ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย 200 คำ

คำที่ใช้กันอยู่ในภาษาไทยของเราตอนนี้ บางส่วนเป็นคำไทยแท้ แต่บางส่วนก็เป็นคำไทยที่หยิบยืมมาจากภาษาอื่น และที่เห็นกันบ่อย ๆ คือมาจากภาษาบาลีและสันสกฤต แต่จะมีคำไหนบ้างหล่ะมาดูกันเลย

รวมตัวอย่างของ คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ไว้ให้ดังนี้

ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย 200 คำ
  1. กฐิน

    คำบาลี กฐิน

    คำสันสกฤต กฐิน

    ความหมาย ผ้าที่ถวายพระที่จำพรรษาแล้ว

  2. กมล

    คำบาลี กมล

    คำสันสกฤต กมล

    ความหมาย ดอกบัว; ใจ

  3. กร, กรณ์

    คำบาลี กร กรณ

    คำสันสกฤต กรณ

    ความหมาย ทำ

  4. กรรม

    คำบาลี กมฺม

    คำสันสกฤต กรฺมนฺ

    ความหมาย การกระทำ

  5. กริยา

    คำบาลี กิริยา, กฺริยา

    คำสันสกฤต กฺริยา

    ความหมาย ชนิดของคำที่แสดงการกระทำ อาการ

  6. กรีฑา

    คำบาลี กีฬา

    คำสันสกฤต กรีฑา

    ความหมาย เล่น. (ไทย) การแข่งขันประเภทลู่และประเภทลาน

  7. กรุณา

    คำบาลี กรุณา

    คำสันสกฤต กรุณา

    ความหมาย ความเห็นใจคิดช่วยให้พ้นทุกข์

  8. กษัย

    คำบาลี ขย

    คำสันสกฤต กฺษย

    ความหมาย ความเสื่อม สิ้น, โรคซูบผอม, กระษัย

  9. กัญญา, กันยา

    คำบาลี กญฺญา

    คำสันสกฤต กนฺยา กนฺยกา

    ความหมาย หญิงสาว

  10. กัณหา, กฤษณา

    คำบาลี กณฺห

    คำสันสกฤต กฺฤษฺณ

    ความหมาย ดำ, ความชั่ว, บาป

  11. กัมปนาท

    คำบาลี กมฺป+นาท

    คำสันสกฤต กมฺป+นาท

    ความหมาย เสียงกึกก้อง

  12. กาญจน์, กาญจนา

    คำบาลี กาญฺจน

    คำสันสกฤต กาญฺจน

    ความหมาย ทอง, ทองคำ

  13. การุญ, การุณย์

    คำบาลี การุญฺญ

    คำสันสกฤต การุณฺย

    ความหมาย ความกรุณา

  14. กีฬา

    คำบาลี กีฬา

    คำสันสกฤต กฺรีฑา

    ความหมาย การเล่น. (ไทย) การเล่นออกกำลังกาย

  15. กุญชร

    คำบาลี กุญฺชร

    คำสันสกฤต กุญฺชร

    ความหมาย ช้าง

  16. เกศ, เกศา

    คำบาลี เกส

    คำสันสกฤต เกศ

    ความหมาย ผม

  17. เกษตร

    คำบาลี เขตฺต

    คำสันสกฤต เกฺษตฺร

    ความหมาย นา, ไร่

  18. เกษม

    คำบาลี เขม

    คำสันสกฤต เกฺษม

    ความหมาย ปลอดภัย, สุขสบาย

  19. เกียรติ

    คำบาลี กิตฺติ

    คำสันสกฤต กีรฺติ

    ความหมาย คำสรรเสริญ, คำเล่าลือ

  20. ขณะ

    คำบาลี ขณ

    คำสันสกฤต กฺษณ

    ความหมาย ชั่วเวลาหนึ่ง

  21. ขมา

    คำบาลี ขมา

    คำสันสกฤต กฺษมา

    ความหมาย อดทน, อดโทษ (ไม่เอาโทษ, ยกโทษ), ษมา, สมา

  22. ขัณฑสีมา

    คำบาลี ขณฺฑ+สีมา

    คำสันสกฤต ขณฺฑ+สีมา

    ความหมาย เขตแดน

  23. ขัตติยะ, กษัตริย์

    คำบาลี ขตฺติย

    คำสันสกฤต กฺษตฺริย

    ความหมาย พระเจ้าแผ่นดิน

  24. เขต

    คำบาลี เขตฺต

    คำสันสกฤต เกฺษตฺร

    ความหมาย เขตแดน, ขอบเขต, ไร่, นา

  25. ครรภ์

    คำบาลี คพฺภ

    คำสันสกฤต ครฺภ

    ความหมาย ท้อง, ลูกในท้อง

  26. โฆษณา

    คำบาลี โฆสนา

    คำสันสกฤต โฆษณา

    ความหมาย โห่ร้อง, ป่าวร้อง, กึกก้อง. (ไทย) เผยแพร่ข้อความแก่สาธารณชน

  27. จริยา

    คำบาลี จริย

    คำสันสกฤต จรฺย

    ความหมาย ความประพฤติ

  28. จักร

    คำบาลี จกฺก

    คำสันสกฤต จกฺร

    ความหมาย วงกลมมีเฟืองรอบ, ล้อ

  29. จักรพรรดิ (จัก-กะ-พัด)

    คำบาลี จกฺกวตฺติ

    คำสันสกฤต จกฺรวรฺตินฺ

    ความหมาย (พระราชา) ผู้ยังจักรให้เป็นไป, พระราชาจักรพรรดิ ผู้มีรัตนะ 7, จักรพรรดิราช. (ไทย) ประมุขของจักรวรรดิ = emperor.

