ตัวอย่าง ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย 200 คำ

ภาษาถิ่นอีสาน เป็นภาษาที่มีความสวยงาม เป็นเอกลักษณ์ และความน่าสนใจ

รวมตัวอย่างของ ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ไว้ให้ดังนี้

ตัวอย่าง ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย 200 คำ
  1. กบ

    แปลว่า 1.)ชื่ออักษรที่มีตัว บ ป พ ฟ ภ สะกด เรียกว่า แม่กบ หรือ มาตรากบ. 2.)สัตว์สี่เท้าตัวใหญ่กว่าเขียด อยู่ได้ในน้ำหรือบนบกก็ได้ เป็นสัตว์ประเภทครึ่งน้ำครึ่งบก เรียก กบ มีหลายชนิด อย่างว่าพี่นี้คนผู้ฮ้ายลี้อยู่คือกบ เห็นคนมาหลูบลิลูลงลี้(ผญา) . 3.)เครื่องมือช่างไม้ ทำด้วยเหล็กมีรางทำด้วยไม้ สำหรับใสไม้ให้เรียบ มีหลายชนิด เช่น กบสั้น กบยาว กบฮ่อง เป็นต้น.

    คำอ่าน กบ

  2. กรรม

    แปลว่า 1.)การ, การงาน, การกระทำ, กิจ แยกแยกกรรมออกเป็น ๓ คือ กายกรรมงานมือ วจีกรรมงานพูด มโนกรรม งานคิด อย่างว่า งานคึดงานเว้างานทำคู่อย่าง บูฮาณเฮียกเอิ้นโฮมเว้าว่ากรรม (บ.). 2.)บุญคือการทำความดี บาปคือการทำความชั่ว บุญบาปติดตามผู้ทำให้ได้รับความดีหรือชั่ว เรียก กรรม อย่างว่าบุญมีได้เป็นนายใช้เพิ่น บุญบ่ให้เขาชิใช้ตั้งแต่เฮา (ภาษิต) บุญมีแล้วแนวดีป้องใส่บุญบ่ให้แนวขี้ฮ้ายแล่นโฮม(ภาษิต). 3.)เคราะห์ คือสิ่งที่ไม่สมหวังเรียก กรรม เช่น ชูชกได้เมียสาว ถูกเมียบังคับให้ไปขอกัณหาชาลีมาเป็นทาส เมื่อพระเวสสันดรให้โอรสและธิดาแล้วแนะนำให้ชูชกไปเมืองปู่ เพื่อพระเจ้าปู่จะได้ไถ่ถอนหลาน แต่ชูชกไม่กล้าไปเกรงจะถูกเคราะห์กรรม (เวส-กลอน) 4.)ผลของความดีหรือชั่วที่ตนทำในอดีตตามให้ผลเรียก กรรม อย่างว่า ผู้สาวได้ผัวเถ้ากรรมลาวสร้างแต่เก่า ผู้บ่าวได้แม่ฮ้างกรรมสร้างตั้งแต่หลัง (ภาษิต). กรรมแบ่งบั่นปั่นป่อนมาพบ บารมีภายหลังจิ่งได้เวียนมาพ้อ (บ.). 5.)คนตายเรียก ถึงแก่กรรม อย่างว่า ชื่อว่ากรรมเถิงแล้วจำใจจำจาก บ่มีใผแก่ทื้นคืนได้โลกเฮา (บ.) ชื่อว่าความตายนี้แขวนคอทุกบาดย่าง ใผกะแขวนอ้อนต้อนเสมอด้ามดั่งเดียว (บ.).

    คำอ่าน กรรม

  3. กระติบข้าว

    แปลว่า ก่องใส่ข้าวเหนียวสุก

    คำอ่าน กระ - ติบ - ข้าว

  4. กลับเฮียน

    แปลว่า กลับบ้าน

    คำอ่าน กลับ - เฮียน

  5. ก๋อ

    แปลว่า เกี่ยว , เกาะเกี่ยว

    คำอ่าน ก๋อ

  6. ก่องจ่อง

    แปลว่า กริยา การกระทำที่ดูแล้วไม่เข้าท่า หรือว่ายังไม่ชำนาญ อาการที่หลังของเด็กขด เรียก ขดก่องจ่อง ถ้าหลังผู้ใหญ่ว่า ขดโก่งโจ่ง ก่งจ่ง ก็ว่า.

