สำนวนไทย

สำนวนไทยหมวดอารมณ์และความรู้สึก - เรียนรู้ความหมายและบริบทการใช้

สำนวนไทยหมวดอารมณ์และความรู้สึก คือสำนวนที่ถ่ายทอดความรู้สึกภายในใจออกมาเป็นภาพเปรียบเทียบที่เห็นชัดเจน คนไทยใช้อวัยวะของร่างกาย ปฏิกิริยาทางกาย และสิ่งรอบตัว สร้างสำนวนที่อธิบายอารมณ์ได้ลึกซึ้งกว่าการบอกตรงๆ ทำให้สื่อความรู้สึกได้ทั้งความเศร้า ความโกรธ ความกลัว และความสุข

ทำไมสำนวนไทยจึงถ่ายทอดอารมณ์ผ่านภาพเปรียบเทียบ

ความรู้สึกเป็นสิ่งที่จับต้องไม่ได้ การอธิบายอารมณ์ตรงๆ จึงอาจไม่ครอบคลุมความลึกของสิ่งที่รู้สึก คนไทยจึงใช้ปฏิกิริยาทางกาย เช่น เลือดเดือด ใจเต้น ขนลุก หรือสิ่งรอบตัวอย่างน้ำตาและไฟ มาถ่ายทอดอารมณ์ให้เห็นภาพ ทำให้สำนวนเหล่านี้สื่อสารความรู้สึกได้ทรงพลังและจดจำง่าย

หมวดที่ 1 - สำนวนเกี่ยวกับความเศร้าและเสียใจ

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
น้ำตาตกใน ความเศร้าหรือความเสียใจที่ซ่อนอยู่ภายในใจ ไม่แสดงออกให้คนภายนอกเห็น ใช้พูดถึงคนที่ทุกข์ใจอยู่ลึกๆ แต่ภายนอกยังคงเข้มแข็ง ไม่ยอมร้องไห้ให้ใครเห็น
ใจสลาย ความรู้สึกเสียใจอย่างรุนแรง เหมือนใจแตกออกเป็นเสี่ยงๆ ทนรับสภาพไม่ได้ ใช้บรรยายความเสียใจที่หนักหน่วงมาก เช่น เมื่อสูญเสียคนรักหรือเจอเหตุการณ์รุนแรง
อกหัก ความเสียใจจากความรักที่ผิดหวัง ถูกคนรักทอดทิ้งหรือไม่สมหวังในความรัก ใช้พูดถึงสถานการณ์ที่จบความสัมพันธ์ ถูกบอกเลิก หรือคนที่รักไม่ตอบสนองความรู้สึก
ใจหวิว ความรู้สึกใจไม่อยู่กับเนื้อกับตัว ใจหายวาบเมื่อได้ยินข่าวร้ายหรือเจอสิ่งไม่คาดคิด ใช้บรรยายความรู้สึกตกใจหรือเสียดายอย่างกะทันหันเมื่อรู้ว่าสิ่งสำคัญหายไป
หน้าสลด ใบหน้าที่แสดงความเศร้า เสียใจ หรือผิดหวังออกมาให้เห็นชัดเจน ใช้บรรยายสีหน้าของคนที่เพิ่งได้รับข่าวเศร้า หรือกำลังอยู่ในภาวะทุกข์ใจอย่างหนัก

หมวดที่ 2 - สำนวนเกี่ยวกับความโกรธและฉุนเฉียว

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
เลือดเดือด ความโกรธอย่างรุนแรง เลือดในร่างกายเหมือนเดือดพล่านจนทนไม่ได้ ใช้บรรยายความโกรธในระดับสูงสุด เมื่อเจอเรื่องที่ทำให้รับไม่ได้หรือถูกยั่วยุอย่างหนัก
หัวเสีย อารมณ์เสีย หงุดหงิด หัวร้อน รับมือกับสถานการณ์ไม่ได้ในขณะนั้น ใช้พูดถึงคนที่กำลังอารมณ์ไม่ดี ควรปล่อยให้สงบก่อนค่อยคุย หรือเลี่ยงการพูดเรื่องอ่อนไหว
กัดฟัน การข่มความโกรธหรือความทุกข์ไว้ภายใน ทนต่อสถานการณ์ยากลำบากด้วยความอดกลั้น ใช้บรรยายคนที่อดทนต่อความยากลำบากหรือความไม่ยุติธรรม โดยไม่แสดงออกตรงๆ
หน้าบึ้ง สีหน้าที่แสดงความไม่พอใจ ขุ่นเคือง หรือไม่ยินดียินร้ายกับสิ่งรอบข้าง ใช้บรรยายคนที่กำลังโกรธหรือผิดหวัง โดยไม่พูดออกมาแต่แสดงผ่านสีหน้าให้คนรอบรู้
คับแค้นใจ ความรู้สึกอัดอั้น ขุ่นเคือง และเจ็บใจที่สะสมอยู่ภายใน จากการถูกกระทำที่ไม่เป็นธรรม ใช้พูดถึงคนที่รู้สึกถูกเอาเปรียบหรือไม่ได้รับความยุติธรรม จนเกิดความขุ่นเคืองยาวนาน

