สุภาษิตไทย

🗣️ สุภาษิตเกี่ยวกับการพูด

สุภาษิตเกี่ยวกับการพูด คือ คำสอนสั้นกระชับของไทยที่บอกถึงคุณค่าของการเลือกคำ การพูดให้ถูกที่ถูกเวลา และผลของคำพูดที่ส่งกลับมาหาตัวผู้พูดเอง - คลังนี้รวบรวมและจัดกลุ่มตามแก่นเรื่องหลัก คิดก่อนพูดและเงียบเป็นทอง · พูดดีเป็นมงคล · พูดร้ายบาดใจ · พูดมากเกินจริง · คำลือและหูเบา - พร้อมความหมาย ตัวอย่างประโยค และที่มาทางวัฒนธรรม เหมาะสำหรับนักเรียน ป.4-ม.ปลาย และครูภาษาไทย

18 สุภาษิต
5 หมวดแก่นเรื่อง
ป.4-ม.6 ระดับชั้น
3 ส่วน ข้อมูลต่อข้อ

🤫 หมวดคิดก่อนพูด และเงียบเป็นทอง

สุภาษิตหมวดนี้สอนว่า การไม่พูดบางครั้งมีค่ามากกว่าการพูด - การหยุดคิดก่อนเปิดปาก การเก็บความสามารถไว้ในใจ และการระวังคำที่อาจสร้างความเสียหาย คือคุณสมบัติของผู้รอบคอบ

สุภาษิต ความหมาย ตัวอย่างการใช้ ที่มา
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง การพูดออกไปไม่มีค่ามากเท่ากับเงียบไว้ คนที่รู้จักเงียบในเวลาที่ควรย่อมได้ผลดีกว่า เมื่อในที่ประชุมเริ่มถกเถียงรุนแรง เธอเลือกเงียบไม่ออกความเห็น พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง สุดท้ายเรื่องคลี่คลายเอง เปรียบเทียบหน่วยเงินไทยโบราณ ไพเบี้ย (เบี้ยขนาดเล็ก) กับตำลึง (4 บาททอง) เน้นความแตกต่างของค่า
พลั้งปากเสียศีล พลั้งตีนตกต้นไม้ การพูดผิดพลาดทำให้เสียศีลธรรมและภาพลักษณ์ เหมือนการก้าวพลาดบนต้นไม้ที่ทำให้ตก เขาเผลอนินทาเพื่อนต่อหน้าคนอื่น พลั้งปากเสียศีล พลั้งตีนตกต้นไม้ ตั้งแต่นั้นเพื่อนก็ไม่ไว้ใจเขาอีกเลย คำเปรียบเทียบโบราณของไทย ใช้ภาพการปีนต้นไม้กับการสมาทานศีล สอนเรื่องความระมัดระวังในการพูด
คมในฝัก คนที่มีความรู้ความสามารถซ่อนไว้ ไม่อวดอ้าง ไม่ใช้คำพูดคุยโม้ แต่แสดงออกด้วยการกระทำเมื่อถึงเวลา เพื่อนคนนี้คมในฝัก ไม่เคยพูดถึงผลงานตัวเอง แต่ทุกครั้งที่ลงมือทำงานก็ออกมาดีเลิศกว่าใคร ภาพมีดที่คมอยู่ในฝักไม่เห็นจากภายนอก แต่เมื่อชักออกใช้จะรู้ว่าคม พจนานุกรมราชบัณฑิตยสภา
คิดก่อนพูด ก่อนเปิดปากพูดอะไร ควรพิจารณาให้รอบคอบว่าควรพูดหรือไม่ พูดอย่างไร และจะเกิดผลตามมาอย่างไร ก่อนตอบโต้คำท้าทายของเพื่อน เขาหยุดสักครู่ คิดก่อนพูด แล้วตอบด้วยถ้อยคำสุภาพ บรรยากาศจึงไม่ลุกลาม คำสอนพื้นฐานของไทยและสากล มีรากในหลักธรรมพระพุทธศาสนาเรื่องการพูดที่เป็นสัมมาวาจา

