ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย 100 คำ

คำที่ใช้กันอยู่ในภาษาไทยของเราตอนนี้ บางส่วนเป็นคำไทยแท้ แต่บางส่วนก็เป็นคำไทยที่หยิบยืมมาจากภาษาอื่น และที่เห็นกันบ่อย ๆ คือมาจากภาษาบาลีและสันสกฤต แต่จะมีคำไหนบ้างหล่ะมาดูกันเลย

รวมตัวอย่างของ คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ไว้ให้ดังนี้

ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย 100 คำ
  1. กร, กรณ์

    คำบาลี กร กรณ

    คำสันสกฤต กรณ

    ความหมาย ทำ

  2. กรรม

    คำบาลี กมฺม

    คำสันสกฤต กรฺมนฺ

    ความหมาย การกระทำ

  3. กริยา

    คำบาลี กิริยา, กฺริยา

    คำสันสกฤต กฺริยา

    ความหมาย ชนิดของคำที่แสดงการกระทำ อาการ

  4. กรีฑา

    คำบาลี กีฬา

    คำสันสกฤต กรีฑา

    ความหมาย เล่น. (ไทย) การแข่งขันประเภทลู่และประเภทลาน

  5. กษัย

    คำบาลี ขย

    คำสันสกฤต กฺษย

    ความหมาย ความเสื่อม สิ้น, โรคซูบผอม, กระษัย

  6. กัญญา, กันยา

    คำบาลี กญฺญา

    คำสันสกฤต กนฺยา กนฺยกา

    ความหมาย หญิงสาว

  7. กัณหา, กฤษณา

    คำบาลี กณฺห

    คำสันสกฤต กฺฤษฺณ

    ความหมาย ดำ, ความชั่ว, บาป

  8. กีฬา

    คำบาลี กีฬา

    คำสันสกฤต กฺรีฑา

    ความหมาย การเล่น. (ไทย) การเล่นออกกำลังกาย

  9. กุญชร

    คำบาลี กุญฺชร

    คำสันสกฤต กุญฺชร

    ความหมาย ช้าง

  10. เกษตร

    คำบาลี เขตฺต

    คำสันสกฤต เกฺษตฺร

    ความหมาย นา, ไร่

  11. เกษม

    คำบาลี เขม

    คำสันสกฤต เกฺษม

    ความหมาย ปลอดภัย, สุขสบาย

  12. เกียรติ

    คำบาลี กิตฺติ

    คำสันสกฤต กีรฺติ

    ความหมาย คำสรรเสริญ, คำเล่าลือ

  13. ขณะ

    คำบาลี ขณ

    คำสันสกฤต กฺษณ

    ความหมาย ชั่วเวลาหนึ่ง

  14. ขมา

    คำบาลี ขมา

    คำสันสกฤต กฺษมา

    ความหมาย อดทน, อดโทษ (ไม่เอาโทษ, ยกโทษ), ษมา, สมา

  15. ขัตติยะ, กษัตริย์

    คำบาลี ขตฺติย

    คำสันสกฤต กฺษตฺริย

    ความหมาย พระเจ้าแผ่นดิน

  16. เขต

    คำบาลี เขตฺต

    คำสันสกฤต เกฺษตฺร

    ความหมาย เขตแดน, ขอบเขต, ไร่, นา

  17. จริยา

    คำบาลี จริย

    คำสันสกฤต จรฺย

    ความหมาย ความประพฤติ

  18. จักร

    คำบาลี จกฺก

    คำสันสกฤต จกฺร

    ความหมาย วงกลมมีเฟืองรอบ, ล้อ

  19. จันทร์

    คำบาลี จนฺท

    คำสันสกฤต จนฺทฺร

    ความหมาย ดวงจันทร์, ดวงเดือน; ชื่อวันที่ 2 ของสัปดาห์

  20. ฉายา

    คำบาลี ฉายา

    คำสันสกฤต ฉายา

    ความหมาย เงา(มืด), ร่ม, เงา(สะท้อน เช่น เงาในกระจก ในน้ำ); รูปเปรียบ(กับตัวจริง, ชื่อ, ชื่อที่พระอุปัชฌาย์ตั้งให้เป็นภาษาบาลีเมื่ออุปสมบท. (ไทย) ชื่อที่ตั้งให้กันอย่างไม่เป็นทางการ ตามลักษณะที่ปรากฏ.

