ค้นหาภาษาอีสาน

ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย ที่ค้นหาบ่อย 200 คำ

Noภาษาอีสานแปลว่าคำอ่าน
Noภาษาอีสานแปลว่าคำอ่าน
1คำแพงผู้ซึ่งเป็นที่รัก หรือ แก้วตาดวงใจของพ่อแม่คำ - แพง
2ตลาดตลาด (เหมือนกับภาษากลาง)ตะ - หลาด
3เมิดคำสิเว้าไม่มีอะไรจะพูด/พูดไม่ออกเมิด-คำ-สิ-เว้า
4คักน้อดูดี แบบเว่อๆ, เหมือนชมว่าดีแบบประชดประชันนิดๆคัก - น้อ
5กะด้อกะเดี่ยอะไรจะขนาดนั้น,มากมาย , มากเกินไป, ออกหน้าออกตา กะ - ด้อ - กะ - เดี้ย
6กินข้าวงายรับประทานอาหารมื้อเช้ากิน - ข้าว - งาย
7กะซาง,กะตามซ่าง,กะส่างก็ช่าง,ไม่ใส่ใจ,ช่างเถอะกะ - ซาง , กะ - ตาม - ซาง , กะ - ส่าง
8สิบสิฮ่าง ซาวสิฮ่างอะไรจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ตามสิบ - สิ - ฮ่าง ซาว - สิ - ฮ่าง
9สายแนนคู่ครองที่เคยอยู่กินกันมาหลายภพหลายชาติ, บุพเพสันนิวาส, เนื้อคู่ กกแนน ก็เรียกสาย-แนน
10ขอบคุณหลายๆเด้อขอบคุณมากๆนะขอบ -คุณ - หลาย- หลาย - เด้อ
11กินข้าวแลงรับประทานอาหารมื้อเย็น หรือมื้อค่ำกิน - ข้าว - แลง
12งามโพดงามเหลือ งามแท้งามว่าสวยจริงสวยจัง สุดจะพรรณางาม-โพด-งาม-เหลือ - งาม-แท้-งาม-ว่า
13ขี้ตั๋วขี้โกหก โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตั๋วะ อย่างว่า อย่ามาตั๋วะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตั๋วะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตั๋วะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).ขี้ - ตั๋ว
14คันแข่วหมั่นไส้,หงุดหงิดเนื่องจากทำอะไรไม่ได้อย่างที่คิดคัน - แข่ว
15สูนโกรธสูน
16ขาเลาะคนที่ชอบเที่ยวเตร่ไปเรื่อย ส่วนมากจะใช้กับวัยรุ่นหนุ่มสาวที่ชอบเตร็ดเตร่ เที่ยวเล่นสนุกสนานขา-เลาะ
17ฮิเรื่องมาก , ตำหนิ , ช่างเลือกมาก, ไม่ถูกใจ, ไม่พอใจ, ไม่ชอบฮิ
18ค่อยฮักเจ้า, ข่อยฮักเจ้าฉันรักเธอข่อย - ฮัก - เจ้า
19เบิ๊ด , เบิด ,เหมิดหมดเบิ๊ด
20ซังเกลียดซัง
21เมือบ้านกลับบ้านเมือ-บ้าน
22ค่อย,ข่อย,ข้อยตัวเราเองค่อย
23ถิ่มทิ้งถิ่ม
24บุญผลาบุพเพสันนิวาส,พรหมลิขิตบุน - ผะ - หลา
25ย่างเดินย่าง
26สวอยหมดเรี่ยวแรง สิ้นกำลังสะ-หวอย
27คักสุดยอด , ดีที่สุด ,ได้ดั่งใจ <br/> ถนัด แน่ ชัด การเห็นโดยไม่มีเคลือบแคลงสงสัย เรียก เห็นคัก <br/> ถูกต้อง แน่นอน จริง เช่น เฮ็ดคักๆ เด้อ คึดคักๆ เว้าคักๆ.คัก
