ตัวอย่าง คำผญา ที่ใช้บ่อย 92 คำ

คำผญา หรือปรัชญาในการดำรงชีวิตของบรรพบุรุษชาวอิสานที่ถ่ายทอดกันมาตั้งแต่ดึกดำบรรพ์จนถึงชั่วลูกชั่วหลาน คำผญา พร้อมคำแปลนี้เป็นภูมิปัญญาของปราช์ญผู้รู้ที่ได้ถ่ายทอดไว้

รวมตัวอย่างของ คำผญา ที่ใช้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ไว้ให้ดังนี้

ตัวอย่าง คำผญา ที่ใช้บ่อย 92 คำ
  1. กกบ่เตื้อง ติงตายแต่หง่า หง่าบ่เตื้อง ตงได้แต่ใบ

    ความหมาย เปรียบเหมือนระบบการทำงาน ที่มีเจ้านาย/ลูกน้อง หากเจ้านายไม่นำพา คนที่เป็นลูกน้องก็ได้แต่คิด แต่ไม่มีอำนาจในการตัดสินใจใดใดเลย

  2. กาบ่มักท่าน้ำสมุทรหลวงกะบ่ว่า กาบ่มักท่าน้ำกะตามถ้อนช่างกา

    ความหมาย แล้วแต่การตัดสินใจของคนอื่น

  3. การงานนี้อุปสรรคแสนหมู่ เกิดเป็นคนต้องสู้ อย่าถอยร่นหลีกหนี

    ความหมาย เกิดเป็นคนต้องหนักเอาเบาสู้

  4. กินแกงแข้คางกะแจปากบ่ลั่น กินกะท้างคางกระด้างปากบ่เป็นซั่นบ้อ

    ความหมาย ได้กินแล้วไม่พูดไม่จา

  5. เกลี้ยงแต่นอกทางในเป็นหมากเดื่อ หวานนอกเนื้อในส้มดั่งหมากนาว เกลี้ยงปากทางไหทางในเป็นปลาแดก เกลี้ยงปากบั้งขังข้อปากกะทอ

    ความหมาย ของบางอย่างดูข้างนอกอาจดูดีสวยงาม แต่ข้างในไม่มีประโยชน์ ในทางกลับกัน ของบางอย่างดูภายนอกอาจไม่สวยงาม แต่ของที่อยู่ภายในล้วนมีมูลค่า

  6. เกลี้ยงฮอดใบใสฮอดลูก เกลี้ยงฮอดเข้าปลูก เกลี้ยงฮอดเข้าปัดลาน

    ความหมาย ของบางอย่างดูต้นแบบหรือต้นทางก็สามารถมองเห็นผลลัพธ์ได้

  7. เก้าแม่น้ำสิบแม่น้ำ สิหย่อเป็นแผ่นดินเดียว คราวสิบคืนซาวคืน สิหย่อเป็นดอกคราวมื้อ

    ความหมาย เป็นคำที่ฝ่ายชายพูดเกี้ยวพาราสีกับทางฝ่ายหญิง

  8. เก้าสิฆ่าสิบสิฆ่าให้เอาแก่นคะยูงตี อย่าได้เอาบาลีต่อยตีตางฆ้อน

    ความหมาย จะฆ่าให้ตายก็ฟาดด้วยไม้เนื้อแข็ง อย่าฟาดฟันด้วยความรู้

  9. ไกลไปหน้า หากินปลาวังใหม่ วังเก่านั้นแสนสิบ้อนกะบ่งม

    ความหมาย มากชู้หลายเมีย เบื่อแล้วทิ้ง คบคนใหม่เรื่อยไป ไม่สนใจใยดีคนเก่า

  10. ของบ่เป็นตาจ้ำ อย่าสิจุ่มลงตัก ของบ่เป็นตากัด อย่ากินสิควนท้อง ของที่เป็นตาส้ม อย่ากินสิส้มปาก มันสิยากคอบท้อง เทียวขี้หย่างคืน