    คำอ่าน ก่อง - จ่อง

  7. กะซาง,กะตามซ่าง,กะส่าง

    แปลว่า ก็ช่าง,ไม่ใส่ใจ,ช่างเถอะ

    คำอ่าน กะ - ซาง , กะ - ตาม - ซาง , กะ - ส่าง

  8. กะด้อกะเดี่ย

    แปลว่า อะไรจะขนาดนั้น,มากมาย , มากเกินไป, ออกหน้าออกตา

    คำอ่าน กะ - ด้อ - กะ - เดี้ย

  9. กะปอม,ขี่กะปอม,ขี้กะปอม

    แปลว่า กิ้งก่า

    คำอ่าน กะ - ปอม

  10. กะโป๋

    แปลว่า กะลามะพร้าว

    คำอ่าน กะ - โป๋

  11. กะเลิงเบิ๊บ,กะโลกกะล๊าก

    แปลว่า เฉิ่ม,ม้าดีดกระโหลก,กะโหลกกะลา

    คำอ่าน กะ - เลิง - เบิ๊บ , กะ - โลก - กะ - ล๊าก

  12. กะเสินว่ะ

    แปลว่า นับประสาอะไร

    คำอ่าน กะ - เสิน - ว่ะ

  13. กินข้าวงาย

    แปลว่า รับประทานอาหารมื้อเช้า

    คำอ่าน กิน - ข้าว - งาย

  14. กินข้าวแลง

    แปลว่า รับประทานอาหารมื้อเย็น หรือมื้อค่ำ

    คำอ่าน กิน - ข้าว - แลง

  15. กินข้าวสวย

    แปลว่า รับประทานอาหารมื้อกลางวัน มื้อเที่ยง

    คำอ่าน กิน - ข้าว - สวย

  16. กึ่ม

    แปลว่า เป็นคำด่า เสียดสี ประมาณว่าโง่ ไม่เอาไหน

    คำอ่าน กึ่ม

  17. เกิบ

    แปลว่า รองเท้า

    คำอ่าน เกิบ

  18. ขนคิงลุก

    แปลว่า อาการกลัว,ขนลุกชัน

    คำอ่าน ขน - คิง - ลุก

  19. ขอบคุณหลายๆเด้อ

    แปลว่า ขอบคุณมากๆนะ

    คำอ่าน ขอบ -คุณ - หลาย- หลาย - เด้อ

  20. ข่อย

    แปลว่า ฉัน , ผม , ดิฉัน , กระผม

    คำอ่าน ข่อย

  21. ขัดพาเข่า

    แปลว่า ไม่มากินข้าวด้วยกัน,อาการน้อยใจ

    คำอ่าน ขัด - พา - เข่า

  22. ขั่นสั่น,คั่นสั่น,กะสั่น,คะสั่น

    แปลว่า ถ้าอย่างนั้น

    คำอ่าน ขั่น - สั่น

  23. ขาเลาะ

    แปลว่า คนที่ชอบเที่ยวเตร่ไปเรื่อย ส่วนมากจะใช้กับวัยรุ่นหนุ่มสาวที่ชอบเตร็ดเตร่ เที่ยวเล่นสนุกสนาน

    คำอ่าน ขา-เลาะ

  24. ข้าวต้มแดก

    แปลว่า เป็นขนมหวาน คล้ายกับข้าวต้มมัด แต่ต่างกันตรงที่ข้าวต้มแดกจะใช้ข้าวเหนียวแช่น้ำค้างคืน ตำผสมกับกล้วยสุกบด แล้วห่อด้วยใบตอง คำว่า แดก ในภาษาอีสานจะหมายถึงการตำ, อัดให้แน่น, ยัดเข้าในภาชนะ เช่น ปลาแดก, ข้าวต้มแดก เป็นต้น

    คำอ่าน เข่า-ต้ม-แดก

  25. ข้าวปาด

    แปลว่า ขนมโบราณชนิดหนึ่ง คล้ายขนมเปียกปูน แต่ค่อนข้างเหนียวกว่ามาก ปัจจุบันไม่ค่อยเห็นขนมชนิดนี้แล้ว แต่ก็ยังใช้คำว่า ข้าวปาด ในความหมายถึง ขนมเปียกปูน

    คำอ่าน เข่า-ปาด

  26. ข้าวปุ้น

    แปลว่า ขนมจีน

    คำอ่าน ข้าว - ปุ้น

  27. ขิว,ฉิ๋ว

    แปลว่า หมั่นไส้,กลิ่นเหม็นไหม้ที่มีกลิ่นฉุนหรือเหม็นสาบ , เหม็นเขียว

    คำอ่าน ขิว,ฉิ๋ว

  28. ขี่กระบอง,ขี้ใต้

    แปลว่า ไม้ผุผสมกับน้ำมันยางธรรมชาติใช้จุดไฟแทนตะเกียงน้ำมัน

    คำอ่าน ขี่ - กระ - บอง,ขี้ - ใต้

  29. ขี้กะตืก

    แปลว่า พยาธิ

    คำอ่าน ขี้ - กะ - ตืก

  30. ขี้กะตู่,เขียดกะตู่,ขี้คันคาก,ขี่คั่นคาก

    แปลว่า คางคก

    คำอ่าน ขี้ - กะ - ตู่ , เขียด - กะ - ตู่ , ขี่ - คั่น - คาก

  31. ขี้เกี้ยม

    แปลว่า จิ้งจก

    คำอ่าน ขี้ - เกี้ยม

  32. ขี้โก๋

    แปลว่า จิ้งเหลน

    คำอ่าน ขี้ - โก๋

  33. ขี้ไก่โป่

    แปลว่า ขี้ไก่ก้อนใหญ่

    คำอ่าน ขี้-ไก่-โป่

  34. ขี่แข่ว

    แปลว่า ขี้ฟัน

    คำอ่าน ขี่ - แข่ว

  35. ขี้ค้าน,ขี้คร้าน

    แปลว่า ขี้เกียจ

    คำอ่าน ขี้ - ค้าน

  36. ขี้ซีก , ขี้สีก

    แปลว่า น้ำครำ

    คำอ่าน ขี้ - สีก

  37. ขี้ดื้อขี้มึน

    แปลว่า ซุกซน

    คำอ่าน ขี้ - ดื้อ - ขี้ - มึน

  38. ขี้เดียด

    แปลว่า ขยะแขยง,รังเกียจ ,ไม่ชอบ

    คำอ่าน ขี้ - เดียด

  39. ขี้ตั๋ว

    แปลว่า ขี้โกหก โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตั๋วะ อย่างว่า อย่ามาตั๋วะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตั๋วะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตั๋วะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).