28หลูโตน(กริยา) สงสาร รู้สึกเห็นใจในความเดือดร้อนหรือความทุกข์ของผู้อื่น, รู้สึกห่วงใยด้วยความเมตตากรุณา, เช่น เห็นเด็ก ๆ อดอยากก็รู้สึกสงสาร เห็นเขาประสบอัคคีภัยแล้วสงสาร.หลู - โตน
29ตาฮัก ตาแพงน่ารัก น่าเอ็นดูตา - ฮัก ตา - แพง
30หนหวยรำคาญ, ไม่สบายใจ, หงุดหงิด, กังวลใจหน-หวย
31คักขนาดดีมากๆ,เยี่ยมมากๆ,ดีสุดๆ,สุดยอดคัก - ขะ - หนาด
32ควย (ควาย)ควายควย
33ขี่แข่วขี้ฟันขี่ - แข่ว
34ขี้ดื้อขี้มึนซุกซนขี้ - ดื้อ - ขี้ - มึน
35หมานโชคดี,รวย ได้มาก หมาน
36ข้าวต้มแดกเป็นขนมหวาน คล้ายกับข้าวต้มมัด แต่ต่างกันตรงที่ข้าวต้มแดกจะใช้ข้าวเหนียวแช่น้ำค้างคืน ตำผสมกับกล้วยสุกบด แล้วห่อด้วยใบตอง คำว่า แดก ในภาษาอีสานจะหมายถึงการตำ, อัดให้แน่น, ยัดเข้าในภาชนะ เช่น ปลาแดก, ข้าวต้มแดก เป็นต้นเข่า-ต้ม-แดก
37บ่หัวซาไม่ถือสา, ไม่ใส่ใจบ่ - หัว - ซา
38บักคําเรียกชายที่เสมอกันหรือตํ่ากว่าบัก
39ไผใครไผ
40ขี้เกี้ยมจิ้งจกขี้ - เกี้ยม
41บักนัดสับปะรดบัก - นัด
42บักสีดาฝรั่ง (ผลไม้)บัก-สี-ดา
43สำมะแจ๋ลักษณะการพูดมากและไม่เป็นความจริงสำ-มะ-แจ๋, สำ-มะ-แจ๋ะ
44ตำบักหุ่งส้มตำตำ-บัก-ฮุง
45มักหลายชอบมากมัก - หลาย
46กินข้าวสวยรับประทานอาหารมื้อกลางวัน มื้อเที่ยงกิน - ข้าว - สวย
47ผู้ฮ้ายขี้เหร่, ไม่สวย, ไม่หล่อ, หน้าตาไม่ดีผู้-ฮ่าย
48พอกะเทินไม่มากไม่น้อย ครึ่งๆกลางๆพอ - กะ - เทิน
49ขี้เดียดขยะแขยง,รังเกียจ ,ไม่ชอบขี้ - เดียด
50คึดคิดคึด
51ย่านกลัวย่าน
52กรรม1.)การ, การงาน, การกระทำ, กิจ แยกแยกกรรมออกเป็น ๓ คือ กายกรรมงานมือ วจีกรรมงานพูด มโนกรรม งานคิด อย่างว่า งานคึดงานเว้างานทำคู่อย่าง บูฮาณเฮียกเอิ้นโฮมเว้าว่ากรรม (บ.). 2.)บุญคือการทำความดี บาปคือการทำความชั่ว บุญบาปติดตามผู้ทำให้ได้รับความดีหรือชั่ว เรียก กรรม อย่างว่าบุญมีได้เป็นนายใช้เพิ่น บุญบ่ให้เขาชิใช้ตั้งแต่เฮา (ภาษิต) บุญมีแล้วแนวดีป้องใส่บุญบ่ให้แนวขี้ฮ้ายแล่นโฮม(ภาษิต). 3.)เคราะห์ คือสิ่งที่ไม่สมหวังเรียก กรรม เช่น ชูชกได้เมียสาว ถูกเมียบังคับให้ไปขอกัณหาชาลีมาเป็นทาส เมื่อพระเวสสันดรให้โอรสและธิดาแล้วแนะนำให้ชูชกไปเมืองปู่ เพื่อพระเจ้าปู่จะได้ไถ่ถอนหลาน แต่ชูชกไม่กล้าไปเกรงจะถูกเคราะห์กรรม (เวส-กลอน) 4.)ผลของความดีหรือชั่วที่ตนทำในอดีตตามให้ผลเรียก กรรม อย่างว่า ผู้สาวได้ผัวเถ้ากรรมลาวสร้างแต่เก่า ผู้บ่าวได้แม่ฮ้างกรรมสร้างตั้งแต่หลัง (ภาษิต). กรรมแบ่งบั่นปั่นป่อนมาพบ บารมีภายหลังจิ่งได้เวียนมาพ้อ (บ.). 5.)คนตายเรียก ถึงแก่กรรม อย่างว่า ชื่อว่ากรรมเถิงแล้วจำใจจำจาก บ่มีใผแก่ทื้นคืนได้โลกเฮา (บ.) ชื่อว่าความตายนี้แขวนคอทุกบาดย่าง ใผกะแขวนอ้อนต้อนเสมอด้ามดั่งเดียว (บ.).กรรม
