คำสนธิ

ความหมาย

คำสนธิ คือ การเชื่อมคำเข้าด้วยกัน โดยนำคำบาลีและสันสกฤตตั้งแต่ ๒ คำขึ้นไปมาเชื่อมต่อกันเป็นคำเดียวกัน เสียงสุดท้ายของคำหน้ารับเสียงหน้าของคำหลัง โดยมีการเปลี่ยนแปลงพยัญชนะ สระ และนิคหิตที่มาเชื่อม เพื่อการกลมกลืนเสียงให้เป็นธรรมชาติของการออกเสียง และทำให้คำเหล่านั้นมีเสียงสั้นเข้า เช่น

คำ รวมเป็น
คช + อินทร์ คชินทร์
อัคคี + โอภาส อัคโยภาส
มหา + อรรณพ มหรรณพ

 

สนธิเชื่อม

 

คำสมาสที่มีการเปลี่ยนแปลงเสียงขณะเมื่อนำ ๒ คำมารวมเป็นคำเดียวกัน เรียกว่า คำสมาสที่มีการสนธิ

 

 

ลักษณะ

  1. เกิดจากคำมูลตั้งแต่ ๒ คำขึ้นไป
  2. ต้องเป็นคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเท่านั้น
  3. มีการเชื่อมคำโดยเปลี่ยนแปลงสระ พยัญชนะ หรือนิคหิต ของคำเดิม
  4. มักเรียงคำหลักไว้่หลังคำขยาย ดังนั้นในการแปลความหมายจะแปลจากหลังไปหน้า

 

ชนิดของการสนธิ

การสนธิ แบ่งออกเป็น ๓ ชนิด ตามลักษณะการเปลี่ยนแปลงอักษร คือ สระสนธิ พยัญชนะสนธิ และนิคหิตสนธิ

 

สระสนธิ

สระสนธิ เป็นการนำคำที่ลงท้ายด้วยสระไปสนธิกับคำที่ขึ้นต้นด้วยสระ ซึ่งเมื่อสนธิแล้วจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปสระ เพื่อให้เสียงสระ ๒ เสียง ได้กลมกลืนเป็นเสียงเดียวกัน แบ่งออกเป็น ๓ วิธี ได้แก่

1. อะ อา สนธิกับ อะ อา ได้เป็น อะ หรือ อา เช่น

คำพื้น รวมเป็น
กต + อัญชลี กตัญชลี
คงคา + อาลัย คงคาลัย
เทศ + อภิบาล เทศาภิบาล
มหา + อัศจรรย์ มหัศจรรย์
วิทย + อาลัย วิทยาลัย

 

2. อะ อา สนธิกับ อิ อี ได้เป็น อิ อี หรือ เอ เช่น
คำพื้น รวมเป็น
มหา + อิทธิ มหิทธิ
อุตร + อีสาน อุตรีสาน
คช + อินทร์ คชินทร์, คเชนทร์

 

3. อะ อา สนธิกับ อุ อู ได้เป็น อุ อู หรือ โอ เช่น

คำพื้น รวมเป็น
มัคค + อุเทศน์ มัคคุเทศน์
ราช + อุปโภค ราชูปโภค
บุริส + อุดม บุริโสดม

 

4. อะ อา สนธิกับ เอ ไอ โอ เอา ได้เป็น เอ โอ ไอ หรือ เอา เช่น

คำพื้น รวมเป็น
มหา + โอสถ มโหสถ
มหา + โอฬาร มโหฬาร, มเหาฬาร
อน + เอก อเนก

 

5.  อิ อี สนธิกับ อิ อี ได้เป็น อิ อี หรือ เอ เช่น

คำพื้น รวมเป็น
มุนี + อินทร์ มุนินทร์
อริ + อินทร์ อรินทร์, อเรนทร์

6. อิ อี สนธิกับสระอื่นที่ไม่ใช่ อิ อี ด้วยกัน ต้องแปลง อิ อี เป็น ย ก่อน แล้วจึงสนธิกับสระหลัง และถ้าคำหน้ามีพยัญชนะตัวตามซ้อนกัน ก็ให้ลบตัวหน้าทิ้งหนึ่งตัวด้วย เช่น

คำพื้น รวมเป็น
อัคคี + โอภาส อัคโยภาส
อัคคย + โอภาส อัคโยภาส
อธิ + อาศัย อัธยาศัย

 

7. อุ อู สนธิกับ อุ อู ได้เป็น อุ อู หรือ โอ เช่น

คำพื้น รวมเป็น
คุรุ + อุปกรณ์ คุรุปกรณ์, คุรูปกรณ์, คุโรปกรณ์

 

8. อุ อู สนธิกับสระอื่นที่ไม่ใช่ อุ อู ด้วยกัน ต้องแปลง อุ อู เป็น ว ก่อน แล้วจึงสนธิกับสระหลัง เช่น

คำพื้น รวมเป็น
ธนู + อาคม ธันวาคม

 

 


พยัญชนะสนธิ

พยัญชนะสนธิ เป็นการเชื่อมคำระหว่างพยัญชนะกับพยัญชนะ โดยมีการเปลี่ยนแปลงพยัญชนะคำเดิมก่อนนำมาสนธิ ซึ่งเป็นวิธีการรวมคำในภาษาบาลีสันสกฤต ไทยรับมาใช้เพียงไม่กี่คำ เช่น

