สำนวนไทย

แนวข้อสอบสำนวนไทย - คู่มือเตรียมสอบ O-NET TCAS พร้อมตัวอย่าง

แนวข้อสอบสำนวนไทย ในการสอบระดับชาติ ทั้ง O-NET TCAS และ 9 วิชาสามัญ มีรูปแบบที่พบบ่อย 4 รูปแบบหลัก คู่มือเตรียมสอบนี้รวบรวมแนวข้อสอบจริงพร้อมตัวอย่าง 20 ข้อ คำอธิบายเชิงลึก และเทคนิคทบทวน 30 วันก่อนสอบ เพื่อช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจรูปแบบและฝึกฝนตามแนวที่พบในข้อสอบจริง

รูปแบบข้อสอบสำนวนไทยใน O-NET TCAS และ 9 วิชาสามัญ

การวิเคราะห์ข้อสอบย้อนหลัง 10 ปีพบว่ารูปแบบข้อสอบสำนวนไทยที่ปรากฏบ่อยที่สุดมี 4 รูปแบบ ผู้เตรียมสอบควรทำความเข้าใจทั้ง 4 รูปแบบเพื่อฝึกฝนได้ตรงจุด เนื้อหาในคู่มือนี้เป็นเพียงแนวทางการศึกษาและการเตรียมตัว ไม่ใช่ข้อสอบจริง ผู้เรียนควรใช้เป็นแนวทางทบทวนควบคู่กับการเรียนในห้องเรียน

รูปแบบ ลักษณะ ความถี่ในข้อสอบ
รูปแบบ 1 เลือกความหมายตรงตามสำนวน พบบ่อยที่สุด ประมาณ 40% ของข้อสำนวน
รูปแบบ 2 เลือกสำนวนตามบริบทประโยค พบรองลงมา ประมาณ 30% ของข้อสำนวน
รูปแบบ 3 เปรียบเทียบสำนวน สุภาษิต คำพังเพย พบในข้อสอบ TCAS เป็นหลัก ประมาณ 20%
รูปแบบ 4 ที่มาและการอ้างอิงวรรณคดี พบในข้อสอบขั้นสูง ประมาณ 10%

รูปแบบ 1 - เลือกความหมายตรงตามสำนวน

รูปแบบนี้พบบ่อยที่สุด เป็นข้อสอบที่ให้สำนวนแล้วถามความหมายตรงไปตรงมา เหมาะสำหรับวัดความเข้าใจพื้นฐาน เทคนิคทำคะแนน คือ ท่องจำความหมายของสำนวนยอดนิยม 50-100 บทให้แม่นยำ

ตัวอย่างข้อ คำถามและตัวเลือก คำตอบและคำอธิบาย
ข้อ 1 สำนวน "ขี่ช้างจับตั๊กแตน" มีความหมายตรงกับข้อใด ก. การใช้กำลังเกินจำเป็นกับงานเล็ก ข. การล่าสัตว์ในป่า ค. การเดินทางด้วยช้าง ง. การจับแมลงในทุ่งนา ตอบ ก. ใช้กำลังหรือทรัพยากรมากเกินไปกับงานที่ไม่จำเป็นต้องใช้ขนาดนั้น
ข้อ 2 สำนวน "ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ" หมายถึงข้อใด ก. ความขยันในการปรุงอาหาร ข. ลงทุนลงแรงไปกับสิ่งที่ไม่ได้ผล ค. การทำอาหารริมแม่น้ำ ง. การใช้น้ำในการปรุงอาหาร ตอบ ข. ใช้ทรัพยากรหรือกำลังกับงานที่สูญเปล่า ไม่เกิดประโยชน์
ข้อ 3 สำนวน "ผักชีโรยหน้า" สื่อความหมายใด ก. การปรุงอาหารด้วยผักสด ข. การเสิร์ฟอาหารตามมาตรฐานร้าน ค. ทำดีแค่เปลือกนอกหลอกตา ง. การใช้ผักชีเป็นเครื่องเคียง ตอบ ค. ทำดีเฉพาะภายนอกเพื่อหลอกตา ไม่ได้ตั้งใจทำจริงๆ
ข้อ 4 สำนวน "หาเข็มในมหาสมุทร" หมายถึงข้อใด ก. การดำน้ำสำรวจทะเล ข. การหาของในทะเล ค. ทำสิ่งที่ยากแสนยาก โอกาสสำเร็จน้อย ง. การตกปลาในทะเล ตอบ ค. ทำงานที่ยากเหลือเกิน โอกาสประสบความสำเร็จมีน้อยมาก
ข้อ 5 สำนวน "ขนหัวลุก" บรรยายความรู้สึกใด ก. ความสุข ข. ความกลัวอย่างรุนแรง ค. ความเหนื่อยล้า ง. ความหิว ตอบ ข. ความหวาดกลัวอย่างรุนแรงจนขนบนศีรษะลุกชัน