53ตื่น1.)ตกใจ 2.)ฟื้นจากหลับ เรียก ตื่น อย่างว่า ให้ตื่นแต่เดิก ให้เศิกแต่หนุ่ม ให้ตื่นเดิกคือกา ให้หากินคือไก่ ตื่นแต่เช้ากินข้าวกับปลา ตื่นสวยกินขวยขี้ไก่โป่ (ภาษิต).ตื่น
54เคียวแรด,ร่าน,ดอกทอง ,คนคึกคะนองเรียก คนเคียว อย่างว่า เถ้าคันเคียวสามซาวว่าหนุ่ม (กาพย์ปู่) หญิงดอกทอง เรียก คนหีเคียว อย่างว่า โต่บ่ช่างว่าไม้บ่เหนียว โตหีเคียวว่ากรรมก่อนกี้ (ภาษิต).เคียว
55จักว่าหยังเป็นหยังไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไรจัก - ว่า - หยัง - เป็น - หยัง
56ตำอิด,ตำก่อแต่ก่อน , ตอนแรก , เริ่มต้น , แต่ไหนแต่ไร,นานมาแล้วตำ - อิด , ตำ - ก่อ
57คันจ้องร่ม สิ่งที่ใช้ป้องกันแดดหรือฝนคัน - จ้อง
58ขี้ค้าน,ขี้คร้านขี้เกียจขี้ - ค้าน
59คิดฮอด, คึดฮอดคิดถึงคิด - ฮอด , คึด - ฮอด
60จัก (ไม่รู้)ไม่รู้จักจัก
61จื้นแฉะจื้น
62มักรัก,ชอบมัก
63กึ่มเป็นคำด่า เสียดสี ประมาณว่าโง่ ไม่เอาไหนกึ่ม
64กะโป๋กะลามะพร้าวกะ - โป๋
65ค้ำคูณดี, เป็นมงคล, ศิริมงคล, เจริญก้าวหน้าค่ำ-คู้น
66คำคิงสัมผัส,แตะตามเนื้อดูว่าตัวร้อนหรือไม่คำ - คิง
67อีหลีจริงๆอี - หลี
68ขี้ล่าย,ขี้ฮ้ายขีเหร่,ดูไม่ดี ไม่น่าดู มีความหมายเดียวกับคำว่า ผู้ฮ้ายขี้ - ล่าย
69จักแหล่วไม่รู้สิจัก - แหล่ว
70บ่เป็นหยังไม่เป็นรัยบ่อ - เป็น - หยัง
71ย่างสากเดินผ่าน เดินไปใกล้ๆ ในระยะสายตาย่าง - สาก
72กะปอม,ขี่กะปอม,ขี้กะปอมกิ้งก่ากะ - ปอม
73เพิ่นคนอื่น, เขา (คนที่กำลังถูกพูดถึง)เพิน
74สะออนเป็นภาษาพูด (ควมเว้า) ของชาวอีสาน มีความหมายว่า ชอบใจ, พอใจ, ติดใจ, ปลื้ม, น่าชมเชยสะ-ออน
75คนไคคนพอใช้ได้ คนที่ดูด คนน่ารัก คนหน้าตาดีคน-ไค
76คักอีหลีสะใจจริงคัก - อี - หลี
77จอบเบิ่งแอบดูจอบ - เบิ่ง
78จักเทื่อสักครั้งจัก - เทื่อ
79ขี้กะตู่,เขียดกะตู่,ขี้คันคาก,ขี่คั่นคากคางคกขี้ - กะ - ตู่ , เขียด - กะ - ตู่ , ขี่ - คั่น - คาก
80ไคแนพอจะดีหน่อย, ค่อยยังชั่ว แคนไคแน ก็เรียกไค-แน
81กลับเฮียนกลับบ้านกลับ - เฮียน
82แมงจินูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงกินูน, แมงอีนูน ก็เรียกแมง-จิ-นูน
