ภาษาอีสาน ที่ใช้บ่อย ที่ค้นหาบ่อย 200 คำ

- มีดังรายการต่อไปนี้

Noภาษาอีสานแปลว่าคำอ่าน
Noภาษาอีสานแปลว่าคำอ่าน
1กบ1.)ชื่ออักษรที่มีตัว บ ป พ ฟ ภ สะกด เรียกว่า แม่กบ หรือ มาตรากบ. 2.)สัตว์สี่เท้าตัวใหญ่กว่าเขียด อยู่ได้ในน้ำหรือบนบกก็ได้ เป็นสัตว์ประเภทครึ่งน้ำครึ่งบก เรียก กบ มีหลายชนิด อย่างว่าพี่นี้คนผู้ฮ้ายลี้อยู่คือกบ เห็นคนมาหลูบลิลูลงลี้(ผญา) . 3.)เครื่องมือช่างไม้ ทำด้วยเหล็กมีรางทำด้วยไม้ สำหรับใสไม้ให้เรียบ มีหลายชนิด เช่น กบสั้น กบยาว กบฮ่อง เป็นต้น.กบ
2กรรม1.)การ, การงาน, การกระทำ, กิจ แยกแยกกรรมออกเป็น ๓ คือ กายกรรมงานมือ วจีกรรมงานพูด มโนกรรม งานคิด อย่างว่า งานคึดงานเว้างานทำคู่อย่าง บูฮาณเฮียกเอิ้นโฮมเว้าว่ากรรม (บ.). 2.)บุญคือการทำความดี บาปคือการทำความชั่ว บุญบาปติดตามผู้ทำให้ได้รับความดีหรือชั่ว เรียก กรรม อย่างว่าบุญมีได้เป็นนายใช้เพิ่น บุญบ่ให้เขาชิใช้ตั้งแต่เฮา (ภาษิต) บุญมีแล้วแนวดีป้องใส่บุญบ่ให้แนวขี้ฮ้ายแล่นโฮม(ภาษิต). 3.)เคราะห์ คือสิ่งที่ไม่สมหวังเรียก กรรม เช่น ชูชกได้เมียสาว ถูกเมียบังคับให้ไปขอกัณหาชาลีมาเป็นทาส เมื่อพระเวสสันดรให้โอรสและธิดาแล้วแนะนำให้ชูชกไปเมืองปู่ เพื่อพระเจ้าปู่จะได้ไถ่ถอนหลาน แต่ชูชกไม่กล้าไปเกรงจะถูกเคราะห์กรรม (เวส-กลอน) 4.)ผลของความดีหรือชั่วที่ตนทำในอดีตตามให้ผลเรียก กรรม อย่างว่า ผู้สาวได้ผัวเถ้ากรรมลาวสร้างแต่เก่า ผู้บ่าวได้แม่ฮ้างกรรมสร้างตั้งแต่หลัง (ภาษิต). กรรมแบ่งบั่นปั่นป่อนมาพบ บารมีภายหลังจิ่งได้เวียนมาพ้อ (บ.). 5.)คนตายเรียก ถึงแก่กรรม อย่างว่า ชื่อว่ากรรมเถิงแล้วจำใจจำจาก บ่มีใผแก่ทื้นคืนได้โลกเฮา (บ.) ชื่อว่าความตายนี้แขวนคอทุกบาดย่าง ใผกะแขวนอ้อนต้อนเสมอด้ามดั่งเดียว (บ.).กรรม
3กระจาดภาชนะที่สานด้วยไม้ไผ่ รูปเตี้ย ปากกว้าง สำหรับใส่สิ่งของที่ซื้อมาจากตลาด หรือใส่เครื่องกัณฑ์เทศน์มหาชาติ.กระ - จาด
4กระติบข้าวก่องใส่ข้าวเหนียวสุกกระ - ติบ - ข้าว
5กระโบมภาชนะชนิดหนึ่งทําด้วยไม้นำมาขุดเป็นรูปวงกลมมีขอบ ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว และยังใช้เป็นภาชนะรองถ้วยชามเป็นสำรับ กระบม หรือ โบม ก็เรียกกระ-โบม
6กระป่อม (ตาข่ายดักปลา)ลำเผือกหรือลำสะโน ไม้สองชนิดนี้มีน้ำหนักเบา ตัดยาวขนาดคืบผูก เชือกห่างกันประมาณ 1 ศอก ขึงในเวลากางมอง เรียก ป่อมมองกระ - ปอม
7กลับเฮียนกลับบ้านกลับ - เฮียน
8ก่องจ่องกริยา การกระทำที่ดูแล้วไม่เข้าท่า หรือว่ายังไม่ชำนาญ อาการที่หลังของเด็กขด เรียก <b>ขดก่องจ่อง</b> ถ้าหลังผู้ใหญ่ว่า <b>ขดโก่งโจ่ง ก่งจ่ง</b> ก็ว่า.ก่อง - จ่อง