    ความหมาย ไม่ควรกินตามใจปาก อยากตามใจท้อง ท่านสอนให้พิจารณาเรื่องการกิน

  11. ขอให้อดสาสู้เพียรไปให้ถืกป่อง คุณอาจารย์ยกใส่เกล้า คะนิงไว้อย่าสิลืม

    ความหมาย อดทนสู้ในสิ่งที่ถูกต้อง ยกย่องคุณอาจารย์

  12. ขุดดินดั้น สรรหาแต่บ่อนกิ่ว แนวสิ่วไม้ ประสงค์ไง้แต่บ่อนบาง

    ความหมาย เป็นคนที่หนักไม่เอา เบาไม่สู้ ชอบทำงานเอาเปรียบผู้อื่น

  13. ขุดดินดั้นประสงค์หาแต่บ่อนกิ่ว แนวสิ่วไม้ประสงค์ไง้แต่บ่อนบาง

    ความหมาย ของแต่ละอย่างมีจุดประสงค์การใช้งานต่างกัน

  14. คนผู้มีความฮู้ ซูซีเฮ็ดบ่แหม่น ความฮู้มีท่อแผ่นฟ้า เป็นบ้าท่อแผ่นดิน

    ความหมาย มีความรู้ท่วมหัวแต่เอาตัวไม่รอด

  15. คบคนให้เบิ่งหน้า(ดูหน้า) ขาวงามๆอย่าฟ้าวปลงใจเซื่อ บาดเพิ่นขมเคียดแค้น สิอุกแน่นอั่งทรวง

    ความหมาย ก่อนคบคนควรพินิจ พิจารณา ไม่ควรมองที่หน้าตา

  16. ความคิดมีบ่แพ้ ทุนสิค้าฮั่นแม่นบ่มี

    ความหมาย เศรษฐกิจหรือสภาพคล่องทางการเงินในต่างจังหวัดไม่ดี จึงทำให้คนต่างจังหวัดมีธุรกิจเกิดขึ้นน้อย แต่ใช่ว่าความคิดความอ่านทำธุรกิจจะด้อยกว่าคนในเมืองหลวง ติดที่มีเงินทุนไม่พอที่จะทำอะไรให้เป็นเม็ดเป็นหน่วยต่างหากหล่ะ

  17. ความตายนี้แขวนคอทุกบาดย่าง ไผก็แขวนอ้อนต้อนเสมอด้ามดังเดียว

    ความหมาย ความ ตาย ติดตามเหมือนเงาตามตัว ไม่มีผู้ใดหลุดพ้น

  18. คันควมฮักควมมักคือเข่า สิเอากินให้มันอิ่ม คันคือน้ำบ่แก้วสิลงล้างอาบสรง แท้แหล้ว

    ความหมาย เป็นคำที่ทางฝ่ายชายใช้พูดจาเกี้ยวพาราสีหญิงสมัยก่อน

  19. คันเจ้าได้กินซี้น อย่าลืมแห่งคุณหมา ฮ่าขโมยมาเฮือนสิเห่าหอนให้มันย้าน บาดฮ่ากวางฟานเต้น ตามทางสิได้ไล่ บาดเทื่อได้ต่อนซี้น ยังสิโอ้อ่าวหา

    ความหมาย เมื่อได้สิ่งของที่ตนเองรัก/ชอบใจ ไม่ควรลืมคนที่อยู่ข้างกาย

  20. คันเจ้าได้ขี่ซ้างกั้งห่มเป็นพะยา อย่าได้ลืมเสนาผู้แฮ่ตามตีนซ้าง
  21. คันเจ้าได้ขี่ซ้างกั้งฮ่มเป็นพระยา อย่าได้ลืมคนทุกข์ผู้ขี่ควายคอนกล้า

    ความหมาย ถ้าได้ดิบได้ดีแล้วก็ อย่าได้ลืมคนที่อยู่ข้างหลัง

  22. คันเจ้าได้ขี่ซ้างกั้งฮ่มสัปทน อย่าได้ลืมคนจนผู้แห่นำตีนซ้าง

    ความหมาย ถ้าได้ดิบได้ดีหรือได้เป็นใหญ่แล้วก็ อย่าได้ลืมผู้คนรอบข้าง

  23. คันเจ้าได้อยู่ยอดฟ้าผาสาทประดับมุข อย่าได้ลืมเฮียนทุกข์ผู้ขี่ควายคอนกล้า

    ความหมาย ถ้าได้ดิบได้ดีแล้วก็ อย่าได้ลืมคนที่อยู่ข้างหลัง

  24. คันได้กินปลาแล้ว อย่าลืมปูป๋าป่อย(ปล่อยปละ) บาดยามปลาขาดค้องยังสิได้ป่นปู

    ความหมาย เมื่ออยู่ดีกินดี ไม่ควรลืมปลาร้าปลาเจ่าที่เคยกินมา เมื่อหมดอำนาจ วาสนา อาจต้องกลับไปกินปลาร้าไหเดิม