  21. ชิวหา

    คำบาลี ชิวฺหา

    คำสันสกฤต ชิวฺหา

    ความหมาย ลิ้น

  22. ญาติธรรม

    คำบาลี ญาติ+ธมฺม

    คำสันสกฤต ชฺญาต+ธรฺม

    ความหมาย ญาติธรรม (ยา-ติ-ทำ) ธรรมของญาติ(ที่พึงปฏิบัติต่อกัน) แปลจากหลังไปหน้า. (ไทย) ญาติธรรม (ยาด-ทำ) บุคคลที่ถือเป็นญาติทางธรรม. แปลจากหน้าไปหลัง (ไม่ควรอ่านว่า ยาด-ติ-ทำ เพราะจะกลายเป็นศัพท์สมาส ยกเว้น ญาติพี่น้อง (ยาด-ติ-พี่น้อง เพราะเป็นภาษาปาก)

  23. ฐาน

    คำบาลี ฐาน

    คำสันสกฤต สฺถาน

    ความหมาย ที่ตั้ง, ที่รองรับ

  24. ดรรชนี, ดัชนี

    คำบาลี ตชฺชนี

    คำสันสกฤต ตรฺชนี

    ความหมาย นิ้วชี้, บัญชีคําเรียงตามลําดับอักษรที่พิมพ์ไว้ส่วนท้ายของหนังสือ (index)

  25. ตฤณ, ติณ

    คำบาลี ติณ

    คำสันสกฤต ตฤณ

    ความหมาย หญ้า

  26. ถาวร, สถาพร

    คำบาลี ถาวร

    คำสันสกฤต สฺถาวร

    ความหมาย มั่นคง, แข็งแรง

  27. ทฤษฎี

    คำบาลี ทิฏฺฐิ

    คำสันสกฤต ทฺฤษฺฏิ

    ความหมาย ความเห็น. (ไทย) หลักที่นักปราชญ์วางไว้.

  28. ทิฐิ

    คำบาลี ทิฏฺฐิ

    คำสันสกฤต ทฺฤษฺฏิ

    ความหมาย ความเห็น. (ไทย) ความดื้อรั้นในความเห็น; ความถือดี =มานะ.

  29. ทิวาราตรี

    คำบาลี ทิวารตฺติ

    คำสันสกฤต ทิวาราตฺรมฺ

    ความหมาย กลางวันและกลางคืน

  30. นิคหิต

    คำบาลี นิคฺคหิต

    คำสันสกฤต นิคฺฤหีต

    ความหมาย เครื่องหมายวงกลม ( ํ) เขียนไว้เหนือพยัญชนะไทย

  31. นิตย์

    คำบาลี นิจฺจ

    คำสันสกฤต นิตฺย

    ความหมาย นิจ, เที่ยง, เนืองๆ, ทุกเมื่อ, สม่ำเสมอ

  32. นิรวาณ

    คำบาลี นิพฺพาน

    คำสันสกฤต นิรฺวาณ

    ความหมาย ความดับไม่มีเหลือ

  33. นุกูล

    คำบาลี อนุกูล

    ความหมาย ตามเกื้อหนุน. (ไทย) อนุกูล ตัด อ.

  34. บุญ

    คำบาลี ปุญฺญ

    คำสันสกฤต ปุณฺย

    ความหมาย ความดี, คุณความดี

  35. บุตร

    คำบาลี ปุตฺต

    คำสันสกฤต ปุตฺร

    ความหมาย ลูกชาย

  36. บุปผา

    คำบาลี ปุปฺผ

    คำสันสกฤต ปุษฺป

    ความหมาย ดอกไม้; ระดู.

  37. ปฐม

    คำบาลี ปฐม

    คำสันสกฤต ปฺรถม

    ความหมาย ที่หนึ่ง

  38. ปรัชญา

    คำบาลี ปญฺญา

    คำสันสกฤต ปฺรชฺญา

    ความหมาย ปัญญา. (ไทย) วิชาที่ว่าด้วยความจริง.