  30. จักรี

    คำบาลี จกฺกี

    คำสันสกฤต จกฺรินฺ

    ความหมาย ผู้มีจักร หมายถึงพระนารายณ์. (ไทย) พระราชา ตามที่เชื่อกันว่าเป็นพระนารายณ์อวตารลงมา.

  31. จักษุ

    คำบาลี จกฺขุ

    คำสันสกฤต จกฺษุ

    ความหมาย ตา

  32. จันทร์

    คำบาลี จนฺท

    คำสันสกฤต จนฺทฺร

    ความหมาย ดวงจันทร์, ดวงเดือน; ชื่อวันที่ 2 ของสัปดาห์

  33. จุฬา, จุฑา

    คำบาลี จูฬา

    คำสันสกฤต จูฑา

    ความหมาย จุกบนหัว

  34. เจดีย์

    คำบาลี เจติย

    คำสันสกฤต ไจตฺย

    ความหมาย สิ่งซึ่งก่อเป็นรูปคล้ายลอมฟาง มียอดแหลม บรรจุสิ่งที่นับถือมีพระธาตุเป็นต้น, สิ่งหรือบุคคลที่เคารพนับถือ

  35. ฉายา

    คำบาลี ฉายา

    คำสันสกฤต ฉายา

    ความหมาย เงา(มืด), ร่ม, เงา(สะท้อน เช่น เงาในกระจก ในน้ำ); รูปเปรียบ(กับตัวจริง, ชื่อ, ชื่อที่พระอุปัชฌาย์ตั้งให้เป็นภาษาบาลีเมื่ออุปสมบท. (ไทย) ชื่อที่ตั้งให้กันอย่างไม่เป็นทางการ ตามลักษณะที่ปรากฏ.

  36. ชนก

    คำบาลี ชนก

    คำสันสกฤต ชนก

    ความหมาย พ่อ

  37. ชาติ

    คำบาลี ชาติ

    คำสันสกฤต ชาติ

    ความหมาย การเกิด

  38. ชิวหา

    คำบาลี ชิวฺหา

    คำสันสกฤต ชิวฺหา

    ความหมาย ลิ้น

  39. ญาติธรรม

    คำบาลี ญาติ+ธมฺม

    คำสันสกฤต ชฺญาต+ธรฺม

    ความหมาย ญาติธรรม (ยา-ติ-ทำ) ธรรมของญาติ(ที่พึงปฏิบัติต่อกัน) แปลจากหลังไปหน้า. (ไทย) ญาติธรรม (ยาด-ทำ) บุคคลที่ถือเป็นญาติทางธรรม. แปลจากหน้าไปหลัง (ไม่ควรอ่านว่า ยาด-ติ-ทำ เพราะจะกลายเป็นศัพท์สมาส ยกเว้น ญาติพี่น้อง (ยาด-ติ-พี่น้อง เพราะเป็นภาษาปาก)

  40. ฐาน

    คำบาลี ฐาน

    คำสันสกฤต สฺถาน

    ความหมาย ที่ตั้ง, ที่รองรับ

  41. ณัฏฐ์

    คำบาลี ณฏฺฐ (ญาณ+ฐ)

    ความหมาย ผู้ตั้งอยู่ในความรู้, นักปราชญ์

  42. ดนตรี

    คำบาลี ตนฺติ

    คำสันสกฤต ตนฺตฺรินฺ

    ความหมาย แบบแผน, ระเบียบ, สาย, เส้นด้าย, แผ่ไป, สายพิณ, พุทธวจนะ, แถว, บาลี. (ไทย) ลำดับเสียงอันไพเราะ.

  43. ดรรชนี, ดัชนี

    คำบาลี ตชฺชนี

    คำสันสกฤต ตรฺชนี

    ความหมาย นิ้วชี้, บัญชีคําเรียงตามลําดับอักษรที่พิมพ์ไว้ส่วนท้ายของหนังสือ (index)

  44. ดัสกร

    คำบาลี ตกฺกร

    คำสันสกฤต ตสฺกร

    ความหมาย โจร, ขโมย. (ไทย) ข้าศึก, ศัตรู.

  45. ดารา

    คำบาลี ตารา

    คำสันสกฤต สฺตาร

    ความหมาย ดาว

  46. ดาวดึงส์

    คำบาลี ตาวตึส

    คำสันสกฤต ตฺรยสฺตฺรึศตฺ

    ความหมาย ชื่อสวรรค์ชั้นที่สอง

  47. ตฤณ, ติณ

    คำบาลี ติณ

    คำสันสกฤต ตฤณ

    ความหมาย หญ้า

  48. ถาวร, สถาพร

    คำบาลี ถาวร

    คำสันสกฤต สฺถาวร

    ความหมาย มั่นคง, แข็งแรง

  49. ทรัพย์

    คำบาลี ทพฺพ

    คำสันสกฤต ทฺรวฺย

    ความหมาย ของมีค่า

  50. ทฤษฎี

    คำบาลี ทิฏฺฐิ

    คำสันสกฤต ทฺฤษฺฏิ

    ความหมาย ความเห็น. (ไทย) หลักที่นักปราชญ์วางไว้.