✨ หมวดพูดดีเป็นมงคล

หมวดนี้เน้นด้านบวกของการพูด - ทักษะการพูดเป็นเลิศกว่าทักษะอื่น คำพูดที่ดีนำมงคลมาให้ตัวผู้พูด การรักษาคำสัตย์เป็นสมบัติของคนดี และคำพูดบังคับการกระทำให้ต้องรับผิดชอบ

สุภาษิต ความหมาย ตัวอย่างการใช้ ที่มา
ปากเป็นเอก เลขเป็นโท ความสามารถในการพูดเป็นทักษะที่สำคัญที่สุด รองลงมาคือทักษะการคำนวณ คนที่พูดเก่งย่อมมีโอกาสมากกว่า ครูสอนเด็กว่า ปากเป็นเอก เลขเป็นโท จงฝึกพูดให้ดี เพราะพูดดีเปิดประตูทุกบาน ไม่ว่าจะไปทำงานอะไรก็ตาม คำสอนเรื่องลำดับความสำคัญของทักษะในสมัยรัตนโกสินทร์ ที่เน้นการพูดและการเจรจาในการประกอบอาชีพ
พูดดีเป็นศรีแก่ปาก พูดดีและสุภาพย่อมเป็นศรี (สิริมงคล) แก่ตัวเอง สร้างภาพลักษณ์ที่ดีและได้ใจคนรอบข้าง เธอพูดทักทายและขอบคุณทุกครั้งที่พบลูกค้า พูดดีเป็นศรีแก่ปาก ลูกค้าจึงรักและกลับมาซื้อซ้ำตลอด สุภาษิตไทยพื้นบ้านที่สอนเรื่องการเลือกใช้คำพูด เน้นทั้งคุณภาพและน้ำเสียงในการสื่อสาร
คำพูดเป็นนายเรา เมื่อพูดอะไรออกไปแล้ว ต้องรับผิดชอบและทำตามคำพูดนั้น เพราะคำพูดบังคับการกระทำของผู้พูด รับปากเพื่อนว่าจะช่วยขนของย้ายบ้าน คำพูดเป็นนายเรา แม้เหนื่อยและฝนตกก็ต้องไปตามที่สัญญาไว้ สุภาษิตไทยที่สอนเรื่องการรักษาคำพูดและความรับผิดชอบต่อสัญญา ใช้กันในวัฒนธรรมไทยมาช้านาน
สัจจะเป็นสมบัติของผู้ดี การพูดจริง รักษาสัจจะ เป็นคุณสมบัติของคนดี มีเกียรติ มีค่ามากกว่าทรัพย์สินใด ๆ เขาคืนของที่ยืมตามเวลาทุกครั้งโดยไม่ต้องทวง สัจจะเป็นสมบัติของผู้ดี ใคร ๆ จึงไว้วางใจให้ยืมของได้ตลอด หลักธรรมพระพุทธศาสนาเรื่องสัจจะที่ปรับใช้ในวัฒนธรรมไทย พบในตำราสอนคุณธรรมจริยธรรม

⚔️ หมวดพูดร้ายบาดใจ

หมวดนี้เตือนถึงคำพูดที่ทำร้ายผู้อื่น - คำที่บาดใจเหมือนอาวุธ คำพูดสุภาพที่ปกปิดเจตนาร้าย คำหวานที่หลอกลวง และคำเตือนที่จริงใจแม้ฟังไม่ไพเราะแต่กลับมีค่า

