] ว. ดั่งนี้, ยิ่ง, นัก, มาก.
-
บเอ หมายถึง (โบ) ว. มิใช่เอก, มิใช่หนึ่ง, มาก.
-
ปัง หมายถึง น. อาหารชนิดหนึ่งทําด้วยแป้งผสมเชื้อ เรียกว่า ขนมปัง. (โปรตุเกส pâo, เทียบฝรั่งเศส ว่า pain).
-
ปือ หมายถึง ว. เต็ม, มาก.
-
พรรเหา หมายถึง [พัน-] ว. มาก, ยิ่ง, พันเหา ก็ใช้ เช่น คือ เทพเพียงพันเหา. (สมุทรโฆษ).
-
พหล หมายถึง [พะหน] ว. มาก, ใหญ่, หนา, ทึบ.
น. กองทัพใหญ่. (ป., ส.).
-
พหุ หมายถึง ว. มาก, เขียนเป็น พหู ก็มี. (ป., ส.).
-
พหุล หมายถึง [พะหุน] ว. หนา, มาก. (ป., ส.).
-
พหู หมายถึง ว. พหุ.
-
พอแรง หมายถึง ว. เต็มแรง, มาก, เช่น ถูกด่าเสียพอแรง ว่าเสียพอแรง.
-
พันลาย หมายถึง ว. ต่าง ๆ, มาก, หลาย.
-
ภฤศ หมายถึง [พฺรึด] ว. มาก, กล้า, จัด. (ส. ภฺฤศมฺ; ป. ภุส).
-
ภุส หมายถึง [พุด] น. ข้าวลีบ, แกลบ. (ป.; ส. พุส).
ว. กล้า, ยิ่ง, มาก. (ส. ภฺฤศ).
-
ภูริ หมายถึง ว. มาก. (ป., ส.).
-
มลาก หมายถึง [มะลาก] ก. ลาก.
ว. มาก, ดี.
-
มหัต หมายถึง ว. มหันต์, ใหญ่, มาก. (ส. มหตฺ; ป. มหนฺต).
-
มิดหมี หมายถึง ว. มาก, สนิท, ใช้ประกอบหลังคํา ดํา เป็น ดํามิดหมี.
-
มูน หมายถึง น. เนิน, โคก, จอม, เช่น มูนดิน.
ก. พอกพูน, พูนขึ้น, มักใช้ว่า เกิดมูนพูนผล.
ว. มาก, มักใช้เข้าคู่กันเป็น มากมูน.
-
หนา หมายถึง น. ส่วนสูงมากจากผิวพื้น.
ว. มีส่วนสูงมากจากผิวพื้น; แน่นทึบ, มาก, ตรงข้ามกับ บาง.
-
หนาตา หมายถึง ว. ที่เห็นว่ามีมาก, มาก (ใช้แก่การเห็น), เช่น วันนี้มีคนมาชมมหรสพหนาตากว่าวันก่อน, บางทีก็ใช้ว่า หนาหูหนาตา โดยมี หนาหู เป็นคำสร้อย เช่น ละครเรื่องนี้มีคนไปดูหนาหูหนาตากว่าปรกติ.
-
หลาก หมายถึง ว. ต่าง ๆ เช่น หลากสี, แปลก, ประหลาด, เช่น หลากใจ.
ก. ไหลมากผิดปรกติโดยกะทันหัน เช่น นํ้าหลาก.
-
หลาย หมายถึง ว. มาก, บางทีใช้คู่กับคำ มาก เป็น มากหลาย.
-
อธึก หมายถึง ว. อธิก, ยิ่ง, เกิน, มาก, เพิ่ม, เลิศ.
-
อักโข หมายถึง ว. มาก, หลาย. (ตัดมาจาก อักโขภิณี).
-
อำพน หมายถึง [-พน] ว. มาก, ดาษดื่น, ล้วน, เช่น อำพนไปด้วยแก้วมณี; น่าดู, งาม, งามสล้าง, เช่น ปราสาทอำพน, (โบ) ใช้ว่า อำพล ก็มี เช่น ปราการ สะพาน ถนน อำพลด้วย (ไม้ไหล) ทั้งหลายคำนับ. (จารึกสยาม).