  39. ปัญญา

    คำบาลี ปญฺญา

    คำสันสกฤต ปฺรชฺญา

    ความหมาย ความรอบรู้

  40. ปัญหา, ปริศนา

    คำบาลี ปญฺห

    คำสันสกฤต ปฺรศฺน

    ความหมาย คำถาม

  41. ปัทมา, ปทุม

    คำบาลี ปทุม

    คำสันสกฤต ปทฺม

    ความหมาย บัว

  42. ปิยะ, เปีย

    คำบาลี ปิย

    คำสันสกฤต ปฺรย

    ความหมาย ที่รัก

  43. ปุจฉา

    คำบาลี ปุจฺฉา

    คำสันสกฤต ปฺฤจฺฉา

    ความหมาย คำถาม

  44. พยัคฆ์

    คำบาลี วฺยคฺฆ

    คำสันสกฤต วฺยาฆฺร

    ความหมาย เสือ, เสือโคร่ง

  45. พร

    คำบาลี วร

    คำสันสกฤต วร

    ความหมาย คำแสดงความปรารถนาดี, สิ่งที่ขอเลือกเองตามประสงค์

  46. พัฒนา

    คำบาลี วฑฺฒน

    คำสันสกฤต วรฺธน

    ความหมาย การทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ก้าวหน้าไปในทางที่ดี

  47. พิสดาร

    คำบาลี วิตฺถาร

    คำสันสกฤต วิสฺตาร

    ความหมาย กว้างขวาง, ละเอียด

  48. เพชร

    คำบาลี วชิร

    คำสันสกฤต วชฺร

    ความหมาย เพชร

  49. แพทย์

    คำบาลี เวชฺช

    คำสันสกฤต ไวทฺย

    ความหมาย หมอ

  50. ไพรี, ไพริน

    คำบาลี เวรี

    คำสันสกฤต ไวรินฺ

    ความหมาย ผู้มีเวร, ศัตรู

  51. ภรรยา, ภริยา

    คำบาลี ภริยา

    คำสันสกฤต ภรฺยา

    ความหมาย เมีย

  52. ภัทร

    คำบาลี ภทฺท ภทฺร

    คำสันสกฤต ภทฺร

    ความหมาย เจริญ

  53. มนุษย์

    คำบาลี มนุสฺส

    คำสันสกฤต มนุษฺย

    ความหมาย คน

  54. มรณะ

    คำบาลี มรณ

    คำสันสกฤต มรณ

    ความหมาย การตาย, ความตาย. (ไทย) มักนำไปใช้เขียนบอกวันเกิด-ตาย ในงานศพ เช่น ชาตะ-มรณะ (แปลว่า เกิดแล้ว-การตาย) ความจริง ควรใช้ว่า ชาตะ-มตะ (แปลว่า เกิดแล้ว-ตายแล้ว) เพราะเป็นศัพท์กิริยาเช่นเดียวกัน.

  55. มหินทร์

    คำบาลี มหา+อินฺท

    คำสันสกฤต มหา+อินฺทฺร

    ความหมาย ผู้ยิ่งใหญ่

  56. มัจฉา, มัศยา

    คำบาลี มจฺฉ

    คำสันสกฤต มตฺสฺย

    ความหมาย ปลา

  57. มัชฌิม, มัธยม

    คำบาลี มชฺฌิม

    คำสันสกฤต มธฺยม

    ความหมาย กลาง

  58. เมตตา ไมตรี

    คำบาลี เมตฺตา เมต.ติ

    คำสันสกฤต ไมตฺร ไมตฺรี

    ความหมาย ความเป็นเพื่อน, ความเป็นมิตร

  59. โมลี, เมาลี

    คำบาลี โมลิ

    คำสันสกฤต เมาลิ

    ความหมาย ผม, มวยผม, ส่วนที่สูง

  60. โยธา

    คำบาลี โยธ โยธี

    คำสันสกฤต โยธ โยธินฺ

    ความหมาย นักรบ, ทหาร, (ไทย) นักรบ, งานที่ใช้กําลังกายก่อสร้าง

  61. รังสี

    คำบาลี รํสิ รสฺมิ

    คำสันสกฤต รศฺมิ

    ความหมาย แสง, แดด; เชือก. (ไทย) ลำแสง.