    คำอ่าน ขี้ - ตั๋ว

  40. ขี้โผ่น,ขี้โผ่

    แปลว่า พุง,ท้อง

    คำอ่าน ขี้ - โผ่น

  41. ขี้ฟ้า

    แปลว่า เมฆ, กลีบเมฆ, ก้อนเมฆ

    คำอ่าน ขี่-ฟ่า

  42. ขี้ล่าย,ขี้ฮ้าย

    แปลว่า ขีเหร่,ดูไม่ดี ไม่น่าดู มีความหมายเดียวกับคำว่า ผู้ฮ้าย

    คำอ่าน ขี้ - ล่าย

  43. เข็ดแข่ว,เข็ดแข้ว

    แปลว่า เสียวฟัน

    คำอ่าน เข็ด - แข่ว

  44. แข่วซวก

    แปลว่า ฟันเหยิน

    คำอ่าน แข่ว - ซวก

  45. คนไค

    แปลว่า คนพอใช้ได้ คนที่ดูด คนน่ารัก คนหน้าตาดี

    คำอ่าน คน-ไค

  46. คนมะลำมะลอย

    แปลว่า คนไม่น่าเชื่อถือ

    คำอ่าน คน - มะ - ลำ - มะ - ลอย

  47. คนฮู้ผู้ดี

    แปลว่า เป็นคนที่นิสัยดี,เรียบร้อย

    คำอ่าน คน - ฮู้ - ผู้ - ดี

  48. ควย

    แปลว่า โยก,โยกเยก,โคลงเคลง

    คำอ่าน ควย

  49. ควย (ควาย)

    แปลว่า ควาย

    คำอ่าน ควย

  50. ควยตู้

    แปลว่า ควายทุยเขาสั้น

    คำอ่าน ควย - ตู้

  51. ค่อย,ข่อย,ข้อย

    แปลว่า ตัวเราเอง

    คำอ่าน ค่อย

  52. ค่อยฮักเจ้า, ข่อยฮักเจ้า

    แปลว่า ฉันรักเธอ

    คำอ่าน ข่อย - ฮัก - เจ้า

  53. คัก

    แปลว่า สุดยอด , ดีที่สุด ,ได้ดั่งใจ
    ถนัด แน่ ชัด การเห็นโดยไม่มีเคลือบแคลงสงสัย เรียก เห็นคัก
    ถูกต้อง แน่นอน จริง เช่น เฮ็ดคักๆ เด้อ คึดคักๆ เว้าคักๆ.

    คำอ่าน คัก

  54. คักขนาด

    แปลว่า ดีมากๆ,เยี่ยมมากๆ,ดีสุดๆ,สุดยอด

    คำอ่าน คัก - ขะ - หนาด

  55. คักน้อ

    แปลว่า ดูดี แบบเว่อๆ, เหมือนชมว่าดีแบบประชดประชันนิดๆ

    คำอ่าน คัก - น้อ

  56. คักแน่

    แปลว่า ที่สุด,ของที่สุด

    คำอ่าน คัก - แน่

  57. คักอีหลี

    แปลว่า สะใจจริง

    คำอ่าน คัก - อี - หลี

  58. คัน

    แปลว่า ถ้า

    คำอ่าน คัน

  59. คันแข่ว

    แปลว่า หมั่นไส้,หงุดหงิดเนื่องจากทำอะไรไม่ได้อย่างที่คิด

    คำอ่าน คัน - แข่ว

  60. คันจ้อง

    แปลว่า ร่ม สิ่งที่ใช้ป้องกันแดดหรือฝน

    คำอ่าน คัน - จ้อง

  61. คันแท

    แปลว่า คูนา

    คำอ่าน คัน - แท

  62. คันยู,ห่ม,คันห่ม

    แปลว่า ร่ม

    คำอ่าน คุน - ยู , ห่ม , คัน - ห่ม

  63. คำคิง

    แปลว่า สัมผัส,แตะตามเนื้อดูว่าตัวร้อนหรือไม่

    คำอ่าน คำ - คิง

  64. ค้ำคูณ

    แปลว่า ดี, เป็นมงคล, ศิริมงคล, เจริญก้าวหน้า

    คำอ่าน ค่ำ-คู้น

  65. คำแพง

    แปลว่า ผู้ซึ่งเป็นที่รัก หรือ แก้วตาดวงใจของพ่อแม่

    คำอ่าน คำ - แพง

  66. คิดฮอด, คึดฮอด

    แปลว่า คิดถึง

    คำอ่าน คิด - ฮอด , คึด - ฮอด

  67. คึ

    แปลว่า ดันออกให้ห่าง , ถ่างออก

    คำอ่าน คึ

  68. คึด

    แปลว่า คิด

    คำอ่าน คึด

  69. คึดฮอด

    แปลว่า คิดถึง เรียก คึดฮอด อย่างว่า คึดฮอดน้องนอนกรองน้ำตาหลั่ง คันแม่นพังจั่งส้างซิเพม้างตั้งแต่ดน (กลอน) คึดฮอดน้องยามเมื่อโค็ยแข็ง บาดห่าโค็ยแข็งเซาบ่ให้เอากะได้ (บ.).