สุภาษิต ความหมาย ตัวอย่างการใช้ ที่มา
คำคนเหมือนคมหอก คำพูดที่ทำร้ายใจคน เจ็บปวดและทิ่มแทงจิตใจเหมือนคมของหอกที่แทงเข้าเนื้อ จำได้ไม่ลืม เขาเย้ยหยันความล้มเหลวของน้อง คำคนเหมือนคมหอก น้องร้องไห้และจำคำพูดนั้นไปอีกหลายปีไม่ลืม ภาพเปรียบเทียบคำพูดกับอาวุธของไทยโบราณ สอนให้ระวังคำที่อาจทำร้ายใจคนรอบข้าง
ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ คำพูดทักทายและออกรสด้วยถ้อยคำสุภาพ แต่ใจจริงคิดร้ายและพร้อมทำร้ายเมื่อมีโอกาส เพื่อนร่วมงานคนนั้นทักทายดีทุกเช้า แต่นำเรื่องไปฟ้องเจ้านาย ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ ระวังให้ดี สุภาษิตไทยที่เตือนเรื่องคนหน้าซื่อใจคด ใช้คำพูดดีปกปิดความคิดร้าย พบในวรรณคดีและตำราโบราณ
ปากหวานก้นเปรี้ยว พูดจาหวานน่าฟัง แต่เนื้อในเป็นคนเอาเปรียบ ใช้คำหวานเพื่อหลอกให้คนหลงเชื่อแล้วทำร้าย คนขายของเร่พูดจาหวานชวนซื้อ ปากหวานก้นเปรี้ยว พอเงินถึงมือก็ขายของไม่มีคุณภาพให้ลูกค้า ภาพอาหารหวานที่กินแล้วทำให้รสปากเสีย เปรียบกับคำพูดหวานที่นำผลเสียมาให้ผู้ฟังในที่สุด
น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย คำเตือนที่หนักแต่จริงใจช่วยให้คนรอด ส่วนคำเยินยอที่ไม่จริงทำให้คนหลงและพินาศ คำดีไม่จำเป็นต้องไพเราะเสมอ ครูดุนักเรียนที่ขี้เกียจอ่านหนังสือ น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย เด็กจึงตื่นตัวและสอบติดมหาวิทยาลัย สุภาษิตไทยที่ใช้ภาพปลาในน้ำร้อนและน้ำเย็น สอนเรื่องคุณค่าของคำเตือนแม้ฟังไม่ไพเราะแต่จริงใจ

💭 หมวดพูดมากเกินจริง

หมวดนี้เตือนเรื่องการพูดมากเกินจำเป็น - การพูดยืดยาวที่ไม่ได้ใจความ การพูดต่อเนื่องไม่หยุดที่อาจสร้างปัญหา และคำพูดหวานเล็กน้อยที่นำไปสู่ผลกระทบใหญ่

สุภาษิต ความหมาย ตัวอย่างการใช้ ที่มา
พูดน้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง พูดมาก พูดยืดยาว แต่เนื้อหาน้อย ไม่ได้ใจความ เหมือนน้ำที่ท่วมทุ่งกว้างแต่ผักบุ้งขึ้นน้อย เขาพูดอธิบายโครงการนานหนึ่งชั่วโมง พูดน้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง สุดท้ายไม่มีใครจับใจความได้ ภาพชาวนาเปรียบเทียบน้ำท่วมที่ไม่ทำให้ผักบุ้งงอกดี กับคำพูดที่ยืดยาวแต่ไม่มีเนื้อหาที่เป็นสาระ
พูดมากปากเปียก พูดมากเกินไป เปลืองแรง เปลืองคำ ไม่ก่อประโยชน์ และอาจสร้างปัญหาตามมาให้ตัวเองเสีย ผู้ใหญ่ห้ามเด็กไม่ให้นินทาเพื่อน พูดมากปากเปียก เดี๋ยวก็จะมีเรื่องกับใครจนไม่จบไม่สิ้น คำเปรียบเทียบของไทยโบราณ ภาพปากที่เปียกจากการพูดต่อเนื่อง สอนเรื่องการประมาณตนในการพูด
น้ำผึ้งหยดเดียว คำพูดหวานหรือคำยอเล็กน้อยที่ทำให้เกิดเรื่องใหญ่ ปัญหาเล็กจากคำพูดที่นำไปสู่ผลกระทบหนัก เพื่อนยอแค่หน่อย เธอก็เปิดความลับครอบครัวให้ฟัง น้ำผึ้งหยดเดียว เรื่องลุกลามถึงคนทั้งหมู่บ้าน ภาพน้ำผึ้งหยดเดียวที่ดึงดูดมดมาเป็นจำนวนมาก สอนเรื่องผลกระทบที่ใหญ่จากคำพูดเล็กน้อย