  51. ทหาร

    คำบาลี ทหร

    คำสันสกฤต ทหร

    ความหมาย คนหนุ่ม. (ไทย) ผู้มีหน้าที่ในเรื่องรบ

  52. ทัศนะ, ทรรศนะ

    คำบาลี ทสฺสน

    คำสันสกฤต ทรฺศน

    ความหมาย ความคิดเห็น

  53. ทิฐิ

    คำบาลี ทิฏฺฐิ

    คำสันสกฤต ทฺฤษฺฏิ

    ความหมาย ความเห็น. (ไทย) ความดื้อรั้นในความเห็น; ความถือดี =มานะ.

  54. ทิพย์

    คำบาลี ทิพฺพ

    คำสันสกฤต ทิพฺย

    ความหมาย เป็นทิพย์

  55. ทิวาราตรี

    คำบาลี ทิวารตฺติ

    คำสันสกฤต ทิวาราตฺรมฺ

    ความหมาย กลางวันและกลางคืน

  56. โทรศัพท์

    คำบาลี ทูร+สทฺท

    คำสันสกฤต ทูร+ศพฺท

    ความหมาย โทรศัพท์. ทูร-tele (ไกล) + สทฺท (เสียง)

  57. ไทยทาน

    คำบาลี เทยฺยทาน

    คำสันสกฤต เทยทาน

    ความหมาย ของอันพึงให้

  58. ธันวาคม

    คำบาลี ธนฺว(ธนุ)+อาคม

    คำสันสกฤต ธนุสฺ+อาคม

    ความหมาย ชื่อเดือนที่ 12 ตามสุริยคติ; เดือนที่อาทิตย์มาสู่ราศีธนู

  59. นรินทร์

    คำบาลี นร+อินฺท

    คำสันสกฤต นร+อินฺทฺร

    ความหมาย จอมคน, ผู้เป็นใหญ่กว่าชน (พระเจ้าแผ่นดิน)

  60. นิคหิต

    คำบาลี นิคฺคหิต

    คำสันสกฤต นิคฺฤหีต

    ความหมาย เครื่องหมายวงกลม ( ํ) เขียนไว้เหนือพยัญชนะไทย

  61. นิตย์

    คำบาลี นิจฺจ

    คำสันสกฤต นิตฺย

    ความหมาย นิจ, เที่ยง, เนืองๆ, ทุกเมื่อ, สม่ำเสมอ

  62. นิทรา

    คำบาลี นิทฺทา

    คำสันสกฤต นิทฺรา

    ความหมาย การหลับ. (ไทย) หลับ

  63. นิทาน

    คำบาลี นิทาน

    คำสันสกฤต นิทาน

    ความหมาย ที่มา (ของเรื่อง), เหตุ. (ไทย) เรื่องเล่าที่สมมุติขึ้น

  64. นิรวาณ

    คำบาลี นิพฺพาน

    คำสันสกฤต นิรฺวาณ

    ความหมาย ความดับไม่มีเหลือ

  65. นิสิต

    คำบาลี นิสฺสิต

    คำสันสกฤต นิ+ศฺริต

    ความหมาย ผู้อาศัย. (ไทย) ผู้เรียนในมหาวิทยาลัย.

  66. นุกูล

    คำบาลี อนุกูล

    ความหมาย ตามเกื้อหนุน. (ไทย) อนุกูล ตัด อ.

  67. เนตร

    คำบาลี เนตฺต

    คำสันสกฤต เนตฺร

    ความหมาย ตา

  68. บัณฑิต

    คำบาลี ปณฺฑิต

    คำสันสกฤต ปณฺฑิต

    ความหมาย ผู้รู้, ผู้ทรงความรู้, คนฉลาด

  69. บาป

    คำบาลี ปาป

    คำสันสกฤต ปาป

    ความหมาย ความชั่ว, ความมัวหมอง

  70. บิดา

    คำบาลี ปิตา

    คำสันสกฤต ปีตฺฤ

    ความหมาย พ่อ

  71. บุญ

    คำบาลี ปุญฺญ

    คำสันสกฤต ปุณฺย

    ความหมาย ความดี, คุณความดี

  72. บุตร

    คำบาลี ปุตฺต

    คำสันสกฤต ปุตฺร

    ความหมาย ลูกชาย

  73. บุปผา

    คำบาลี ปุปฺผ

    คำสันสกฤต ปุษฺป

    ความหมาย ดอกไม้; ระดู.

  74. ปกติ, ปรกติ

    คำบาลี ปกติ

    คำสันสกฤต ปฺรกฺฤติ

    ความหมาย ธรรมดา

  75. ปฏิทิน

    คำบาลี ปฏิทิน

    คำสันสกฤต ปฺรติทิน

    ความหมาย เฉพาะวัน

  76. ปฐม

    คำบาลี ปฐม

    คำสันสกฤต ปฺรถม

    ความหมาย ที่หนึ่ง

  77. ปรัชญา

    คำบาลี ปญฺญา

    คำสันสกฤต ปฺรชฺญา

    ความหมาย ปัญญา. (ไทย) วิชาที่ว่าด้วยความจริง.