    คำอ่าน คึด-ฮอด

  70. คือ

    แปลว่า เหมือน

    คำอ่าน คือ

  71. คือกัน

    แปลว่า เหมือนกัน เช่นกัน

    คำอ่าน คื่อ-กัน

  72. คือเก่า

    แปลว่า เหมือนเดิม

    คำอ่าน คือ - เก่า

  73. คือแหน่จั๊กหน่อย

    แปลว่า ค่อยดีขึ้นมาหน่อย

    คำอ่าน คือ - แหน่ - จัก - หน่อย

  74. เคียว

    แปลว่า แรด,ร่าน,ดอกทอง ,คนคึกคะนองเรียก คนเคียว อย่างว่า เถ้าคันเคียวสามซาวว่าหนุ่ม (กาพย์ปู่) หญิงดอกทอง เรียก คนหีเคียว อย่างว่า โต่บ่ช่างว่าไม้บ่เหนียว โตหีเคียวว่ากรรมก่อนกี้ (ภาษิต).

    คำอ่าน เคียว

  75. แคดแลด

    แปลว่า โผล่ออกมา , แพมออกมา ,ส่วนเกินที่ยื่นออกมา

    คำอ่าน แคด - แลด

  76. แค้นข้าว

    แปลว่า ข้าวติดคอ

    คำอ่าน แค้น - ข้าว

  77. ไคแน

    แปลว่า พอจะดีหน่อย, ค่อยยังชั่ว แคนไคแน ก็เรียก

    คำอ่าน ไค-แน

  78. งอนต่อ

    แปลว่า ท้ายทอย (อีสานบน)

    คำอ่าน งอน - ต่อ

  79. งัว

    แปลว่า วัว

    คำอ่าน งัว

  80. งานดอง

    แปลว่า งานแต่งงาน

    คำอ่าน งาน - ดอง

  81. งามโพดงามเหลือ งามแท้งามว่า

    แปลว่า สวยจริงสวยจัง สุดจะพรรณา

    คำอ่าน งาม-โพด-งาม-เหลือ - งาม-แท้-งาม-ว่า

  82. จอบเบิ่ง

    แปลว่า แอบดู

    คำอ่าน จอบ - เบิ่ง

  83. จัก (ไม่รู้)

    แปลว่า ไม่รู้จัก

    คำอ่าน จัก

  84. จั๊กกะเดียม

    แปลว่า จั๊กกะจี้

    คำอ่าน จั๊ก - กะ - เดียม

  85. จักเทื่อ

    แปลว่า สักครั้ง

    คำอ่าน จัก - เทื่อ

  86. จักบาท (เงิน)

    แปลว่า เงินกี่บาท

    คำอ่าน จัก - บาด

  87. จักว่าหยังเป็นหยัง

    แปลว่า ไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร

    คำอ่าน จัก - ว่า - หยัง - เป็น - หยัง

  88. จักแหล่ว

    แปลว่า ไม่รู้สิ

    คำอ่าน จัก - แหล่ว

  89. จื้น

    แปลว่า แฉะ

    คำอ่าน จื้น

  90. จือ

    แปลว่า จำ,เข็ด

    คำอ่าน จือ

  91. ซัง

    แปลว่า เกลียด

    คำอ่าน ซัง

  92. ซั่นแหล่ว

    แปลว่า นั่นไงว่าแล้ว

    คำอ่าน ซั่น - แหล่ว

  93. ซาว

    แปลว่า ยี่สิบ

    คำอ่าน ซาว

  94. ซือๆ

    แปลว่า เฉยๆ

    คำอ่าน ซือ - ซือ

  95. ซื่อๆ (เว้า)

    แปลว่า พูดตรงๆ

    คำอ่าน ซื่อ - ซื่อ

  96. ซู่มื้อ

    แปลว่า ทุกวัน

    คำอ่าน ซู - มื้อ

  97. แซบ

    แปลว่า อร่อย, รสชาติดี ใช้กับอาหารที่มีรสอร่อย โดยทั่วไปจะพบเห็นคำว่า แซ่บ มากกว่าคำว่า แซบ ซึ่งสำเนียงอีสานจะออกเสียงลากยาว จะไม่ได้ออกเสียงสั้นเหมือนอย่างที่เห็นกันทั่วไปตามสื่อ ดังนั้นที่ถูกต้องจึงเขียนว่า แซบ ไม่ใช่ แซ่บ

    คำอ่าน แซบ

  98. ดน

    แปลว่า นาน

    คำอ่าน ดน

  99. ดังไฟ

    แปลว่า ก่อไฟ

    คำอ่าน ดัง - ไฟ

  100. ดาก

    แปลว่า ก้น , ตูด , ส่วนท้าย ปลายลำไส้ใหญ่ที่ทวารหนัก เรียก ดาก อย่างว่า ซ่าเพิ่นซ่าดี ซ่าโตซ่าหีติดดาก (ภาษิต) ดินเหนียวสีแดงเรื่อๆ หรือสีเหลืองอ่อน เรียก ดินดาก.