  25. คันได้กินลาบซิ้นอย่าลืมแจ่วแพวผัก ได้กินพาเงินพาคำ อย่าลืมกระเบียนฮ้าง

    ความหมาย ถ้าได้ดิบได้ดีแล้วก็ อย่าได้ลืมสิ่งของที่อยู่ข้างหลัง

  26. คันแม่นมีควมฮู้เต็มพุงเพียงปาก โตสอนโตบ่ได้ไผสิย่องว่าดี

    ความหมาย ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด

  27. คันว่าได้ดีแล้วอย่าลืมคุณพ่อแม่ เผิ่นหากเลี้ยงแต่น้อยถนอมให้ใหญ่สูง

    ความหมาย ได้ดีแล้วอย่าลืมบุพการี

  28. คันสิเทียวทางกว้างให้หาฮ่มบังหัว คันสิไปทางไกลไถ่ถงให้มีพร้อม คันสิเทียวทางเวิ้งหาทิงบั้งใหญ่ คันสิขึ้นต้นไม้ให้หาท้างปล่องลง

    ความหมาย จะทำอะไรให้วางแผน

  29. คันสิเทียวทางเวิ้งให้หาทิงบั้งใหญ่ คันหากเป็นมะลืดทืดเท้าเซาถ่อนอย่าไป

    ความหมาย โบราณท่านกล่าวไว้ ก่อนออกเดินทางไปค้าขายสมัยก่อนท่านให้สังเกตุดินฟ้าอากาศ

  30. คาดสิได้ บินมาคือนกเจ่า คาดสิบ่ได้ บินเจ้ยเจิดหนี

    ความหมาย ถึงคราวจะได้ โชค ลาภ ก็วิ่งเข้ามาหาเอง แต่ถึงครวาจะไม่ได้ ก็จะพลาดหวังอย่างไม่น่าเชื่อ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะตั้งหวังใจไว้มากเกินไป เวลาไม่สมหวังจึงคิดอย่างน้อยใจ

  31. คำบ่ผัด สามปีเป็นแห่ พี่น้องบ่ไปหามาแหว่ สามปีเป็นเพิ่น

    ความหมาย ความเหินห่าง อาจทำให้ความเป็นญาติ/พี่น้องกลายเป็นคนอื่นไป

  32. คำสอนพ่อแม่นี้หนักเกิ่งธรณี ผู้ใดยำเยงนบหากสิดีเมือหน้า

    ความหมาย ผู้ใดเคารพคำสั่งสอนพ่อแม่จะเจริญก้าวหน้า

  33. คิดถึงน้องนอนบ่อิ่มเต็มตา บ่ได่เหนหน้าเหนอุแอ่งน้ำกะยังดี

    ความหมาย คิดถึงน้องนอนค่อยไม่หลับ ถึงจะไม่ได้เห็นหน้า ขอเพียงได้เห็นโอ่งก็ยังดี คือขอแค่ได้มองลอดผ่านเข้าไปในบริเวณบ้านก็พอใจ

  34. เจ้าผู้นกกะแดดเด้าหากินไกลเขต เจ้ามาลืมพี่น้องเจ้ามาย่องผู้อื่นดี ตั้งแต่กี้เจ้ากะว่ามังๆ จักว่าฟังความไผจั่งได้ไลลืมชู้

    ความหมาย คนที่ออกไปทำงานห่างไกลบ้านเกิด ดันมาลืมญาติพี่น้อง ไปยกยอผู้อื่นดีกว่าเมื่อก่อนก็ว่าดี ๆ แต่ไปฟังใครมาถึงได้ลืมความหลัง