  78. ปราณี

    คำบาลี ปาณี

    คำสันสกฤต ปฺราณินฺ

    ความหมาย ""ผู้มีลมหายใจ"", ผู้มีชีวิต, สัตว์, คน

  79. ปริเฉท, ปริจเฉท, ฉินท์

    คำบาลี ปริจฺเฉท

    คำสันสกฤต ปริจฺเฉท

    ความหมาย ตัด, แบ่ง, การตัดรอบ (การกำหนด, ตอน, หมวด)

  80. ปริญญา

    คำบาลี ปริญฺญา

    คำสันสกฤต ปริชฺญา

    ความหมาย รอบรู้

  81. ปัจจุบัน

    คำบาลี ปจฺจุปฺปนฺน

    คำสันสกฤต ปรตฺยุตฺปนฺน

    ความหมาย ขณะนี้, ""เกิดขึ้นเฉพาะหน้า""

  82. ปัจฉิมนิเทศ

    คำบาลี ปจฺฉิมนิทฺเทส

    คำสันสกฤต ปศฺจิมนิรฺเทศ

    ความหมาย การชี้แนะครั้งสุดท้าย (ก่อนจบการศึกษา เป็นต้น)

  83. ปัญญา

    คำบาลี ปญฺญา

    คำสันสกฤต ปฺรชฺญา

    ความหมาย ความรอบรู้

  84. ปัญหา, ปริศนา

    คำบาลี ปญฺห

    คำสันสกฤต ปฺรศฺน

    ความหมาย คำถาม

  85. ปัทมา, ปทุม

    คำบาลี ปทุม

    คำสันสกฤต ปทฺม

    ความหมาย บัว

  86. ปิยะ, เปีย

    คำบาลี ปิย

    คำสันสกฤต ปฺรย

    ความหมาย ที่รัก

  87. ปุจฉา

    คำบาลี ปุจฺฉา

    คำสันสกฤต ปฺฤจฺฉา

    ความหมาย คำถาม

  88. พยัคฆ์

    คำบาลี วฺยคฺฆ

    คำสันสกฤต วฺยาฆฺร

    ความหมาย เสือ, เสือโคร่ง

  89. พร

    คำบาลี วร

    คำสันสกฤต วร

    ความหมาย คำแสดงความปรารถนาดี, สิ่งที่ขอเลือกเองตามประสงค์

  90. พรรษา

    คำบาลี วสฺส

    คำสันสกฤต วรฺษ

    ความหมาย ฝน

  91. พัฒนา

    คำบาลี วฑฺฒน

    คำสันสกฤต วรฺธน

    ความหมาย การทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ก้าวหน้าไปในทางที่ดี

  92. พิสดาร

    คำบาลี วิตฺถาร

    คำสันสกฤต วิสฺตาร

    ความหมาย กว้างขวาง, ละเอียด

  93. เพชฌฆาต

    คำบาลี วชฺฌ+ฆาต

    คำสันสกฤต วธฺย+ฆาต

    ความหมาย ผู้ประหารชีวิตนักโทษ

  94. เพชร

    คำบาลี วชิร

    คำสันสกฤต วชฺร

    ความหมาย เพชร

  95. แพทย์

    คำบาลี เวชฺช

    คำสันสกฤต ไวทฺย

    ความหมาย หมอ

  96. ไพรี, ไพริน

    คำบาลี เวรี

    คำสันสกฤต ไวรินฺ

    ความหมาย ผู้มีเวร, ศัตรู

  97. ภรรยา, ภริยา

    คำบาลี ภริยา

    คำสันสกฤต ภรฺยา

    ความหมาย เมีย

  98. ภัทร

    คำบาลี ภทฺท ภทฺร

    คำสันสกฤต ภทฺร

    ความหมาย เจริญ

  99. ภาพ

    คำบาลี ภาว

    คำสันสกฤต ภาว

    ความหมาย ความมี, ความเป็น เช่น ภราดรภาพ ความเป็นพี่น้องกัน. (ไทย) รูปที่ปรากฏเห็น, รูปที่วาดขึ้น

  100. ภูมิ

    คำบาลี ภูมิ

    คำสันสกฤต ภูมิ

    ความหมาย แผ่นดิน. (ไทย) + (พูม) พื้น, ชั้น, พื้นเพ, ความรู้ เช่น อวดภูมิ/อมภูมิ; สง่า, โอ่โถง, องอาจ, ผึ่งผาย เช่น วางภูมิ.

  101. มงคล

    คำบาลี มงฺคล

    คำสันสกฤต มงฺคล

    ความหมาย เป็นความดีงาม

  102. มนุษย์

    คำบาลี มนุสฺส

    คำสันสกฤต มนุษฺย

    ความหมาย คน

  103. มรณะ

    คำบาลี มรณ

    คำสันสกฤต มรณ

    ความหมาย การตาย, ความตาย. (ไทย) มักนำไปใช้เขียนบอกวันเกิด-ตาย ในงานศพ เช่น ชาตะ-มรณะ (แปลว่า เกิดแล้ว-การตาย) ความจริง ควรใช้ว่า ชาตะ-มตะ (แปลว่า เกิดแล้ว-ตายแล้ว) เพราะเป็นศัพท์กิริยาเช่นเดียวกัน.