    คำอ่าน ดาก

  101. ดาง

    แปลว่า ตาข่ายที่สานด้วยปอ ป่าน เรียก ดาง เช่น ดางแห ดางหวิง ดางมอง หรือสิ่งที่มีลักษณะเหมือนตาข่ายเรียก ดาง เช่น รวงผึ้งเรียก ดางเผิ้ง อย่างว่า ให้ค่อยทำเพียรสร้างเสมอแตนสร้างช่อ ให้ค่อยติดต่อไว้เสมอเผิ้งต่อดาง (อิน).

    คำอ่าน ดาง

  102. ดึก

    แปลว่า ดึก, มืดค่ำ เดิก ก็เรียก

    คำอ่าน ดึ๋ก

  103. โดน

    แปลว่า นาน

    คำอ่าน โดน

  104. ตลาด

    แปลว่า ตลาด (เหมือนกับภาษากลาง)

    คำอ่าน ตะ - หลาด

  105. ตาฮัก ตาแพง

    แปลว่า น่ารัก น่าเอ็นดู

    คำอ่าน ตา - ฮัก ตา - แพง

  106. ตำบักหุ่ง

    แปลว่า ส้มตำ

    คำอ่าน ตำ-บัก-ฮุง

  107. ตำอิด,ตำก่อ

    แปลว่า แต่ก่อน , ตอนแรก , เริ่มต้น , แต่ไหนแต่ไร,นานมาแล้ว

    คำอ่าน ตำ - อิด , ตำ - ก่อ

  108. ตี้ละ

    แปลว่า สิ

    คำอ่าน ตี้ - หละ

  109. ตื่น

    แปลว่า 1.)ตกใจ 2.)ฟื้นจากหลับ เรียก ตื่น อย่างว่า ให้ตื่นแต่เดิก ให้เศิกแต่หนุ่ม ให้ตื่นเดิกคือกา ให้หากินคือไก่ ตื่นแต่เช้ากินข้าวกับปลา ตื่นสวยกินขวยขี้ไก่โป่ (ภาษิต).

    คำอ่าน ตื่น

  110. ตุ้ย

    แปลว่า อ้วน

    คำอ่าน ตุ้ย

  111. ถิ่ม

    แปลว่า ทิ้ง

    คำอ่าน ถิ่ม

  112. ถืก

    แปลว่า ถูก

    คำอ่าน ถืก

  113. ท้าว

    แปลว่า คำแทนใช้นำหน้าเรียกคน

    คำอ่าน ท้าว

  114. บ่เป็นหยัง

    แปลว่า ไม่เป็นรัย

    คำอ่าน บ่อ - เป็น - หยัง

  115. บ่หัวซา

    แปลว่า ไม่ถือสา, ไม่ใส่ใจ

    คำอ่าน บ่ - หัว - ซา

  116. บัก

    แปลว่า คําเรียกชายที่เสมอกันหรือต่ำกว่า

    คำอ่าน บัก

  117. บักเขียบ

    แปลว่า น้อยหน่า (ผลไม้)

    คำอ่าน บัก-เขียบ

  118. บักแงว

    แปลว่า คอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะ

    คำอ่าน บัก-แง่ว

  119. บักนัด

    แปลว่า สับปะรด

    คำอ่าน บัก - นัด

  120. บักพริก

    แปลว่า พริก หมายถึงทั้งพริกสดและพริกแห้ง

    คำอ่าน บัก-พริก

  121. บักมี่

    แปลว่า ขนุน

    คำอ่าน บัก - มี่

  122. บักสีดา

    แปลว่า ฝรั่ง (ผลไม้)

    คำอ่าน บัก-สี-ดา

  123. บักหำ

    แปลว่า ไอ้หนู

    คำอ่าน บัก - หำ

  124. บักหำน้อย

    แปลว่า เด็กผู้ชาย

    คำอ่าน บัก - หำ - น้อย

  125. บ้าน

    แปลว่า หมู่บ้าน ชุมชนที่อยู่รวมกันหลายครัวเรือน

    คำอ่าน บ้าน

  126. บืน

    แปลว่า เสือกไป ไสไป คืบไป ใช้อกเสือกไป เรียก บืน เช่น งูบืน ปลาบืน อย่างว่า มันหากเหลือแฮงแล้วปลาบืนยามเดือนสี่ เงี่ยงกะหลุ้ยคุยกะล้มปานนั้นว่าบ่บืน (กลอน).