-
เกรียง หมายถึง [เกฺรียง] น. เครื่องมือสําหรับใช้ในการถือปูน ทําด้วยไม้หรือเหล็กเป็นรูปแบน ๆ.
-
เกลื่อนกล่น หมายถึง ว. เกลื่อน.
-
เจี๊ยบ หมายถึง ว. จัด, มาก, ยิ่งนัก, เช่น เย็นเจี๊ยบ.
-
เตอะ หมายถึง ว. มาก, ใช้ประกอบกับคํา หนา เป็น หนาเตอะ.
-
เมือบ หมายถึง ว. มาก, เต็ม.
-
เหวง หมายถึง [เหฺวง] ว. มาก, เป็นคําใช้ประกอบคํา เบา เป็น เบาเหวง หมายความว่า เบามาก.
-
เอาเรื่อง หมายถึง ก. ถือเป็นเรื่องเป็นราว เช่น เจ้าของเขาจะเอาเรื่อง.
ว. ยิ่งกว่าธรรมดา, มาก, เช่น เผ็ดเอาเรื่อง; เอาจริง เอาจริงเอาจัง เช่น เขาเป็นคนเอาเรื่อง.
-
แครครั่ง หมายถึง [แคฺรคฺรั่ง] (โบ; กลอน) ก. คับคั่ง, มาก, เช่น ที่ใดคนแครครั่ง. (ม. คําหลวง ชูชก).
-
แปร๊ด หมายถึง [แปฺร๊ด] ว. จัด, มาก, (ใช้แก่รสบางรสหรือสีบางสี) เช่น เปรี้ยวแปร๊ด แดงแปร๊ด.
-
โข หมายถึง (ปาก) ว. มาก. (กร่อนมาจาก อักโข ซึ่งตัดมาจาก อักโขภิณี).
-
โต หมายถึง (โบ) น. สิงโต.
-
โหวงเหวง หมายถึง [-เหฺวง] ว. มาก, เป็นคำใช้ประกอบคำ เบา เป็น เบาโหวงเหวง หมายความว่า เบามาก; มีความรู้สึกเหมือนจะว่าง ๆ ในจิตใจ เช่น เมื่ออยู่ในที่เงียบสงัดรู้สึกโหวงเหวง, มีความรู้สึกคล้าย ๆ ว่าขาดอะไรบางสิ่งบางอย่างไป เช่น พอเข้าไปในบ้าน บรรยากาศเงียบผิดปรกติ รู้สึกโหวงเหวง.
-
โอฬาร หมายถึง [-ลาน] ว. ใหญ่โต, โอ่โถง, กว้างขวาง; ยิ่งใหญ่, เลิศล้น; ประเสริฐ, ดี, เอาฬาร ก็ใช้. (แผลงมาจาก อุฬาร). (ป.).
-
ใหญ่ หมายถึง ว. โต เช่น พี่คนใหญ่, คนโต เช่น เขยใหญ่, มีขนาดโตกว่าหรือสำคัญกว่าเป็นต้นเมื่อเปรียบเทียบกัน เช่น ข่าวใหญ่ สงครามใหญ่, มีขนาดไม่เล็ก เช่น บ้านหลังใหญ่; รุนแรงมาก, อุตลุด, เช่น ทะเลาะกันใหญ่ ชกกันใหญ่.
-
ไกร หมายถึง [ไกฺร] น. ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ในสกุล Ficus วงศ์ Moraceae ลักษณะคล้ายต้นไทร มี ๒ ชนิด คือ ชนิด F. concinna Miq. เปลือกสีเทาค่อนข้างเรียบ ใบเล็ก ช่อดอกรูปคล้ายผล ออกเป็นคู่ตามง่ามใบ ผลสีชมพู มีกระสีจาง ๆ, ไฮฮี ก็เรียก และชนิด F. superba Miq. เปลือกสีเทาเรียบ ใบใหญ่ ช่อดอกคล้ายชนิดแรก ผลสีชมพู, ไทรเลียบ ก็เรียก.
