ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย 100 คำ

คำที่ใช้กันอยู่ในภาษาไทยของเราตอนนี้ บางส่วนเป็นคำไทยแท้ แต่บางส่วนก็เป็นคำไทยที่หยิบยืมมาจากภาษาอื่น และที่เห็นกันบ่อย ๆ คือมาจากภาษาบาลีและสันสกฤต แต่จะมีคำไหนบ้างหล่ะมาดูกันเลย

รวมตัวอย่างของ คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ไว้ให้ดังนี้

ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย 100 คำ
  1. กร, กรณ์

    บาลี กร กรณ

    สันสกฤต กรณ

    ความหมาย ทำ

  2. กรรม

    บาลี กมฺม

    สันสกฤต กรฺมนฺ

    ความหมาย การกระทำ

  3. กริยา

    บาลี กิริยา, กฺริยา

    สันสกฤต กฺริยา

    ความหมาย ชนิดของคำที่แสดงการกระทำ อาการ

  4. กรีฑา

    บาลี กีฬา

    สันสกฤต กรีฑา

    ความหมาย เล่น. (ไทย) การแข่งขันประเภทลู่และประเภทลาน

  5. กษัย

    บาลี ขย

    สันสกฤต กฺษย

    ความหมาย ความเสื่อม สิ้น, โรคซูบผอม, กระษัย

  6. กัญญา, กันยา

    บาลี กญฺญา

    สันสกฤต กนฺยา กนฺยกา

    ความหมาย หญิงสาว

  7. กัณหา, กฤษณา

    บาลี กณฺห

    สันสกฤต กฺฤษฺณ

    ความหมาย ดำ, ความชั่ว, บาป

  8. กีฬา

    บาลี กีฬา

    สันสกฤต กฺรีฑา

    ความหมาย การเล่น. (ไทย) การเล่นออกกำลังกาย

  9. กุญชร

    บาลี กุญฺชร

    สันสกฤต กุญฺชร

    ความหมาย ช้าง

  10. เกษตร

    บาลี เขตฺต

    สันสกฤต เกฺษตฺร

    ความหมาย นา, ไร่

  11. เกษม

    บาลี เขม

    สันสกฤต เกฺษม

    ความหมาย ปลอดภัย, สุขสบาย

  12. เกียรติ

    บาลี กิตฺติ

    สันสกฤต กีรฺติ

    ความหมาย คำสรรเสริญ, คำเล่าลือ

  13. ขณะ

    บาลี ขณ

    สันสกฤต กฺษณ

    ความหมาย ชั่วเวลาหนึ่ง

  14. ขมา

    บาลี ขมา

    สันสกฤต กฺษมา

    ความหมาย อดทน, อดโทษ (ไม่เอาโทษ, ยกโทษ), ษมา, สมา

  15. ขัตติยะ, กษัตริย์

    บาลี ขตฺติย

    สันสกฤต กฺษตฺริย

    ความหมาย พระเจ้าแผ่นดิน

  16. เขต

    บาลี เขตฺต

    สันสกฤต เกฺษตฺร

    ความหมาย เขตแดน, ขอบเขต, ไร่, นา

  17. จริยา

    บาลี จริย

    สันสกฤต จรฺย

    ความหมาย ความประพฤติ

  18. จักร

    บาลี จกฺก

    สันสกฤต จกฺร

    ความหมาย วงกลมมีเฟืองรอบ, ล้อ

  19. จันทร์

    บาลี จนฺท

    สันสกฤต จนฺทฺร

    ความหมาย ดวงจันทร์, ดวงเดือน; ชื่อวันที่ 2 ของสัปดาห์

  20. ฉายา

    บาลี ฉายา

    สันสกฤต ฉายา

    ความหมาย เงา(มืด), ร่ม, เงา(สะท้อน เช่น เงาในกระจก ในน้ำ); รูปเปรียบ(กับตัวจริง, ชื่อ, ชื่อที่พระอุปัชฌาย์ตั้งให้เป็นภาษาบาลีเมื่ออุปสมบท. (ไทย) ชื่อที่ตั้งให้กันอย่างไม่เป็นทางการ ตามลักษณะที่ปรากฏ.