9กะซาง,กะตามซ่าง,กะส่างก็ช่าง,ไม่ใส่ใจ,ช่างเถอะกะ - ซาง , กะ - ตาม - ซาง , กะ - ส่าง
10กะซางเถาะก็ช่างเถอะกะ - ซาง - เถาะ
11กะเซอะกะเซิงฟูไม่เป็นระเบียบเรียบร้อยกะ - เซอะ - กะ - เซิง
12กะด้อกะเดี่ยอะไรจะขนาดนั้น,มากมาย , มากเกินไป, ออกหน้าออกตา กะ - ด้อ - กะ - เดี้ย
13กะปอม,ขี่กะปอม,ขี้กะปอมกิ้งก่ากะ - ปอม
14กะโป๋กะลามะพร้าวกะ - โป๋
15กะเลิงเบิ๊บ,กะโลกกะล๊ากเฉิ่ม,ม้าดีดกระโหลก,กะโหลกกะลากะ - เลิง - เบิ๊บ , กะ - โลก - กะ - ล๊าก
16กะเสินว่ะนับประสาอะไรกะ - เสิน - ว่ะ
17กินข้าวงายรับประทานอาหารมื้อเช้ากิน - ข้าว - งาย
18กินข้าวแลงรับประทานอาหารมื้อเย็น หรือมื้อค่ำกิน - ข้าว - แลง
19กินข้าวสวยรับประทานอาหารมื้อกลางวัน มื้อเที่ยงกิน - ข้าว - สวย
20กึ่มเป็นคำด่า เสียดสี ประมาณว่าโง่ ไม่เอาไหนกึ่ม
21กืกใบ้,เป็นใบ้กืก
22กุดด้วนกุ๋ด
23เกี่ยวกินตีนเหน็บกินเท้า, เป็นเหน็บที่เท้าเกี่ยว - กิน - ตีน
24ขนคิงลุกอาการกลัว,ขนลุกชันขน - คิง - ลุก
25ขอบคุณหลายๆเด้อขอบคุณมากๆนะขอบ -คุณ - หลาย- หลาย - เด้อ
26ขัดพาเข่าไม่มากินข้าวด้วยกัน,อาการน้อยใจขัด - พา - เข่า
27ขาเลาะคนที่ชอบเที่ยวเตร่ไปเรื่อย ส่วนมากจะใช้กับวัยรุ่นหนุ่มสาวที่ชอบเตร็ดเตร่ เที่ยวเล่นสนุกสนานขา-เลาะ
28ข้าวต้มแดกเป็นขนมหวาน คล้ายกับข้าวต้มมัด แต่ต่างกันตรงที่ข้าวต้มแดกจะใช้ข้าวเหนียวแช่น้ำค้างคืน ตำผสมกับกล้วยสุกบด แล้วห่อด้วยใบตอง คำว่า แดก ในภาษาอีสานจะหมายถึงการตำ, อัดให้แน่น, ยัดเข้าในภาชนะ เช่น ปลาแดก, ข้าวต้มแดก เป็นต้นเข่า-ต้ม-แดก
29ข้าวปาดขนมโบราณชนิดหนึ่ง คล้ายขนมเปียกปูน แต่ค่อนข้างเหนียวกว่ามาก ปัจจุบันไม่ค่อยเห็นขนมชนิดนี้แล้ว แต่ก็ยังใช้คำว่า ข้าวปาด ในความหมายถึง ขนมเปียกปูนเข่า-ปาด
30ข้าวปุ้นขนมจีนข้าว - ปุ้น
31ขิว,ฉิ๋วหมั่นไส้,กลิ่นเหม็นไหม้ที่มีกลิ่นฉุนหรือเหม็นสาบ , เหม็นเขียวขิว,ฉิ๋ว
32ขี่กระบอง,ขี้ใต้ไม้ผุผสมกับน้ำมันยางธรรมชาติใช้จุดไฟแทนตะเกียงน้ำมันขี่ - กระ - บอง,ขี้ - ใต้
33ขี้กะตก , ขี้ตก ,ขี้โป้ยางของต้นไม้ที่หล่นลงตามพื้นดิน ใช้เป็นเชื้อเพลิงได้ขี้ - กะ - ตก , ขี้ - ตก ,ขี้ - โป้
34ขี้กะตืกพยาธิขี้ - กะ - ตืก
35ขี้กะตู่,เขียดกะตู่,ขี้คันคาก,ขี่คั่นคากคางคกขี้ - กะ - ตู่ , เขียด - กะ - ตู่ , ขี่ - คั่น - คาก
36ขี้เกี้ยมจิ้งจกขี้ - เกี้ยม
37ขี้โก๋จิ้งเหลนขี้ - โก๋
38ขี่แข่วขี้ฟันขี่ - แข่ว
39ขี้ค้าน,ขี้คร้านขี้เกียจขี้ - ค้าน