  35. ใจบ่โสดาด้วยเว้าแม่นกะเป็นผิด ใจบ่โสดาดอมเว้าดีกะเป็นฮ้าย

    ความหมาย แม้นไม่สบอารมณ์แล้วจะพูด อย่างไรก็ไม่มีทางถูกใจได้

  36. ใจบ่หวังทำสร้าง หากินกะบ่ค่อง(คล่อง) ใจบ่ใสต่อฆ้องตีได้กะบ่ดัง

    ความหมาย จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว หากจิตใจไม่ดีแล้ว ทำอะไรก็มักไม่สำเร็จ

  37. ใจประสงค์สร้างกลางดงกะว่าท่ง ใจขี้คร้านกลางบ้านกะว่าดง

    ความหมาย ถ้าใจสู้ (ขยัน) อยู่กลางป่าดง ก็เหมือนกลางทุ่ง ถ้าเกียจคร้านแม้อยู่กลางหมู่บ้านก็เหมือนในกลางป่า

  38. ชาติที่ควายเห็นกล้า กาเห็นกล้วย สิกรายหนีเสียเปล่า เป็นฤา คันบ่กินอิ่มท้องสาแล้วแม่นบ่หนี

    ความหมาย ชายหนุ่มเจอหญิงสาว ไม่ได้เป็นคู่จะไม่ยอมเลิกรา

  39. ชาติที่เงินคำแก้ว มันบ่แหม่นของไผ ผู้ใดมีใจเพียร หากสิหลงหลอนพ้อ

    ความหมาย เงินทองใครๆ ก็หามาได้ถ้ามีความขยันหมั่นเพียร

  40. ชาติที่เป็นชายนี้ คำพาทีคือเกียรติ คำปากว่าออกแล้ว ประกันด้วยชาติสกุล

    ความหมาย เป็นการพูด เพื่อให้ฝ่ายหญิงยินยอมพร้อมใจ

  41. ชื่อว่าแนวความเว้าของคนมันเกินง่าย ได้เทิงหงายและคว่ำความเว้าบ่อยู่ความ เขาฮักเขาก็ย่อง เขาซังเขาก็ว่า คือดั่งบักเค้าเม้า หมาเฒ่าเห่าแต่เขา คันเฮาทำดีแล้วเขาซังก็ตามซ่าง คันเฮาเฮ็ดแม่นแล้ว หยันหย่อก็ซ่างเขา เขาสิพากันท้วง ทั้งเมืองก็บ่เงี่ยง เขาสิติทั้งค่าย ขายหน้าก็บ่อาย

    ความหมาย ถ้าทำดีแล้วก็อย่าอย่าสนคำคนอื่นนินทา

  42. ชื่อว่าแนวเด็กน้อย ตากอความคึดหม่อ ได้กอขอข้อหล่อ ความเว้าผัดอยู่ดาว

    ความหมาย เด็กน้อยอวดฉลาด

  43. ชื่อว่าโลกีย์กว้างเมืองคนมันบ่เที่ยง มัน หากเงี่ยงซ่อยง่อยคือค่อยตลิ่งของลางเทื่อแนวเด็กน้อยสอนคนหัวด่อน ลางเทื่อลุกไพร่บ้าน สอนท้าวพ่อพญาก็มี

    ความหมาย โลกนี้ไม่เที่ยงหนอ วันนี้ลูกหลานอาจสอนพ่อแม่ พ่อเมืองยังต้องเชื่อชาวบ้าน

  44. เชื้อชาติจ้อง(ร่ม)คันก่องกะยังหุบ ชาตาหลุบ หลูบลงคือจ้อง ยามเมื่อชาตาขึ้นขวางคือขอนกะยังล่อง บาดสิล้มดึงหญ้ากะบ่ฟัง

    ความหมาย สรรพสิ่งทั้งหลาย ไม่เที่ยง ชีวิตมีขึ้น/ลง

  45. เชื้อชาติแฮ้ง เหม็นสาบกันเอง ปูสอนปู ให้ย่างตรง ห่อนฤสิทำได้

    ความหมาย ตัวอย่างที่เลวหรือจะทำ ให้ผู้อื่นทำดีได้

  46. เด็กน้อยมีความฮู้สองสามความมันก็อ่ง ผู้ใหญ่ฮู้ตั้งล้านก็อำไว้บ่ค่อยไข

    ความหมาย ความรู้มีเพียงน้อยนิด อย่าหยิ่งผยองอวดรู้

  47. เดินทางบ่อสุดเส้น อย่าถอยหลังให้เขาเหยียบ ตายขอให้ตายหน้า พุ้น เขาสิเอิ้นว่าหาญ