  21. ชิวหา

    บาลี ชิวฺหา

    สันสกฤต ชิวฺหา

    ความหมาย ลิ้น

  22. ญาติธรรม

    บาลี ญาติ+ธมฺม

    สันสกฤต ชฺญาต+ธรฺม

    ความหมาย ญาติธรรม (ยา-ติ-ทำ) ธรรมของญาติ(ที่พึงปฏิบัติต่อกัน) แปลจากหลังไปหน้า. (ไทย) ญาติธรรม (ยาด-ทำ) บุคคลที่ถือเป็นญาติทางธรรม. แปลจากหน้าไปหลัง (ไม่ควรอ่านว่า ยาด-ติ-ทำ เพราะจะกลายเป็นศัพท์สมาส ยกเว้น ญาติพี่น้อง (ยาด-ติ-พี่น้อง เพราะเป็นภาษาปาก)

  23. ฐาน

    บาลี ฐาน

    สันสกฤต สฺถาน

    ความหมาย ที่ตั้ง, ที่รองรับ

  24. ดรรชนี, ดัชนี

    บาลี ตชฺชนี

    สันสกฤต ตรฺชนี

    ความหมาย นิ้วชี้, บัญชีคําเรียงตามลําดับอักษรที่พิมพ์ไว้ส่วนท้ายของหนังสือ (index)

  25. ตฤณ, ติณ

    บาลี ติณ

    สันสกฤต ตฤณ

    ความหมาย หญ้า

  26. ถาวร, สถาพร

    บาลี ถาวร

    สันสกฤต สฺถาวร

    ความหมาย มั่นคง, แข็งแรง

  27. ทฤษฎี

    บาลี ทิฏฺฐิ

    สันสกฤต ทฺฤษฺฏิ

    ความหมาย ความเห็น. (ไทย) หลักที่นักปราชญ์วางไว้.

  28. ทิฐิ

    บาลี ทิฏฺฐิ

    สันสกฤต ทฺฤษฺฏิ

    ความหมาย ความเห็น. (ไทย) ความดื้อรั้นในความเห็น; ความถือดี =มานะ.

  29. ทิวาราตรี

    บาลี ทิวารตฺติ

    สันสกฤต ทิวาราตฺรมฺ

    ความหมาย กลางวันและกลางคืน

  30. นิคหิต

    บาลี นิคฺคหิต

    สันสกฤต นิคฺฤหีต

    ความหมาย เครื่องหมายวงกลม ( ํ) เขียนไว้เหนือพยัญชนะไทย

  31. นิตย์

    บาลี นิจฺจ

    สันสกฤต นิตฺย

    ความหมาย นิจ, เที่ยง, เนืองๆ, ทุกเมื่อ, สม่ำเสมอ

  32. นิรวาณ

    บาลี นิพฺพาน

    สันสกฤต นิรฺวาณ

    ความหมาย ความดับไม่มีเหลือ

  33. นุกูล

    บาลี อนุกูล

    ความหมาย ตามเกื้อหนุน. (ไทย) อนุกูล ตัด อ.

  34. บุญ

    บาลี ปุญฺญ

    สันสกฤต ปุณฺย

    ความหมาย ความดี, คุณความดี

  35. บุตร

    บาลี ปุตฺต

    สันสกฤต ปุตฺร

    ความหมาย ลูกชาย

  36. บุปผา

    บาลี ปุปฺผ

    สันสกฤต ปุษฺป

    ความหมาย ดอกไม้; ระดู.

  37. ปกติ, ปรกติ

    บาลี ปกติ

    สันสกฤต ปฺรกฺฤติ

    ความหมาย ธรรมดา

  38. ปฐม

    บาลี ปฐม

    สันสกฤต ปฺรถม

    ความหมาย ที่หนึ่ง

  39. ปรัชญา

    บาลี ปญฺญา

    สันสกฤต ปฺรชฺญา

    ความหมาย ปัญญา. (ไทย) วิชาที่ว่าด้วยความจริง.