📣 หมวดคำลือและหูเบา

หมวดสุดท้ายว่าด้วยข่าวลือและการรับฟัง - การส่งต่อคำพูดจากปากสู่ปาก คนที่เชื่อง่ายโดยไม่ตรวจสอบ และคนปากร้ายที่ชอบนินทาผู้อื่น เป็นภัยทางการสื่อสารที่ต้องระวัง

สุภาษิต ความหมาย ตัวอย่างการใช้ ที่มา
ปากต่อปาก ข้อมูลหรือคำลือที่ส่งต่อกันจากคนหนึ่งไปอีกคนหนึ่ง ผ่านการพูดโดยไม่ผ่านสื่ออื่น แพร่กระจายเร็ว เรื่องเปิดร้านอาหารใหม่กระจายผ่านปากต่อปาก สามวันก็มีคนรู้ไปทั้งซอย ลูกค้าแห่กันมาลอง สำนวนไทยที่ใช้บ่งบอกการสื่อสารแบบส่งต่อด้วยปากในยุคก่อนสื่อสมัยใหม่ ยังใช้ในปัจจุบัน
หูเบา เชื่อคำพูดของคนอื่นง่าย โดยไม่กลั่นกรองหรือตรวจสอบความจริง เป็นคนที่ถูกหลอกได้ง่าย เขาหูเบา ใครพูดอะไรก็เชื่อหมด สุดท้ายโดนหลอกซื้อของปลอมราคาแพงเป็นแสนบาท ภาพหูที่เบาและพร้อมรับเสียงทุกอย่าง สำนวนไทยที่เปรียบกับการรับฟังโดยขาดวิจารณญาณ
ปากปลาร้า คนที่ปากร้าย พูดไม่ดี ชอบนินทา ชอบใส่ร้ายผู้อื่น คำพูดที่ออกมาเหมือนกลิ่นปลาร้าที่ฉุนรุนแรง อย่าไปคุยกับยายปากปลาร้าเลย ใครเป็นเรื่องดี ๆ พอเข้าหูแกก็กลายเป็นเรื่องร้ายทุกที ภาพปลาร้า (ปลาหมัก) ที่มีกลิ่นแรง เปรียบกับคนที่ปากร้าย กลิ่นปากของเขาเหม็นเหมือนปลาร้า

📝 วิธีนำสุภาษิตเกี่ยวกับการพูดไปใช้

สุภาษิตในหน้านี้สามารถนำไปใช้ในงานเขียนและการสื่อสารหลายรูปแบบ:

  • การเขียนเรียงความ: ใช้เปิดหรือปิดเรียงความเรื่องเกี่ยวกับวาทศิลป์ การสื่อสาร การรักษาคำพูด หรือผลกระทบของการนินทา
  • การพูดในห้องเรียน: ครูใช้สุภาษิตยกตัวอย่างประกอบบทเรียนวรรณคดี วิชาภาษาไทย หรือกิจกรรมคุณธรรมจริยธรรมในห้องเรียน
  • การสอบ ป.6 และ ม.3: ออกในข้อสอบโอเน็ตและข้อสอบกลางภาคบ่อย ในรูปแบบ "สุภาษิตข้อใดสอนเรื่องการรักษาคำพูด" หรือ "ความหมายของคมในฝักคือ"
  • การเขียนคำขวัญและสโลแกน: นำมาเป็นแก่นในการสร้างคำขวัญวันต่อต้านการกลั่นแกล้ง วันสันติภาพ หรือกิจกรรมรณรงค์เรื่องการสื่อสารเชิงบวก
  • การกล่าวสุนทรพจน์: ผู้นำชุมชน ครู ผู้ปกครอง ใช้สุภาษิตสรุปแนวคิดเรื่องการพูดในประโยคเดียวที่จดจำง่ายและสร้างความตระหนัก

คู่มือที่เกี่ยวข้อง: 📑 รวมสุภาษิตทั้งหมด ก-ฮ · 🏆 สุภาษิตยอดนิยม · 📥 ดาวน์โหลดใบงาน PDF

กลับสู่ภาพรวม: 🏠 คลังสุภาษิตทั้งหมด · 🌾 คลังคำพังเพย · 💬 คลังสำนวนไทย

ข้อมูลเพิ่มเติม

บทความแนะนำ