รูปแบบ 2 - เลือกสำนวนตามบริบทประโยค

รูปแบบนี้ให้ประโยคหรือสถานการณ์มา แล้วถามว่าตรงกับสำนวนใดมากที่สุด เป็นการวัดความเข้าใจเชิงลึก เทคนิคทบทวน คือ ฝึกอ่านประโยคต่างๆ และฝึกแปลงสถานการณ์ในชีวิตจริงให้เป็นสำนวน

ตัวอย่างข้อ คำถามและตัวเลือก คำตอบและคำอธิบาย
ข้อ 6 "พ่อให้เงินไปซื้อปากกาด้ามเดียว แต่เขาจ้างคนขับรถพาไป" ตรงกับสำนวนใดมากที่สุด ก. ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ ข. ขี่ช้างจับตั๊กแตน ค. ปลาใหญ่กินปลาเล็ก ง. ผักชีโรยหน้า ตอบ ข. ใช้กำลังเกินจำเป็น (จ้างรถ) กับงานเล็ก (ซื้อปากกา)
ข้อ 7 "บริษัทใหญ่ซื้อกิจการบริษัทเล็กไปเรื่อยๆ จนผูกขาดตลาด" ตรงกับสำนวนใด ก. ปลาใหญ่กินปลาเล็ก ข. ไก่งามเพราะขน ค. นกน้อยทำรังแต่พอตัว ง. หูทวนลม ตอบ ก. ผู้ที่มีทุนมากกว่าได้เปรียบและครอบงำผู้อ่อนแอกว่า
ข้อ 8 "คนที่อยู่แต่ในหมู่บ้านไม่เคยออกไปไหน คิดว่าสิ่งที่ตนรู้คือทั้งหมดของโลก" ตรงกับสำนวนใด ก. กบในกะลาครอบ ข. นกน้อยทำรังแต่พอตัว ค. ไก่อ่อน ง. น้ำขึ้นให้รีบตัก ตอบ ก. คนที่มีมุมมองและความรู้จำกัดเพราะอยู่ในวงแคบ
ข้อ 9 "เพื่อนพูดสนับสนุนเราต่อหน้า แต่ลับหลังไปนินทากับคนอื่น" ตรงกับสำนวนใด ก. ปากแข็ง ข. ปากหวานก้นเปรี้ยว ค. ปากเปียกปากแฉะ ง. ปากเป็นเอก ตอบ ข. พูดดีให้คนฟังพอใจ แต่พฤติกรรมตรงข้ามกับคำพูด
ข้อ 10 "นักธุรกิจที่ดูสุภาพภายนอก แต่จริงๆ มีกลยุทธ์ลึกซึ้งซ่อนอยู่" ตรงกับสำนวนใด ก. น้ำนิ่งไหลลึก ข. ปลาตายน้ำตื้น ค. หูทวนลม ง. ใจปลาซิว ตอบ ก. คนที่ดูเงียบสงบมักมีความสามารถซ่อนอยู่ภายในลึกๆ

รูปแบบ 3 - เปรียบเทียบสำนวน สุภาษิต และคำพังเพย

รูปแบบนี้พบใน TCAS เป็นหลัก เป็นการวัดความเข้าใจประเภทถ้อยคำ ผู้เรียนต้องแยกแยะให้ออกว่าถ้อยคำใดเป็นสำนวน สุภาษิต หรือคำพังเพย เทคนิคจดจำ คือ สำนวนเน้นภาพเปรียบเปรย สุภาษิตสอนใจชัดเจน คำพังเพยกล่าวกลางๆ ให้ตีความ