    ความหมาย นักสู้ต้องสู้ไม่ถอยให้ตายอย่างวีรบุรุษ

  48. ได้ขึ้นเฮือแล้ว อย่าลืมแพป้องไม้ไผ่ ได้เป็นใหญ่แล้ว อย่าลืมข้าผู้พลอย

    ความหมาย ถ้าได้ดิบได้ดีแล้วก็ อย่าได้ลืมคนที่อยู่ข้างหลัง

  49. ตกกะเทิน ว่าได้กำคอแฮ้ง สิกำแฮงๆให้ฮากมันออก สิหลอนกำแก่งแก้ให้คอแฮ้งขาดคา

    ความหมาย เมื่อตั้งใจจะกระทำสิ่งใดแล้ว จะต้องทำจนถึงที่สุดให้บรรลุเป้าหมาย หรือวัตถุประสงค์

  50. ตกกะเทิน ว่าได้ลงมือคั้น งมปลาหาเต่า เอาให้เบิ้ดซุซ้ง ลงให้เบิ้ดซุด้าน สาแล้วจั่งสิเซา

    ความหมาย เป็นคนที่มีความมานะ พยายามสูง เมื่อลงมือทำสิ่งใดแล้ว มักทำจนสำเร็จ

  51. ตกกะเทินว่าได้ลงลายม้วน บ่เป็นบุงกะเป็นต่า บ่เป็นฮังไก่ฮ้าง บ่เป็นค้องใส่หอยยุบ้อ

    ความหมาย หมายถึง เมื่อได้ลงมือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วต้องพยายามจนสุดความสามารถไม่ว่าผลจะออกมาเป็นเช่นไรก็ตาม อย่างน้อยก็คงเป็นประโยชน์บ้างไม่มากก็น้อย

  52. ตกกะเทินว่าได้สู้บ่ถอยหลังให้เขาว่า นับแต่มื้อสิก้าวไปหน้าบ่ถอย

    ความหมาย เมื่อได้สู้แล้วไม่มีถอยให้ใครดูถูกได้

  53. ตกกะเทินว่าได้เฮียนแล้ว สิเฮียนเหมิดสู่ซ่อง เฮียนให้เผิ่นได้ย่อง เหมิดถ้วนคู่สู่แนว

    ความหมาย มีโอกาสได้เรียนแล้วต้องเรียนให้รู้จริง ทุกอย่าง

  54. ต่างคนต่างกินเข่า ภาษาเฮากะเลยต่าง ต่างคนต่างอาบน้ำ กะเลยเกี้ยงต่างกัน

    ความหมาย ท่านสอนให้รู้ว่า ในโลกนี้มีมากมายหลายเชื้อชาติ / ศาสนา การกินอยู่ที่ต่างกัน มีทั้งคนขาว/ดำ

  55. ติแต่ควายบักเลฮ้าย ปักตูสวนผัดบ่ฮี่ ติแต่แมงหมี่(แมลงหวี่)ฮ้าย ตีนซิ่นบ่ล่ำเพียง

    ความหมาย คนที่ชอบตำหนิติติงผู้อื่น ทั้งที่ตัวเองก็ไม่ได้ดีไปกว่าใครเขาเลย

  56. ตีเจ็บแล้วแสนสิออยกะปานด่า แม่นว่าเว้าจ้อยจ้อยกะปานไม้แดกตา

    ความหมาย เมื่อถูกตีเจ็บแล้วจะปลอบประโลมปานใดก็ไม่หายเจ็บ

  57. ตื่นเซ้าขี้ใกล้ ตื่นสาย ขี้ไกล

    ความหมาย หมายถึง คนที่นับถือพระพุทธศาสนาอันสูงส่ง เมื่อรู้ตื่น รู้เบิกบานด้วยธรรมที่พุทธองค์ทรงตรัสไว้ดีแล้ว ย่อมมีโอกาสมากกว่าผู้ที่ยังหลงอยู่ในวัฏฏะวนสามฉะนี้ แล