  104. มหินทร์

    คำบาลี มหา+อินฺท

    คำสันสกฤต มหา+อินฺทฺร

    ความหมาย ผู้ยิ่งใหญ่

  105. มเหาฬาร, มโหฬาร

    คำบาลี มหา+โอฬาร

    ความหมาย ยิ่งใหญ่

  106. มไหศูรย์

    คำบาลี มหา+อิสฺสร

    คำสันสกฤต มหา+อีศฺวร

    ความหมาย ความเป็นใหญ่มาก

  107. มัจจุ, มฤตยู

    คำบาลี มจฺจุ

    คำสันสกฤต มฺฤตฺยุ

    ความหมาย ความตาย

  108. มัจฉา, มัศยา

    คำบาลี มจฺฉ

    คำสันสกฤต มตฺสฺย

    ความหมาย ปลา

  109. มัชฌิม, มัธยม

    คำบาลี มชฺฌิม

    คำสันสกฤต มธฺยม

    ความหมาย กลาง

  110. มารดา (มาน-ดา)

    คำบาลี มาตา (มาตุ)

    คำสันสกฤต มาตฺฤ

    ความหมาย แม่. (ไทย) เติม ร.

  111. มิตร

    คำบาลี มิตฺต

    คำสันสกฤต มิตฺร

    ความหมาย เพื่อน, มิตร

  112. เมตตา ไมตรี

    คำบาลี เมตฺตา เมต.ติ

    คำสันสกฤต ไมตฺร ไมตฺรี

    ความหมาย ความเป็นเพื่อน, ความเป็นมิตร

  113. เมรัย

    คำบาลี เมรย

    คำสันสกฤต ไมเรย

    ความหมาย เหล้าหมัก

  114. โมลี, เมาลี

    คำบาลี โมลิ

    คำสันสกฤต เมาลิ

    ความหมาย ผม, มวยผม, ส่วนที่สูง

  115. โยธา

    คำบาลี โยธ โยธี

    คำสันสกฤต โยธ โยธินฺ

    ความหมาย นักรบ, ทหาร, (ไทย) นักรบ, งานที่ใช้กําลังกายก่อสร้าง

  116. รโหฐาน

    คำบาลี รโห+ฐาน

    คำสันสกฤต รหสฺ+สฺถาน

    ความหมาย ที่ลับ. (ไม่ได้แปลว่า ใหญ่โต)

  117. รังสี

    คำบาลี รํสิ รสฺมิ

    คำสันสกฤต รศฺมิ

    ความหมาย แสง, แดด; เชือก. (ไทย) ลำแสง.

  118. รัฐ

    คำบาลี รฏฺฐ

    คำสันสกฤต ราษฺฏร

    ความหมาย แคว้น

  119. รัตนะ

    คำบาลี รตน

    คำสันสกฤต รตฺน

    ความหมาย แก้ว

  120. รัศมี

    คำบาลี รํสิ รสฺมิ

    คำสันสกฤต รศฺมิ

    ความหมาย แสง, แดด; เชือก. (ไทย) ลำแสง.

  121. รามเกียรติ์

    คำบาลี ราม+กิตฺติ

    คำสันสกฤต ราม+กีรฺติ

    ความหมาย ชื่อเสียงของพระราม; เรื่องที่ดัดแปลงจากวรรณคดีประเภทมหากาพย์ของอินเดีย ที่ชื่อว่า รามายณะ (แปลว่า เรื่องราวของพระราม)

  122. ราษฎร

    คำบาลี รฏฺฐ

    คำสันสกฤต ราษฺฏร

    ความหมาย ผู้อยู่ในแคว้น, ชาวเมือง

  123. ริษยา

    คำบาลี อิสฺสา

    คำสันสกฤต อีรฺษฺยา

    ความหมาย ความรู้สึกไม่อยากให้ผู้อื่นได้ดี

  124. รุกข์, พฤกษ์

    คำบาลี รุกฺข

    คำสันสกฤต วฺฤกฺษ

    ความหมาย ต้นไม้

  125. ฤดู, อุตุ

    คำบาลี อุตุ

    คำสันสกฤต ฤตุ

    ความหมาย ฤดู, ดินฟ้าอากาศ. (ไทย ปาก) +สบาย เช่น นอนหลับอุตุ.

  126. ฤทธิ

    คำบาลี อิทฺธิ

    คำสันสกฤต ฤทฺธิ

    ความหมาย ฤทธิ์, อิทธิ

  127. ฤษี ฤๅษี

    คำบาลี อิสิ

    คำสันสกฤต ฤษิ

    ความหมาย นักบวชผู้อยู่ในป่า

  128. ลัดดา

    คำบาลี ลตา

    คำสันสกฤต ลตา

    ความหมาย ไม้เลื้อย, เถาวัลย์

  129. วรรณ, พรรณ

    คำบาลี วณฺณ

    คำสันสกฤต วรฺณ

    ความหมาย สี, ผิว

  130. วัฒนา

    คำบาลี วฑฺฒน

    คำสันสกฤต วรฺธน

    ความหมาย ความเจริญ

  131. วิจิตร

    คำบาลี วิจิตฺต

    คำสันสกฤต วิจิตฺร

    ความหมาย งดงาม

  132. วิชา

    คำบาลี วิชฺชา

    คำสันสกฤต วิทฺยา

    ความหมาย ความรู้

  133. วิญญาณ

    คำบาลี วิญฺญาณ

    คำสันสกฤต วิชฺญาน

    ความหมาย ความ รับรู้ เช่น จักษุวิญญาณ คือ ความรับรู้ทางตา. (ไทย) สิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ในกายเมื่อมีชีวิต เมื่อตายจะออกจากกายล่องลอยไปหาที่เกิดใหม่ (ขัดกับหลักพระพุทธศาสนา)

  134. วิตถาร

    คำบาลี วิตฺถาร

    คำสันสกฤต วิสฺตาร (พิสดาร)

    ความหมาย กว้าง, กว้างขวาง. (ไทย) แปลก, นอกทาง.