40ขี้ซีก , ขี้สีกน้ำครำขี้ - สีก
41ขี้ดื้อขี้มึนซุกซนขี้ - ดื้อ - ขี้ - มึน
42ขี้เดียดขยะแขยง,รังเกียจ ,ไม่ชอบขี้ - เดียด
43ขี้ตั๋วขี้โกหก โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตั๋วะ อย่างว่า อย่ามาตั๋วะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตั๋วะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตั๋วะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).ขี้ - ตั๋ว
44ขีนไม่ชอบหน้า, ไม่พอใจ, ไม่ชอบ ขืน, ฝืน อย่างว่า ว่าเล่าทำเปืองปุ้นสมคามคลาที่ ดั่งนั้น ลุลาภพร้อมใจป้าห่อนขีนเมื่อใด (ฮุ่ง). ขัด อย่างว่า เมื่อนั้นสองแม่ป้าโลมลูกเอาใจ ก็บ่ขีนกุมารมอบศรศิลป์แก้ว บาก็ยินดีแท้ธรงศรขัดดาบ สองแม่ป้าเฮียงข้างลูบเลิง (สังข์). ขัดขืน อย่างว่า นางก็โจมแจ่มเจ้าองค์อ่อนยอมใจ ก่อนเถิ้น อาบ่มีขีนขืฃัดซิค่อยเติมตามน้อย (สังข์).ขีน
45ขี้โผ่น,ขี้โผ่พุง,ท้องขี้ - โผ่น
46ขี้ฟ้าเมฆ, กลีบเมฆ, ก้อนเมฆขี่-ฟ่า
47ขี้โยย,ขี่ไห้สำออยขี้ - โยย
48ขี้ล่าย,ขี้ฮ้ายขีเหร่,ดูไม่ดี ไม่น่าดู มีความหมายเดียวกับคำว่า ผู้ฮ้ายขี้ - ล่าย
49ขี้เหงี่ย,ขี้เงียงเหงี่ย,ขี้ไงเงี่ยผงหรือฝุ่น(ละอองเล็กๆ)ขี้ - เหงี่ย
50ขี้ไหง่ฝุ่น, ฝุ่นตลบขี้ - ไหง่
51เข็ดแข่ว,เข็ดแข้วเสียวฟันเข็ด - แข่ว
52แข่วซวกฟันเหยินแข่ว - ซวก
53คนไคคนพอใช้ได้ คนที่ดูด คนน่ารัก คนหน้าตาดีคน-ไค
54คนมะลำมะลอยคนไม่น่าเชื่อถือคน - มะ - ลำ - มะ - ลอย
55คนฮู้ผู้ดีเป็นคนที่นิสัยดี,เรียบร้อยคน - ฮู้ - ผู้ - ดี
56ควยโยก,โยกเยก,โคลงเคลงควย
57ควย (ควาย)ควายควย
58ควยตู้ควายทุยเขาสั้นควย - ตู้
59ค่อย,ข่อย,ข้อยตัวเราเองค่อย
60ค่อยฮักเจ้า, ข่อยฮักเจ้าฉันรักเธอข่อย - ฮัก - เจ้า
61คักสุดยอด , ดีที่สุด ,ได้ดั่งใจ <br/> ถนัด แน่ ชัด การเห็นโดยไม่มีเคลือบแคลงสงสัย เรียก เห็นคัก <br/> ถูกต้อง แน่นอน จริง เช่น เฮ็ดคักๆ เด้อ คึดคักๆ เว้าคักๆ.คัก
62คักขนาดดีมากๆ,เยี่ยมมากๆ,ดีสุดๆ,สุดยอดคัก - ขะ - หนาด
63คักน้อดูดี แบบเว่อๆ, เหมือนชมว่าดีแบบประชดประชันนิดๆคัก - น้อ
64คักแน่ที่สุด,ของที่สุดคัก - แน่
65คักอีหลีสะใจจริงคัก - อี - หลี
66คันถ้าคัน
67คันแข่วหมั่นไส้,หงุดหงิดเนื่องจากทำอะไรไม่ได้อย่างที่คิดคัน - แข่ว
68คันจ้องร่ม สิ่งที่ใช้ป้องกันแดดหรือฝนคัน - จ้อง
69คันแทคูนาคัน - แท
70คันยู,ห่ม,คันห่มร่มคุน - ยู , ห่ม , คัน - ห่ม
71คำคิงสัมผัส,แตะตามเนื้อดูว่าตัวร้อนหรือไม่คำ - คิง
72ค้ำคูณดี, เป็นมงคล, ศิริมงคล, เจริญก้าวหน้าค่ำ-คู้น