83โอ้นโต้นลักษณะของสิ่งที่ห้อยลงมา, โตงเตงโอ้น-โต้น
84ขี้โผ่น,ขี้โผ่พุง,ท้องขี้ - โผ่น
85กระติบข้าวก่องใส่ข้าวเหนียวสุกกระ - ติบ - ข้าว
86บักเขียบน้อยหน่า (ผลไม้)บัก-เขียบ
87ดางตาข่ายที่สานด้วยปอ ป่าน เรียก <b>ดาง</b> เช่น ดางแห ดางหวิง ดางมอง หรือสิ่งที่มีลักษณะเหมือนตาข่ายเรียก <b>ดาง</b> เช่น รวงผึ้งเรียก <b>ดางเผิ้ง</b> อย่างว่า ให้ค่อยทำเพียรสร้างเสมอแตนสร้างช่อ ให้ค่อยติดต่อไว้เสมอเผิ้งต่อดาง (อิน).ดาง
88มื้ออื่นพรุ่งนี้มื้อ - อื่น
89แมงกินูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงจินูน, แมงอีนูน ก็เรียกแมง-กิ-นูน
90แฮกเสี่ยวผูกมิตร การผูกมิตร เรียก แฮกเสี่ยว คำว่า เสี่ยว ได้แก่ มิตร สหาย เพื่อน หรือ เกลอ การผูกเสี่ยวจะทำเป็นพิธีเสียเหล้าไหไก่ตัวเพื่อเลี้ยงดูกัน หรือคนสองคนเมื่อสมัครรักใคร่กันแล้วผูกข้อต่อแขนด้วยด้ายเพียงสองเส้นก็ได้ ผู้หญิงจะเป็นเสี่ยวกับผู้ชาย หรือผู้ชายจะเป็นเสี่ยวกับผู้หญิงก็ได้ ขออย่างเดียวขอให้รักสมัครสมานประสานสามัคคีกันไปจนตลอดชีวิต การผูกเสี่ยวเป็นประเพณีที่ชาวอีสานนับถือมาแต่ดึกดำบรรพ์ ผ๔้เป็นเจ้าของประเพณีนี้ก็คือบรรพบุรุษอีสาน ถือว่าท่านฉลาดและหลักแหลมนัก ถ้าโลกทั้งโลกเป็นมิตรสหายกัน เรื่องฆ่าตีบีฑ์โบยลักเล็กขโมยน้อย หรือเรื่องวิวาทบาดหมางแย่งอำนาจวาสนากันคงไม่เกิดขึ้นแน่ ถ้าคนในโลกนี้เกี่ยวข้องกันในการเป็นมิตรสหายกัน.แฮก - เสี่ยว
91ผักอีเลิดชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักแค, ผักปูลิง, ผักนางเลิด ก็เรียกผั๋ก-อี-เลิด
92ท้าวคำแทนใช้นำหน้าเรียกคนท้าว
93แมงอีนูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงกินูน, แมงจินูน ก็เรียกแมง-อี-นูน
94หนานผักแปลงผัก, แปลงปลูกผักหนาน-ผั๋ก
95หมากแงวคอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะหมาก-แง่ว
96ข้าวปุ้นขนมจีนข้าว - ปุ้น
97ดากก้น , ตูด , ส่วนท้าย ปลายลำไส้ใหญ่ที่ทวารหนัก เรียก <b>ดาก</b> อย่างว่า ซ่าเพิ่นซ่าดี ซ่าโตซ่าหีติดดาก (ภาษิต) ดินเหนียวสีแดงเรื่อๆ หรือสีเหลืองอ่อน เรียก <b>ดินดาก</b>.ดาก
98ขนคิงลุกอาการกลัว,ขนลุกชันขน - คิง - ลุก
99เสื้อหมากกะแล่งเสื้อคอกระเช้าเสื่อ - หมาก - กะ - แหล่ง
100หน้าถั่งดังคมหน้าตาคมขำ, หน้าตาดีหน่า-ทัง-ดัง-ค้ม
101แสบบักหูกอาการกรดไหลย้อน หรือ สำนวน หมายถึง เจ็บใจ เจ็บปวดหัวใจ แสลงใจแสบ - บัก - หูก