  135. วิทย์, วิทยา

    คำบาลี วิชฺชา

    คำสันสกฤต วิทฺยา

    ความหมาย ความรู้

  136. วิทยุ

    คำบาลี วิชฺชุ

    คำสันสกฤต วิทฺยุตฺ

    ความหมาย สายฟ้า. (ไทย บัญญัติ) เครื่องรับและส่งเสียงหรือรูปด้วยกระแสไฟฟ้า

  137. วุฒิ

    คำบาลี วุฑฺฒิ

    คำสันสกฤต วฺฤทฺธิ

    ความหมาย ผู้เฒ่า, ผู้เจริญ; แก่ เป็นไปในอรรถคือ 1.เถร (คนแก่) 2.ปณฺฑิต (ผู้รู้) ความเจริญ, ความเป็นผู้ใหญ่. (ไทย) +ภูมิรู้

  138. ศรัทธา

    คำบาลี สัทธา

    คำสันสกฤต ศรัทธา

    ความหมาย ความเชื่อ ความเลื่อมใส

  139. ศรี

    คำบาลี สิริ, สิรี

    คำสันสกฤต ศฺรี

    ความหมาย สิริ, สิริมงคล

  140. ศักดานุภาพ

    คำบาลี สตฺติ+อานุภาว

    คำสันสกฤต ศกฺติ+อานุภาว

    ความหมาย อานุภาพแห่งอำนาจ

  141. ศัพท์

    คำบาลี สทฺท

    คำสันสกฤต ศพฺท

    ความหมาย เสียง

  142. ศาลา

    คำบาลี สาลา

    คำสันสกฤต ศาลา

    ความหมาย โรง, เรือน, ศาลา. (ไทย) อาคารทรงไทย ปล่อยโถง ไม่กั้นฝา ใช้เป็นที่พักหรืออื่นๆ.

  143. ศาสตร์

    คำบาลี สตฺถ

    คำสันสกฤต ศาสฺตฺร

    ความหมาย หนังสือ, คัมภีร์, ตำรา. (ไทย) ระบบวิชาความรู้, มักใช้ประกอบหลังคําอื่น เช่น วิทยาศาสตร์.

  144. ศิโรราบ

    คำบาลี สิร+ราบ

    คำสันสกฤต ศิรสฺ+ราบ

    ความหมาย (ไทย) กราบกราน, ยอมอ่อนน้อม, ยอมแพ้และอยู่ใต้อำนาจ, ""หัวก้มราบลงไป"".

  145. ศีรษะ

    คำบาลี สีส

    คำสันสกฤต ศีรฺษ

    ความหมาย หัว, สีสะ

  146. ศึกษา

    คำบาลี สิกฺขา

    คำสันสกฤต ศิกฺษา

    ความหมาย การฝึกฝนอบรม, สิกขา. (ไทย) การเล่าเรียน.

  147. สกุณา

    คำบาลี สกุณ

    คำสันสกฤต ศกุน

    ความหมาย นก

  148. สตรี

    คำบาลี อิตฺถี

    คำสันสกฤต สฺตรี

    ความหมาย หญิง, เพศหญิง, คู่กับ บุรุษ

  149. สติ, สมฤดี (สม-รึ-)

    คำบาลี สติ

    คำสันสกฤต สฺมฺฤติ

    ความหมาย ความระลึกได้. (ไทย) เติม ป เป็น สมปฤดี บ้าง.

  150. สมบัติ

    คำบาลี สมฺปตฺติ

    คำสันสกฤต สมฺปตฺติ

    ความหมาย ความถึงพร้อม, เต็มที่. (ไทย) ของที่มีค่า หมายถึง ทรัพย์สิน เงินทอง ของใช้ เป็นต้น ที่มีอยู่

  151. สวรรค์ (สะ-หฺวัน)

    คำบาลี สคฺค

    คำสันสกฤต สฺวรฺค

    ความหมาย โลกของเทวดา

  152. สวัสดี

    คำบาลี โสตฺถิ (สุ+อตฺถิ)

    คำสันสกฤต สฺวสฺติ (สุ+อสฺติ)

    ความหมาย ""มี (สิ่ง)ดี ดีงาม"". (ไทย) คำทักทาย

  153. สังกัป

    คำบาลี สงฺกปฺป

    คำสันสกฤต สํกลฺป

    ความหมาย คิด. (ไทย) วิตก.