73คำแพงผู้ซึ่งเป็นที่รัก หรือ แก้วตาดวงใจของพ่อแม่คำ - แพง
74คิดฮอด, คึดฮอดคิดถึงคิด - ฮอด , คึด - ฮอด
75คึดันออกให้ห่าง , ถ่างออกคึ
76คึดคิดคึด
77คึดฮอดคิดถึง เรียก คึดฮอด อย่างว่า คึดฮอดน้องนอนกรองน้ำตาหลั่ง คันแม่นพังจั่งส้างซิเพม้างตั้งแต่ดน (กลอน) คึดฮอดน้องยามเมื่อโค็ยแข็ง บาดห่าโค็ยแข็งเซาบ่ให้เอากะได้ (บ.).คึด-ฮอด
78คือเก่าเหมือนเดิมคือ - เก่า
79คือแหน่จั๊กหน่อยค่อยดีขึ้นมาหน่อยคือ - แหน่ - จัก - หน่อย
80เคียวแรด,ร่าน,ดอกทอง ,คนคึกคะนองเรียก คนเคียว อย่างว่า เถ้าคันเคียวสามซาวว่าหนุ่ม (กาพย์ปู่) หญิงดอกทอง เรียก คนหีเคียว อย่างว่า โต่บ่ช่างว่าไม้บ่เหนียว โตหีเคียวว่ากรรมก่อนกี้ (ภาษิต).เคียว
81แคดแลดโผล่ออกมา , แพมออกมา ,ส่วนเกินที่ยื่นออกมาแคด - แลด
82แค้นข้าวข้าวติดคอแค้น - ข้าว
83ไคแนพอจะดีหน่อย, ค่อยยังชั่ว แคนไคแน ก็เรียกไค-แน
84งอนต่อท้ายทอย (อีสานบน)งอน - ต่อ
85งอยลักษณะการนั่ง หรือ เกาะอยู่บนที่สูงงอย
86งัววัวงัว
87งานดองงานแต่งงานงาน - ดอง
88งามโพดงามเหลือ งามแท้งามว่าสวยจริงสวยจัง สุดจะพรรณางาม-โพด-งาม-เหลือ - งาม-แท้-งาม-ว่า
89จอบเบิ่งแอบดูจอบ - เบิ่ง
90จัก (กี่)กี่จัก
91จัก (ไม่รู้)ไม่รู้จักจัก
92จั๊กกะเดียมจั๊กกะจี้จั๊ก - กะ - เดียม
93จักเทื่อสักครั้งจัก - เทื่อ
94จักบาท (เงิน)เงินกี่บาทจัก - บาด
95จักว่าหยังเป็นหยังไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไรจัก - ว่า - หยัง - เป็น - หยัง
96จักแหล่วไม่รู้สิจัก - แหล่ว
97จื้นแฉะจื้น
98จือจำ,เข็ดจือ
99ซังเกลียดซัง
100ซั่นแหล่วนั่นไงว่าแล้วซั่น - แหล่ว
101ซาวยี่สิบซาว
102ซือๆเฉยๆซือ - ซือ
103ซื่อๆ (เว้า)พูดตรงๆซื่อ - ซื่อ
104ซู่มื้อทุกวันซู - มื้อ
105แซบอร่อย, รสชาติดี ใช้กับอาหารที่มีรสอร่อย โดยทั่วไปจะพบเห็นคำว่า แซ่บ มากกว่าคำว่า แซบ ซึ่งสำเนียงอีสานจะออกเสียงลากยาว จะไม่ได้ออกเสียงสั้นเหมือนอย่างที่เห็นกันทั่วไปตามสื่อ ดังนั้นที่ถูกต้องจึงเขียนว่า แซบ ไม่ใช่ แซ่บแซบ
106ไซดักปลาไหลเครื่องมือดักปลาไหล มีลักษณะคล้ายแจกัน มีไส้ในสำหรับใส่เหยื่อทำจากไม้ไผ่สานมีรูปร่างสวยงาม ใช้สำหรับดักปลาไหลโดยเฉพาะ กู้อีจู้, สุ่มดักปลาไหล, ตุ้มใส่ปลาไหล, อีจู้, ลัน ก็เรียกไซ-ดัก-ปลา-ไหล
107ดังไฟก่อไฟดัง - ไฟ
108ดากก้น , ตูด , ส่วนท้าย ปลายลำไส้ใหญ่ที่ทวารหนัก เรียก <b>ดาก</b> อย่างว่า ซ่าเพิ่นซ่าดี ซ่าโตซ่าหีติดดาก (ภาษิต) ดินเหนียวสีแดงเรื่อๆ หรือสีเหลืองอ่อน เรียก <b>ดินดาก</b>.ดาก
