คำพังเพย

คำพังเพยเกี่ยวกับสัตว์

คำพังเพยเกี่ยวกับสัตว์ คือสำนวนไทยที่นำพฤติกรรมและลักษณะของสัตว์มาเปรียบกับการกระทำของคน เพื่อถ่ายทอดความหมายที่ลึกซึ้งและจดจำง่าย หน้านี้รวม 20 สำนวน จัดกลุ่มตามชนิดสัตว์ พร้อมความหมายและบริบทการใช้ที่ชัดเจน

เหตุใดคำพังเพยไทยจึงนิยมใช้สัตว์

คนไทยในอดีตดำรงชีวิตใกล้ชิดกับสัตว์และธรรมชาติ จึงนำลักษณะนิสัยและพฤติกรรมของสัตว์มาเปรียบกับมนุษย์ได้อย่างแม่นยำ คำพังเพยกลุ่มนี้ปรากฏในการเรียนการสอนภาษาไทยตั้งแต่ระดับประถมถึงมัธยมปลาย และเป็นแนวข้อสอบภาษาไทย O-NET และ TCAS ที่ออกอย่างสม่ำเสมอ

หมวดไก่ - สัตว์แห่งคุณค่าและเล่ห์กล

คำพังเพย ความหมาย บริบทการใช้
ไก่ได้พลอย ได้สิ่งมีค่าแต่ไม่รู้คุณค่า ไม่ได้ประโยชน์จากสิ่งนั้น เปรียบคนที่ได้รับโอกาสดีแต่ไม่รู้จักใช้ประโยชน์
ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ ต่างฝ่ายต่างรู้ความลับและจุดอ่อนของกันและกัน ใช้เมื่อสองฝ่ายต่างมีหลักฐานหรือข้อมูลค้ำคออีกฝ่าย
ไก่แก่แม่ปลาช่อน หญิงสูงอายุที่มีเล่ห์กลและประสบการณ์สูง ไม่ควรประมาท เตือนให้ระวังคนที่ดูธรรมดาแต่มีชั้นเชิงลึก
ลูกไก่อยู่ในกำมือ อยู่ในอำนาจของผู้อื่นจนไม่อาจดิ้นรนหลุดพ้นได้ บรรยายสถานการณ์ที่ถูกควบคุมหรือครอบงำอย่างสมบูรณ์
ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง ความสวยงามของสิ่งใดขึ้นกับสิ่งที่ประดับตกแต่ง ใช้เน้นว่าการแต่งกายและบุคลิกภาพมีผลต่อภาพลักษณ์

หมวดปลา - สัตว์แห่งปาก ปัญญา และอำนาจ

คำพังเพย ความหมาย บริบทการใช้
ปลาหมอตายเพราะปาก พูดมากนำปัญหาและอันตรายมาสู่ตนเอง เตือนคนที่พูดโดยไม่ระวัง จนเกิดโทษแก่ตัวเอง
ปลาใหญ่กินปลาเล็ก ผู้มีอำนาจหรือฐานะสูงกว่ามักเอาเปรียบผู้อ่อนแอกว่า วิจารณ์ความไม่เท่าเทียมและการใช้อำนาจข่มขู่
จับปลาสองมือ ลังเลใจ ทำสองอย่างพร้อมกันจนไม่สำเร็จสักอย่าง เตือนผู้ที่ไม่ตัดสินใจชัดเจน จนพลาดโอกาสทั้งสองทาง
ตีปลาหน้าไซ ขัดขวางหรือทำให้คนอื่นเสียประโยชน์จากงานที่ทำ กล่าวโทษคนที่จงใจทำลายงานหรือโอกาสของผู้อื่น