  154. สัญญา

    คำบาลี สญฺญา

    คำสันสกฤต สํชฺญา

    ความหมาย ความจำ ""รู้พร้อม"", 1 ในขันธ์ 5. (ไทย) ข้อตกลงระหว่างบุคคล 2 ฝ่ายขึ้นไป

  155. สันนิษฐาน

    คำบาลี สนฺนิฏฺฐาน

    คำสันสกฤต สํ+นิ+สฺถาน

    ความหมาย คาดเดา, คาดคะเน

  156. สัปดาห์

    คำบาลี สตฺตาห

    คำสันสกฤต สปฺตาห

    ความหมาย เจ็ดวัน

  157. สามัญ

    คำบาลี สามญฺญ

    คำสันสกฤต สามานฺย

    ความหมาย ปกติ, ธรรมดา

  158. สามานย์

    คำบาลี สามญฺญ

    คำสันสกฤต สามานฺย

    ความหมาย ปกติ, ธรรมดา. (ไทย) ชั่วช้า เลวทราม

  159. สาลิกา

    คำบาลี สาลิกา

    คำสันสกฤต ศาริกา

    ความหมาย นกสาลิกา

  160. สิงขร

    คำบาลี สิขร

    คำสันสกฤต ศิขร

    ความหมาย จอม, ยอด, หงอน; ยอดเขา. (ไทย) เพิ่ม ง.

  161. สิริลักษณ์

    คำบาลี สิริ+ลกฺขณ

    คำสันสกฤต ศฺรี+ลกฺษณ

    ความหมาย ลักษณะสวย, คุณภาพดี

  162. สุคติ

    คำบาลี สุคติ

    คำสันสกฤต สุคติ

    ความหมาย ที่ไปดี (นอกจากอบาย). (ไทย) สวรรค์

  163. สุนัข

    คำบาลี สุนข

    คำสันสกฤต ศุนก

    ความหมาย หมา, ""ผู้มีเล็บงาม""

  164. สุภาษิต

    คำบาลี สุภาสิต

    คำสันสกฤต สุภาษิต

    ความหมาย คำพูดดี

  165. สุริย

    คำบาลี สุริย

    คำสันสกฤต สูรฺย

    ความหมาย พระอาทิตย์, สูรย์, สุรีย์, สุริยัน, สุริยน

  166. สูญ

    คำบาลี สุญฺญ

    คำสันสกฤต ศูนฺย

    ความหมาย ว่าง, ว่างเปล่า (จากสิ่งใดสิ่งหนึ่ง). (ไทย) หายสิ้นไป, ทําให้หายสิ้นไป

  167. เสถียร

    คำบาลี ถิร

    คำสันสกฤต สฺถิร

    ความหมาย ยั่งยืน, มั่นคง

  168. โสมนัส

    คำบาลี โสมนสฺส

    คำสันสกฤต เสามนสฺย

    ความหมาย ใจดี

  169. หทัย, หฤทัย

    คำบาลี หทย

    คำสันสกฤต หฺฤทย

    ความหมาย หัวใจ, ใจ. (ไทย) ตัด ห เช่น ฤทัย, ตัด หฤ เช่น พระทัย.

  170. หฤหรรษ์ (หะ-รึ-หัน)

    คำบาลี หทย+หาส

    คำสันสกฤต หฤทย+หรฺษ

    ความหมาย หฤทัยหรรษ์, ความรื่นเริงยินดีแห่งหัวใจ. (ไทย) ลบ ทัย.

  171. หัตถ์

    คำบาลี หตฺถ

    คำสันสกฤต หสฺต

    ความหมาย มือ

  172. หัสดาภรณ์

    คำบาลี หตฺถาภรณ

    คำสันสกฤต หสฺตาภรณ

    ความหมาย เครื่องประดับของช้าง (หตฺถี+อาภรณ)

  173. อธิษฐาน (อะ-ทิด-ถาน)

    คำบาลี อธิฏฺฐาน

    คำสันสกฤต อธิษฐาน

    ความหมาย ตั้ง(ใจ)มั่น(ในการกระทำให้สำเร็จ). (ไทย) ตั้งจิตปรารถนาผลอย่างใดอย่างหนึ่ง, ตั้งจิตขอร้องต่อสิ่งที่ตนถือว่าศักดิ์สิทธิ์เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง.

  174. อนัตถ์, อนรรถ

    คำบาลี น+อตฺถ

    คำสันสกฤต อนรฺถ

    ความหมาย ไม่มีประโยชน์, หาประโยชน์มิได้

  175. อนุชาติ

    คำบาลี อนุชาติ

    คำสันสกฤต อนุชาติ

    ความหมาย การเกิดภายหลัง

  176. อมตะ

    คำบาลี อมต

    คำสันสกฤต อมฤต

    ความหมาย ผู้ไม่ตาย

  177. อยุธยา

    คำสันสกฤต อโยธฺยา

    ความหมาย ชื่อเมืองหลวงเก่าของไทย ยืมมาจากคำว่า ""อโยธยา Ayodhya"" ซึ่งแปลว่า ""รบไม่แพ้"" ในวรรณคดีเป็นชื่อเมืองของพระรามในเรื่อง รามเกียรติ์/รามายณะ ตั้งอยู่ในรัฐอุตตรประเทศของอินเดีย (สมัยโบราณเรียกว่า เมืองสาเกต) ปัจจุบันฮินดูและมุสลิมต่างก็อ้างสิทธิ์ในเมืองนี้; ในอดีต พม่าเคยเรียก อยุธยา (Ayudhya/Ayodhya อโยเดีย) ว่า ""โยเดีย Yodia"" ซึ่งอาจเป็นเพราะต้องการให้มีความหมายว่า ""รบแพ้"" หรืออาจเป็นเพราะเสียงพูดที่กร่อนไปเองก็ได้