109ดางตาข่ายที่สานด้วยปอ ป่าน เรียก <b>ดาง</b> เช่น ดางแห ดางหวิง ดางมอง หรือสิ่งที่มีลักษณะเหมือนตาข่ายเรียก <b>ดาง</b> เช่น รวงผึ้งเรียก <b>ดางเผิ้ง</b> อย่างว่า ให้ค่อยทำเพียรสร้างเสมอแตนสร้างช่อ ให้ค่อยติดต่อไว้เสมอเผิ้งต่อดาง (อิน).ดาง
110ดึกดึก, มืดค่ำ เดิก ก็เรียกดึ๋ก
111ตลาดตลาด (เหมือนกับภาษากลาง)ตะ - หลาด
112ตาฮัก ตาแพงน่ารัก น่าเอ็นดูตา - ฮัก ตา - แพง
113ตำบักหุ่งส้มตำตำ-บัก-ฮุง
114ตำอิด,ตำก่อแต่ก่อน , ตอนแรก , เริ่มต้น , แต่ไหนแต่ไร,นานมาแล้วตำ - อิด , ตำ - ก่อ
115ตื่น1.)ตกใจ 2.)ฟื้นจากหลับ เรียก ตื่น อย่างว่า ให้ตื่นแต่เดิก ให้เศิกแต่หนุ่ม ให้ตื่นเดิกคือกา ให้หากินคือไก่ ตื่นแต่เช้ากินข้าวกับปลา ตื่นสวยกินขวยขี้ไก่โป่ (ภาษิต).ตื่น
116ถิ่มทิ้งถิ่ม
117ถืกถูกถืก
118ท้าวคำแทนใช้นำหน้าเรียกคนท้าว
119เนื้อแดดเดียวอาหารอีสานที่ทำจากเนื้อวัว หมักด้วยเกลือ น้ำปลา แล้วนำไปตากแดดให้แห้ง สามารถนำไปทำอาหารำได้ทั้งทอด และย่างเนี่ย-แดด-เดียว
120บ่เป็นหยังไม่เป็นรัยบ่อ - เป็น - หยัง
121บ่หัวซาไม่ถือสา, ไม่ใส่ใจบ่ - หัว - ซา
122บ่อเฮียไม่ตกไป หรือ ไม่หล่นบ่อ - เฮีย
123บักคําเรียกชายที่เสมอกันหรือต่ำกว่าบัก
124บักเขียบน้อยหน่า (ผลไม้)บัก-เขียบ
125บักแงวคอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะบัก-แง่ว
126บักนัดสับปะรดบัก - นัด
127บักมี่ขนุนบัก - มี่
128บักสีดาฝรั่ง (ผลไม้)บัก-สี-ดา
129บักหำไอ้หนูบัก - หำ
130บืนเสือกไป ไสไป คืบไป ใช้อกเสือกไป เรียก บืน เช่น งูบืน ปลาบืน อย่างว่า มันหากเหลือแฮงแล้วปลาบืนยามเดือนสี่ เงี่ยงกะหลุ้ยคุยกะล้มปานนั้นว่าบ่บืน (กลอน).บืน
131บุญผลาบุพเพสันนิวาส,พรหมลิขิตบุน - ผะ - หลา
132เบิ๊ด , เบิด ,เหมิดหมดเบิ๊ด
133โบมภาชนะชนิดหนึ่งทําด้วยไม้นำมาขุดเป็นรูปวงกลมมีขอบ ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว และยังใช้เป็นภาชนะรองถ้วยชามเป็นสำรับ กระบม หรือ กระบม ก็เรียกโบม
134ปลาแดกบองปลาร้าทรงเครื่อง, ปลาร้าบอง เป็นการนำปลาร้ามาปรุงรสด้วยพริกป่น, ข่าสับ, ใบมะกรูดซอย, ตะไคร้ซอย บางท้องที่ใส่มะเขือเทศด้วยปลา-แดก-บอง
135ป้อยด่าด่าป้อย - ด่า
136ไป่ไม่ ไม่มีเรียก ไป่มี อย่างว่า ท่อไป่มีเผ่าเชื้อพระเยียยอดเทวี เป็นพระยาโทนอยู่เนานอนแล้ง (สังข์).ไป่
137ไปเฮ็ดเวียกไปทำงานไป-เฮ็ด-เวียก
138ผักแคชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักอีเลิด, ผักปูลิง, ผักนางเลิด ก็เรียกผั๋ก-แค