  62. รัฐ

    คำบาลี รฏฺฐ

    คำสันสกฤต ราษฺฏร

    ความหมาย แคว้น

  63. รัศมี

    คำบาลี รํสิ รสฺมิ

    คำสันสกฤต รศฺมิ

    ความหมาย แสง, แดด; เชือก. (ไทย) ลำแสง.

  64. รามเกียรติ์

    คำบาลี ราม+กิตฺติ

    คำสันสกฤต ราม+กีรฺติ

    ความหมาย ชื่อเสียงของพระราม; เรื่องที่ดัดแปลงจากวรรณคดีประเภทมหากาพย์ของอินเดีย ที่ชื่อว่า รามายณะ (แปลว่า เรื่องราวของพระราม)

  65. รุกข์, พฤกษ์

    คำบาลี รุกฺข

    คำสันสกฤต วฺฤกฺษ

    ความหมาย ต้นไม้

  66. ฤดู, อุตุ

    คำบาลี อุตุ

    คำสันสกฤต ฤตุ

    ความหมาย ฤดู, ดินฟ้าอากาศ. (ไทย ปาก) +สบาย เช่น นอนหลับอุตุ.

  67. ลัดดา

    คำบาลี ลตา

    คำสันสกฤต ลตา

    ความหมาย ไม้เลื้อย, เถาวัลย์

  68. วิจิตร

    คำบาลี วิจิตฺต

    คำสันสกฤต วิจิตฺร

    ความหมาย งดงาม

  69. วิชา

    คำบาลี วิชฺชา

    คำสันสกฤต วิทฺยา

    ความหมาย ความรู้

  70. วิตถาร

    คำบาลี วิตฺถาร

    คำสันสกฤต วิสฺตาร (พิสดาร)

    ความหมาย กว้าง, กว้างขวาง. (ไทย) แปลก, นอกทาง.

  71. วิทย์, วิทยา

    คำบาลี วิชฺชา

    คำสันสกฤต วิทฺยา

    ความหมาย ความรู้

  72. วิทยุ

    คำบาลี วิชฺชุ

    คำสันสกฤต วิทฺยุตฺ

    ความหมาย สายฟ้า. (ไทย บัญญัติ) เครื่องรับและส่งเสียงหรือรูปด้วยกระแสไฟฟ้า

  73. วุฒิ

    คำบาลี วุฑฺฒิ

    คำสันสกฤต วฺฤทฺธิ

    ความหมาย ผู้เฒ่า, ผู้เจริญ; แก่ เป็นไปในอรรถคือ 1.เถร (คนแก่) 2.ปณฺฑิต (ผู้รู้) ความเจริญ, ความเป็นผู้ใหญ่. (ไทย) +ภูมิรู้

  74. ศรัทธา

    คำบาลี สัทธา

    คำสันสกฤต ศรัทธา

    ความหมาย ความเชื่อ ความเลื่อมใส

  75. ศรี

    คำบาลี สิริ, สิรี

    คำสันสกฤต ศฺรี

    ความหมาย สิริ, สิริมงคล

  76. ศักดานุภาพ

    คำบาลี สตฺติ+อานุภาว

    คำสันสกฤต ศกฺติ+อานุภาว

    ความหมาย อานุภาพแห่งอำนาจ

  77. ศัพท์

    คำบาลี สทฺท

    คำสันสกฤต ศพฺท

    ความหมาย เสียง

  78. สกุณา

    คำบาลี สกุณ

    คำสันสกฤต ศกุน

    ความหมาย นก

  79. สตรี

    คำบาลี อิตฺถี

    คำสันสกฤต สฺตรี

    ความหมาย หญิง, เพศหญิง, คู่กับ บุรุษ

  80. สวัสดี

    คำบาลี โสตฺถิ (สุ+อตฺถิ)

    คำสันสกฤต สฺวสฺติ (สุ+อสฺติ)

    ความหมาย ""มี (สิ่ง)ดี ดีงาม"". (ไทย) คำทักทาย

  81. สามัญ

    คำบาลี สามญฺญ

    คำสันสกฤต สามานฺย

    ความหมาย ปกติ, ธรรมดา

  82. สาลิกา

    คำบาลี สาลิกา

    คำสันสกฤต ศาริกา

    ความหมาย นกสาลิกา

  83. สิงขร

    คำบาลี สิขร

    คำสันสกฤต ศิขร

    ความหมาย จอม, ยอด, หงอน; ยอดเขา. (ไทย) เพิ่ม ง.