  58. ทางหลายเส้น ตามใจสิเลือกไต่เอาแหล้ว มักเส้นโค้งโงเงี้ยวกะหากมี ทางหลวงก้วง(กว้าง)สังมัวเทียวแต่ทางขอก หมกปลาแดกตั้งโจ้โก้ สังมัวจ้ำตั้งแต่ตอง

    ความหมาย ท่านเปรียบไว้กับการนับถือศาสนา ที่มีมากมายหลายหลาก ตามแต่ใจหรือจริตของผู้ใดจะเลือกหา แต่พระพุทธศาสนาอันสูงส่งคนกลับมักจะมองข้ามไป

  59. ทุกยากฮ้ายปากก่ำกินมันหมก คั่นบ่กินหมกมันปากบ่ดำปานนี้

    ความหมาย ยากจน ต้องกินมันเผา (มันเทศ) ถ้าไม่กินริมฝีปากคงไม่ดำขนาดนี้

  60. เทียวทางเวิ้งเหิงหลายมันสิค่ำ คันหากเป็นมะลืดทืดเท้าเซาถ่อนอย่าไป

    ความหมาย โบราณท่านกล่าวไว้ จะออกจากบ้านต้องรู้จักสังเกตุดินฟ้าอากาศ

  61. นกเขาเปิดเข่า(เบื่อข้าว)นกกาเหว่าเปิดไข่ นกไซ่เปิดด้วง สิงอเงี้ยวตอดโกน

    ความหมาย เป็นลักษณะของคนที่มักเบื่ออะไรง่ายๆ ชอบเรียกร้องความสนใจจากคนรอบข้าง พอไม่มีใครสนใจก็มักพาลกับตัวเอง

  62. นุ่งผ้าลายหมาเห่า เว้าความเก่าผิดกัน

    ความหมาย ธรรมชาติของสุนัขชอบเห่าคนนุ่งผ้าลาย ทำนองเดียวกันกับคนที่เมื่อพูดความหลังมักจะนำมาซึ่งความบาดหมางกันได้

  63. แนวนาบ่สมเข่า(ข้าว) เสาเฮือนบ่สมขื่อ ผือบ่สมสาดเหี่ยน งัวเกียน(เกวียน)บ่สมแอก ตาแฮกบ่สมไก่ต้ม งมเลี้ยงกะบ่กิน

    ความหมาย ชาตินี้เกิดมา พี่กับน้องไม่ควรคู่กัน(ลักษณะหญิง/ชายเกี้ยวพาราสีกัน)

  64. แนวน้ำตาลปากหม้อ ขอฮอ(บอระเพ็ด)ฮองลุ่ม ชาติที่หวานปากบั้งขังข้อขื่นขม

    ความหมาย ปากหวาน/ก้นเปรี้ยว หรือปากหวาน/ใจดำ

  65. บ่ย้อมบ่แดง บ่แปลงบ่ใหม่

    ความหมาย ต้องลงมือทำ จึงจะเกิดผล

  66. บุญนี้บ่แหม่นของแบ่งได้ ปันแจกกันแหล่ว บ่อห่อนแยกออกได้ คือไม้ผ่ากลางคือจั่งเฮากินข้าว เฮากินเฮาอิ่ม บ่แหม่นไปอิ่มท้องเขาพุ้นผู้บ่กิน

    ความหมาย บุญ ผู้ใดสร้างผู้นั้นได้รับ ไม่สามารถแบ่งปันได้เหมือนสิ่งของ เหมือนข้าวผู้ใดกินผู้นันอิ่ม

  67. ปลาดุกปิ้งเต็มไฟบ่อยาก พากันดะดั่นดิ้น อยากกินเข่าบ่ายเกลือ

    ความหมาย เปรียบเหมือนสังคมยุคปัจจุบัน คนวิ่งหาที่พึ่งทางใจกราบไหว้ ต้นไม้ใบหญ้าสารพัด ทั้งที่มีพระพุทธศาสนาอันสูงส่ง แต่กลับมองข้ามไป