139ผักติ้วจัดเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดกลาง มีความสูงของต้นเฉลี่ยประมาณ 3-12 เมตร และอาจสูงได้ถึง 35 เมตร เรือนยอดเป็นทรงพุ่มกลม โคนต้มมีหนาม กิ่งก้านเรียว ส่วนกิ่งอ่อนมีขนนุ่มอยู่ทั่วไป เปลือกลำต้นเป็นสีน้ำตาลแดง แตกล่อนเป็นสะเก็ด ส่วนเปลือกด้านในเป็นสีน้ำตาลแกมเหลือง ลำต้นมีน้ำยางสีเหลืองปนแดงซึมออกมาเมื่อถูกตัดหรือเกิดแผล ขยายพันธุ์วิธีการใช้เมล็ด เป็นต้นไม้ที่ทนแล้งได้ดี พบได้ทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และทางภาคใต้ตอนเหนือ โดยจะขึ้นตามป่าดิบแล้ง ป่าโปร่ง ป่าเต็งรัง ป่าตามเชิงเขา และตามป่าเบญจพรรณผัก-ติ้ว
140ผักปูลิงชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักแค, ผักอีเลิด, ผักนางเลิด ก็เรียกผั๋ก-ปู-ลิง
141ผักอีเลิดชะพลู, ใบชะพลู เป็นพืชในวงศ์ Piperaceae มักสับสนกับพลู แต่ใบรสไม่จัดเท่าพลูและมีขนาดเล็กกว่า ชะพลูเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบพื้นที่ลุ่ม มีความชื่น ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ โดยการเลือกกิ่งที่มีใบอ่อนและใบแก่ เด็ดใบแก่ออกและนำไปปักชำได้ ผักแค, ผักปูลิง, ผักนางเลิด ก็เรียกผั๋ก-อี-เลิด
142ผู้ลังคนบางคนผู้ - ลัง - คน
143ผู้ฮ้ายขี้เหร่, ไม่สวย, ไม่หล่อ, หน้าตาไม่ดีผู้-ฮ่าย
144ไผใครไผ
145พ้อพบพ้อ
146พอกะเทินไม่มากไม่น้อย ครึ่งๆกลางๆพอ - กะ - เทิน
147พาโลมากเกินงาม ,เกินไปพา - โล
148เพิ่นคนอื่น, เขา (คนที่กำลังถูกพูดถึง)เพิน
149ม่วนสนุกม่วน
150มักรัก,ชอบมัก
151มักย่องบ้ายอมัก - ย่อง
152มักหลายชอบมากมัก - หลาย
153มิดจีลีเงียบสนิทมิด - จี - ลี
154มืดตึ๊บมืดแปดด้าน นึกอะไรไม่ออกมืด - ตึ๊บ
155มื้ออื่นพรุ่งนี้มื้อ - อื่น
156มุนอุ้ยปุ้ยแหลกละเอียดมุน - อุ้ย - ปุ้ย
157มูลมังมรดกมูน - มัง
158เมิดคำสิเว้าไม่มีอะไรจะพูด/พูดไม่ออกเมิด-คำ-สิ-เว้า
159เมือบ้านกลับบ้านเมือ-บ้าน
160แมงกินูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงจินูน, แมงอีนูน ก็เรียกแมง-กิ-นูน
161แมงจินูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงกินูน, แมงอีนูน ก็เรียกแมง-จิ-นูน
162แมงบ้งบุ้ง, หนอนผีเสื้อ, ตัวหนอนของแมลง มักจะใช้เรียกหนอนที่มีขนปกคลุม บ้ง, บ้งขน, แมงบ้งขน, หนอนบ้ง ก็เรียกแมง-บ้ง