102คนมะลำมะลอยคนไม่น่าเชื่อถือคน - มะ - ลำ - มะ - ลอย
103ลำลี่ ลำไลเซ้าซี้ มากเรื่องลำ - ลี่ ลำ - ไล
104คือแหน่จั๊กหน่อยค่อยดีขึ้นมาหน่อยคือ - แหน่ - จัก - หน่อย
105ขี้ฟ้าเมฆ, กลีบเมฆ, ก้อนเมฆขี่-ฟ่า
106ฮ่างพัง ชำรุด เสียหายฮ่าง
107กะเลิงเบิ๊บ,กะโลกกะล๊ากเฉิ่ม,ม้าดีดกระโหลก,กะโหลกกะลากะ - เลิง - เบิ๊บ , กะ - โลก - กะ - ล๊าก
108มิดจีลีเงียบสนิทมิด - จี - ลี
109ถืกถูกถืก
110ฮีตคลองจารีตประเพณีฮีต - คลอง
111บืนเสือกไป ไสไป คืบไป ใช้อกเสือกไป เรียก บืน เช่น งูบืน ปลาบืน อย่างว่า มันหากเหลือแฮงแล้วปลาบืนยามเดือนสี่ เงี่ยงกะหลุ้ยคุยกะล้มปานนั้นว่าบ่บืน (กลอน).บืน
112แลนวิ่งแลน
113ผู้ลังคนบางคนผู้ - ลัง - คน
114คันถ้าคัน
115ข้าวปาดขนมโบราณชนิดหนึ่ง คล้ายขนมเปียกปูน แต่ค่อนข้างเหนียวกว่ามาก ปัจจุบันไม่ค่อยเห็นขนมชนิดนี้แล้ว แต่ก็ยังใช้คำว่า ข้าวปาด ในความหมายถึง ขนมเปียกปูนเข่า-ปาด
116อ้ายพี่ชายอ้าย
117จือจำ,เข็ดจือ
118คึดันออกให้ห่าง , ถ่างออกคึ
119ซู่มื้อทุกวันซู - มื้อ
120ลายต่างแตกต่างอย่างสิ้นเชิง หรือ เปลี่ยนแปลงไปลายต่าง
121เข็ดแข่ว,เข็ดแข้วเสียวฟันเข็ด - แข่ว
122ดึกดึก, มืดค่ำ เดิก ก็เรียกดึ๋ก
123ไปเฮ็ดเวียกไปทำงานไป-เฮ็ด-เวียก
124ใหญ่โต ไม่เล็ก โต เรียก ใหญ่ ลูกคนโต เรียก ลูกผู้ใหญ่ บ้านที่กว้างขวาง เรียก บ้านใหญ่ สิ่งของขนาดใหญ่ เรียก ใหญ่ อย่างว่า สองนายตั้งปานโตงเหล้าใหญ่ ชอบที่วอนพี่ผู้คีงค้อมค่อยเอา (ฮุ่ง) ยุ่งเหยิงมาก เรียก หยุ้งใหญ่ อย่างว่า ต้นไม้ใหญ่บ่มีผีสาวผู้ดีบ่มีชู้ธรณีบ่อกแตกสารือ ตาแฮกเปิดไก่ต้มดินชิแห้งไง่ผง (ผญา).ใหญ่
125คักแน่ที่สุด,ของที่สุดคัก - แน่
126เลาะ1. แวะรายทาง, เตร็ดเตร่ไปเรื่อย 2. เลียบไปตามชายฝั่งเลาะ
127ดังไฟก่อไฟดัง - ไฟ
128แคดแลดโผล่ออกมา , แพมออกมา ,ส่วนเกินที่ยื่นออกมาแคด - แลด
129ฮ้างทอดทิ้ง จากไป เมียที่ผัวทอดทิ้ง เรียก <b>แม่ฮ้าง</b> ผัวที่เมียทอดทิ้ง เรียก <b>พ่อฮ้าง</b> หนุ่มสาวที่รักกันแล้วทอดทิ้งกันไป เรียก <b>ฮ้างชู้</b> บ้านที่คนทอดทิ้ง เรียก <b>บ้านฮ้าง</b> เรือนที่ไม่มีคนอยู่อาศัย เรียก <b>เฮือนฮ้าง</b> วัดที่ไม่มีพระสงฆ์อยู่ เรียก <b>วัดฮ้าง</b> อย่างว่า ญิงชายฮู้เฮียงกลการย่อยโชค ส่ำฮ้างฮามหม้ายหมู่สะเทิน (สังข์) คันหากมีผัวแล้วบ่กลัวใผอย่าฟ้าวว่า บาดห่าเป็นฮ้างหม้ายชิมาโอ้ใส่เขา (ผญา).ฮ้าง