  40. ปัญญา

    บาลี ปญฺญา

    สันสกฤต ปฺรชฺญา

    ความหมาย ความรอบรู้

  41. ปัญหา, ปริศนา

    บาลี ปญฺห

    สันสกฤต ปฺรศฺน

    ความหมาย คำถาม

  42. ปัทมา, ปทุม

    บาลี ปทุม

    สันสกฤต ปทฺม

    ความหมาย บัว

  43. ปิยะ, เปีย

    บาลี ปิย

    สันสกฤต ปฺรย

    ความหมาย ที่รัก

  44. ปุจฉา

    บาลี ปุจฺฉา

    สันสกฤต ปฺฤจฺฉา

    ความหมาย คำถาม

  45. พร

    บาลี วร

    สันสกฤต วร

    ความหมาย คำแสดงความปรารถนาดี, สิ่งที่ขอเลือกเองตามประสงค์

  46. พัฒนา

    บาลี วฑฺฒน

    สันสกฤต วรฺธน

    ความหมาย การทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ก้าวหน้าไปในทางที่ดี

  47. พิสดาร

    บาลี วิตฺถาร

    สันสกฤต วิสฺตาร

    ความหมาย กว้างขวาง, ละเอียด

  48. เพชร

    บาลี วชิร

    สันสกฤต วชฺร

    ความหมาย เพชร

  49. แพทย์

    บาลี เวชฺช

    สันสกฤต ไวทฺย

    ความหมาย หมอ

  50. ไพรี, ไพริน

    บาลี เวรี

    สันสกฤต ไวรินฺ

    ความหมาย ผู้มีเวร, ศัตรู

  51. ภรรยา, ภริยา

    บาลี ภริยา

    สันสกฤต ภรฺยา

    ความหมาย เมีย

  52. ภัทร

    บาลี ภทฺท ภทฺร

    สันสกฤต ภทฺร

    ความหมาย เจริญ

  53. มนุษย์

    บาลี มนุสฺส

    สันสกฤต มนุษฺย

    ความหมาย คน

  54. มรณะ

    บาลี มรณ

    สันสกฤต มรณ

    ความหมาย การตาย, ความตาย. (ไทย) มักนำไปใช้เขียนบอกวันเกิด-ตาย ในงานศพ เช่น ชาตะ-มรณะ (แปลว่า เกิดแล้ว-การตาย) ความจริง ควรใช้ว่า ชาตะ-มตะ (แปลว่า เกิดแล้ว-ตายแล้ว) เพราะเป็นศัพท์กิริยาเช่นเดียวกัน.

  55. มหินทร์

    บาลี มหา+อินฺท

    สันสกฤต มหา+อินฺทฺร

    ความหมาย ผู้ยิ่งใหญ่

  56. มัจฉา, มัศยา

    บาลี มจฺฉ

    สันสกฤต มตฺสฺย

    ความหมาย ปลา

  57. มัชฌิม, มัธยม

    บาลี มชฺฌิม

    สันสกฤต มธฺยม

    ความหมาย กลาง

  58. เมตตา ไมตรี

    บาลี เมตฺตา เมต.ติ

    สันสกฤต ไมตฺร ไมตฺรี

    ความหมาย ความเป็นเพื่อน, ความเป็นมิตร

  59. โมลี, เมาลี

    บาลี โมลิ

    สันสกฤต เมาลิ

    ความหมาย ผม, มวยผม, ส่วนที่สูง

  60. โยธา

    บาลี โยธ โยธี

    สันสกฤต โยธ โยธินฺ

    ความหมาย นักรบ, ทหาร, (ไทย) นักรบ, งานที่ใช้กําลังกายก่อสร้าง

  61. รังสี

    บาลี รํสิ รสฺมิ

    สันสกฤต รศฺมิ

    ความหมาย แสง, แดด; เชือก. (ไทย) ลำแสง.