หมวดที่ 3 - สำนวนเกี่ยวกับความกลัวและตกใจ

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
ขนหัวลุก ความรู้สึกกลัวอย่างรุนแรง จนขนบนศีรษะลุกชัน เป็นปฏิกิริยาตอบสนองตามธรรมชาติของร่างกาย ใช้บรรยายความกลัวที่หนักหน่วง เช่น เมื่อได้ยินเรื่องลึกลับ หรือเจอเหตุการณ์น่าตื่นตระหนก
ใจหายใจคว่ำ ความรู้สึกตกใจอย่างกะทันหันจนใจหวิว เหมือนใจหายและพลิกคว่ำในเวลาเดียวกัน ใช้บรรยายปฏิกิริยาเมื่อได้รับข่าวร้ายอย่างกะทันหัน หรือเจอเหตุการณ์ที่ตกใจมาก
ขวัญหนีดีฝ่อ ความหวาดกลัวอย่างที่สุด จนรู้สึกเหมือนขวัญหรือสติหลุดออกจากตัว ใช้บรรยายความกลัวระดับสูงสุด เมื่อเจอเหตุการณ์น่ากลัวหรืออันตรายรุนแรง
หน้าซีด ใบหน้าที่ซีดเผือดเนื่องจากความตกใจ กลัว หรือเสียใจอย่างรุนแรง ใช้บรรยายปฏิกิริยาทางสีหน้าของคนที่เพิ่งได้รับข่าวร้ายหรือเจอเหตุการณ์ตกใจ
ตัวสั่น การที่ร่างกายสั่นเทาเนื่องจากความกลัว ความเย็น หรืออารมณ์รุนแรงอื่นๆ ใช้บรรยายอาการของคนที่กำลังกลัวมาก หรือตื่นเต้นจนควบคุมร่างกายไม่ได้

หมวดที่ 4 - สำนวนเกี่ยวกับความรักและความสุข

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
ใจเต้น ความรู้สึกตื่นเต้น ดีใจ หรือประทับใจอย่างมาก จนหัวใจเต้นเร็วกว่าปกติ ใช้บรรยายความรู้สึกเมื่อเจอคนที่ชอบ ได้รับข่าวดี หรืออยู่ในสถานการณ์ที่ตื่นเต้น
หน้าบาน ใบหน้าที่ยิ้มแย้มสดใส แสดงความดีใจหรือความสุขออกมาให้คนรอบเห็นชัดเจน ใช้บรรยายสีหน้าของคนที่กำลังมีความสุข ดีใจ หรือได้รับข่าวดีที่ตื่นเต้น
ปลื้มปริ่ม ความรู้สึกดีใจล้นเหลือ ภาคภูมิใจอย่างมาก จนรู้สึกอิ่มเอมอยู่ภายใน ใช้บรรยายความรู้สึกของพ่อแม่ที่ภูมิใจในความสำเร็จของลูก หรือคนที่ได้รับเกียรติยศ
ตาเป็นประกาย ดวงตาที่สดใสเปล่งประกาย แสดงความตื่นเต้น สนใจ หรือความสุขออกมา ใช้บรรยายสายตาของคนที่กำลังตื่นเต้นกับสิ่งที่เห็น หรือมองคนที่ชอบด้วยความหลงใหล
ดีอกดีใจ ความรู้สึกดีใจอย่างยิ่ง พอใจมาก สมหวังในสิ่งที่ต้องการหรือคาดหวัง ใช้บรรยายความรู้สึกเมื่อได้รับสิ่งที่ตั้งใจไว้ ได้ข่าวดี หรือเหตุการณ์เป็นไปตามที่หวัง

เทคนิคจดจำสำนวนไทยหมวดอารมณ์

  • เชื่อมกับปฏิกิริยาร่างกาย - หลายสำนวนสะท้อนปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นจริงในร่างกาย เช่น เลือดเดือดเมื่อโกรธ ขนลุกเมื่อกลัว ทำให้จดจำได้ตามประสบการณ์
  • แบ่งกลุ่มตามอารมณ์หลัก - จัดเป็นกลุ่ม เศร้า / โกรธ / กลัว / สุข ช่วยให้นึกออกตามสถานการณ์ที่ต้องการบรรยาย
  • นึกถึงประสบการณ์ส่วนตัว - เชื่อมสำนวนกับช่วงเวลาในชีวิตที่เคยรู้สึกแบบนั้น เช่น เคยอกหักนึกถึงสำนวน "อกหัก" จะจำได้ฝังใจ
  • หาคู่อารมณ์ตรงข้าม - "หน้าสลด" คู่กับ "หน้าบาน" "เลือดเดือด" คู่กับ "ใจเย็น" ช่วยให้เห็นภาพชัดและจดจำเป็นคู่ๆ
ข้อ 1/5

คำถามที่ 1: สำนวน 'น้ำตาตกใน' หมายถึงอะไร

เรียนต่อในสำนวนไทย

ข้อมูลเพิ่มเติม

บทความแนะนำ