หมวดแมว-หนู - สัตว์แห่งความสัมพันธ์เชิงอำนาจ

คำพังเพย ความหมาย บริบทการใช้
แมวไม่อยู่หนูร่าเริง เมื่อผู้มีอำนาจไม่อยู่ ผู้น้อยก็ทำตัวตามใจ ใช้เมื่อลูกน้องหรือเด็กประพฤติตัวเกเรเมื่อไม่มีผู้ดูแล
ย้อมแมวขาย ปรับแต่งของเลวให้ดูดีเพื่อหลอกขายหรือหลอกให้เชื่อ เปรียบการโฆษณาเกินจริงหรือปกปิดข้อเสียของสิ่งของ
ซื่อเหมือนแมวนอนหวด แสร้งทำตัวซื่อสัตย์ แต่แอบทำผิดเมื่อไม่มีคนดู เปรียบคนสองหน้าที่แสดงตัวต่างกันต่อหน้าและลับหลัง

หมวดช้าง-วัว-ควาย - สัตว์แห่งการลงทุนและความรับผิดชอบ

คำพังเพย ความหมาย บริบทการใช้
ขี่ช้างจับตั๊กแตน ใช้ทรัพยากรมากเกินสมควรเพื่อผลลัพธ์ที่น้อยมาก เตือนการลงทุนที่ไม่คุ้มค่า สิ้นเปลืองโดยไม่จำเป็น
วัวหายล้อมคอก รีบแก้ปัญหาหลังจากความเสียหายเกิดขึ้นแล้ว ไม่ทันการณ์ วิจารณ์การป้องกันที่ล่าช้าจนสายเกินแก้ไขได้
ควายลืมตีน ลืมบุญคุณ ลืมรากเหง้าตัวเอง อกตัญญู กล่าวหาคนที่ลืมผู้มีพระคุณเมื่อตนเองรุ่งเรืองแล้ว

หมวดลิง-หมา-กบ-งู - สัตว์แห่งนิสัยและวงจรชีวิต

คำพังเพย ความหมาย บริบทการใช้
ยื่นแก้วให้วานร มอบสิ่งมีค่าให้คนที่ไม่รู้คุณค่า เสียของเปล่า ใช้เมื่อให้ความช่วยเหลือหรือของดีแก่คนที่ไม่ซาบซึ้ง
หมากัดไม่เห่า คนที่ดูเงียบสงบแต่ลงมือทำโดยไม่เตือนล่วงหน้า เตือนให้ระวังคนเงียบที่อาจอันตรายกว่าคนพูดมาก
หมาเห่าใบตองแห้ง ส่งเสียงโวยวายเรื่องไม่สำคัญ ไม่มีสาระ เปรียบคนที่บ่นหรือตะโกนเรื่องที่ไม่มีความหมาย
กบในกะลาครอบ คนที่มีความรู้น้อยแต่คิดว่าตนรู้มาก มองโลกแคบ เปรียบคนที่ไม่เปิดรับความคิดใหม่ ยึดติดกับโลกใบเดิม
งูกินหาง วนเวียนอยู่ในวงจรที่ไม่มีที่สิ้นสุด แก้ไม่หายขาด บรรยายปัญหาที่เกิดซ้ำ ๆ หรือสถานการณ์ที่วนเวียน

เทคนิคจดจำคำพังเพยเกี่ยวกับสัตว์

  • จัดกลุ่มตามสัตว์ที่คุ้นเคย เช่น ไก่ ปลา แมว ช้าง ลิง จดจำทีละหมวด
  • นึกภาพสัตว์จริงและพฤติกรรมที่สะท้อนความหมาย เช่น ปลาหมออ้าปากกว้างเสมอ
  • ฝึกใช้ในชีวิตจริง เช่น เพื่อนตัดสินใจไม่ได้ก็เตือนด้วย "จับปลาสองมือ"
  • เปรียบเทียบสำนวนที่ความหมายใกล้เคียงกัน เช่น "ไก่ได้พลอย" กับ "ยื่นแก้วให้วานร" ทั้งคู่พูดถึงการไม่รู้คุณค่า แต่มุมมองต่างกัน
ข้อ 1/5

คำถามที่ 1: ไก่ได้พลอย หมายความว่าอย่างไร

เรียนต่อในคำพังเพย

ข้อมูลเพิ่มเติม

บทความแนะนำ