  62. รัฐ

    บาลี รฏฺฐ

    สันสกฤต ราษฺฏร

    ความหมาย แคว้น

  63. รัศมี

    บาลี รํสิ รสฺมิ

    สันสกฤต รศฺมิ

    ความหมาย แสง, แดด; เชือก. (ไทย) ลำแสง.

  64. รามเกียรติ์

    บาลี ราม+กิตฺติ

    สันสกฤต ราม+กีรฺติ

    ความหมาย ชื่อเสียงของพระราม; เรื่องที่ดัดแปลงจากวรรณคดีประเภทมหากาพย์ของอินเดีย ที่ชื่อว่า รามายณะ (แปลว่า เรื่องราวของพระราม)

  65. รุกข์, พฤกษ์

    บาลี รุกฺข

    สันสกฤต วฺฤกฺษ

    ความหมาย ต้นไม้

  66. ฤดู, อุตุ

    บาลี อุตุ

    สันสกฤต ฤตุ

    ความหมาย ฤดู, ดินฟ้าอากาศ. (ไทย ปาก) +สบาย เช่น นอนหลับอุตุ.

  67. ลัดดา

    บาลี ลตา

    สันสกฤต ลตา

    ความหมาย ไม้เลื้อย, เถาวัลย์

  68. วิจิตร

    บาลี วิจิตฺต

    สันสกฤต วิจิตฺร

    ความหมาย งดงาม

  69. วิตถาร

    บาลี วิตฺถาร

    สันสกฤต วิสฺตาร (พิสดาร)

    ความหมาย กว้าง, กว้างขวาง. (ไทย) แปลก, นอกทาง.

  70. วิทย์, วิทยา

    บาลี วิชฺชา

    สันสกฤต วิทฺยา

    ความหมาย ความรู้

  71. วิทยุ

    บาลี วิชฺชุ

    สันสกฤต วิทฺยุตฺ

    ความหมาย สายฟ้า. (ไทย บัญญัติ) เครื่องรับและส่งเสียงหรือรูปด้วยกระแสไฟฟ้า

  72. วุฒิ

    บาลี วุฑฺฒิ

    สันสกฤต วฺฤทฺธิ

    ความหมาย ผู้เฒ่า, ผู้เจริญ; แก่ เป็นไปในอรรถคือ 1.เถร (คนแก่) 2.ปณฺฑิต (ผู้รู้) ความเจริญ, ความเป็นผู้ใหญ่. (ไทย) +ภูมิรู้

  73. ศรัทธา

    บาลี สัทธา

    สันสกฤต ศรัทธา

    ความหมาย ความเชื่อ ความเลื่อมใส

  74. ศรี

    บาลี สิริ, สิรี

    สันสกฤต ศฺรี

    ความหมาย สิริ, สิริมงคล

  75. ศักดานุภาพ

    บาลี สตฺติ+อานุภาว

    สันสกฤต ศกฺติ+อานุภาว

    ความหมาย อานุภาพแห่งอำนาจ

  76. ศัพท์

    บาลี สทฺท

    สันสกฤต ศพฺท

    ความหมาย เสียง

  77. สกุณา

    บาลี สกุณ

    สันสกฤต ศกุน

    ความหมาย นก

  78. สตรี

    บาลี อิตฺถี

    สันสกฤต สฺตรี

    ความหมาย หญิง, เพศหญิง, คู่กับ บุรุษ

  79. สวัสดี

    บาลี โสตฺถิ (สุ+อตฺถิ)

    สันสกฤต สฺวสฺติ (สุ+อสฺติ)

    ความหมาย ""มี (สิ่ง)ดี ดีงาม"". (ไทย) คำทักทาย

  80. สามัญ

    บาลี สามญฺญ

    สันสกฤต สามานฺย

    ความหมาย ปกติ, ธรรมดา

  81. สาลิกา

    บาลี สาลิกา

    สันสกฤต ศาริกา

    ความหมาย นกสาลิกา

  82. สิงขร

    บาลี สิขร

    สันสกฤต ศิขร

    ความหมาย จอม, ยอด, หงอน; ยอดเขา. (ไทย) เพิ่ม ง.