163แมงอีนูนแมลงนูน แมลงนูนเขียวเป็นด้วงที่มีสีสันสวยงามเป็นที่สนใจแก่ผู้พบเห็น อาหารตัวเต็มวัยได้แก่ใบไม้พืชในวงศ์ ตะแบก ( Lythraceae ) แต่หากนำมาเพาะเลี้ยงสามารถให้กล้วยเป็นอาหาร เขตแพร่กระจาย ตั้งแต่อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา และทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยจะมีระยะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4 ระยะ คือ ระยะไข่ ระยะตัวอ่อนหรือหนอน ระยะดักแด้ ระยะตัวเต็มวัย ตัวหนอนมีขาสามคู่ ไม่มีขาเทียม ตัวเต็มวัยมีสีเขียววาว มีสวนขอบของส่วนหัว ลำตัวและปีกเป็นสีทองแดงด้านใต้ท้องและส่วนขามีสีทองแดง มีระยางค์สัมผัสที่ส่วนหัว 2 คู่ มีกราม 2 คู่ และหนวด 1 คู่ แบบใบไม้ lamellate แมลงนูนเขียวยังเป็นแมลงที่ได้รับความสนใจของผู้เลี้ยงแมลงในกลุ่มด้วงจากต่างประเทศ และมีการนำแมลงนูนเขียวมาบริโภคเป็นอาหาร แมงกินูน, แมงจินูน ก็เรียกแมง-อี-นูน
164ย่างเดินย่าง
165ย่างสากเดินผ่าน เดินไปใกล้ๆ ในระยะสายตาย่าง - สาก
166ย่านกลัวย่าน
167ยามฤดู หรือ ช่วงเวลาต่างๆยาม
168ลายต่างแตกต่างอย่างสิ้นเชิง หรือ เปลี่ยนแปลงไปลายต่าง
169ลำลี่ ลำไลเซ้าซี้ มากเรื่องลำ - ลี่ ลำ - ไล
170ลูกหล้าลูกคนสุดท้องลูก - หล้า
171เลาะ1. แวะรายทาง, เตร็ดเตร่ไปเรื่อย 2. เลียบไปตามชายฝั่งเลาะ
172แลนวิ่งแลน
173สวอยหมดเรี่ยวแรง สิ้นกำลังสะ-หวอย
174สะออนเป็นภาษาพูด (ควมเว้า) ของชาวอีสาน มีความหมายว่า ชอบใจ, พอใจ, ติดใจ, ปลื้ม, น่าชมเชยสะ-ออน
175สายแนนคู่ครองที่เคยอยู่กินกันมาหลายภพหลายชาติ, บุพเพสันนิวาส, เนื้อคู่ กกแนน ก็เรียกสาย-แนน
176สำมะแจ๋ลักษณะการพูดมากและไม่เป็นความจริงสำ-มะ-แจ๋, สำ-มะ-แจ๋ะ
177สิบสิฮ่าง ซาวสิฮ่างอะไรจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ตามสิบ - สิ - ฮ่าง ซาว - สิ - ฮ่าง
178สูนโกรธสูน
179เสื้อหมากกะแล่งเสื้อคอกระเช้าเสื่อ - หมาก - กะ - แหล่ง
180แสบบักหูกอาการกรดไหลย้อน หรือ สำนวน หมายถึง เจ็บใจ เจ็บปวดหัวใจ แสลงใจแสบ - บัก - หูก
181หงำบัง, ข่ม, ครอบหงำ
182หนหวยรำคาญ, ไม่สบายใจ, หงุดหงิด, กังวลใจหน-หวย
183หน้าถั่งดังคมหน้าตาคมขำ, หน้าตาดีหน่า-ทัง-ดัง-ค้ม
184หนานผักแปลงผัก, แปลงปลูกผักหนาน-ผั๋ก
185หมากแงวคอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะหมาก-แง่ว
186หมานโชคดี,รวย ได้มาก หมาน
187หล่วยหล่ายเลื้อย, ลักษณะการเลื้อยของงู, อาการที่คล้ายการเลื้อยของสัตว์เลื้อยคลานหล่วย-หล่าย
188หลูโตน(กริยา) สงสาร รู้สึกเห็นใจในความเดือดร้อนหรือความทุกข์ของผู้อื่น, รู้สึกห่วงใยด้วยความเมตตากรุณา, เช่น เห็นเด็ก ๆ อดอยากก็รู้สึกสงสาร เห็นเขาประสบอัคคีภัยแล้วสงสาร.หลู - โตน
189หัวซาสนใจ,ใส่ใจหัว-ซา