  68. ไปหาพระให้เอาของไปถวาย ไปหานายให้เอาของไปต้อน

    ความหมาย ไปหาใครก็เอาของติดไม้ติดมือไปด้วย

  69. ไผผู้มัวเมาคร้าน การงานตั้งต่อ บ่มีวันสิพบพ้อ เงินล้านค่าแพง

    ความหมาย ถ้าเกียจคร้าน ก็อย่าหวังมั่งมี

  70. ไผผู้เฮียนฮ่ำฮู้ วิชาปราชญ์ทางใด ก็ให้มีใจจดเผิ่งวิชาที่ตนฮู้

    ความหมาย เรียนรู้ให้เชี่ยวชาญเป็นวิชาเลี้ยงตัว

  71. ฝนตกยังฮู้เอื้อน นอนกลางคืนยังฮู้ตื่น ความทุกข์ยังฮู้เตื้อง มีขึ้นเมื่อลุน

    ความหมาย ฝนตกยังซาได้ นอนหลับยังรู้ตื่น ความทุกข์ก็มีโอกาสกลายเป็นสุขในวันข้างหน้า (ถ้าพยายาม)

  72. ฝนตกโห่ง ไหลโฮมแต่นาโคก บ่อนขุ่มมีบ่แพ้ สังมาโห่งตั้งแต่โนน

    ความหมาย คนที่ร่ำรวย มีอันจะกิน ยิ่งรวยก็ยิ่งมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ แต่คนที่จนต่ำต้อยกลับไม่มีโอกาสอย่างนั้นบ้างเลย

  73. เพิ่นว่า เก็บจากหน่อย(น้อย)คอยไปเติมหมู่ เก็บเทื่อเล็กเทื่อน้อย คอยได้ตื่มเต็ม

    ความหมาย ท่านสอนให้รู้จักประหยัด อดออม

  74. เพิ่นว่า เซื้อซาติแฮ้งเหม็นกุยฮอดกระดูกแม่นสิปลูกดอกซ้อนเทียมข้างกะบ่หอม

    ความหมาย หมายถึง คนที่มีความผิด แล้วพยายามปกปิดความผิดของตน แม้คนอื่นจะไม่อาจรับรู้ได้ แต่ไม่อาจจะหลอกตนเองได้

  75. เพิ่นว่าแกงเต็มหม้อ เหลือกินบ่อิ่ม ซดแต่น้ำคาแข่วเกือบตาย

    ความหมาย ท่านเปรียบไว้ว่า เมื่อมีเงิน/ทอง มากมาย หากไม่รู้จักนำมาใช้/จ่ายให้เกิดประโยชน์ เงิน/ทองนั้นก็หาได้มีความหมายไม่

  76. มีมอญ บ่มีม้อน(หม่อน/ไหม)สิสูญเสียประโยชน์เปล่า มีนา คันมีกล้าแก่บั้ง ดำได้กะบ่งาม

    ความหมาย ท่านสอนให้รู้จักพึ่งพา อาศัยกัน

  77. ยามยังน้อยให้หมั่นฮู้เฮียนคุณ บุญเฮามีสิยศสูงเพียงฟ้า

    ความหมาย ตอนนี้เรายังเด็กควรตั้งใจเรียนเข้าไว้

  78. ลูกฮักเอาไส้ข้างหลัง ลูกซังเอาไว้ข้างหน้า เอาปลาป้อนหม่าม ลูกผู้ฮักกะด้อ บ่หลียวหน้าล่ำแล

    ความหมาย ท่านเปรียบไว้กับคนที่นับถือศาสนา เช่น ปากบอกว่า นัยถือศาสนาพุทธ แต่กลับไปวิ่งตามกระแสสังคม ทรงเจ้าเข้าผีกับเขาไป ส่วนพุทธศาสนาอันสูงส่งกลับไม่สนใจใยดี

  79. สิบคนเกื้อบ่ถ่อเนื้อไข

    ความหมาย หลายสิบคนช่วยเหลือมีบุญคุณ ก็ไม่เท่าญาติพี่น้อง

  80. สิบสลึงอยู่ฟากน้ำ อย่าโอ้อ่าวคะนึงหา สตางค์แดงมามือให้ค่อยกำเอาไว้

    ความหมาย ท่านสอนว่า ให้พอใจในสิ่งที่ตนมีอยู่

  81. สิบสิฮ่างหรือซาวสิฮ่าง

    ความหมาย อะไรจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ตามแต่

    สิบสิฮ่าง ซาวสิฮ่าง = สิบครั้งจะร้าง ยี่สิบครั้งจะร้าง

  82. หญิงฮูปฮ้ายครองวัตรพางาม ชายฮูบทรามวิชาพาฮุ่ง

    ความหมาย หญิงแม้รูปชั่ว แต่จริยาวัตรทำให้งดงามได้ ชายแม้รูปทราม วิชาติดตัวก็ส่งให้เจริญรุ่งเรืองได้