  83. สิริลักษณ์

    บาลี สิริ+ลกฺขณ

    สันสกฤต ศฺรี+ลกฺษณ

    ความหมาย ลักษณะสวย, คุณภาพดี

  84. สุคติ

    บาลี สุคติ

    สันสกฤต สุคติ

    ความหมาย ที่ไปดี (นอกจากอบาย). (ไทย) สวรรค์

  85. สุนัข

    บาลี สุนข

    สันสกฤต ศุนก

    ความหมาย หมา, ""ผู้มีเล็บงาม""

  86. สุริย

    บาลี สุริย

    สันสกฤต สูรฺย

    ความหมาย พระอาทิตย์, สูรย์, สุรีย์, สุริยัน, สุริยน

  87. หทัย, หฤทัย

    บาลี หทย

    สันสกฤต หฺฤทย

    ความหมาย หัวใจ, ใจ. (ไทย) ตัด ห เช่น ฤทัย, ตัด หฤ เช่น พระทัย.

  88. อมตะ

    บาลี อมต

    สันสกฤต อมฤต

    ความหมาย ผู้ไม่ตาย

  89. อริยะ, อารยะ

    บาลี อริย

    สันสกฤต อารย

    ความหมาย เจริญ

  90. อัคคี, อัคนี

    บาลี อคฺคิ

    สันสกฤต อคฺนิ

    ความหมาย ไฟ

  91. อัจฉรา, อัปสร

    บาลี อจฺฉรา

    สันสกฤต อปฺสรสฺ

    ความหมาย นางฟ้า

  92. อัจฉริยะ

    บาลี อจฺฉริย

    สันสกฤต อาศฺจรฺย

    ความหมาย น่าพิศวง, น่าอัศจรรย์; มีความรู้ความสามารถเกินกว่าระดับปรกติมาก, ""(ดีจน)สมควรดีดนิ้วมือ(ให้)""

  93. อัชฌาสัย, อัธยาศัย

    บาลี อชฺฌาสย

    สันสกฤต อธฺยาศย

    ความหมาย นิสัยใจคอ

  94. อาทิตย์

    บาลี อาทิจฺจ

    สันสกฤต อาทิตฺย

    ความหมาย ดวงอาทิตย์; ชื่อวันที่ 1 ของสัปดาห์

  95. อาสา

    บาลี อาสา

    สันสกฤต อาศา

    ความหมาย ความหวัง, ความปรารถนา. (ไทย) ทำโดยเต็มใจ, สมัครใจ, เสนอตัวทำให้.

  96. อิจฉา

    บาลี อิจฺฉา

    สันสกฤต อิจฺฉา

    ความหมาย ความอยาก, ต้องการ. (ไทย) ความรู้สึกไม่อยากให้ผู้อื่นได้ดี=ริษยา

  97. อิสระ

    บาลี อิสฺสร

    สันสกฤต อีศวร

    ความหมาย ผู้เป็นใหญ่. (ไทย) เป็นใหญ่ ไม่ขึ้นแก่ใคร, อิสระ

  98. เอราวัณ

    บาลี เอราวณ

    สันสกฤต ไอราวณ

    ความหมาย ช้างพาหนะของพระอินทร์

  99. โอรส

    บาลี โอรส

    สันสกฤต เอารส

    ความหมาย ลูกชาย ""เกิดแต่อก""

  100. ไอศวรรย์, อิสสริย

    บาลี อิสฺสริย

    สันสกฤต ไอศฺวรฺย

    ความหมาย ความยิ่งใหญ่

Download PDF

สำหรับเพื่อน ๆ ที่ต้องการดาวน์โหลดไฟล์เพื่อไปเปิดอ่านหรือใช้งานด้านอื่นเอง เราได้เตรียมไฟล์ PDF แจกฟรีให้ด้วย สามารถกดที่ปุ่มดาวน์โหลดได้เลย

คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย
PDF – ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย
Download