130ซื่อๆ (เว้า)พูดตรงๆซื่อ - ซื่อ
131จักบาท (เงิน)เงินกี่บาทจัก - บาด
132บักมี่ขนุนบัก - มี่
133ขี่กระบอง,ขี้ใต้ไม้ผุผสมกับน้ำมันยางธรรมชาติใช้จุดไฟแทนตะเกียงน้ำมันขี่ - กระ - บอง,ขี้ - ใต้
134ควยโยก,โยกเยก,โคลงเคลงควย
135ซั่นแหล่วนั่นไงว่าแล้วซั่น - แหล่ว
136มุนอุ้ยปุ้ยแหลกละเอียดมุน - อุ้ย - ปุ้ย
137ขี้ซีก , ขี้สีกน้ำครำขี้ - สีก
138งัววัวงัว
139ซือๆเฉยๆซือ - ซือ
140กะเสินว่ะนับประสาอะไรกะ - เสิน - ว่ะ
141มักย่องบ้ายอมัก - ย่อง
142ป้อยด่าด่าป้อย - ด่า
143ซาวยี่สิบซาว
144หัวซาสนใจ,ใส่ใจหัว-ซา
145ลูกหล้าลูกคนสุดท้องลูก - หล้า
146โบมภาชนะชนิดหนึ่งทําด้วยไม้นำมาขุดเป็นรูปวงกลมมีขอบ ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว และยังใช้เป็นภาชนะรองถ้วยชามเป็นสำรับ กระบม หรือ กระบม ก็เรียกโบม
147ขิว,ฉิ๋วหมั่นไส้,กลิ่นเหม็นไหม้ที่มีกลิ่นฉุนหรือเหม็นสาบ , เหม็นเขียวขิว,ฉิ๋ว
148กบ1.)ชื่ออักษรที่มีตัว บ ป พ ฟ ภ สะกด เรียกว่า แม่กบ หรือ มาตรากบ. 2.)สัตว์สี่เท้าตัวใหญ่กว่าเขียด อยู่ได้ในน้ำหรือบนบกก็ได้ เป็นสัตว์ประเภทครึ่งน้ำครึ่งบก เรียก กบ มีหลายชนิด อย่างว่าพี่นี้คนผู้ฮ้ายลี้อยู่คือกบ เห็นคนมาหลูบลิลูลงลี้(ผญา) . 3.)เครื่องมือช่างไม้ ทำด้วยเหล็กมีรางทำด้วยไม้ สำหรับใสไม้ให้เรียบ มีหลายชนิด เช่น กบสั้น กบยาว กบฮ่อง เป็นต้น.กบ
149ขัดพาเข่าไม่มากินข้าวด้วยกัน,อาการน้อยใจขัด - พา - เข่า
150กระป่อม (ตาข่ายดักปลา)ลำเผือกหรือลำสะโน ไม้สองชนิดนี้มีน้ำหนักเบา ตัดยาวขนาดคืบผูก เชือกห่างกันประมาณ 1 ศอก ขึงในเวลากางมอง เรียก ป่อมมองกระ - ปอม
151ขี้โก๋จิ้งเหลนขี้ - โก๋
152คือเก่าเหมือนเดิมคือ - เก่า
153ขี้กะตืกพยาธิขี้ - กะ - ตืก
154พ้อพบพ้อ
155ไซดักปลาไหลเครื่องมือดักปลาไหล มีลักษณะคล้ายแจกัน มีไส้ในสำหรับใส่เหยื่อทำจากไม้ไผ่สานมีรูปร่างสวยงาม ใช้สำหรับดักปลาไหลโดยเฉพาะ กู้อีจู้, สุ่มดักปลาไหล, ตุ้มใส่ปลาไหล, อีจู้, ลัน ก็เรียกไซ-ดัก-ปลา-ไหล
156บ่อเฮียไม่ตกไป หรือ ไม่หล่นบ่อ - เฮีย
157คึดฮอดคิดถึง เรียก คึดฮอด อย่างว่า คึดฮอดน้องนอนกรองน้ำตาหลั่ง คันแม่นพังจั่งส้างซิเพม้างตั้งแต่ดน (กลอน) คึดฮอดน้องยามเมื่อโค็ยแข็ง บาดห่าโค็ยแข็งเซาบ่ให้เอากะได้ (บ.).คึด-ฮอด
158ก่องจ่องกริยา การกระทำที่ดูแล้วไม่เข้าท่า หรือว่ายังไม่ชำนาญ อาการที่หลังของเด็กขด เรียก <b>ขดก่องจ่อง</b> ถ้าหลังผู้ใหญ่ว่า <b>ขดโก่งโจ่ง ก่งจ่ง</b> ก็ว่า.ก่อง - จ่อง