ตัวอย่างข้อ คำถามและตัวเลือก คำตอบและคำอธิบาย
ข้อ 11 ข้อใดเป็นสำนวน ไม่ใช่สุภาษิต ก. น้ำขุ่นไว้ใน น้ำใสไว้นอก ข. ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ ค. ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว ง. ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น ตอบ ข. ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ เป็นสำนวนเปรียบเปรย ไม่ได้สอนใจตรงๆ ส่วนข้ออื่นเป็นสุภาษิตที่สอนใจชัดเจน
ข้อ 12 ข้อใดเป็นสุภาษิตที่สอนเรื่องความซื่อสัตย์ ก. ขี่ช้างจับตั๊กแตน ข. ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน ค. หูทวนลม ง. ผักชีโรยหน้า ตอบ ข. ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน สอนว่าความซื่อสัตย์ยั่งยืน การทุจริตอยู่ไม่นาน ตรงกับนิยามสุภาษิต
ข้อ 13 คำพังเพยและสำนวนต่างกันอย่างไรเป็นหลัก ก. คำพังเพยกล่าวกลางๆ ให้ตีความ สำนวนเปรียบเปรยมีภาพชัด ข. คำพังเพยใช้กับเด็ก สำนวนใช้กับผู้ใหญ่ ค. คำพังเพยมาจากต่างประเทศ สำนวนมาจากไทย ง. คำพังเพยสั้นกว่าสำนวน ตอบ ก. คำพังเพยกล่าวกลางๆ เพื่อให้ผู้ฟังตีความเอง สำนวนมีภาพเปรียบเทียบที่ชัดเจน
ข้อ 14 "หว่านพืชเช่นใด ได้ผลเช่นนั้น" จัดเป็นถ้อยคำประเภทใด ก. สำนวน ข. สุภาษิต ค. คำคล้องจอง ง. ราชาศัพท์ ตอบ ข. สุภาษิต เพราะสอนใจชัดเจนเรื่องผลของการกระทำตามหลักกรรม
ข้อ 15 "น้ำขึ้นให้รีบตัก" จัดเป็นถ้อยคำประเภทใด ก. คำพังเพย ข. คำราชาศัพท์ ค. คำซ้อน ง. คำเฉพาะ ตอบ ก. คำพังเพย เพราะกล่าวกลางๆ ให้ผู้ฟังตีความเรื่องการคว้าโอกาส ไม่ได้สอนใจตรงๆ และไม่ใช่ภาพเปรียบเปรยที่ชัดเจน

รูปแบบ 4 - ที่มาและการอ้างอิงวรรณคดี

รูปแบบนี้พบในข้อสอบขั้นสูง ผู้เรียนต้องรู้ที่มาของสำนวนจากวรรณคดี ราชสำนัก หรือศาสนา เทคนิคทบทวน คือ อ่านวรรณคดีไทยตามหลักสูตรและจดจำสำนวนที่ปรากฏ ควบคู่กับการศึกษาที่มาทางวัฒนธรรม

ตัวอย่างข้อ คำถามและตัวเลือก คำตอบและคำอธิบาย
ข้อ 16 สำนวน "รักพี่เสียดายน้อง" มาจากวรรณคดีเรื่องใด ก. รามเกียรติ์ ข. ขุนช้างขุนแผน ค. อิเหนา ง. ลิลิตพระลอ ตอบ ข. ขุนช้างขุนแผน ตอนนางพิมพิลาไลยลังเลระหว่างขุนช้างและขุนแผน
ข้อ 17 สุภาษิต "ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน" มีต้นกำเนิดจากแหล่งใด ก. วรรณคดีไทย ข. พุทธพจน์ในธรรมบท ค. สุภาษิตจีน ง. กฎหมายโบราณ ตอบ ข. แปลจากพุทธพจน์ "อัตตาหิ อัตตโน นาโถ" ในธรรมบท
ข้อ 18 สำนวน "ตาต่อตา ฟันต่อฟัน" มีต้นกำเนิดจากที่ใด ก. เสภาขุนช้างขุนแผน ข. รามเกียรติ์ ค. กฎฮัมมูราบีและคัมภีร์ไบเบิล ง. ตำราโหราศาสตร์ไทย ตอบ ค. มาจากกฎฮัมมูราบีของบาบิโลนและคัมภีร์ไบเบิล แต่กลายเป็นสำนวนไทยที่ใช้ทั่วไป
ข้อ 19 สำนวน "ช้างเผือกเกิดในป่า" สะท้อนความเชื่อใดในวัฒนธรรมไทย ก. ความเชื่อเรื่องผีและขวัญ ข. ช้างเผือกเป็นสัญลักษณ์ของกษัตริย์ ค. ระบบศักดินาในสมัยอยุธยา ง. กฎหมายตราสามดวง ตอบ ข. ช้างเผือกเป็นสัญลักษณ์ของพระมหากษัตริย์ การพบในป่าธรรมดาเป็นเรื่องพิเศษ
ข้อ 20 สำนวนใดต่อไปนี้มีต้นกำเนิดจากวิถีเกษตรกรรมไทย ก. ตาต่อตา ฟันต่อฟัน ข. รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี ค. ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ง. มือใครยาวสาวได้สาวเอา ตอบ ข. วัวเป็นแรงงานหลักในการทำนา ชาวนาผูกวัวเพื่อรักษา เปรียบกับการอบรมลูก

