สำนวนไทย

สำนวนไทยหมวดการพูดและการเจรจา - เรียนรู้ความหมายและบริบทการใช้

สำนวนไทยหมวดการพูดและการเจรจา คือสำนวนที่สะท้อนภูมิปัญญาไทยเรื่องวาจาและการสื่อสาร คนไทยให้ความสำคัญกับคำพูดมาแต่โบราณ ถือว่าคำพูดเป็นทั้งเครื่องมือสร้างมิตรและทำลายมิตร จึงเกิดสำนวนมากมายที่สอนให้รู้จักพูด รู้จักนิ่ง และรู้จักเจรจาอย่างมีศิลปะ

ทำไมการพูดจึงเป็นหัวข้อสำคัญในสำนวนไทย

สังคมไทยเป็นสังคมที่ใช้คำพูดในการสร้างความสัมพันธ์ ทั้งในครอบครัว ที่ทำงาน และชุมชน คำพูดที่ดีสร้างมิตรและโอกาส ในขณะที่คำพูดที่ไม่ระวังอาจทำลายความสัมพันธ์ในพริบตา สำนวนหมวดการพูดจึงเป็นบทเรียนสำคัญที่สอนให้รู้จักใช้วาจาให้เกิดประโยชน์สูงสุด

หมวดที่ 1 - สำนวนเกี่ยวกับการพูดดีและพูดคล่อง

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
ลิ้นเงิน ลิ้นทอง คนที่พูดเก่ง พูดจาไพเราะน่าฟัง สามารถใช้คำพูดโน้มน้าวให้ผู้อื่นเชื่อหรือคล้อยตามได้ ใช้ชมคนที่มีทักษะการสื่อสารดี เช่น นักขาย นักเจรจา หรือนักพูดเก่ง
พูดเป็นต่อยหอย พูดอย่างต่อเนื่องไม่หยุด พูดเก่งและพูดได้นานๆ ไม่มีท่าทีจะหยุด ใช้บรรยายคนที่พูดมาก พูดไม่หยุด ทั้งในแง่ดีและในแง่ที่ทำให้คนอื่นรำคาญ
ฝีปากกล้า คนที่กล้าพูดในเรื่องที่คนอื่นไม่กล้า กล้าวิจารณ์ตรงๆ ไม่กลัวเสียมิตรหรือบุคคล ใช้พูดถึงคนที่กล้าแสดงความคิดเห็น กล้าวิจารณ์ผู้ใหญ่หรือเรื่องอ่อนไหวอย่างตรงไปตรงมา
พูดจาเข้าหู พูดในสิ่งที่ผู้ฟังพอใจหรือยอมรับได้ ใช้คำพูดที่เหมาะสมกับโอกาสและบุคคล ใช้ชมคนที่รู้จักเลือกใช้คำพูดให้เข้ากับสถานการณ์ ทำให้ผู้ฟังประทับใจหรือคล้อยตาม
พูดถึงผีก็มาเฝ้าหน้าบ้าน เมื่อกล่าวถึงใครคนหนึ่ง คนนั้นก็มักจะปรากฏตัวขึ้นมาในจังหวะเดียวกันโดยบังเอิญ ใช้พูดในจังหวะที่คนที่กำลังพูดถึงเดินเข้ามาพอดี เป็นคำกล่าวประหลาดใจที่นิยมใช้

หมวดที่ 2 - สำนวนเกี่ยวกับการพูดเสียและพูดร้าย

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง การพูดออกไปอาจได้ผลเพียงเล็กน้อย แต่การนิ่งเงียบในเวลาที่ควรเงียบมีคุณค่ามากกว่ามาก ใช้เตือนให้รู้จักเงียบในเวลาที่ควรเงียบ การพูดไม่ใช่ทางแก้ปัญหาที่ดีในทุกสถานการณ์
ลิ้นสองแฉก คนที่พูดสองอย่างกับสองฝ่าย พูดอย่างหนึ่งกับคนหนึ่ง พูดอีกอย่างกับอีกคน เพื่อผลประโยชน์ ใช้วิจารณ์คนที่ไม่ซื่อตรง พูดให้แต่ละฝ่ายฟังแล้วได้ใจ แต่ทำให้เกิดความเข้าใจผิด
ปากร้าย คนที่พูดจาหยาบคาย ตรงไปตรงมาแบบไม่รักษาน้ำใจ ใช้คำพูดที่ทำร้ายความรู้สึกผู้อื่น ใช้พูดถึงคนที่มีนิสัยพูดแรง ทำให้คนรอบข้างไม่สบายใจหรือเสียความรู้สึก
ปากพล่อย คนที่พูดโดยไม่ระวัง ไม่คิดถึงผลที่จะตามมา มักทำให้เกิดปัญหาเพราะคำพูดที่หลุดออกไป ใช้เตือนคนที่ชอบพูดทุกอย่างที่คิด หรือไม่รู้จักเก็บความลับ ทำให้คนอื่นเดือดร้อน
ปากเปียกปากแฉะ พูดซ้ำๆ ย้ำๆ เรื่องเดิมจนน่ารำคาญ มักใช้กับการตักเตือนหรือบ่นเรื่องเดิมหลายครั้ง ใช้บรรยายผู้ใหญ่ที่บ่นซ้ำๆ หรือคนที่ตักเตือนเรื่องเดิมจนผู้ฟังเบื่อหน่าย