159พาโลมากเกินงาม ,เกินไปพา - โล
160จั๊กกะเดียมจั๊กกะจี้จั๊ก - กะ - เดียม
161แมงบ้งบุ้ง, หนอนผีเสื้อ, ตัวหนอนของแมลง มักจะใช้เรียกหนอนที่มีขนปกคลุม บ้ง, บ้งขน, แมงบ้งขน, หนอนบ้ง ก็เรียกแมง-บ้ง
162ขี้โยย,ขี่ไห้สำออยขี้ - โยย
163งอยลักษณะการนั่ง หรือ เกาะอยู่บนที่สูงงอย
164กะซางเถาะก็ช่างเถอะกะ - ซาง - เถาะ
165ปลาแดกบองปลาร้าทรงเครื่อง, ปลาร้าบอง เป็นการนำปลาร้ามาปรุงรสด้วยพริกป่น, ข่าสับ, ใบมะกรูดซอย, ตะไคร้ซอย บางท้องที่ใส่มะเขือเทศด้วยปลา-แดก-บอง
166โอ้กโลกเปื้อน, มอมแมม มักใช้ขยายความสกปรก ซึ่งจะหมายถึงมอมแมมมาก ๆ ลักษณะการทาแป้งหรือสิ่งที่คล้ายแป้งมากเกินไปโอ้ก-โลก
167หงำบัง, ข่ม, ครอบหงำ
168มืดตึ๊บมืดแปดด้าน นึกอะไรไม่ออกมืด - ตึ๊บ
169แข่วซวกฟันเหยินแข่ว - ซวก
170กระโบมภาชนะชนิดหนึ่งทําด้วยไม้นำมาขุดเป็นรูปวงกลมมีขอบ ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว และยังใช้เป็นภาชนะรองถ้วยชามเป็นสำรับ กระบม หรือ โบม ก็เรียกกระ-โบม
171ยามฤดู หรือ ช่วงเวลาต่างๆยาม
172แซบอร่อย, รสชาติดี ใช้กับอาหารที่มีรสอร่อย โดยทั่วไปจะพบเห็นคำว่า แซ่บ มากกว่าคำว่า แซบ ซึ่งสำเนียงอีสานจะออกเสียงลากยาว จะไม่ได้ออกเสียงสั้นเหมือนอย่างที่เห็นกันทั่วไปตามสื่อ ดังนั้นที่ถูกต้องจึงเขียนว่า แซบ ไม่ใช่ แซ่บแซบ
173จัก (กี่)กี่จัก
174มูลมังมรดกมูน - มัง
175กะเซอะกะเซิงฟูไม่เป็นระเบียบเรียบร้อยกะ - เซอะ - กะ - เซิง
176คนฮู้ผู้ดีเป็นคนที่นิสัยดี,เรียบร้อยคน - ฮู้ - ผู้ - ดี
177หล่วยหล่ายเลื้อย, ลักษณะการเลื้อยของงู, อาการที่คล้ายการเลื้อยของสัตว์เลื้อยคลานหล่วย-หล่าย
178บักแงวคอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะบัก-แง่ว
179ผักติ้วจัดเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดกลาง มีความสูงของต้นเฉลี่ยประมาณ 3-12 เมตร และอาจสูงได้ถึง 35 เมตร เรือนยอดเป็นทรงพุ่มกลม โคนต้มมีหนาม กิ่งก้านเรียว ส่วนกิ่งอ่อนมีขนนุ่มอยู่ทั่วไป เปลือกลำต้นเป็นสีน้ำตาลแดง แตกล่อนเป็นสะเก็ด ส่วนเปลือกด้านในเป็นสีน้ำตาลแกมเหลือง ลำต้นมีน้ำยางสีเหลืองปนแดงซึมออกมาเมื่อถูกตัดหรือเกิดแผล ขยายพันธุ์วิธีการใช้เมล็ด เป็นต้นไม้ที่ทนแล้งได้ดี พบได้ทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และทางภาคใต้ตอนเหนือ โดยจะขึ้นตามป่าดิบแล้ง ป่าโปร่ง ป่าเต็งรัง ป่าตามเชิงเขา และตามป่าเบญจพรรณผัก-ติ้ว