  178. อรรณพ

    คำบาลี อณฺณว

    คำสันสกฤต อรฺณว

    ความหมาย ทะเล, ห้วงน้ำ

  179. อรรถ

    คำบาลี อตฺถ

    คำสันสกฤต อรฺถ

    ความหมาย เนื้อความ

  180. อริยะ, อารยะ

    คำบาลี อริย

    คำสันสกฤต อารย

    ความหมาย เจริญ

  181. อวกาศ

    คำบาลี โอกาส อวกาส

    คำสันสกฤต อวกาศ

    ความหมาย บริเวณที่อยู่นอก, บรรยากาศของโลก

  182. อัคคี, อัคนี

    คำบาลี อคฺคิ

    คำสันสกฤต อคฺนิ

    ความหมาย ไฟ

  183. อัจฉรา, อัปสร

    คำบาลี อจฺฉรา

    คำสันสกฤต อปฺสรสฺ

    ความหมาย นางฟ้า

  184. อัจฉริยะ

    คำบาลี อจฺฉริย

    คำสันสกฤต อาศฺจรฺย

    ความหมาย น่าพิศวง, น่าอัศจรรย์; มีความรู้ความสามารถเกินกว่าระดับปรกติมาก, ""(ดีจน)สมควรดีดนิ้วมือ(ให้)""

  185. อัชชะ

    คำบาลี อชฺช

    คำสันสกฤต อทฺย

    ความหมาย วันนี้

  186. อัชฌาสัย, อัธยาศัย

    คำบาลี อชฺฌาสย

    คำสันสกฤต อธฺยาศย

    ความหมาย นิสัยใจคอ

  187. อัฐิ

    คำบาลี อฏฺฐิ

    คำสันสกฤต อสฺถิ

    ความหมาย กระดูก

  188. อัมพร

    คำบาลี อมฺพร

    คำสันสกฤต อมฺพร

    ความหมาย ท้องฟ้า

  189. อาทิตย์

    คำบาลี อาทิจฺจ

    คำสันสกฤต อาทิตฺย

    ความหมาย ดวงอาทิตย์; ชื่อวันที่ 1 ของสัปดาห์

  190. อาสา

    คำบาลี อาสา

    คำสันสกฤต อาศา

    ความหมาย ความหวัง, ความปรารถนา. (ไทย) ทำโดยเต็มใจ, สมัครใจ, เสนอตัวทำให้.

  191. อิจฉา

    คำบาลี อิจฺฉา

    คำสันสกฤต อิจฺฉา

    ความหมาย ความอยาก, ต้องการ. (ไทย) ความรู้สึกไม่อยากให้ผู้อื่นได้ดี=ริษยา

  192. อินทรีย์ (อิน-ซี)

    คำบาลี อินฺทฺริย (อิน-ทฺริ-ยะ)

    คำสันสกฤต อินฺทฺริย

    ความหมาย ความ เป็นใหญ่, เรียกอายตนะภายใน แต่ละอย่าง (มี 6 อย่าง) ว่า อินทรีย์ เพราะเป็นใหญ่ในการทำหน้าที่ของตนๆ เช่น ตาเป็นใหญ่ในการดู, หู เป็นใหญ่ในการได้ยิน ฯลฯ. (ไทย) ร่างกาย(และจิตใจ); สิ่งมีชีวิต. (ส่วน อินทรี เป็นชื่อของนกชนิดหนึ่ง ออกเสียงว่า อิน-ซี เหมือนกัน แต่เขียนไม่มี ย์)

  193. อิสระ

    คำบาลี อิสฺสร

    คำสันสกฤต อีศวร

    ความหมาย ผู้เป็นใหญ่. (ไทย) เป็นใหญ่ ไม่ขึ้นแก่ใคร, อิสระ

  194. อุทยาน

    คำบาลี อุยฺยาน

    คำสันสกฤต อุทฺยาน

    ความหมาย สวน

  195. เอราวัณ

    คำบาลี เอราวณ

    คำสันสกฤต ไอราวณ

    ความหมาย ช้างพาหนะของพระอินทร์

  196. โอกาส

    คำบาลี โอกาส

    คำสันสกฤต อวกาศ

    ความหมาย โอกาส, ที่แจ้ง, ที่ว่าง

  197. โอรส

    คำบาลี โอรส

    คำสันสกฤต เอารส

    ความหมาย ลูกชาย ""เกิดแต่อก""

  198. โอษฐ์

    คำบาลี โอฏฺฐ

    คำสันสกฤต โอษฺฐ

    ความหมาย ปาก

  199. ไอยรา

    คำบาลี เอราวณ

    คำสันสกฤต ไอราวณ

    ความหมาย ช้าง. (ไทย) เติม ย ลบ วณ. ดู เอราวัณ

  200. ไอศวรรย์, อิสสริย

    คำบาลี อิสฺสริย

    คำสันสกฤต ไอศฺวรฺย

    ความหมาย ความยิ่งใหญ่

Download PDF

สำหรับเพื่อน ๆ ที่ต้องการดาวน์โหลดไฟล์เพื่อไปเปิดอ่านหรือใช้งานด้านอื่นเอง เราได้เตรียมไฟล์ PDF แจกฟรีให้ด้วย สามารถกดที่ปุ่มดาวน์โหลดได้เลย

คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย
PDF – ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย
Download