    คำอ่าน บืน

  127. บุญผลา

    แปลว่า บุพเพสันนิวาส,พรหมลิขิต

    คำอ่าน บุน - ผะ - หลา

  128. เบิ๊ด , เบิด ,เหมิด

    แปลว่า หมด

    คำอ่าน เบิ๊ด

  129. ป้อยด่า

    แปลว่า ด่า

    คำอ่าน ป้อย - ด่า

  130. ไปเฮ็ดเวียก

    แปลว่า ไปทำงาน

    คำอ่าน ไป-เฮ็ด-เวียก

  131. ผักอีเลิด

    แปลว่า ชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักแค, ผักปูลิง, ผักนางเลิด ก็เรียก

    คำอ่าน ผั๋ก-อี-เลิด

  132. ผู้ลังคน

    แปลว่า บางคน

    คำอ่าน ผู้ - ลัง - คน

  133. ผู้ฮ้าย

    แปลว่า ขี้เหร่, ไม่สวย, ไม่หล่อ, หน้าตาไม่ดี

    คำอ่าน ผู้-ฮ่าย

  134. ไผ

    แปลว่า ใคร

    คำอ่าน ไผ

  135. พ้อ

    แปลว่า พบ

    คำอ่าน พ้อ

  136. พอกะเทิน

    แปลว่า ไม่มากไม่น้อย ครึ่งๆกลางๆ

    คำอ่าน พอ - กะ - เทิน

  137. พอกำกา

    แปลว่า ไม่มากไม่น้อย,ครึ่งๆกลางๆ,50:50

    คำอ่าน พอ - กำ - กา

  138. พ้อว้อแพ้แว้

    แปลว่า ลักษณะอาการลับๆล่อๆ ผลุบ ๆ โผล่ ๆ เดี๋ยวก็อยู่ตรงนั้น เดี๋ยวก็โผล่มาตรงนี้

    คำอ่าน พ้อ - ว้อ - แพ้ - แว้

  139. พ่อเสี่ยว

    แปลว่า มิตรสหายหรือเพื่อนของพ่อเรียก พ่อเสี่ยว อย่างว่า เสี่ยวต่อเสี่ยวกินเยี่ยวกะแต โคยแปแปสี้หีแม่เสี่ยว (สอย).

    คำอ่าน พ่อ - เสี่ยว

  140. พาโล

    แปลว่า มากเกินงาม ,เกินไป

    คำอ่าน พา - โล

  141. เพิ่น

    แปลว่า คนอื่น, เขา (คนที่กำลังถูกพูดถึง)

    คำอ่าน เพิน

  142. ฟ้าว

    แปลว่า รีบ

    คำอ่าน ฟ้าว

  143. ม่วน

    แปลว่า สนุก

    คำอ่าน ม่วน

  144. มัก

    แปลว่า รัก,ชอบ

    คำอ่าน มัก

  145. มักย่อง

    แปลว่า บ้ายอ

    คำอ่าน มัก - ย่อง

  146. มักหลาย

    แปลว่า ชอบมาก

    คำอ่าน มัก - หลาย

  147. มิดจีลี

    แปลว่า เงียบสนิท

    คำอ่าน มิด - จี - ลี

  148. มีแฮง

    แปลว่า สดชื่น,กระปรี้กระเปร่า

    คำอ่าน มี - แฮง

  149. มื้อวาน

    แปลว่า เมื่อวาน

    คำอ่าน มื้อ - วาน

  150. มื้ออื่น

    แปลว่า พรุ่งนี้

    คำอ่าน มื้อ - อื่น

  151. มุนอุ้ยปุ้ย

    แปลว่า แหลกละเอียด

    คำอ่าน มุน - อุ้ย - ปุ้ย

  152. มูลมัง

    แปลว่า มรดก

    คำอ่าน มูน - มัง

  153. เมิดคำสิเว้า

    แปลว่า ไม่มีอะไรจะพูด/พูดไม่ออก

    คำอ่าน เมิด-คำ-สิ-เว้า

  154. เมือบ้าน

    แปลว่า กลับบ้าน

    คำอ่าน เมือ-บ้าน

  155. แมงกินูน

    แปลว่า แมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงจินูน, แมงอีนูน ก็เรียก

    คำอ่าน แมง-กิ-นูน

  156. แมงจินูน

    แปลว่า แมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงกินูน, แมงอีนูน ก็เรียก

    คำอ่าน แมง-จิ-นูน

  157. แมงอีนูน

    แปลว่า แมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงกินูน, แมงจินูน ก็เรียก

    คำอ่าน แมง-อี-นูน

  158. แม่น

    แปลว่า ใช่ คำว่า แม่น ภาษาอีสานจะออกเสียงว่า แม็น (เสียงสั้น) จะไม่ได้ออกเสียง แม่น ที่แปลว่า เที่ยงตรง ถูกต้อง