180กระจาดภาชนะที่สานด้วยไม้ไผ่ รูปเตี้ย ปากกว้าง สำหรับใส่สิ่งของที่ซื้อมาจากตลาด หรือใส่เครื่องกัณฑ์เทศน์มหาชาติ.กระ - จาด
181ขีนไม่ชอบหน้า, ไม่พอใจ, ไม่ชอบ ขืน, ฝืน อย่างว่า ว่าเล่าทำเปืองปุ้นสมคามคลาที่ ดั่งนั้น ลุลาภพร้อมใจป้าห่อนขีนเมื่อใด (ฮุ่ง). ขัด อย่างว่า เมื่อนั้นสองแม่ป้าโลมลูกเอาใจ ก็บ่ขีนกุมารมอบศรศิลป์แก้ว บาก็ยินดีแท้ธรงศรขัดดาบ สองแม่ป้าเฮียงข้างลูบเลิง (สังข์). ขัดขืน อย่างว่า นางก็โจมแจ่มเจ้าองค์อ่อนยอมใจ ก่อนเถิ้น อาบ่มีขีนขืฃัดซิค่อยเติมตามน้อย (สังข์).ขีน
182งานดองงานแต่งงานงาน - ดอง
183ขี้เหงี่ย,ขี้เงียงเหงี่ย,ขี้ไงเงี่ยผงหรือฝุ่น(ละอองเล็กๆ)ขี้ - เหงี่ย
184แค้นข้าวข้าวติดคอแค้น - ข้าว
185คันยู,ห่ม,คันห่มร่มคุน - ยู , ห่ม , คัน - ห่ม
186เกี่ยวกินตีนเหน็บกินเท้า, เป็นเหน็บที่เท้าเกี่ยว - กิน - ตีน
187เนื้อแดดเดียวอาหารอีสานที่ทำจากเนื้อวัว หมักด้วยเกลือ น้ำปลา แล้วนำไปตากแดดให้แห้ง สามารถนำไปทำอาหารำได้ทั้งทอด และย่างเนี่ย-แดด-เดียว
188กืกใบ้,เป็นใบ้กืก
189ขี้กะตก , ขี้ตก ,ขี้โป้ยางของต้นไม้ที่หล่นลงตามพื้นดิน ใช้เป็นเชื้อเพลิงได้ขี้ - กะ - ตก , ขี้ - ตก ,ขี้ - โป้
190คันแทคูนาคัน - แท
191ผักปูลิงชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักแค, ผักอีเลิด, ผักนางเลิด ก็เรียกผั๋ก-ปู-ลิง
192ขี้ไหง่ฝุ่น, ฝุ่นตลบขี้ - ไหง่
193กุดด้วนกุ๋ด
194ควยตู้ควายทุยเขาสั้นควย - ตู้
195ม่วนสนุกม่วน
196ผักแคชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักอีเลิด, ผักปูลิง, ผักนางเลิด ก็เรียกผั๋ก-แค
197เฮียงฮ่วมร่วมเรียง อย่างว่า เชิญหม่อมมาเสวยเข้าสาลีเฮียงฮ่วม พี่ก็ตั้งแต่งถ้าถนอมไว้แต่นาน แล้วเด เอื้อยนี้แนวนามเชื้อฉันเดียวโดยชาติ เชิญหม่อมมาจอดยั้งยาย้านเกลียดกลัว พี่ถ้อน (สังข์) เมื่อนั้นทุกที่ให้โฮมฮอดหมอโหร เขาก็ยอกระดานหินวาดดูกงแก้ว ชาตาได้อัครราศีเฮียงฮ่วม ราหูผาดผ้ายผันใกล้ฮ่วมจันทร (ฮุ่ง).เฮียง - ฮ่วม
198งอนต่อท้ายทอย (อีสานบน)งอน - ต่อ
199ปานทางไปนาสถานที่ที่เดินทางไปบ่อยครั้ง จนคุ้นชินปาน - ทาง - ไป - นา
200ไป่ไม่ ไม่มีเรียก ไป่มี อย่างว่า ท่อไป่มีเผ่าเชื้อพระเยียยอดเทวี เป็นพระยาโทนอยู่เนานอนแล้ง (สังข์).ไป่