หมวดที่ 3 - สำนวนเกี่ยวกับการพูดอ้อมค้อมและเปรียบเปรย

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
พูดอ้อมโลก พูดวกวนไปมาก่อนถึงประเด็นหลัก ไม่พูดตรงๆ เกริ่นนำยาวนานก่อนเข้าเรื่อง ใช้บรรยายการพูดที่ไม่ตรงประเด็น มักใช้เมื่อรู้สึกว่าผู้พูดไม่กล้าเข้าเรื่องตรงๆ
พูดเป็นนัย การให้สัญญาณหรือบอกความหมายแฝง โดยไม่ได้พูดออกมาตรงๆ ให้ผู้ฟังตีความเอง ใช้พูดถึงการสื่อสารแบบบอกใบ้ ที่ผู้ฟังต้องอาศัยบริบทเพื่อเข้าใจสิ่งที่ผู้พูดต้องการสื่อ
คมในฝัก ความสามารถหรือคำพูดที่เก็บซ่อนไว้ ไม่แสดงออกในเวลาปกติ แต่มีพลังเมื่อต้องการ ใช้พูดถึงคนที่ดูเงียบสงบ แต่เมื่อจำเป็นต้องพูดหรือกระทำ จะแสดงความสามารถได้น่าทึ่ง
ปากไม่ตรงกับใจ คนที่พูดอย่างหนึ่งแต่ใจคิดอีกอย่าง ปากกับใจไม่ตรงกัน มักพูดเพื่อรักษามารยาทมากกว่าความจริง ใช้วิจารณ์คนที่พูดดีต่อหน้าแต่ใจไม่ได้คิดเช่นนั้น หรือการพูดเอาใจที่ไม่จริงใจ
ลับลมคมใน เรื่องราวที่มีความซับซ้อน มีเงื่อนงำหรือเจตนาแอบแฝงที่ไม่ปรากฏให้เห็นภายนอก ใช้บรรยายสถานการณ์ที่มีเบื้องหลังซับซ้อน หรือคำพูดที่มีความหมายแฝงต้องตีความ

หมวดที่ 4 - สำนวนเกี่ยวกับการเจรจาและการโต้แย้ง

สำนวน ความหมาย บริบทการใช้
ตีรวน การพูดหรือทำสิ่งที่ก่อให้เกิดความสับสนในการเจรจาหรือการประชุม ทำให้เรื่องไม่ดำเนินไปได้ปกติ ใช้วิจารณ์คนที่ขัดขวางการประชุมหรือการเจรจา ด้วยการตั้งคำถามนอกเรื่องหรือยกประเด็นใหม่
เถียงคำไม่ตกฟาก การโต้แย้งไม่ยอมยุติ ไม่ยอมแพ้แม้จะเห็นว่าตนเองผิด พยายามหาเหตุผลมาแย้งต่อ ใช้พูดถึงคนที่ชอบเถียงเอาแพ้เอาชนะ ไม่ยอมยอมรับเหตุผลของอีกฝ่าย
งัดข้อ การประลองกำลังหรือความสามารถกันแบบตรงๆ ในการเจรจาหรือการแข่งขัน ใช้บรรยายการเผชิญหน้ากันแบบตัวต่อตัวในเรื่องต่อรอง ธุรกิจ หรือการแข่งขัน
ปากต่อปาก การแพร่กระจายข้อมูลหรือข่าวสารด้วยการบอกเล่ากันต่อๆ ไปจากคนหนึ่งสู่อีกคนหนึ่ง ใช้พูดถึงการแพร่ข่าวลือ คำชม หรือคำวิจารณ์ที่ส่งต่อกันโดยไม่ผ่านสื่ออย่างเป็นทางการ
กลืนน้ำลายตัวเอง การกลับคำพูดของตนเอง ไม่ทำตามสิ่งที่เคยพูดหรือสัญญาไว้ก่อนหน้านี้ ใช้วิจารณ์คนที่พูดอย่างทำอย่าง หรือกลับคำสัญญาที่เคยให้ไว้กับผู้อื่น

เทคนิคจดจำสำนวนไทยหมวดการพูด

  • นึกถึงประสบการณ์การฟังจริง - เชื่อมสำนวนกับคนที่เคยเจอ เช่น เจอคนที่พูดมาก นึกถึง "พูดเป็นต่อยหอย" เจอคนพูดไม่ตรงประเด็น นึกถึง "พูดอ้อมโลก"
  • แบ่งกลุ่มตามลักษณะการพูด - จัดเป็น พูดดี / พูดเสีย / พูดเปรียบเปรย / การเจรจา ทำให้นึกออกตามสถานการณ์ได้ง่าย
  • หาคู่ตรงข้าม - หลายสำนวนมีคู่ตรงข้าม เช่น ลิ้นเงินลิ้นทอง (พูดเก่ง) คู่กับ ปากพล่อย (พูดไม่ระวัง) ช่วยให้เข้าใจชัดเจน
  • สังเกตคำที่เกี่ยวกับปากและลิ้น - สำนวนหมวดนี้มักมีคำว่า ปาก ลิ้น คำพูด เป็นตัวหลัก ช่วยให้จัดหมวดได้ง่าย
ข้อ 1/5

คำถามที่ 1: สำนวน 'ลิ้นเงิน ลิ้นทอง' หมายถึงคนแบบใด

เรียนต่อในสำนวนไทย

ข้อมูลเพิ่มเติม

บทความแนะนำ