คำพื้น รวมเป็น
มนสฺ + ภาพ มโนภาพ
รหสฺ + ฐาน รโหฐาน
นิสฺ + ภัย นิรภัย
นิสฺ + ทุกข์ นิรทุกข์
ทุสฺ + คติ ทุรคติ
มนสฺ + ธรรม มโนธรรม
เตชสฺ + ธาตุ เตโชธาตุ
ศิรสฺ + เมธน์ ศิโรเมฐน์
พฺรหฺมนฺ + ชาติ พรหมชาติ
ทุสฺ + ลักษณ์ ทรลักษณ์

 

นิคหิตสนธิ

นิคหิตสนธิ เป็นการนำคำที่ลงท้ายด้วยนิคหิตไปสนธิกับคำที่ขึ้นต้นด้วยพยัญชนะ หรือสระก็ได้ มีหลักเกณฑ์ ดังนี้

1. นิคหิต สนธิกับ สระ แปลงนิคหิตเป็น ม เช่น
คำพื้น รวมเป็น
สํ + อาทาน สมาทาน
สํ + โอสร สโมสร
สํ + อิทธิ สมิทธิ
สํ + อาคม สมาคม
สํ + อาจาร สมาจาร
สํ + ยุทัย สมุทัย
สํ + อาส สมาส

 

2. นิคหิต สนธิกับ พยัญชนะวรรค แปลงนิคหิตเป็นพยัญชนะตัวสุดท้ายของวรรคนั้น ๆ เช่น
คำพื้น รวมเป็น
สํ + กร สังกร
สํ + จร สัญจร
สํ + ฐาน สัณฐาน
สํ + ธาน สันธาน
สํ + ภาร สัมภาร
สํ + ขาร สังขาร
สํ + ชาติ สัญชาติ
สํ + ฐิติ สัณฐิติ
สํ + นิบาต สันนิบาต
สํ + พนฺธ สัมพันธ์

 

3. นิคหิต สนธิกับ เศษวรรค (ย ร ล ว ศ ษ ส ห ฬ) แปลงนิคหิตเป็น ง เช่น
คำพื้น รวมเป็น
สํ + โยค สังโยค
สํ + วาส สังวาส
สํ + สนฺทน สังสันทน์
สํ + สาร สังสาร
สํ + วร สังวร
สํ + สรรค์ สังสรรค์
สํ + หรณ์ สังหรณ์

 

 

 

ประโยชน์

  1. ได้รูปศัพท์ใหม่ที่เด่นด้วยความหมาย และได้รูปคำที่มีความสละสลวย
  2. เป็นประโยชน์ในการแต่งคำประพันธ์ประเภทฉันท์ และร่าย

 

หลักการสังเกต

  1. คำสนธิต้องเป็นคำบาลี สันสกฤตเท่านั้น
  2. เมื่อนำคำมาสนธิกันแล้ว จะกลายเป็นคำเดียว และจะต้องแปลจากคำหลังมาคำหน้า
  3. คำที่จะนำมาสนธิกัน จะต้องมีทั้งสระหน้าและสระหลัง
  4. เมื่อสนธิแล้วจะมีการเปลี่ยนแปลงพยัญชนะ สระ หรือนิคหิตที่เชื่อมเสมอ

 

รวมหมวดหมู่คำสนธิ

ตัวอย่างคำสนธิ

คำสนธิ คำพื้น
กตัญชลี กต + อัญชลี
กรกฎาคม
กรกฎาคม 
กรินทร์
กาญจนามัย
กาญจนามัย 
กินนร
กินนรี
กุศโลบาย
ขีปนาวุธ
คมนาคม
จินตนาการ
จุลินทรีย์
จุฬาลงกรณ์
ชลาลัย
ชโลทร
ทรัพยากร
นครินทร์
นโยบาย
นโยบาย 
บดินทร์
บรรณารักษ์
บุริโสดม บุริส + อุดม
ปรมินทร์
ปรเมนทร์
ผลานิสงส์
พลานามัย
ภยาคติ
มกราคม
มัคคุเทศก์
มัคคุเทศก์ มัคค + อุเทศก์
มโหสถ มหา + โอสถ
ราชานุสรณ์
ราชินยานุสรณ์
ราชูปโภค ราช + อุปโภค
ราโชวาท
วโรดม
ศิลปาชีพ
สังสันทน์ สํ + สนฺทน
สินธวาณัติ
สินธวานนท์
สุริโยทัย
สุโขทัย
สุโขทัย 
หัตถาจารย์
อนามัย
อัคโยภาส อัคคี + โอภาส
อินทรธิบดี
เทพารักษ์
ไพรินทร์

เมนูแนะนำ

ค้นหาคำสนธิทั้งหมด

รวมหมวดหมู่คำสนธิ

รวมคำสนธิ ที่ใช้บ่อย 100 คำ

รวมคำสนธิ ที่ใช้บ่อย 200 คำ

แบบทดสอบคำสนธิ

11,328 views

บทความน่ารู้คำสนธิ

แหล่งความรู้มากมาย อัปเดตใหม่ทุกวัน ทันเหตุการณ์ไว้ให้ค้นหา อ่านเสริมความรู้

ภาษาไทย