190ใหญ่โต ไม่เล็ก โต เรียก ใหญ่ ลูกคนโต เรียก ลูกผู้ใหญ่ บ้านที่กว้างขวาง เรียก บ้านใหญ่ สิ่งของขนาดใหญ่ เรียก ใหญ่ อย่างว่า สองนายตั้งปานโตงเหล้าใหญ่ ชอบที่วอนพี่ผู้คีงค้อมค่อยเอา (ฮุ่ง) ยุ่งเหยิงมาก เรียก หยุ้งใหญ่ อย่างว่า ต้นไม้ใหญ่บ่มีผีสาวผู้ดีบ่มีชู้ธรณีบ่อกแตกสารือ ตาแฮกเปิดไก่ต้มดินชิแห้งไง่ผง (ผญา).ใหญ่
191อ้ายพี่ชายอ้าย
192อีหลีจริงๆอี - หลี
193โอ้กโลกเปื้อน, มอมแมม มักใช้ขยายความสกปรก ซึ่งจะหมายถึงมอมแมมมาก ๆ ลักษณะการทาแป้งหรือสิ่งที่คล้ายแป้งมากเกินไปโอ้ก-โลก
194โอ้นโต้นลักษณะของสิ่งที่ห้อยลงมา, โตงเตงโอ้น-โต้น
195ฮ่างพัง ชำรุด เสียหายฮ่าง
196ฮ้างทอดทิ้ง จากไป เมียที่ผัวทอดทิ้ง เรียก <b>แม่ฮ้าง</b> ผัวที่เมียทอดทิ้ง เรียก <b>พ่อฮ้าง</b> หนุ่มสาวที่รักกันแล้วทอดทิ้งกันไป เรียก <b>ฮ้างชู้</b> บ้านที่คนทอดทิ้ง เรียก <b>บ้านฮ้าง</b> เรือนที่ไม่มีคนอยู่อาศัย เรียก <b>เฮือนฮ้าง</b> วัดที่ไม่มีพระสงฆ์อยู่ เรียก <b>วัดฮ้าง</b> อย่างว่า ญิงชายฮู้เฮียงกลการย่อยโชค ส่ำฮ้างฮามหม้ายหมู่สะเทิน (สังข์) คันหากมีผัวแล้วบ่กลัวใผอย่าฟ้าวว่า บาดห่าเป็นฮ้างหม้ายชิมาโอ้ใส่เขา (ผญา).ฮ้าง
197ฮิเรื่องมาก , ตำหนิ , ช่างเลือกมาก, ไม่ถูกใจ, ไม่พอใจ, ไม่ชอบฮิ
198ฮีตคลองจารีตประเพณีฮีต - คลอง
199เฮียงฮ่วมร่วมเรียง อย่างว่า เชิญหม่อมมาเสวยเข้าสาลีเฮียงฮ่วม พี่ก็ตั้งแต่งถ้าถนอมไว้แต่นาน แล้วเด เอื้อยนี้แนวนามเชื้อฉันเดียวโดยชาติ เชิญหม่อมมาจอดยั้งยาย้านเกลียดกลัว พี่ถ้อน (สังข์) เมื่อนั้นทุกที่ให้โฮมฮอดหมอโหร เขาก็ยอกระดานหินวาดดูกงแก้ว ชาตาได้อัครราศีเฮียงฮ่วม ราหูผาดผ้ายผันใกล้ฮ่วมจันทร (ฮุ่ง).เฮียง - ฮ่วม
200แฮกเสี่ยวผูกมิตร การผูกมิตร เรียก แฮกเสี่ยว คำว่า เสี่ยว ได้แก่ มิตร สหาย เพื่อน หรือ เกลอ การผูกเสี่ยวจะทำเป็นพิธีเสียเหล้าไหไก่ตัวเพื่อเลี้ยงดูกัน หรือคนสองคนเมื่อสมัครรักใคร่กันแล้วผูกข้อต่อแขนด้วยด้ายเพียงสองเส้นก็ได้ ผู้หญิงจะเป็นเสี่ยวกับผู้ชาย หรือผู้ชายจะเป็นเสี่ยวกับผู้หญิงก็ได้ ขออย่างเดียวขอให้รักสมัครสมานประสานสามัคคีกันไปจนตลอดชีวิต การผูกเสี่ยวเป็นประเพณีที่ชาวอีสานนับถือมาแต่ดึกดำบรรพ์ ผ๔้เป็นเจ้าของประเพณีนี้ก็คือบรรพบุรุษอีสาน ถือว่าท่านฉลาดและหลักแหลมนัก ถ้าโลกทั้งโลกเป็นมิตรสหายกัน เรื่องฆ่าตีบีฑ์โบยลักเล็กขโมยน้อย หรือเรื่องวิวาทบาดหมางแย่งอำนาจวาสนากันคงไม่เกิดขึ้นแน่ ถ้าคนในโลกนี้เกี่ยวข้องกันในการเป็นมิตรสหายกัน.แฮก - เสี่ยว

พูดคุย

ร่วมให้กำลังใจหรือติชม


หมวดหมู่ตามตัวอักษร

แยกคำศัพท์ เรียงตามตัวอักษรให้หาง่ายๆ