คำไวพจน์ ช้าง มีอะไรบ้าง พร้อมความหมายและที่มา

คำไวพจน์ ช้าง คือคำที่ใช้เรียกแทน "ช้าง" ในงานร้อยกรองและวรรณคดีไทย ส่วนใหญ่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น คช คชสาร กุญชร กรินทร์ หัตถี หัสดี ไอยรา และ วารณ การรู้คำไวพจน์เหล่านี้ช่วยให้แต่งกลอน เขียนเรียงความ และทำข้อสอบภาษาไทยได้สละสลวยและหลากหลายขึ้น

คำไวพจน์ ช้าง มีอะไรบ้าง

คำพ้องความหมายของ "ช้าง" ที่พบบ่อยในวรรณคดีและบทประพันธ์ไทย มีดังนี้ พร้อมความหมายและที่มาของแต่ละคำ

ข้อควรระวัง: บางแหล่งจัดคำว่า "กรี" และ "สาร" เป็นคำไวพจน์ของช้าง แต่ตามพจนานุกรมราชบัณฑิตยสภา "กรี" หมายถึงโครงแข็งแหลมที่หัวกุ้ง ส่วน "สาร" เดี่ยว ๆ หมายถึงข้าวสารหรือเนื้อแท้ คำว่า "สาร" จะหมายถึงช้างก็ต่อเมื่ออยู่ในคำประสม เช่น "คชสาร" เท่านั้น

ช้าง หมายถึงอะไร ตามพจนานุกรมราชบัณฑิตยสภา

ก่อนจะรู้จักคำไวพจน์ ควรเข้าใจความหมายของคำว่า "ช้าง" ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสภาก่อน

น. ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Elephas maximus ในวงศ์ Elephantidae ตัวสีเทา จมูกยื่นยาวเรียกว่า งวง ตัวผู้มีงายาวเรียก ช้างพลาย ถ้ามีงาสั้นเรียก ช้างสีดอ ตัวเมียเรียก ช้างพัง กินพืช อยู่รวมกันเป็นโขลง มีช้างพังอายุมากเป็นจ่าโขลง

พจนานุกรมราชบัณฑิตยสภา

คำไวพจน์ ช้าง ในวรรณคดีไทย

คำไวพจน์ของช้างปรากฏในวรรณคดีไทยหลายเรื่อง สะท้อนความสำคัญของช้างในสังคมไทย ตัวอย่างเช่น

"ตาข่ายเพชรรัตน์ร้อยกรอง ผ้าทิพย์ปกตระพอง ห้อยพู่ทุกหูคชสาร"

บทพากย์เอราวัณ (จากเรื่องรามเกียรติ์)

คำว่า คชสาร ในบทนี้หมายถึงช้าง โดยบรรยายความงดงามของช้างเอราวัณที่ประดับด้วยเครื่องทรงอย่างวิจิตร

"เบื้องนั้นบรรลุผู้เผือกกรินทร์ หนึ่งฤๅ"

ลิลิตพยุหยาตรา

กรินทร์ ในที่นี้หมายถึงพญาช้าง โดยเฉพาะช้างเผือกซึ่งถือเป็นช้างมงคล

ตัวอย่างการใช้คำไวพจน์ ช้าง แต่งประโยคและกลอน

การนำคำไวพจน์มาใช้แทนคำว่า "ช้าง" ช่วยให้งานเขียนสละสลวยและหลีกเลี่ยงการใช้คำซ้ำ ตัวอย่างประโยค

• กุญชรตัวมหึมาเยื้องย่างเข้ากลางพนา
• ควาญน้อยขี่หลังคชสารออกสู่สมรภูมิ
• งาของไอยราขาวงามดั่งแสงเดือน

เคล็ดลับการเลือกใช้ในบทร้อยกรอง คือเลือกคำไวพจน์ให้พอดีกับจำนวนพยางค์และเสียงสัมผัส เช่น ต้องการคำ 1 พยางค์ใช้ "คช" ต้องการ 2 พยางค์ใช้ "หัตถี" หรือ "กุญชร" และต้องการ 3 พยางค์ใช้ "คชสาร" หรือ "ไอยรา"

ช้างกับวัฒนธรรมไทย

ช้างผูกพันกับสังคมไทยมาช้านาน ทั้งด้านศาสนา พระราชพิธี และการศึกสงคราม จึงมีคำเรียกช้างหลากหลายตามบทบาทและลักษณะ

• ช้างเผือก คือช้างสีอ่อนที่ถือเป็นสัตว์มงคลคู่พระบารมีของพระมหากษัตริย์ ในอดีตธงชาติไทยเคยใช้รูปช้างเผือก
• ช้างศึก คือช้างที่ใช้ในการสงคราม เช่น การทำยุทธหัตถีของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
• ช้างพลาย (ตัวผู้มีงายาว) ช้างสีดอ (ตัวผู้งาสั้น) และ ช้างพัง (ตัวเมีย) คือคำเรียกช้างตามเพศและลักษณะงา

ด้วยความสำคัญนี้ ภาษาไทยจึงรับคำเรียกช้างจากบาลี-สันสกฤตมาใช้เป็นคำไวพจน์จำนวนมาก โดยเฉพาะในวรรณคดีชั้นสูง

คำไวพจน์สัตว์อื่นที่น่าสนใจ

เรียนรู้คำไวพจน์ของสัตว์อื่นเพิ่มเติม เพื่อนำไปใช้แต่งกลอนและทำข้อสอบ

คำที่เกี่ยวข้อง: ม้า (พาชี อาชา สินธพ) · เสือ (พยัคฆ์ ขาล ศารทูล) · สิงโต (ราชสีห์ ไกรสร เกสรี) · นก (ปักษา วิหค สกุณา)

กลับสู่ภาพรวม: 🏠 รวมคำไวพจน์ทั้งหมด · 🐅 หมวดสัตว์ป่า-สัตว์น้ำ