เทคนิคทบทวน 30 วันก่อนสอบ

สำหรับผู้เรียนที่มีเวลา 30 วันก่อนสอบ การวางแผนทบทวนอย่างเป็นระบบช่วยให้พร้อมกว่าการอ่านสุ่มๆ แผนทบทวนนี้รวมทั้ง 4 รูปแบบข้อสอบเข้าด้วยกัน

ช่วงเวลา เป้าหมาย กิจกรรม
วันที่ 1-7 เรียนรู้สำนวนยอดนิยม 50 บท เรียน 7-8 สำนวนต่อวัน จำความหมาย ฝึกรูปแบบ 1
วันที่ 8-14 ฝึกอ่านบริบทประโยค ทำแบบฝึกหัดรูปแบบ 2 ฝึกแปลงสถานการณ์เป็นสำนวน
วันที่ 15-21 เรียนรู้การเปรียบเทียบประเภทถ้อยคำ ทำความเข้าใจสำนวน สุภาษิต คำพังเพย ฝึกรูปแบบ 3
วันที่ 22-26 ศึกษาที่มาและวรรณคดี อ่านวรรณคดีตามหลักสูตร จดจำสำนวนที่ปรากฏ ฝึกรูปแบบ 4
วันที่ 27-30 ทบทวนรวมและทำแบบทดสอบ ทบทวนทั้ง 4 รูปแบบ ทำแบบฝึกหัดเต็มรูปแบบ จดข้อที่ยังไม่แม่น

ข้อแนะนำในการเตรียมตัวก่อนสอบ

  • ฝึกอ่านโจทย์ให้ละเอียด - ข้อสอบสำนวนหลายข้อมีรายละเอียดเล็กๆ ในโจทย์ที่ทำให้คำตอบต่างกัน อ่านทุกตัวเลือกก่อนตอบ
  • ตอบข้อที่มั่นใจก่อน - ไม่ต้องทำข้อสอบเรียงลำดับ ตอบข้อที่รู้ก่อนเพื่อเก็บคะแนน แล้วค่อยกลับมาทำข้อที่ยาก
  • ทำแบบฝึกหัดเสมือนสอบจริง - จับเวลาทำแบบฝึกหัดในสภาพแวดล้อมที่คล้ายห้องสอบ เพื่อสร้างความเคยชิน
  • นอนหลับให้เพียงพอ - สมองทำงานดีที่สุดเมื่อได้พักผ่อนเต็มที่ อย่าอ่านหนักจนตี 2 ก่อนวันสอบ
  • ใช้คู่มือเป็นแนวทาง ไม่ใช่ข้อสอบจริง - แบบฝึกหัดในคู่มือนี้เป็นการเตรียมตัว ข้อสอบจริงอาจมีรูปแบบต่างไป ต้องเตรียมตัวให้ครอบคลุม
ข้อ 1/5

คำถามที่ 1: รูปแบบข้อสอบสำนวนไทยที่พบบ่อยที่สุดในข้อสอบระดับชาติคือรูปแบบใด

เรียนต่อในสำนวนไทย