  84. สิริลักษณ์

    คำบาลี สิริ+ลกฺขณ

    คำสันสกฤต ศฺรี+ลกฺษณ

    ความหมาย ลักษณะสวย, คุณภาพดี

  85. สุคติ

    คำบาลี สุคติ

    คำสันสกฤต สุคติ

    ความหมาย ที่ไปดี (นอกจากอบาย). (ไทย) สวรรค์

  86. สุนัข

    คำบาลี สุนข

    คำสันสกฤต ศุนก

    ความหมาย หมา, ""ผู้มีเล็บงาม""

  87. สุริย

    คำบาลี สุริย

    คำสันสกฤต สูรฺย

    ความหมาย พระอาทิตย์, สูรย์, สุรีย์, สุริยัน, สุริยน

  88. หทัย, หฤทัย

    คำบาลี หทย

    คำสันสกฤต หฺฤทย

    ความหมาย หัวใจ, ใจ. (ไทย) ตัด ห เช่น ฤทัย, ตัด หฤ เช่น พระทัย.

  89. อมตะ

    คำบาลี อมต

    คำสันสกฤต อมฤต

    ความหมาย ผู้ไม่ตาย

  90. อัคคี, อัคนี

    คำบาลี อคฺคิ

    คำสันสกฤต อคฺนิ

    ความหมาย ไฟ

  91. อัจฉรา, อัปสร

    คำบาลี อจฺฉรา

    คำสันสกฤต อปฺสรสฺ

    ความหมาย นางฟ้า

  92. อัจฉริยะ

    คำบาลี อจฺฉริย

    คำสันสกฤต อาศฺจรฺย

    ความหมาย น่าพิศวง, น่าอัศจรรย์; มีความรู้ความสามารถเกินกว่าระดับปรกติมาก, ""(ดีจน)สมควรดีดนิ้วมือ(ให้)""

  93. อัชฌาสัย, อัธยาศัย

    คำบาลี อชฺฌาสย

    คำสันสกฤต อธฺยาศย

    ความหมาย นิสัยใจคอ

  94. อาทิตย์

    คำบาลี อาทิจฺจ

    คำสันสกฤต อาทิตฺย

    ความหมาย ดวงอาทิตย์; ชื่อวันที่ 1 ของสัปดาห์

  95. อาสา

    คำบาลี อาสา

    คำสันสกฤต อาศา

    ความหมาย ความหวัง, ความปรารถนา. (ไทย) ทำโดยเต็มใจ, สมัครใจ, เสนอตัวทำให้.

  96. อิจฉา

    คำบาลี อิจฺฉา

    คำสันสกฤต อิจฺฉา

    ความหมาย ความอยาก, ต้องการ. (ไทย) ความรู้สึกไม่อยากให้ผู้อื่นได้ดี=ริษยา

  97. อิสระ

    คำบาลี อิสฺสร

    คำสันสกฤต อีศวร

    ความหมาย ผู้เป็นใหญ่. (ไทย) เป็นใหญ่ ไม่ขึ้นแก่ใคร, อิสระ

  98. เอราวัณ

    คำบาลี เอราวณ

    คำสันสกฤต ไอราวณ

    ความหมาย ช้างพาหนะของพระอินทร์

  99. โอรส

    คำบาลี โอรส

    คำสันสกฤต เอารส

    ความหมาย ลูกชาย ""เกิดแต่อก""

  100. ไอศวรรย์, อิสสริย

    คำบาลี อิสฺสริย

    คำสันสกฤต ไอศฺวรฺย

    ความหมาย ความยิ่งใหญ่

Download PDF

สำหรับเพื่อน ๆ ที่ต้องการดาวน์โหลดไฟล์เพื่อไปเปิดอ่านหรือใช้งานด้านอื่นเอง เราได้เตรียมไฟล์ PDF แจกฟรีให้ด้วย สามารถกดที่ปุ่มดาวน์โหลดได้เลย

คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย
PDF – ตัวอย่าง คำบาลีและสันสกฤตที่ไทยนำมาใช้ ที่ใช้บ่อย
Download