    คำอ่าน แม็น

  159. แม่มาน

    แปลว่า สตรีที่กำลังตั้งครรภ์, หญิงตั้งครรถ์

    คำอ่าน แม่ - มาน

  160. ย่าง

    แปลว่า เดิน

    คำอ่าน ย่าง

  161. ย่างสาก

    แปลว่า เดินผ่าน เดินไปใกล้ๆ ในระยะสายตา

    คำอ่าน ย่าง - สาก

  162. ย่าน

    แปลว่า กลัว

    คำอ่าน ย่าน

  163. ลายต่าง

    แปลว่า แตกต่างอย่างสิ้นเชิง หรือ เปลี่ยนแปลงไป

    คำอ่าน ลายต่าง

  164. ลำลี่ ลำไล

    แปลว่า เซ้าซี้ มากเรื่อง

    คำอ่าน ลำ - ลี่ ลำ - ไล

  165. ลูกหล้า

    แปลว่า ลูกคนสุดท้อง

    คำอ่าน ลูก - หล้า

  166. เลาะ

    แปลว่า 1. แวะรายทาง, เตร็ดเตร่ไปเรื่อย 2. เลียบไปตามชายฝั่ง

    คำอ่าน เลาะ

  167. แลน

    แปลว่า วิ่ง

    คำอ่าน แลน

  168. ไว

    แปลว่า เร็ว

    คำอ่าน ไว

  169. สวอย

    แปลว่า หมดเรี่ยวแรง สิ้นกำลัง

    คำอ่าน สะ-หวอย

  170. สะออน

    แปลว่า เป็นภาษาพูด (ควมเว้า) ของชาวอีสาน มีความหมายว่า ชอบใจ, พอใจ, ติดใจ, ปลื้ม, น่าชมเชย

    คำอ่าน สะ-ออน

  171. สายแนน

    แปลว่า คู่ครองที่เคยอยู่กินกันมาหลายภพหลายชาติ, บุพเพสันนิวาส, เนื้อคู่ กกแนน ก็เรียก

    คำอ่าน สาย-แนน

  172. สำมะแจ๋

    แปลว่า ลักษณะการพูดมากและไม่เป็นความจริง

    คำอ่าน สำ-มะ-แจ๋, สำ-มะ-แจ๋ะ

  173. สิบสิฮ่าง ซาวสิฮ่าง

    แปลว่า อะไรจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ตาม

    คำอ่าน สิบ - สิ - ฮ่าง ซาว - สิ - ฮ่าง

  174. สี่

    แปลว่า (กริยา) การร่วมประเวณี การมีเพศสัมพันธ์ (นาม) จำนวนสามบวกหนึ่ง เรียก สี่ เรียกชื่อเดือนทางจันรคติว่า เดือน ๔ ตกในระหว่างเดือนมีนาคม.

    คำอ่าน สี่

  175. สูน

    แปลว่า โกรธ

    คำอ่าน สูน

  176. เสี่ยว

    แปลว่า เพื่อนรักเพื่อนแท้ที่เป็นเพื่อนกันโดยพิธีผูกเสี่ยว สหาย มิตร เพื่อน เกลอ คนที่มีรูปร่างหรือนิสัยใจคอเหมือนกันหรือเกิดไล่เลี่ยกัน พ่อแม่ผูกให้เป็นมิตรกัน เรียก เสี่ยว อย่างว่า โขโนเจ้าพรานสวงสองเสี่ยว (กาไก).

    คำอ่าน เสี่ยว

  177. เสื้อหมากกะแล่ง

    แปลว่า เสื้อคอกระเช้า

    คำอ่าน เสื่อ - หมาก - กะ - แหล่ง

  178. แสบบักหูก

    แปลว่า อาการกรดไหลย้อน หรือ สำนวน หมายถึง เจ็บใจ เจ็บปวดหัวใจ แสลงใจ

    คำอ่าน แสบ - บัก - หูก

  179. หงำ

    แปลว่า บัง, ข่ม, ครอบ

    คำอ่าน หงำ

  180. หนหวย

    แปลว่า รำคาญ, ไม่สบายใจ, หงุดหงิด, กังวลใจ

    คำอ่าน หน-หวย

  181. หน้าถั่งดังคม

    แปลว่า หน้าตาคมขำ, หน้าตาดี

    คำอ่าน หน่า-ทัง-ดัง-ค้ม

  182. หนานผัก

    แปลว่า แปลงผัก, แปลงปลูกผัก

    คำอ่าน หนาน-ผั๋ก

  183. หมากแงว

    แปลว่า คอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะ

    คำอ่าน หมาก-แง่ว

  184. หมาน

    แปลว่า โชคดี,รวย ได้มาก

    คำอ่าน หมาน

  185. หยุม

    แปลว่า ขยุ้ม ขยุ้มด้วยเล็บ

    คำอ่าน หยุม

  186. หล่วยหล่าย

    แปลว่า เลื้อย, ลักษณะการเลื้อยของงู, อาการที่คล้ายการเลื้อยของสัตว์เลื้อยคลาน

    คำอ่าน หล่วย-หล่าย

  187. หลูโตน

    แปลว่า (กริยา) สงสาร รู้สึกเห็นใจในความเดือดร้อนหรือความทุกข์ของผู้อื่น, รู้สึกห่วงใยด้วยความเมตตากรุณา, เช่น เห็นเด็ก ๆ อดอยากก็รู้สึกสงสาร เห็นเขาประสบอัคคีภัยแล้วสงสาร.