  83. เห็นดงเป็นบ้าน เห็นเมืองเป็นป่า เห็นด่านด้าวดงกว้างว่าแปน หมายถึง เห็นดำเป็นขาว เห็นขาวเป็นดำ เห็นผิดเป็นชอบ

    ความหมาย เห็นดำเป็นขาว เห็นขาวเป็นดำ เห็นผิดเป็นชอบ

  84. เห็นว่ามีเฮือแล้ว อย่าบืมแพฟากไม้ไผ่ เห็นว่าเป็นใหญ่แล้ว อย่าลืมซู้ผู้อยู่คอง

    ความหมาย ได้ดีแล้ว อย่าลืมตัว(คนลืมตัว วัวลืมตีน)

  85. เห็นเสือเฒ่า จำศีลอย่าฟ้าวเซื่อ ลางเทื่อเห็นหมู่เนื้อ ศีลสิม้างแตกกระเด็น

    ความหมาย ท่านสอน อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน หรือ อย่าเพิ่งเชื่อใครง่าย ๆ

  86. ให้ค่อยตักค่อยข่อน สิเห็นต่อนแกงปลา ให้ค่อยวิด ค่อยสาอย่าสิเซาวางไว้ คันหากเป็นตาหย่ำ ให้ทำกินฟ้าวฟั่ง อย่าได้นั่งเค้าเม้า มัวเว้าบ่ดี

    ความหมาย ท่านสอนให้ทำ มากกว่าพูด

  87. ให้เจ้าคอยเพียรสร้าง เสมอแตนแปงซ่อ ให้สร้างก่อสืบไว้ เสมอเผิ้งสืบฮัง

    ความหมาย ให้ขยันสร้างตัวเหมือนผึ้งสร้างรัง

  88. ให้เจ้าเอาความฮู้ หากินในทางชอบ ความฮู้มีอยู่แล้ว กินได้ชั่วชีวัง

    ความหมาย มีความรู้อยู่กับตัวหากินอย่างสุจริตได้ ชั่วชีวิต

  89. อย่ามาตกกล้าไว้เทิงโพนให้น้ำแซ่ อย่ามาหม่ากล้าไว้ในน้ำให้ปลวกกิน

    ความหมาย อย่าเอาเรื่องไม่จริงมาพูด เพื่อให้อีกฝ่ายหลงเชื่อ(เป็นลักษณะ ชาย/หญิง เกี้ยวพาราศีกัน)

  90. อย่ามาปลูกดอกหว่าน แทนหนานผักบั่ว ของเก่ายังบ่ทันได้กู้ สังมาปลูกใหม่แทน

    ความหมาย เมียยังอยู่ทั้งคน พี่อย่าหักหาญน้ำใจ เรายังไม่เลิกราหย่าขาดกัน

  91. อย่าสุไลเสียถิ้มพงษ์พันธุ์พี่น้องเก่า อย่าสุละเผ่าเซื้อไปย่องผู้อื่นดี

    ความหมาย อย่าได้ลืมญาติพี่น้องของตัวเอง ไปยกย่องว่าผู้อื่นดีกว่า

  92. อัศจรรย์ใจข้อย หลงคอยแต่ซู้เพิ่น เมียโตมีอยู่บ่แพ้ ผัดตาส้มใส่แต่สาว

    ความหมาย แอบชอบเมียชาวบ้าน

Download PDF

สำหรับเพื่อน ๆ ที่ต้องการดาวน์โหลดไฟล์เพื่อไปเปิดอ่านหรือใช้งานด้านอื่นเอง เราได้เตรียมไฟล์ PDF แจกฟรีให้ด้วย สามารถกดที่ปุ่มดาวน์โหลดได้เลย

คำผญา ที่ใช้บ่อย
PDF – ตัวอย่าง คำผญา ที่ใช้บ่อย
Download