    คำอ่าน หลู - โตน

  188. หัวซา

    แปลว่า สนใจ,ใส่ใจ

    คำอ่าน หัว-ซา

  189. ใหญ่

    แปลว่า โต ไม่เล็ก โต เรียก ใหญ่ ลูกคนโต เรียก ลูกผู้ใหญ่ บ้านที่กว้างขวาง เรียก บ้านใหญ่ สิ่งของขนาดใหญ่ เรียก ใหญ่ อย่างว่า สองนายตั้งปานโตงเหล้าใหญ่ ชอบที่วอนพี่ผู้คีงค้อมค่อยเอา (ฮุ่ง) ยุ่งเหยิงมาก เรียก หยุ้งใหญ่ อย่างว่า ต้นไม้ใหญ่บ่มีผีสาวผู้ดีบ่มีชู้ธรณีบ่อกแตกสารือ ตาแฮกเปิดไก่ต้มดินชิแห้งไง่ผง (ผญา).

    คำอ่าน ใหญ่

  190. อ้าย

    แปลว่า พี่ชาย

    คำอ่าน อ้าย

  191. อีเกิ้ง

    แปลว่า ดวงจันทร์

    คำอ่าน อี-เกิ้ง

  192. อีหลี

    แปลว่า จริงๆ

    คำอ่าน อี - หลี

  193. โอ้กโลก

    แปลว่า เปื้อน, มอมแมม มักใช้ขยายความสกปรก ซึ่งจะหมายถึงมอมแมมมาก ๆ ลักษณะการทาแป้งหรือสิ่งที่คล้ายแป้งมากเกินไป

    คำอ่าน โอ้ก-โลก

  194. โอ้นโต้น

    แปลว่า ลักษณะของสิ่งที่ห้อยลงมา, โตงเตง

    คำอ่าน โอ้น-โต้น

  195. ฮ่าง

    แปลว่า พัง ชำรุด เสียหาย

    คำอ่าน ฮ่าง

  196. ฮ้าง

    แปลว่า ทอดทิ้ง จากไป เมียที่ผัวทอดทิ้ง เรียก แม่ฮ้าง ผัวที่เมียทอดทิ้ง เรียก พ่อฮ้าง หนุ่มสาวที่รักกันแล้วทอดทิ้งกันไป เรียก ฮ้างชู้ บ้านที่คนทอดทิ้ง เรียก บ้านฮ้าง เรือนที่ไม่มีคนอยู่อาศัย เรียก เฮือนฮ้าง วัดที่ไม่มีพระสงฆ์อยู่ เรียก วัดฮ้าง อย่างว่า ญิงชายฮู้เฮียงกลการย่อยโชค ส่ำฮ้างฮามหม้ายหมู่สะเทิน (สังข์) คันหากมีผัวแล้วบ่กลัวใผอย่าฟ้าวว่า บาดห่าเป็นฮ้างหม้ายชิมาโอ้ใส่เขา (ผญา).

    คำอ่าน ฮ้าง

  197. ฮิ

    แปลว่า เรื่องมาก , ตำหนิ , ช่างเลือกมาก, ไม่ถูกใจ, ไม่พอใจ, ไม่ชอบ

    คำอ่าน ฮิ

  198. ฮีตคลอง

    แปลว่า จารีตประเพณี

    คำอ่าน ฮีต - คลอง

  199. เฮือน

    แปลว่า เรือน , บ้าน , ที่อยู่อาศัย

    คำอ่าน เฮือน

  200. แฮกเสี่ยว

    แปลว่า ผูกมิตร การผูกมิตร เรียก แฮกเสี่ยว คำว่า เสี่ยว ได้แก่ มิตร สหาย เพื่อน หรือ เกลอ การผูกเสี่ยวจะทำเป็นพิธีเสียเหล้าไหไก่ตัวเพื่อเลี้ยงดูกัน หรือคนสองคนเมื่อสมัครรักใคร่กันแล้วผูกข้อต่อแขนด้วยด้ายเพียงสองเส้นก็ได้ ผู้หญิงจะเป็นเสี่ยวกับผู้ชาย หรือผู้ชายจะเป็นเสี่ยวกับผู้หญิงก็ได้ ขออย่างเดียวขอให้รักสมัครสมานประสานสามัคคีกันไปจนตลอดชีวิต การผูกเสี่ยวเป็นประเพณีที่ชาวอีสานนับถือมาแต่ดึกดำบรรพ์ ผ๔้เป็นเจ้าของประเพณีนี้ก็คือบรรพบุรุษอีสาน ถือว่าท่านฉลาดและหลักแหลมนัก ถ้าโลกทั้งโลกเป็นมิตรสหายกัน เรื่องฆ่าตีบีฑ์โบยลักเล็กขโมยน้อย หรือเรื่องวิวาทบาดหมางแย่งอำนาจวาสนากันคงไม่เกิดขึ้นแน่ ถ้าคนในโลกนี้เกี่ยวข้องกันในการเป็นมิตรสหายกัน.

    คำอ่าน แฮก - เสี่ยว

Download PDF

สำหรับเพื่อน ๆ ที่ต้องการดาวน์โหลดไฟล์เพื่อไปเปิดอ่านหรือใช้งานด้านอื่นเอง เราได้เตรียมไฟล์ PDF แจกฟรีให้ด้วย สามารถกดที่ปุ่มดาวน์โหลดได้เลย

ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย
PDF – ตัวอย่าง ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย
Download